Sancti Aureli Augustini Opera

431쪽

epistularum LXXIII.

cum gratiarum acti0ne lucris meis deputem, si fuer0 te do dente instruetus aut emendante c0rrectus. 2 Verum tamen tu, mi frater carissime, nisi te putares laesum Scripti8 meis, n0n me putares laedi p0sse reseriptis 5 tuis . null0 enim m0d0 id de te 0pinatus fuer0, qu0d n0n te arbitrans laesum sic tam0n rescribis, ut laedas. aut si te n0 sic re Seribente eg0 pr0pter nimiam stultitiam meam laedip0880 putatus sum, h00 ip 80 laesisti plane, qu0d de me ita sensisti. Sed null0 m0d0 tu me, quem numquam talem eX- 10 pertu8 08, temere talem crederes, qui litterarum mearum exemplaribus, etiam eum stilum meum n08808, temere crederen0luisti. si enim n0n inmerit0 uidisti me iuste exp0stulaturum fuisse, Si temere crederes esse litteras meas, quae n0n eSSent meae, quant0 iustius exp0stularem me ipsum temere putatum 15 talem, qualem me n0n n08set, qui putauisset 3 nequaquam erg0 ita pr0labereris, ut te n0n reseribente, qu0 laederer, metamqn existimares nimis insipientem etiam tali tu0 reseript0 laedi p0tutSSe. II 3 Restat igitur, ut laedere me rescribend0 disp0nere8, Sigo cert0 d0cument0 meas esse illas litteras n08808. atque ita, quia Π0n cred0, qu0d iniuste me laedendum putares, Supere St, Ut agn080am peccatum meum, qu0d pri0r te illis litteris laeserim, qua S mea S esse negare n0n p088um. cur itaque

432쪽

S. Aureli Augustinie0n0r e0ntra fluminis tractum ad 11011 p0tius ueniam pet030bsecr0 erg0 te per mansuetudinem Christi, ut, si laesi te, dimittas mihi nee me uidissim laedend0 malum pr0 mal0 reddas . laedes autem me, Si mihi tacueris err0rem meum, quem Di te inueneris in factis uel dietis meis. nam 5 si ea in me reprehenderis, quae reprehendenda n0n sunt, te laedis magis quam me, qu0d absit a m0ribus et sanct0pr0p08it0 tu0, ut h0e saeias uoluntate laedendi culpans in me aliquid d0nte maledic0, qu0d mente veridica scis n0nesse culpandum. ac per h00 aut beniu0J0 001 de argue8, etiam 10 si caret delict0, qu0d arguendum putas, aut patern0 assuetumVlcea S, quem adicere nequeas. p0test enim fieri, ut tibi aliud uideatur, quam ueritas habet, dum tamen abs te aliud n0n fiat, quam caritas habet. et eg0 amicissimam reprehensi0nem gratissime accipiam, etiam si reprehendi n0n meruit, 15

me ras. et corr. m. 2 eae immo Kk in me. O reprehendis codd. mu

quem edd. praeter a aut-nequeas om. etiam PiMIAP , ut in nullo eae meis codd. hunc locum inuenerim 12 abiicere aer potest-ueritasOm., m. 2 in mury. add. O tibiJ ubi Q 13 uideatur aliud se olo m. 2) uidetur aliud B uideantur aliud se caritas habeat Idum-habet om. Q dum tamenJ quam L aliud abs te codd. mutili praeter H abs te aliquid A 14 non om. A sat si in ras. m. 3, Sueritas H ueri sich I habet eae habeat I etJ nam et I eodd.

mutili Irm ut et es reprehensi0nem tuam I 15 gratissime-c0rrepti0uem om. codd. mutili reprehendo Pi

433쪽

epistularum LXXIII.

qu0d reete defendi n0n p0test, aut agn08 eam simul et b0ni-u0lentiam tuam et culpam meam et, quantum d0minus d0nat, in ali0 gratus, in ali0 emendatus inueniar. 4 Quid erg0 Drtasse dura sed certe salubria uerba tua 5 tamquam caestus Entelli pertimescam 3 ca0debatur ille, n0n

d0leb 0; si uer0 infirmitas uelut humana uel mea, etiam cum ueraeiter argu0r, 110n p0test nisi aliquantulum c0ntristari, id melius tum0r capitis d0let, dum curatur, quam, dum ei parcitur, n0n Sanatur. h00 est enim, qu0d acute uidit, qui dixit utili0res esse plerumque inimic08 iurgantes quam amic0s0biurgare metuentes; illi enim dum rixantur, dicunt aliquand0Hera, quae 00rrigamus, i8ti autem min0rem, quam 0p0rtet, 15 exhibent iustitiae lib0rtatem, dum amistitiae timent exasperare dulcedinem. quapr0pter, etsi b0s, ut tibi uideris, lassus Senectute larte c0rp0ris, 11011 uig0re animi tamen in area d0minica fruetu080 lab0re desudans, ecce sum, Si quid perperam dixi,

