Ad Spinozae opera posthuma

11쪽

INDEX.

PARS I. De Spinogae elocutione dicendique gener . PARS II De Editione Principe et Uersione Belgica AppendiX o

13쪽

Vir clarissimus and cum in Annalibus Societatis Regiae Batavae I de editionibus contextuque Ethicae ageret, per Complures paginas doctrinae bonaeque frugis plenas de Spinogae elocutione dicendique genere verba fecit. In quibus postquam enumeravit varia vitiorum et errorum genera, quae paSSi in operibus Posthumis occurrunt, ad summam haud ita honorificum iudicium tulit de stylo deque auctoris scientia linguae Latinae et Latine scribendi peritia a)

14쪽

Et sane haud pauca insunt in textu opp. POSth. , quae lectorem, etsi vi morantur, offendunt tamen. Quorum praecipua an l. l. enumeravit et interpretatus est; scilicet discrimen turbatum inter Nominativum et Accusativum cum Infinitivo gerundium pro gerundivo Surpatum denique orationem indirectam, imprimis quae interrogative effertur, male habitam nec ordine XpitCitam.

Nec non hisce alia addi possunt, quamquam iure SUSPiCeriS gerundium pro gerundivo Compluribus locis

Consulto ab auctore, dum perspicuitati studet, adhibitum esse). Si Consecutio, quae OCatur, temPOrUmparum diligenter a nostro Observatur, Cf. X. gr. Eth.

IV, praef. ,,Verum Si quis opus aliquod ides, cuius simile nunquam viderat, ne mentem opificis novit, is sane scire non poteris V, et seqq. I Addi porro poS-komi, an no van diens Zij om a Spinoga' Malobrui ofden graad ethne grammatische kennis te geluigen. VP. 4. Ee ander punt, Waaro de thi an pinora telhensgondigi is de aflianhelhke in. Cf. etiam Spinogae per edd. v. loten et Land Ed. II, tom. 1, p. XI: is Scriptor), cui ad recte scribendum haud sane ingenii facultas, sed institutio scholastica continuata defuerit. VI Quod frequentissime factum est in verbo posse, ita ut nulla fere

vox saepius ab editoribus emendata sit; f. X. gr. Eth. II, 7, Schol. IV, 4 dem. de int. m. 7 Trael. ol. VIII, 1. Comparari porro possunt loci, quales sunt Tract. Ol. VI, 16: quod neceSSario ster, si omnes recederent' ubi L. Correxit fleret cf. s. Belgica: ,,' Wel noodgahelh so moeun esc leden, goo V ng. et paullo infra Tract. ol. VII, 13: si ad vitam eligerentur Praeterquam quod maxima civium pars vix ullam spem posset Conci-

15쪽

sunt rogationes simplices per Utrum inChoatae CX. gr. de isti. m. 43 , , atque adeo quaeri pote St, Utrum nos bene ratioCinemur ' neque desunt alia minora, quae iustae reprehensioni ansam praebeant.

Sed relege, si placet, Xempla in superioribus notata itemque ea quae a L. prolata sunt, et deinde reputa, Cuius generis sint vitia, quae Spinogae X- probrantur. Quae fere omnia Constant in eo, quod auctor in sententiis amplioribus efferendis verborum

ConneXionem et Structuram non recte ad finem usque

ObServaverit; quod, ut ipsius L. verbis utar, filum orationis interdum interruperit quodque anacoluthis, siquidem adhuc fas est uti tali vocabulo in hac re, iusto plus indulserit. His adde auctoris nostri plane mirificam inconstantiam, quam etiam L. attigit quamque uno alteroque exemplo illustrare liceat. Sic Eth. II, 49 Schol. , , quod nihil clarius videatur docere experientia, quam quod nostrum iudicium possumus suspendere, nihil igitur Clarius videtur docere experientia, quam quod voluntas sive facultas assentiendi libera sis V Eth. III, ass. def. 3, Xplic. Nam quod tristitia in transitione

ad minorem perfeCtionem consi Stil, nemo negRre

potest. - Ne dicere possumus, quod tristitia in privatione maioris perfectionis consistas ' Et sic

Pere magnam praeterea ad omnia licentiam sumen V ubi ΡOSSi is Sumeren V f. s. . o go Ouden gi groo verto tot alles an sicis emen' Cf. tamen quae infra ad p. 8 annotaturi SumUS.

