De morbis internis, Lib. II

331쪽

DE MORB. INTERNI sanethi, meliloti, ana P. I. summitat. ablynthii p. s. Fiant sacculi: periumentur, ut prius,& applicem tur calidi. Alioqui .menthae, absynthh ana P.2.chamaemeli,ssorum anthos ana P. I. calami aromatici, schoenuam

thi,mastichis an.3. I. Fiat decoctio in vino odoris m. In decoctione gos tum, aut rastia scarlatae immergatur: exprimantur,& identidem calida adiplicentur. Materia quoque expressa ventriculo toti applicetur. Sed videndum, ne restigestat,statim. que oleo conuenienti ungere oportebit. Vbi supradictis remediis non concedit dolor, narcoticis utendum eae Primum quidem taliorubus , quales sunt syrripi ros arri papaueris, myrthi, sympus violatus, de nentiphare cum B. I.Philonii.

. fymp.ros. & de absynthio ana Itio j GLI. bulliant una leui ebullitione, deinde cum 1.3. iuris pulli detur in potu. philonij in causa frigida, in calida vero, re quiei descriptione Nicolai, unius in vino tenui

odorisero. ni

ri, & de papauere ana IA. Trochisci Stellae. .spicae, mastiditis, amomL schoenuathi, castorei, myrrhae, olibani, piperis, a loes, absynthij, sem. hyoscyami alia , dc mandram gorae, πῆ ana partes aequales,ut 3 s. Fiant trochisci cum vino dulci , pondere Sa. Detur u S eum vino odorisero. Assurasis non melandum remiatunn 'aic opij I.i. cum alliorum capitibus duo S. Conquassentur, sat distillatio in ale minor eIUS M

332쪽

LIBER i. quae modicum bibatur. Eadem arte poteris optum commiscere rebus stomachicis stra enumeratis,&inde aquam elicere. Alia narcotica superius destripta remedia quoq; plurima ex S.libro de compositione medicamentorum v πιυς.

Quod si ulcus affuerit, quod ex signis in scho

liis dicendis intelliges,ita moderanda sunt omnia. Medicata edulia purgantia sint: ut lac amygd larum dulcium cum saccham multo, hydromeli,

syrup.rosatus,conserua rosarum.

Vbi purgatum fuerit ulcus, acribus Omnib',ace bis, acidis, salsis, abstinendum: mitigantibus ute dum, quae & detergeant, & glutinent. Qualia, lac calidum, hordeata saccharo rosato cond1ta. Sed& in gula paulatim deglutienda, & iis lentor quidam insit oportet . Itaque oua sorbilia optimam materiam praestant, qua faccharum,massyche,farina hordei tosti, foenu ci, limaces, cochleae, ba laustia, malicor. mucago tragacanth. gummi Ar bicum excipi possunt. Sed de his fusius in nostra ad 8. Galeni librum de copositione medic me xorum mπους perioche diximus.

Assectus ventriculi in oesophago,stomacho,siue ori cio, fundo, tunicis, pyloro, infiniti prope reperiuntur, Vetneulias tanto periculosiores, quanto coctio & distributio cibi finis a magis necessaria est uniuerso corpori. Quales sunt, in- fere innume-

temperies omnis generis, tumores praeter naturam, Ob- rs. structiones, defluxiones, excremenra illiccollecta, vel nata vel aliunde immissa, cibus intempestivus, nimius, vitiosus, deiecta appetentia , nausea, Vomitus , humores in tunicis infarcti aut in fundo fluitantes inflammatio,instatio, dolor, exulceratio a causa interna, ut hu-

333쪽

gis vulgo dicantur.