5 eL p. 242, 10 11 Cic. Lael. 24, 90 16 p. 268, 1 eL p. 242, 11

quillus si tranquillus H si tranquillius ceteri codd. mutili accipero P L; m. 2 acceper0) V accipere QR 8 delebo se I Q d0l00 A laedar Γ si uero contristari om. codd. mutili uelut uel Im ueloni. M edd. praeter m 10 cum P KKiBOVUQRCE curator, corr. m. I curatur K quam nam Ira codd. mutili parcitur paeitur, corr. m. I pareitur M compatitur UR 11 n0n et 11011 MPy cauto QE 12 utdiligiores stel) H iungantes Pi 13 obiurgare metuentes 0biurgarem l et uentus Pr enim s. u. I autem BS 14 uera om. I c0rrigantur I c0rrigant R 15 exhibens exibo in n e .

tamen meti eae corr. m. 2) O aera, m. 2 area P Τ 18 fructuosa P K fructuoso A desudans, m. 2 est desudans C desudas, m. 2 deSU-

434쪽

S. Aureli Augustini

rartius fige pedem. n0n mihi esse deb0t m0lestum p 0ndus aetatis tuae, dum conteratur palea culpae meae. 5 Ρr0inde illud, qu0d in extrem0 epistulae tuae p08ui8ti, cum magni desiderii suspiri0 u0l leg0 uel rec0J0. latinam', inquis, 'mereremur c0mplexus tu0s et c0nlati0n0 mutua vel 5d0steremus aliqua uel discer0mus' i 0g0 autem die0: Utinam saltem pr0pinquis terrarum l0cis habitaremus, ut, Si n0np088unt misceri 110stra c0 l0 quia, litterae p08sent 0880 crebri-01 est nunc uer0 tant0 l0 eorum interuall0 absumus a sensibus n0stris, ut 80 illis u0rbis ap0st0li ad Galatas iuuenem 1110 10 ad tuam sanctitatem scripsisse meminerim et ecce iam Senexn0ndum reseripta meruerim faciliusque ad te exemplaria

4-6 p. 242, 12 13 10 11 cf. ep. XXVIII p. 107, 6 sqq. 1 .lartius V fige eae ras., fuit fuge B pede. non fuit m) Mdebet esse m0lestum KLS molestum esse debet R 2 dummodo I Pacodd. mutili edd. conteratur cum cetera tamen K c0nteratur cum

11 Scantitatem, ras. et corr. m. I sanctitatem K scribisse I scrip sisPh scripsisset ius ras..I-2 I.; e eae corr. m. Σ) Ki me mirim, corr. m. I me j minerim Ki et oni. Ira et ecce meruerim Om. E ecce iamJ etiam EB senes KLOI senis S senet P 12 non sum Q necdum edd. reseriptas si ras. 2-3 l.) Kx scripta I meruerem Pimeruerit, corr. m. ut vid. I meruerim B adi a P me R exemplaria om. C exemplario V exemplari aeptae M

435쪽

epistularum LXXIII.

epistulae meae peruenerint nesci0 qua 000asi 0ne praeuenientequam ipsa epi8tula me curante; h0m0 enim, qui eam tuncaeceperat, nec ad te pertulerit nec ad me rettulerit. tantae mihi autem in litteris tuis, quae in manus n0stras uenires p0tuerunt, apparent litterae, ut nihil studi0rum m00rum mallem, Si p08 Sem, quam inhaerere lateri tu0. qu0d eg0 quia 11011 908Sum, aliquem n0Strorum in d0min0 1ili0rum erudi0 dum n0bis ad te mittere e0git0, si etiam de hac r0 tua

rescripta meruer0. nam neque in me tantum scientiae Scriptu- 16 rarum diuinarum est aut esse iam p0terit, quantum inesse

tibi uid00, et si quid in hae re hab00 saeuitatis, utcumque inpend0 90pul0 dei. uacare autem Studi0sis diligentius, quam p0puli audiunt, instruendis pr0pter e celesiasticas 0ccupati0nes

