Clementes titulo sanctitatis vel morum sanctimonia illustres simul editi cum animaduersionibus ab Augustino Oldoino ..

101쪽

maxima frequentissima Ciuitate pati pro filio tuo unigenito , qui ipse quoque pallus sui pro

nobis . preci u .a nosti captiuitatis, deseruitutis suum est udit sani uinem , deinde subiunxit etiam serieia Sanctoruin qui Romae erant Quem Petrus , inquit, docuit colere Paulus praedicauit, qui erat eiusdem , cuius ego nominis lemens ille sapiens, adorandum elle decreuit, diuinus deinceps Onc simus eli consellus. Pro

pter quem ipsi quoque palli , libere loquendi

potestate apud eos valent plurimum , madorantur a fidelibus, haud ita multo poli autem ad rabuntur etiam a delibus in peratoribus. Hoc autem dixit praedicens mox delendam impieta

tem.

Haec Diocletiani animum acrius inflammauerunt; uilit autem stylis serreis illud praeclarum Martyris os contundi , ac confringi quo factuna et , videntes quidem mox labefactaren

tur , maxillae vero contererentur. Vox tamen

non reptimc balur, neque illi piolixa loquendi libertati, vel minima dabatur iem illi, sed tiam lictoribu , ut sileret , iubentibus , ipse idem erat, de ne parum quidem remittcbat , scd contra etiam voce utebatur maiores, non secus ac statua quaedana aenea , quae ictaicheme Ctius,

102쪽

maiorem edit sonitum. Quamobrem cum ipse quoque Imperator esset defatigatus, vinculis, Aquae ex eis oritur afflictione, miseria toti Martyr imposita , tradit eum in custodiam. Multitudo autem eorum qui rotae miraculo crediderant, viri S qu cumque, erant prudentia praeditae mulieres inita inter se conuentione , carcerent ingressi sunt. Deinde tangentes illius p de valde acriter rogarunt, ut diuinum baptisma consequerentur. cum itaque precibus tam vehementibus ipse quoque alacerrime annuisset,rem statim est aggressus, cum itaque in carcere esset aquae copia, ipse quas oportet preces profert,

cum ipsis pueris omnes sacro dignatur baptis

male media autem nocte eis diuina quaedam apparet visio, nempe lux quaedam, quae neque verbis exprimi potest quam humanus non admittit aspectus, totum simul tamquam fulgur

illustrat carcerem. In media vero luce erat vir

quidam aspectu valde alacer splendida autem veste indutus , qui ipse quoque erat lux totus quantus , pennis insignis densi si iis Is cum ad Clementem accesIistet admirabilem ei in manus tradit panem , calicem , deinde ille quidem euanuit eos autem ipsa quoque vox deficit, ut qui spectaculo admirabili essent obstupe-

103쪽

'. facti. Sancti illimus alitem Clemens cum latim coniecisset ea si ii an a Dominici corporis, de sanguinis, ea desvalde pie suscepit , de cum preces dixisset consuetas, ea co .nniunicat ij, qui iam erant baptizati Cum ergo complures ad eum undique accederent, de carcerem facerent Ecclesiam, de multitudini Chrillianorum fieret accessio , cullodes carceris haec renuntiant Imperatori , ille autem eo iubet noctu compraehendi, S nisi pietatem abnegauerint , omnes citra ullam interim inrisericordiam . Illi vero comprehensi uitu imperatoris , inuenti sunt non ignari eius quod erat

bonum , utile eligendi, sed ab hac quae et ad

tempus, vita maluerunt recedere, quam a Christo dcfccre, qui nos sol mauit,& dilexit, de mortuus et pro nobis . . mobrem ante Ciuitatem , ani quam sacras quas lani hostias, sciplos, filios offerunt Domino, uni nullu tunc renian cre suli inuisset prae ter unum , cuius quidem erat animus aliquant iuuenilior. Non enim rei nanserat ut certamen elis:geret , sed ut cum maioribus potius malis colluctaretur , eaque ei ellant coronarii maiorum occasio. Is erat admirabilis Agathangelus, de quo etiam deinceps dicetur apertius. Dioclitianus autem cum pau-