tura

more acri, pharmato, cibo, osse acuto, praecedente ab scessu,erosio, fames canina immoderata sitis, & similet, quorum signa,causas,remedia explicare maioris est operis. Multa ex Galeno colligi possunt 3.& 6. de morb. &sympt.1. de Locis affectis, 6.de sanitate tu eda 7. Methodi. Signa ex Microtegui. Octauo misisς ita describit stomachicos contra Andromachum, qui stomachicasian sectiones sine discrimine scripserat prodesse stoma chicis Quod M vulgo hodie etiam Empyrici faciunt. Plerique inquit)vulgo homines eos,qui appeten tiam

perdiderunt ita vocant, & quibus post acceptum cibum, ventris os grauatur atque opprimitur,& quandam aegre tolerabilem anxietatem habet. Appellant eodem modo etiam illos, quibus nausea cotingit,& maxime si ad vomitu residipellat,& adhuc magis, si cibi corrumpantur, quandoque nidorosi facti, quandoque etiam aliam Vb. tiaram qualitatem adepti. Et prae his omnibus adhuc magis illos stomachicos nominant, quibus ructus eiust modicum molestia quadam & anxietate ac subuersione contingunt, tape cum nondum cibum accepcrunt. O uinetiam si per plurimum tempus cibi in ore ventris morentur grauantes,& vix descedentes, hos itidem st machicos appellant. Alios item appetitum caninum appellatum habentes, ut x plurima edant,& maxime grauati paulo post revomant, similiter vocant. Alios rursus qui fortiter exoluutur, ubi diutius inediam pertulerint,& si non citius cibum aceipiant, in ore ventris morsus percipiunt, eodem modo stomachicos vocant. Hactenus Galenus. Κοιλιαοὶ autem sun qui cibum non con- , tinent. Ante cibum ab humore conliente: post cibum, ab imbecillitate: utroque tempor ab utraque causa do' lor commouetur. Nonnunquam a cibo cessat, quia cibus naturam colligit,temperat, calfacit. Ulcus esse con Iiciendum ex dolor aidore, deglutito synapi, & similibus rebus calidioribus,aut frigidioribus, pure apparente in vomitu,vel deiectione. Vicetis ventriculi causa duplex: interna, externa. Externa,vulnus: quod si magnu, est in curabile, ut in vivario Aureliano, & id constat ex apbarismo Igilib. ς. Externa quoque causa est veneno' sum Pharmacum, os acutum acus. At interna, est humo

334쪽

iis aetis confluxio. Non ciendus vomitus, ne inde ulcus duceretur,& materia aliunde trahatur. Eodem modo ne . dque sternutatio, neque tussis. Ab humore acuto lingua infecta, sapor redit in os, & in vomitu, secessus ue, cum ardore calore,siti,angustia. Si in orificio ventriculi,grauiora symptωmata,frigiditas extremorum, syncope, dolor grauior,&c. Ex varietate causarum indicationes curationis sumendae. Si a mονbo cibum. J Conualescentes a morbo aliquando multum appetunt, ob extenuationem membrorum,

non solum ab inanitione spiritus & humoris, balneo, profluuis, sudoribus, insensibili perspiratione, colliquationes, & similibus, sed etiam a1eiunio, inopia alimenti, calore languescente, ut flamma,quae in ellychnio insita ab oleo & aere somitem & pabusum sumit. Aliquando verb appetentiam habent deiectam ob vitiolas humores relictos. Vtiique saepe,nisi accurate tractentur, in recidiuam incidunt. Priores quidem, quia cum extenuata membra multum appetant, non tamen sumpta conficere potest imbeeillus calo Costat enim historia multorum qui a longa inedia sese repleant,Inde suffocati.Po- steriores vero, quia reliquias morbi tandem natura stumulata aggredi cogitur. O uanto enim plus nutriuntur,

tanto magis laeduntur,donec accrescente malo morbus repetat. Hi igitur curantur vacuatione, ut docet Gale

nus libello de sanguinis missione contra Erasist. & Hippocrates, libro 6. Epid. Illis vero remedio sunt, rerum non naturalium commoderatio,iabor,cibus,potus, mnus, venus, Omnia mediocria: deinde longo tempore substantiae reparatio per alimenta pauca, bene nutrien tia,facilia coctu,saepius exhibita. Nam pauca non suffi

ciunt: nimia non coquuntur.