2 curanteJ rante Pi tunc eam E 3 acciperat, corr. m. I acceperat

ad a P portulit nec ad me retulit codd. mutili es Ir pertulit nee a me retulit I 4 mihi autem enim mihi P K BV QR autem mihi edd. in om. V quae in quem P 5 litterae res Ira codd. mutili edd. ut et I tuorum I 6 mallem ras. eae mallent P)uellem I qua A umquam inhereri Q latere H litteri Uerg0 B 7 p0ssunt B sum A aliquem l aliquem alterum del. M8 ad te mittereJ at te mittere P admittere se ad j mittere E e0gita Hhac re Super e eras.) O ha ras. h0) re V h0c re sic l) H area Ctua ras. tu0) rescripta V tua scripta B PIA fi r seripta Pi 9 tantum m. 2 tanta) scientia S tante scientiae H diuinarum scripturarum Γ 10 quantum, m. 2 quantam S quam H inesset ibi AP' m. 2 corr.) 11 et se eae corr. m. 2) O ut KS m. 2 et) ae K

eo P V facultates, corr. m. I fl) facultatis Ki utquumque inpendo I utcumque inpendio P ut cum pendo B 12 uocare, m. 2 uacare K studiis codd. mutili edd. praeter a r dilentius, m 2 diligentius O quam quam quae edd. 13 p0pul0 dei, m. ut vid. Icorr. p0puli et det. dei B populi, m. ut vid. 2 add. s E audi sis, m. 2 audiendis et E instruendi C ecclesiasticas post. a eae corr. m. ' Oecclesiasticis occupacionis, m. 2 occupaeiones B occasiones Η

436쪽

S. Aureli Augustini

III 6 N0sei 0 qua seripta maledica super tu0 n0mine ad Africam peruenisse ne Scimu8; 300epimVS tamen, qu0d dignatus es mitter0 illis resp0nd0ns maledicti8. qu0 perlect0, sate0r, multum d 0lui inter tam caras familiaresque per80nas cunctis paene ecclesiis 110tissim0 amicitiae uincul0 00pulatas tantum 5 malum extitisse disc0rdia0. 0t tu quidem quantum tibi m0d0reris quantumque teneas aeul008 indignati0nis tuae, ne reddas maledietum pr0 malediet0, satis in tuis litteris eminet. uerum tamen Si, eas ip838 cum legissem, e0ntabui d0J0re, et 0brigui tim0re, quid de me illa facerent, quae in te scripsit, si in 10 manus meaS Drte Uenissent. uae mund0 ab scandalis lecce sit, ecce pr0r8us impletur, qu0d 110ritas ait: Qu0 iam abundabit iniquitas, refrigescet caritas mult0rum.

4 carst, corr. m. I caras K cares, m. 2 caras M familiarisque, m. 2

437쪽

epistularum LXXIII.

quae sibi enim iam fida pedi0ra tuto refundantur 3 in cuiusso sus t0ta se pr0iciat sedura dilecti03 quis denique amicus n0n Drmidetur quasi futurus inimicus, si p0tuit inter Hier0nymum et Rufinum h00, qu0d plangimus, ex0riri 3 0 miseras et miseranda c0ndici0l 0 infida in u0luntatibus amic0rum seientia praeSentium, ubi nulla est praescientia futut 0rumi sed quid h0e alteri de alter0 gemendum putem, quand0 ne ipSequidem sibi h0m0 est n0tus in p0sterum 3 110uit enim utcumque uix Drte, nunc qualis sit; qualis autem p 0stea futurus 10 sit, ign0rat. Haec p0rr0 n0n tantum scientia, qualis qui8que Sit, Uerum etiam prae8eientia, qualis futurus sit, si est in sanctis et beatis angelis, qu0 m0d0 suerit diab0lus beatus aliquand0,

dum adhuc angelus b0nus esset, sciens futuram iniquitatem 15 8uam et sempiternum supplicium, 0mnin0 n0n uide0. de qHare, Si tamen eam n08Se 0pus est, uellem audire, quid Sentias.

6 presentiam, corr. m. I presentium V praesentiast l, corr. m. I praeSentius si

ras. 3-4 l. praesentia se m. 2 praescientia) LS m. 2 in marss.l praescientia) A T quid om. Py de ad. m. 2 ab Β gerendum Anec codd. praeter edd. 8 natus m. 2 110tus) est Kk n0bit H ut tuumque I 9 sit futurus Bid eodd. mutili 11 scit Asie P 12 praesentia P QAE corr. m. I praescientia) 13 qu0 m0d0 et qu0m0d0 m serit; m. 2 fuerit B fuerat UR beatus diabolus B Icodd. mutili 14 bonus angelus M esse V esset et P APy; cf. p. 276, 3 futurum L 16 si tamen sit n0n. m. 2 si tamen O si tamen 110n B ea HUC audire abs te audire m qui, m. 2