104쪽

lo post esset magni Clementis recordatus eum rursus produxit , primunt quidem tanquam adductus poenitentia pilorem illam abiecisset insaniam, ipsum S lautibus ensim aggrediebatur , ea ratione conabatur potius superare generosum illum,&excelsum animum. Deinde

cum vidisset rem sibi esse cum homine cordato, qui non magis posset animi sortitudine malorum ferre impetus, quam prudentia blandi siem bis disertis non succumbereri abiecta statim persona, facta illa mansuetudine, repente apparuit id quod erat , de rursus nouum aliquod excogitauit supplicium , quodam Amphione, qui inter suos primum locum obtinebat, ad hoc maxime incitante. Erat autem hoc supplicium, ut sic a tanta multitudine distenderetur Martyr, ut ipsae quoque membrorum distatuerentur

compages, lictores autem quatuor circumsistet te exiccatis boum neruis eum diu crudeliter ver

berarent.

Postquam vero ille quoque fortiter huic restitit supplicio m perinde ac si alius pateretur, ipse impatibilis mansit , immobilis. Scio, imquit, Diocletianus 6 Clemens te esse animo valde contentioso, corpus autem illi posse inseruire sed ipse ne sic quidem rursus cetdam, sed

etiam

105쪽

etiam serreis te aggrediaris ungulis. Es enim

tu sorte ferreus , de torpidus, nullo sere sensu praeditus , ut videam an te sorte his excitauerina, quem somnus tam profundus inuasit. Martyr autem, recte quidem , ait, dixisti o Imperator Dormio enim veluti quemdam dulcem somnum , me meo Christo ad labores pro eo suscipiendos futurorum spe sopienti rursus vero es sciente ut sim sobrius de vigilans , quando eum praedicare oportet S libere loqui pro eius consessone . Haec ille dixit, de Imperator quiuem statim iubet lictores desistere a verberibus , sublimem autem eum in lignum tollere .sceum ferreis carpere ungulis , donec ci carnes; omnino consumptae essent , sanguis autem exinanitus i sola ossa relinquerentur . Cum ita-ue rursus lictores ad id magnam adhiberent di-igentiam, ut qui etiam ab occulto lictore, at que adeo carnifice ad ea incitarentur , Martyi

quidem primum se ipsum attendens, deinde etiana ad Tyrannum aspiciens , non est , inquit meum corpus id quod adest, quo ego quidem

sum indutus, tu autem id nunc o Imperator laceras, neque enim omnino dolore asscior, quomodo me oporteret , dum laceror , sed quod

mihi quidem datum fuerat a natura, paulatim

107쪽

a Maximiano de eo scribens, 5 quae prius a Domitiano, de quae a se rursus pallus si quae

opinionem, de humanan omnem naturam su

perant , S hoc praeterea significans quod si eunt quidem , quod eli plane d sperandum, incere,

de in aliam potuerit traducere sententiam , eum rursus remittat, rem illi gratam futuram , ut a gumentum illius maxima prudentiae, de ingeni solertiae, sin minus eum tradat est ijs, vel etiam acerbis alijs supplicijs vi vitam adimat, ne si amplius , inquit, sit superitis de Christianos

ta Graecos magnis esticiat incommodis, hos quidem corrumpens, S attrahens, Chri litanos autem efficiens disiiciles ad trans mouendum , eo que muniens, confirmanS.