16쪽

Haec autem omnia, Cilicet et anaColutha Ceterae que structurae remissiores et inConStantia, quam

notavimus, eodem, nisi fallor, spectant et eandem rem arguunt. Profecto non ignorantiam, eruditionis defectum vel absolutam scribendi imperitiam, sed socordiam quandam et neglegentiam incuriam nimirum auctoris, qui in Conceptibus suis effingendis scriptoque mandandis ante Omnia mentem Suam X-plicare et lectori probare studet, de grammatiCes regulis non nimis sollicitus et in tempus minima non CuranS; postmodo, Si res fuerit tanti, etiam his a num emendatricem adhibiturus. Huius autem, quam Volumus, neglegentiae etiam alia exstant indicia. Etenim iterae autographae Spi-nOZae, quae SVPerSUnt, Si Cum editione principe comparantur, haud raro in levioribus variare deprehenduntur EXemplo Sint Ep. XLVI autogr. , , non ideo, Cur aSdem Supra Communes lentes commendes V ubi Opp. Posth. vitiose , , nihil video - Cur commenda s ;EP. IX, autogr. , , definitionem, quae inservit ad rem OXplicaniam V opp. Osth. , , ad rem explicandum V; p. LXXV, in Xemplo Gerharditi): ut determinare possimus, quousque ejus vis et potentia se extenda et quid ejus vim superet V opp. Posth.

UOUS UC extendit et quid superat ' Contra Ep. XXXII, Opp. Posth. is puto te rogare AtionCS, quibus persuade ιr' Cum autographon OXhibet , , TR-tionem, Cur nobis peraria femus V. Neque eXistimandum, talem incuriam unius Spinogae

17쪽

propriam fuisse immo in aliorum epistulis ad Sp. datis plane eiusdem generis errores interdum inveniuntur. Sic in literis Oidenburgii, quem tamen non temere ignorantiae vel imperitiae Latine scribendi arguas, hae leguntUr CP. VII , , magnopere rogo, ut, quid super hac re Consilii capies, mihi significare non graveris V ep. XXXIII: ,e urbe Constantinopolitana, cui hujus rei maXim omnium interest'; ep. LXXIV ,, Oui huic nodo adhiberi possis cuneus, perquam ardua res dictu est. Tu quid opis hanc in rem suppeditare posses, Cire et disCere pervelim. Simili modo schirnhau ep. LVII: , Si e duobus unus aliquid amrmet, alter vero neget, et ita, trius in Conscii loquantur ' et Seqq, ubi us Comparativum Cum Coniunctivo effertur, qua re VerS.

Belgicam male habuisse videtur; porro Albertus Burgh, p. LXVII Ed Princ ): , rationeS, quae reliquis philosophiis non sunt Communes, Sed soli tuae applicari possetn quod L. tacite CorreXisse videtur), et paullo infra is qui in Christum venturum aut iam

pensum Crediderunt aut etiamnum redunt ' Denique Conferri potest epistula LXX Chulleri, in qua, Cum, , styli ruditatem ViXCusat auctor, notandum CSt, Cribentis neglegentiam et hi praeCipue in ConseCutione temporum turbat RPPRTCTO. Cave igitur, ne in talibus erroribus nimis absolute aliquid unius Spinogae proprium agnOSCAS, Um etiam alii in prorsus iisdem vel in similibus peccantes deprehendantur. Qua in re in memoriam reVOCandUm,

18쪽

quod attinet ad epistulas, earum auctore et neSCivisse ne fortasse Suspi Cato esse fore Umquam, Ut ea, quae literi Commisissent, publici iuris fierent Itaque si quid minus polite iis exciderit, socordia privata habenda est neque nimis XprobrandR, O- dum in imperitiam ignorantiamve OrtondR. Opera autem Posthuma, quae auctor ipse non edidit, partim ne absolvit quidem, si iam solito plura vitia exhibent, quid aliud arguunt, nisi quod auctor in opere Conscribendo, imprimis rei et argumento proSpiciens, verborum Concinnitatem hic illic parum Cura- Verit, Satis Contentus, si in Conceptibus elucidandis et sibi et suis satisfecisset posthaC, Si tamquam opus ederetur et Chedae, prelo Commissae, denUOperlegendae essent, satis tempestive ultimam manum adhibiturus errores Conspicuos sublaturus, SententiaS levigaturus, denique, ut est in praefatione Opp. Posth. CXaminaturUS, politurus a emendaturus V. I Qua in re quid est, quod tamquam insolitum valde admiremur λItaque ne nimis, Censeo, urgeamUS OSCO erroreSet vitia, quae e ipsa Opp. Posth. Conditione lenitera Alterum exemplum plane eiusdem rei praebent Principia Philos Cart. Quem librum in usum privatum discipuli composuerat Sp. tamen amicis petentibus in lucem edere non recusavit itaque revisendum, Stylo elegantiori ornandum V praefatione augendum Curavit. Quam rem Cum eyero suo Conficiendam tradidit noster, deficientis literarum Latinarum scientiae arguitur a Meinsma in libro Spinoet en sin ring. ' p. 2O7.