ANTO. VALETII EXERCIT. XXXII.

VEntriculi imbecillitas facultatis est concoctricis error, quo vel alterati , is priua- ἡ ζtio, Vel , coctionis imminutio, seu qtarditas, vel denique & deprauata co-

335쪽

DE MORB.E INTERNI sctio insertur. Causae sunt intemperies, frigiti,calbda,humida vel sicca, quarum notae ex Galeno sib. . Method. scite ab Hollerio repetuntur: vel praeter Gae naturam tumor, phlegmone, erysipelas, abscessus, O aut denique externae rei alicuius vinum, ut cibi &potus immodica copia, noxia qualitas, intempestu

uus usus,praeposterus ordo,eXcrementorum corruptela , breuitas somni.

N.da intemperies raro huic: affectui causa est, sed saepitis colunctam habet materiam: stigida quudem pituitam , vel ex cibis collectam, vel a capite, vicin1sque partibus transmissam, vel crudam lis

Imbecillita ' morum colluuiem ab antecedente morbo acino,

I, ut chronico relictam: calida vero bilem. In M. Iu isti . itaque purgabitur ex hierae picrq 5. 3. vel I g cum

vino albo diliolui. Hierae usum si osculorum venam apertionis metus, vel uteri gestatio, aut haemo rhoides δehortentur, pitulae praescribentur.

Conferent quoque pitulae ante cibum ad 9.2. datae. Ad iterandam purgationem parabitur ii mor syrupis conuenientibus: interea robori ve-triculi sumptis & admotis prospicietur. Sumuntur electaria,optatae,vel condita.

tineti betis conditi, ligni aloes an . 3,I. puluerάele ctar. aromati c. ros & diarhod. Αbbat. ana cum se charo in aqua absynth. dissoluto L. electar. per loetense pond.3.2. Sumat unam hora I.ante pastum,a qua licebit vini optimi modicum superbibere. Per se sati s sunt interdum , gingiber conditum, cortex citri sicc. myrobal. conditae. Vel. v.conseru melissophylli, busto iis bor lag.& rofana 3.1.conser. anth.3 I. cortic.citia cond.9. consect. alhermes 5. r. puluer. elect. laetificantis Gal.

de gem

336쪽

LIBERI. r sὁe gemmis ana 3. g. rasurae ebor. corn. cerv.an Θ.I. cumstr. de sisynth. s. optata: cap.mane instar glandis.

Topica erunt,fomenta, linimenta,scuta.

2p. cyper. & calam. aromati c. an a J.g. iantator. omnium ligni aloes ana 3. Dab synth.jutriusque,memh.m laran.ros. rub.an. p. I. f. decoctio addendo quartam partem vini'albi,pro tu regionis ventricali cum spongia per horam ante cibum.

post solum siccatus locus linitur oleis mastichi

no, menthaceo, moschato, quae efficaciora erunt,

si arte Chymica sint extracta. Superponitur gossupium moschatum. Vel.

F. maioranae, ab synth. Rom.roc rub.ssor.rosmarini. ealam. arom. ana 3.3. cinam. caryophyll. nuc moschat. mac.galang. ana 3. g. ligni aloes,cyper. schinnuant, .au. Θ. masticu. S.I. f. puluis pro scuto, intersuto ac farctogossipio moschato,& ventriculo applicando.

Faciunt haec eadem remedia ad fluctuationem, instationem,& id genus alias vetriculi affectiones. Cum autem calida fuerit ventriculi imbecillitatis causa, purgatio catharticis bilem ducentibus perficietur, ut rhei diluto, electatio de succo ros aut catapotiis aureis, de rhab. de aloe. A purgatione da bitur tabella una electust refrigerantis, ut diamargariti frig. vel diatragacanth.Temperabitur humor strup. refrigerantib. acetoso,viol. ros granator. de limonib. cum aquis eadem praeditis facultate. Litus sint ex oleis myrtili. rosviot lotis in aceto. Caeterum symptomata, quae ventriculi sequum tur imbecillitatem,ut vomitus, singultus, curabum lux supradictis & proxime dicendis remediis.Fluor alui si adsit, pane tota in vino austero macerato,& ventriculo applicito, vel emplastro ex ga. cydoniati cum oleo myrtili. aut cydon. emollito , M