Roma ergo Sanctus eli eductus , multos quidem eum deducentibus , multis autem lachrymis quoque prosequentibus , quibus consolabantur suam ab eo separationem. Quis enim oratione pro sic qui potueri ea , quae tunc dicebant quidem fideles , de quae rursus propter ip-m secerint. Nam ali quidem pedes tangeant, de manu amplectebantur alij vero collum complectentes deosculabantur , de propter separationem amaras estundebant lachrymas Abi se eius sanguine inungebant, uincra con-

108쪽

trectabant, a vestibus auelli non poterant. Vir praeclarus & sortis, strenuus decertator, qui ferro, dicentes, est validior, qui ipsum autem abducebant fracti fletibus , de ipsi quoque affecti

ai sci constiterunt diu , cedente an iniorumpet turbationi , .spectaculo miserabili. Cum Vei iam tempus vocaret , ut Martyr nauem ascenderet, vi de vix tandem auulsus ab ijs qui ipsum continebant , c tamquam membrum commune abruptus ab omnibus Ciuitati ea quq par erat , sibi precatus, nauem ascendit, &coepit nauigari. Sed quid sapiens Cubernator uniuersorum Deus in naue suo prouidet consilio ais qui prius solus martyrium effugerat ex ijs

qui sub Clemente crediderant in carcere, de quo paulo ante sumus nos esse dicturos polliciti, cum esset Romanus quidem genere, Agathangelus autem nomine, hic una nauigat cum Martyre Cum autem peruenisset ad nauem , in qua erat Roma nauigaturus, cum Nautis pauca esset locutus , eis facile persuadet, cumque sensim conscendisient, in aliqua eius parte delitescebat.

Deus autem suit, qui nauem ostendit Aoathangelo effecit ut essent ei nautae faciles de cito suerim ab eo persuasi. Postquam autem

109쪽

iam quoque Martyr adsuit ipse cum militibus,

nauem sunt ingressi illabant a terra circa ducenta stadia , videns Agathangelus Milites quidem, inter se , de circa nauem

esie occupato , solum vero sacrum Clementem seorsum Deum orare , a nemine visus, nec animaduersus prope eum accedit , cumque eius pedes praehendisset , ei in nem riam reuocat eius quae in custodia facta est. Consessionis , S: dati baptismatis , deinde etiam narrat quomodo e coede fiugerit , S: quemadmodum prius sciuerit nauigium , de quemadmodum sit ingrcsus quemadmodum ei delituerit Martyr autem , quomodo enim par est eum suisse aflcctum , cum agnouit Agathangesum , erat enim primus ex ijs, qui tunc ab eo fuere baptirati , salutabat, amplectebatur , benigne eum alloquebat ut, aperte prae se ferebat se viscera habere resecta gaudio. Deinde etiam coepit precati vehementius, partim qui- deni gratias agens pro Agathangelo,, verba

quae animi laetitiam significabanti Osterens , partim autem Deum quoque inuocans, ut illi serret auxilium , S rogans, ut is esset sibi socius

consessilonis. Ago tibi gratia , Domine Iesu christe dicens qui niihi es sola de unica consolo

110쪽

tio,&auxilium, qui me neque in terra , neque in mari relinquis a tuo desertum auxilio , sed me per totam viam defenderis deduxeris, meum labore desesium animum recreaveris eo quam scis modo, eius consolator effectus. Ecce enim nunc quoque in mari in Agathangelo bono meo fratre mihi es cognitus , qui vel mihi ex ipso nomine tuum spondet auxilium , ut qui Agathangelus, idest bonorum nuncius S sit, dicatur, sed ei quoque concedet Rex Chi illa ut ad finem tuam voluntatem, S: glorifica ipsum Attua confessione, ut tu quoque rursus in ipso glorificetis. Ille ergo cum Agathangelo sic diu noctuque ut ii praecabatur , cibum quidem non sumens nam i iliae minimum quidem eis cibi usquam aderat, ut cuius Clemens nullam curam gessisset orianino, vivum autem panem in corde vitiam illam aquam habentes , quibus obscure alebantur,ipotabantur. Diuturnae ergo illorum , ut videbatur, inediae miserti nailites , motique animo , benigneq;i humane in eos affecti,eos cibis volsbant impertiri, illi autem laudabant quide bonum Militum animum, cibum vero non accipiebant, dicentes se eum desuper a Deo accipere , quod autem illi dicebant, Deus effectum reddidit, di

circa