장음표시 사용
81쪽
digestio est concocti ac confecti alimenti emin sangui
nem conuersi in corporis particulus omnes attractio, quam natium calor molitur. De huc autem digestione alimentorum hic loqui non intendimus, sed de ea digestione riae circa humores seu excrementa, quae pra ter naturaliter in corpore, seu parte aliqua corporis detinentur, a calido innato per icitur haec autem
furium fieri potest, unis quidem cum natura ipsa post
conc0 tionem mouetur, prodigestione seu distinctione semiputridi seu semimali praeter naturaliter de tenti excrementi, Cr demum per sens biles canales seu quae ductus sensibiliter expetitit, per aluum uidelicet,urinum, sudorem, e c. quae digestio, segregaratio, seu distin tio proprie appellari meretur: improra prie autem distributi, nec minus ea a calido innuto perficitur,uelut a digestio quae alimetor uest medijs naturalibus facultatibus, ut tructrici quidem ex una, ex altera expultrici, haecq insuper alia est a die torio excreme torre coco tione, eiq; succedit ut dicemus quas, te Graeci lucri in appellaret. Altera es digestio,
spenes dicta excrementa praeternaturaliter quoq; in corpore retenta, ab ipsa natura perlicitur acea excremmenta non utiq; fensibiliter postea excernes uelut iupraedi tussedi haliti digeres, diss)erges, atq; pso ros cutis infensibiliter dilicuties.s quide digestio diaphoretis proprie a graeci appellatur. hinc diaphoretice, id rq uis discuisoria sonat, a uerbo diaphoro, qdide est latine, d digero, discutio cu dilbergo; etppra
82쪽
a quacunquem a corporA, etiam substantia propria infensibiliter ijsipatur hanc disipationem per balitatum digestionem appellamus de qua etiam ueluti de ea quae Mimentorum est digestione, loqui pauca paramus. At de ea loquutus est Hippocrates libro sexto de morbses uulguribus,cum dixit uigilium edacem, Gulenus eodem loco uit, uigiliam educem esse, quia corpus digerit ac dicti oluit c idem de uigilia duodecimo methodi medendi, uoluit qu)d corpios digerat.
Tantum ergo de ea digestione,quae a natiuo calore, aduersus excrementa praeter naturaliter detentu seu
putrescentia in corpore perficitur, tum si intra uasa
extra, tum si circa partes internus quam externus uerba faciemus. Ver in attendendum primo est,quod uerilut ea digestio quae circa limentu, ab innat calido perficitur, ab eorum alimentorum concoctione discreta patra eam concoctiquem, si rite cuncta a natura in coficiendus alimentis perficiantur, subsequi debet: pari ratione ea digestio, quae circa corporis excrementa seu putridos humores in corpore praeter naturaliter detentos a natura ipsa seu calore naturali puratur,ubea concoctione seu maturatione, um circa eu excreα menta molitur,valde di crepat Et uelut ea digestio, quae alimentorum est, eorum concoctionem subsequi debet: eadem ratione haec digestio, uae excrementorum
est, seu humorum putridorum, si per sensibiles uias
expellendi sunt, eorum maturationem consequi de
bet. G propterea Galenus tu siit, qu)d ut bene aliu
83쪽
id ur,oporret coctionem praeire, ubi e qui uero discretionem, postea euacuationem, in commenest aphoris .uige imi secundi quisti, C ra primitiis bra. Persici tir rosae dige)lio, seu segregatio, seu distinctio,ab ipsa natura duabus eius facultatibus medis post tamen perfectum operationem ipsius concorietricis,uttractrici uidelicet ex una, C expultrici ex era,per rimam quidem quod umiliare est de trahens,at per excretricem id quod amplius tu pristini naturum redire non uset, seu in alimentum transmutari, secernens ac distinguens ab eo quod familiare est,demum expedere tentat persensbiles excretioαnes. uam expulsonem si perlicere non