19쪽

et simpliciter Xplicari possunt hoc est, noli ignorantiae vel inscitiae tribuere, quae incuriae SoCOrdiaeque sunt indicia, neque auctoris SCientiam et usum linguae Latinae aestimare e iis, quae priUSquam evulgarentur, sibi et amicis ConSCripSerat, neglegentius, ut fit in talibus, nonnulla interSpargenS, UACfuturae editionis minutiores Curae sponte OmendR-turae essent denique noli pro stylo nescio quo vel elocutione vel sermonis usu agnoSCere, Ua ad Summum Certum quoddam vitiorum genus Constituunt, quod tamen et apud alios deprehenditur et omnino fere id est, in quod Latine, imprimis Currente Calamo, Cribentes maXime proClives esse solent. Igitur, si iam Xempla, quae in superioribu per-lUStravimus, tamquam testimonia ad Spinoga stylum CognosCendum reicienda sunt, liceat, quoniam semel de eius scientia linguae Latinae, de sermone et genero dicendi quaestio instituta est, alia Circumspicere indicia et ea addere, quae philosophi opera perlegenti

sese offerre Solent.

Atque prima res, quae quemlibet lectorem offendat, libertas est illa, qua usus est auctor in vocabuliSet locutionibus eligendis, ita ut fere totam Latinitatem Complectens modo hinc modo illinc nonnulla deprompserit et in suum usum Converterit. Ne UOenim in singulis vocabulis adhibendis neque in sententiis Connectendis p. intra illos satis angustos fines Se Continuit, quibus plerique recentiores Latine scribentes se Cohibere student, intra ClassiCum, Ut OCR-

20쪽

tur, dioma, Ciceronis scilicet et Caesaris. Quo factum est, ut paSSim apud eum CCurrant OCOS, quae Vel florente literarum aetate in desuetudinem abierant, vel recentioribus demum temporibus exstiterunt, ita ut eius oratio variet et quasi vacillet inde a priscis Latinis auctoribus, Plautum puta et Terentium, Sque ad novissimos, Patres Ecclesiastas, Iuris Consultos. Pauca subiungam Xempla Sic, quod attinet ad SyntaXin recentiora tempora plerumque sermo eius

redolet, qui interrogationes simplices per an efferre amat; qui ablativum gerundii loco participii Praesentis adhibet; qui sententias per quod incipit pro ACC. . Inf. I); qui longum fuerit, melius esset ;qui quam cum Positivo in sententiis, quales sunt quam breviter potero ' et aliis exhibet denique qui serioris Latinitatis gliscentem Coniunctivi usum imitatus, fere ubique sententias per hun modum effert, quo factum est, ut omnes subtiliores distinctiones tollerentur. Si post Coniunctione temporalCS, quales sunt antequam vel donec sine ullo discrimine Indicativus vel Coniunctivus occurrit; post si ),

I Altera Causa, Cur CC. C. Ins vitaverit noster, perspicuitatis studium fuisse videtur, ut etiam in ablativo absoluto, qui non nisi rarissime invenitur. a Notandum, quod modum, quem irrealem vocant, satis diligenter observavit Sp. unde L. feliciter textum semel atque iterum restituere potuerit; f. X. gr. Eth. IV, 4 dem Traci Pol. VIII, I, et quae Supra pag. 2 annotavimuS. Tantummodo monendum, quod post protasi irrealem in apodosi nonnumquam futurum stempus insolite occurrit, L Eth. I, 3 dem: si esset dividere-