337쪽

contra natu ..

ram,quieon. Ingultus L conuulsio quaedam est, & pra uulsonis mo--uus motus oris ventriculi, vel ipsius etiam do fit, e M ventriculi vi retentrice officium ne b

27. .His si gultus causae inanitio & repletio. Qui ab in

ι tam radit nitione, fere lethalis est, sequitiirque insignes eu ν parte.ένε cuatibnes, ut sanguinis e vulnere , e locis muliebrum φη*η bus, aut aliunde. Sequitur dysenterias, diarrhoeta,Mq H - ' & caetera eiusmodi. Ardores quoque & grauζSi - , θω- Hammationes Vilcerum, de quo priuiquam praes picisma essem dum instituas, vide num sit a repletione. Minus sae mς-φω nim periculosus est, sepeque cum multa per ven- Ἀ- treth euacuantur , singultus a repletione est, quia I pars materiae,quae a reliquo corpore conquit in ve- Σ trem tunicis ventriculi imbibitur. x Galimis . Singultu excluduntur non solum quae in colos. dem 6. reveniticulised etiam quae stomachi & oesophagi, ph 'continentur . Sunt qui ad inanitionem adiungant1 Hii in eon. causam singultus, perfrictionem oris ventriculi, deos one ob quo 8. de compositione medicamentorum parti inanitistu , cularium, & Apho. 13 S sq. tib s.c.-;ὸ. In 3 inanitione, etiamsi desperata res est, immigeisio. uandus tamen aeger 4 destillaris, collatitiis, iusculis aedisti & expressionibus, cibis humectantibus, inunctiolata resaurativa est ciuntur ex Mnseruis; bi I sis ,rat boreag. uenubaris aquis sco bisse, briliss endiuiae. Hae omnia in alembieo reponuntuν simul cum fimi nibu frigidua eardiacis cum deeocto capi, earnibws perdicum, mira panis ot

ει eratum, exbibetur agro.

338쪽

Si perfrixit, calfaciendum est per ea, quae non ς V. s'

tam adstringant,quam rarefaciant. In perfrictione ... . enim stomachus, neruosum corpus, condensatas 6 Quaevia est, ideoque non transpirat: ex quo repletio sit, a flentisne in qua singultus. Vino itaque odorifero cum tantillo cinamomi & Plangae occurrendum est malo. . - . ΤStomachus & spina oleo de castoreo,de piperi misum imbus inungenda sunt, aut inde cerata conficienda, marius , aut perpetuo seruata ratione, ne adstringanius, donec OUmbit

aquieuerit singultus. . . rum tua Vbi statuum 6 multitudo, itidem rere remediis Dd,- ut sedatur. Vino quoque, in quo ruta, rosinari nuhse- η' dictumas men dauctaeumini, carui, cubebae, baccae lauri, aut μα--, ast iuniperi,galanga,lybisticum,7 δά alia eiusmodico mεἰ-

aut simili colabimus per manicam Hippocratis. 3 ess epoterunt. Aqua vitae cum tantillo cinamomi, anethum quo- ὀ ut Moaque quada proprietate, ut volunt, singultum sedat. εννέ si

Electaria fiunt ex nardo gallica, gingibere, seseli,& que; his ,

proxime enumeratis remediis cum melle. Mel a ridis,d registhosatum hic conuenit, ut ' consectio de baccis appellant. lauri, Io theriaca vetus,& mythridatium. μηθFlatuosis a corrupto cibo solennis est hic pulvis. V. spicae Celticae,etinetheris,nepetae, sesel ruz.dauc. to me mirῶcumini ana 3.1. sacchari anthoiati I g. sputuis.Vel. Udfa- castorei 5.I.Detur cum melicrato. scutrurae. Quod si materia est aliqua contines causa singul- 'tus,ea vel calida,vel frigida. Calida vacuetut vo-