ualeat, eo tepore,ut insta dicemus, a medico natura ipsa iuuanda , tum praeparatione,tum etiam opus Derit puretation . erunt eam digestionem excrementorum, qI per alitum it,natura ipsa consistitit, nulla praecedente concoctione, saepe molitur. qm immo prius perfitacere tentat, per balitum uidelicet digeres modii non ualeat, id concoquere procurat, C demum ea per m egregata distin it,nec amplius per alitum digestionem que aggreditur nam per cococtionem criniora,ut supra relatum est, excrementa redditu, non amplius utique per balitumfacile digeri ualent. cy'ae concocta Mit, sed Gerari, demum sensibiliter excerni postulant.b hac de re Galenia libro de inrimu intemperi uoluit esse influxione duplex genia curationis: um,pὸ digeratur quicquid humoα
84쪽
ris in particulam procubui alterum, quod concoquuatur. Verum digestio, dicebat, optanda maxime est, ponium concoetionem haec duo neces uriosequuntur, puris generatio, a civi in aliquod facium ut cessio. ex qui uerbis palesu ostendit, digestionem per balitum excrementorum maturationem subsequi non debere, sed poti fimum eum praecedere . hunc eundem per balitum digestionem, primo ante concoctionem exequendum iusἶit Hippocrates in cura pleuritidisse cudo de ratione uictus in morbis acutis, in principio. Disserendum autem mod a nobis est, nunquid ea digestio excrementorum, quae eorum cococtionem sub equitur istineti seu impropria distributio appellata iuuari pojfit ab arte, er a medico; situ it, cu quibum. Pro primo gerendum plane est, s uelut alimentoru digestioni quibus da auxili s medici opitulantur
ut putet demente Galent . . de sanitate tuenda, libro scinimi mores corporis temperaturus sequuntur, c primo de sanitate tuenda, ac secundo C quinto eiusde , puri modo natura ipsa a medico adiuuari pomtest, pro digestione redund tium excrementorum perficie da,cm ea ex eude natura perficiatur, eis Elfacultatibum med s,ut supra relatum est inlae autem xilia ac ualia paranda sunt Uinuturae medico pro hac digestione iuuanda non admodum putet nana interdum reperitur Galenuasserere, de posse sococtioni cr digestioni opem ferre, ut de uino enunteidi, in libro scinimi mores corporis temperat Ara =ς
85쪽
qtuntur oco superius allegato sexto de morbis
Dulgaribus saepe numero id me ait, quaedam digeripionem iuuare, quae tumen concoctionem impediunt, uelut secundo de unitate tuenda e exercitatione disseruit quae iuri in corpus digestionem adiuuet minimi trari tamen non debet, nisi alimenta, seu succi qui iuuentre aut ua is continentur optime concocti intres ius periculum eget, ne priusquam per maturam concoctione utiles ut in omnes ammulses partes rapiuntur. C libro quarto eiu sdem diccbat, post cibum non esse sumenda medicamenta, quae ad uehementiorem distributionem aciunt. num tunc non distribui, sed conα coqui, quaesumpta sunt, en uti l . quare metrus est eo tempore ut aliquo proidioi concoctionem, praecinpue qui egent. ex quibus Galeni uerbis liquido conis stat, interdum eisdem medicamentis post C concoractionem C distributionem a medico lucari, uer penumero diuersiis auxilijs. Sed quo ueritus clarior fiat haud ignorandum est,concoctionem ipsum, ac distrimbutionem,seu digestione uelut multa naturalia opera,ab ipso calore innato perfici,ut patet Gulino in comento aphoris. decimiquinti primi libri, C in cominet aphoris septimi secundi libri, qua de re ire quemα piam praeterire debet ea auxilia quae concoctionem insimul et digestione adiuuatit, talia a medico paranda qJe, ut cutidu innatum seu natura ipsam,roboret atq; adaugeant, uel saltim non dissipent,sed eruent. nec minius ciendum est, aliquem sic seu excremcntum
86쪽
promptius ex sui latura pol Seir concoqui. cir distribui, seu digeri: siquem uer), aegrium. R sic dilucidatis,constat ut i, quod eas excrementa,quae in corpore redundant, si faciliori sint maturationis ac digestiorins ex sua natura, uiribus pilis non admodum imbecillioribu .existentibus, potest a medico eisdem auxili siuuari calidum innatum pro eorum concoctione seu digestione perficienda ta propterea Galentu libro de constitutione artis medicae, pro dulci pituitae ac cim dae conco tione per icienda,modice calefacienti s uini potum laudabatae quo itidem uino, ut diximus , imbro quod unimi mores corporis se reantur temperaturum, sic scriptum reliquit,num re uerusi commode utaris Ciconcoctioni , ex digestioni, C sanguinis generationi, nutritioni consertabunde . Puriter ergo
ius dulcis seu acidae pituitae digestioni, uinum ipsum opitulabitur: cim eius concoctioni opem erat. qu)d si uires ipsae quodammodo imbecilliores fuerint
ac calor innatus non multus, simul l excrementa pαsa redundantia, ex eorum natura aegre' concoctio
niseu maturationi e digestioni obsequentia non uerendum est e, puto,alijs auxilijs digestionem iuuari,
e alijs concodilonem. num ci seu excrementa ebe amentiori egeant digestione,ac ipsa natura non admodum robusta existit, eis indigent medicamentis Ἐπίud uehementiorem digestionemfaciunt,ac calidum inmnatum roborent C augeant, haec autem calidiora esse debent, ea quae concoctionem adiu urit . cuius gene
87쪽
νissunt rigidior, ac propterea rufio pituita, crutra Ex quibus patet,quomodo Aeni uerba iutelligi debeant,cum ait, idem pos e concoctionem c digestione iuuare. sequo pacto intelligi debeant eiusdem uerba, cum serit,quaedam dige tionem iuua
re,n5 alit concoctionem, inambeam impedire Nec
mirum est heu, quae corpus humanum excalfaciunt, calorem innutum augendo,aut fultem fouendo, uelut alimentorum digestionem seu distributionem, ita quoq;
excrementorum, seu redundantium putridorum sucrucorum digestionem seu fecretionem procurent. nam teste Aristotele,pariter c Alexandro quarto meteororum,culoris natura est homogenea cogere,ac in unio copulare,quae uero heterogenea sunt secernere ac se purare . cum uer redundans putrida buccus partes habeat beterogeneus, post eius concoctionem innatus calor secernere tentat, quod familiare est attrahens, quod vero alienum excernens ueluti in conficiendis alimentis in uentriculo,quicquid ueluti terra aut lapides in eis contine. ur,segregat quod uero uelut paleac furfurit hepate exemplo peritorum praeparandi tritici, ut quid terrae aut lapidum aut filuestrium seminum admixtumsit, quae perniciosa corporibus esse solent, aut paleae et furfuris utiliter purgant, prout Galenus serit libro quarto de usu partium maec
autem operatio perficitur a culido innuto, quatenus calidu, innatu est, et quatenus calida, et propterea calidis medicamelis auxiliari potest,quae tum no admodum eperametu excedat. quia bi multu excederct,
88쪽
imbecillum reddentia in ratum calorem, digestionem potius impedirent, iuuarent. num licet cuiuslibet calidi sit beterogcneu segregare , non tamen cuiuslibetes secernere putridum humorem a non putrido sed tunt in hoc opus innati caloris et . possunt tamen ei opem ferre, C ea quae ipsum calidum fuerit, e quae ipsum augent,siue in substantia, iue in qualitate. Ver in ea quae in qualitate augent, sunt uehementius digerentia qua de re eis utimur ubi uehementiori digestione opus est q haec quoque calida, non tantum culfacere debeant,ut ipsum innatum calorem ualeant in igneam qualitatem transmutare .culor enim adauctus vehementius alterat, modo tamen non eo incrementi perueniat, ut iam colliquet tunc nanque ad omnia est