339쪽

DE MORB. INTERNIS mim si ii potest. Alioqui Θ q.rhab, ii vel tam

omitate e. IVRdζm pul, hierae picrae in sero lactis,uino stansu. i. torum acidorum, & maturorum,aqua endtulat,d is VEL V. cocto cicerum rubrorum infunde , exprellionem

1bei elissi Θ, exhibe. Hic obseruandum est, leuiores purgatio- - , ά . Hς esto debere, quae ad ventriculi affectus acco ib=, hujis,dὸ modantur, nisi a toto corpore humor constuat.. ιοSciear. Tum si perseuerat singultus, aqua frigida propi-L netur. Subinde hae pitulae imperentur.

hodij, sem. endiuiae, portulacae, ligni aloes

3 2.f blib. Π Ρ. . pulpae tamarindorum S.I. rhab. elect. 3. r. 14 Adti, e cofice m oxycrato,aut vino granatorum. Aliud. rationem8ώ- sympi ros acetos, Oxyfacchatae simplicis an.

morμ πψτη In quibus infunde summitatum absynthij fiat in sesio in calidis cineribus, tum duobus autili O G a tribus cochlearibus refrigerati remedij per interrandi is pal- ualla utatur. Vel Eulapium parabitur eiusmodi.hm- sicci mdiu. aut cichorij per residentiam depura- ' ζ' --tig. . cum sacchati violacei Ia. f. Zulapium portunus erit vis electarij trias tali ni, quod non famationem modo ventriculum confirmat & hepar, sed & t frigerat.

3 6 -β- 16 Cerati sintdini I. . cum oleo rosito malaxetur: deinde commisce spodij,rosarum ana LI.cum succo semper uiui agita: inde finges duo scuta in m. luta. Alterum stomacho ad sternum: alterum ad duodecimam & tertiam decimam vertebram dose

si applicabis.

In causa'stiga. Vbi cra a & viscida materia, melicrato hyssopi, vel oxymelite simplici materiam praeparabis.Tum

Vt mouebitur, per vomitum aut ventrem repur r

340쪽

brorum. Dabis autem hierae modum a semuncia ad unctim.Conuenit in hoc singultu acetum scyl- illucum,oxymel cum cinam Q aromatizatum, h7 2-- melicratum ex rebus incidentibus,tustopogbymo, , pulegio, satureia,& similibus. Mazime probant dis, galangam . vini alia tenuis odoriseri 1.3. in quo qeuiter

Conuenis & castoreum in vino odoro ad p.r. Sed quia scedo estodore, cinamomo, semine apii temperari potest. Conueniunt & haec,schamuanthum,asarum,maiorana,aristolochia,enula,ginalber conditum,acorus conditus, diatrium pipereon, diacuminum, diagalanga, theriaca vetus. Exterius vero oleum de liliis,de amygdalis dulcibus. I8 Quia hi Instituitur etiam cerotum singulare in causa fria μ' ex' calasida. V. olei nardini II. aloes, mastich.an.3.I. succi

:bsynthy I.r. cum cera sat cerotum tho, mimo, Et iam sedato singultu,atque vacuata materia, ea a Inibis, . quae roborant adstringendo. Fit aliquando,ut ma- ωmba. teria quaedam venenosa sit, cui hoc puluere occura M'remium sit. i',sem. anethi, cardui beneae citri ana Θ.I. melissae,corticum citrian.5.g. coralli rubri, galasae, tui, se να macla,cinamomi ana Ag.margaritarum, st menstrorum smaragdi an. Gr. 8. cornu cerui, & Vnicon Disan. Gr. . cum saccharoborraginato k & vino , usis albo tenui odorisero fiantiorengiae,vel pUHis. tium uin e

Quod ad cucurbitula attinet, iam vacuata mate μ' st , inris primum scapulis,m pectori & umbilico,postre- μή mis ventriculo & u. dorsi vertebrae assi debeti '