inutilis,aut bore Galeno tertio de causis γmptomuutum C si haec quoque calidita ignea posit extenuare ac dissoluere,ut putet Galeno in comment apbora
et ismi uige imi sexti secundi libri r uphoriuem quinquage imi septimi quarti libri. Ex quibus putet, quo
pacto auxilia iuuantia digestionem redundantium putridorum excrementorum laterdum ab eis quae muturationem adiuuant, non discrepunt, e saepe numero calidiora ea quae concoctionem adiuuant esse dembeunt prout maiori uel minori digestione natura egeat pro digerendissi ccis praedicti s semimulis. Inα superi quae uehementius digerant, calidiora esse debent, quae concoquunt. nam in digestione, uel secremtione semimal bucci, non una tantum facultus opera tur, cluti in concoctione concoctrix ed duae naturaα
89쪽
qties facultates eodem me tempore, ultra x extra, ac expultrix ex alia. Cum utem cunctae hae a calido innato perficiantur, i temperate calida adhibeantur, admodum imbecilluerit eurum facultatum operatio: cum non satis it pro duabus facultatibus eo me tempore uehementer suum actionem perficientibus tantucaliditas, quanta soli concoctrici operanti abundans esset, verum maiori indigent,ut supra retulimus proinde segregatio absq; ualido calore peragi nequit ut Galenus testatur quinto desimpli. medicum e acultatib. horum autem medicamentorum materiae admodum medicis notae sunt, ex quibus tum decocta , tum sisrupos tum electi uaria, tum ij s modis sibi talia auxilia praeparant. Est ergo haec digestio ,seu secretio, opus dua ατumfacultatum naturalium, et propterea a concoctione discrepat, quae concoctricis tantum opus est iuuam turq; ut plurimum abalis auxi Ihs, ab eis quae conra coctioni opem ferunt,praecipue cὴm uehementiori indigemus digestione .eaci alio tepore adbibenda sunt, qui post concoctionem, i rite natura a talibus auximiiys:iuuandusiit, e praecipue eo tempore quo scutora cuncta sis inplomata apparent,d aegri grauit c se habent, nutura separante a bonis mutu, G ad excernendum praeparante, iuxta Hippocratu er Guleni seni tentiam, uphorismo II secundi libri, si unica expulsione morbi causa pellendis t. in vutem non, eis utendum est toto morbi tempore, quo concoctio apparet, ut eis adiuta natura, illud quod concoxit facilius fecern t. Dilliri aute haec dig6tio, quae excremetoru est,
90쪽
ub ea quae alimentorum rem in bucultra x, non iis ut in illa operetur ualidius, sed expultrix me diuisphores autem mc est per halitum digestione, pauca admodum differemus,cama nonnullis abundanti)fime scripta reperiatur, tum qia ex hiis, quae supra retuliminus, C quid ea fit patet, e quibus auxit sterficiamtur, Mia calidis: Criae tepentem calorem obtinere debeant, ut lini semen,ac bam emetum, authoreGaIeno undecimo methodi medendi nec minis a balneo
somnim, malos succos per halitum digerit, ut idem Galenus a serit, quarto de sanitate tuenda, c eodem limbro,oleum describit, ex loribus populi quod sine, a
morsione per balitum digerit. pariter C ex chamaeramelo, e anetho medicamenta describit, uae per halitum digerere possunt quae cuncta tepentem calorem posident ut diximus, praedictis calidiora quoque reperiantur,quae calfacere,extenuare, di Ioluerire,ac ualenter digerere ualent. his denique ac simili bus utendum est pro huc digestione iuuanda,quae per halitum dicitur ut quo tempore eis utendum sit superurius relatum est. In quo uer,ub eis, quae concoctioni opitulantur screpent, Galenus quinto de simpliciti medicamentorum facultatibus,per belle declarauit Cr
haec de digestione sint dictu. De J raeparatisin
Vm ergo in hac excremetorum diges Sione,