438쪽

S. Aureli Augustini

uide, quid faciant terrae ac maria, quae n08 c0rp0raliter dirimunt. Si haec epi8tula mea, quam legi 8, eg0 088em, iam mihi diceres, qu0d quaesivi; nunc uer0 quand0 rescribes 3 quand0 mittes 3 quand0 perueniet 3 quand0 accipiam 3 et tamen utinam quand0que fiat, qu0d tam cit0 fieri n0n p088e, quam 5U0lumu8, quanta p08sumus t0lerantia sustinemus t unde recurr0 ad illa uerba epistulae tuae dulcissima sanctique desiderii plenissima et ea fuci0 uicissim mea: 'Utinam mereremur c0mplexus tu0s et c0nlati0ne mutua uel d0ceremus aliqua uel disceremus, ' si tamen esse ull0 m0d0 908set, qu0d 100g0 te d0cerem. 8 In his autem uerbis n0n iam tuis tantum sed etiam m0is ubi delect0r sit resisti0r et ips0 quamuis pendente et n0n adtingente utriusque n0strum desideri0 110n parua ex parte c0n-

ea HI 9 conplexos, m. 2 c0nplexus B deceremus U 10 aliqua uel disceremus om. A disseremus Pi si tameni ipsi tamen I sit non, m. 2 si tamen O si non B ullo esse KLO ullii mo, in marss. m. I add. do u0l0 m. 2 ullo) m0do M nullo modo Ι 1l te

439쪽

epistularum LXXIII.

80J0r, ibi rursus acerrimis d0l0rum stimulis Ddi0r, dum e0git0 inter u08, quibus deus h00 ipsum, qu0d uterquen0strum 0ptauit, largum pr0lixumque c0nee88 erat, ut 00niunctissimi ot familiarissimi mella scripturarum sanctarum pariter lamberetis, tantae amaritudinis inrep8isse perniciem quand0n0n, ubi n0n, cui n011 h0mini 1 0rmidandam, cum e0 temp0re, qu0 abiectis iam sarcinis saecularibus iam expediti d0minum sequebamini et in ea terra uiuebatis simul, in qua d0minus humanis pedibus ambulans: Pacem meam, inquit, d0 110bi S, pacem meam relinqu0 110bis, uiris aetate maturis et in el0qui0 d0mini habitantibus u0bis accidere p0tuit. Heretemptati0 est uita humana super terram. ei mihi,

larigum P 00niunctissim sic δε, in muro. amicissimi I 4 et familiarissimi om. A familiarissi, m. 2 add. mi M sanetarum Scripturarum E 5 laberetis A lamberemus, corr. m. I lamberetis V issi tantae sic eras. uid.) Ki sic tantae NP KOVUSQRCE sit tantae B inrepsit se, m. 2 inrepsisse S inrempsisse P* inresipse quando, m. 2quanta S 6 ubi, m. 2 tibi S cui si is eui rus. 2 fere I.) O n0cui Kn0n, m. 2 qa S li 0min0 sicl) I formidandam, postr. I. m. 2 dei S larmidandum OURC cum, m. 2 supra i tum S T quod HKi deras.) qui K cum Γ abietis B abiectus P iam om. C sarcinis saecularibus iam om. A expeditis s dei.) B experitis H 8 sequamini, m. 2 sequebamini O in om. codd. mutili praeter H in Io m. 2udd.) uiuatis P KKk m. 2 uiuebatis) BOVSQE m. I 8 uiuebatis)uibebatis I bibebatis H 9 humanis s ras. eae b) M ambulauit Pyinquit meam E inquit, in marss. m. 2 dixit I do om. , m. 2 add. B10 mea Pp etate. V aetatem P l 1 el0quo, corr. m. I eloqui0 Mdomini om. Q habitantibus, m 2 abundantibus S accedere, m. 2accidere K'OS acceder0 P KLVUPACE uere ud P 12 huma

XXXIIII, Aug. seci. II pars 2.

440쪽

S. Aureli Augustini

quemque 1108trum pr0 Se ip80 nunc Utrumque pr0 alterutr0 et pr0 aliis ac maxime infirmis, pr0 quibus Christus 5m0rtuus est, qui u08 tamquam in theatr0 uitae huius eum magn0 Sui pericul0 Spediant, ne de u0bis ea e0 scribend0 spargati8, quae qH0niam c0Π00rdantes delere n0n p0t0ritis,c0ne0rdare n0litis aut quae e0Π00rdes legere timeatis, ne iterum litigetis. 109 Vorum die0 caritati tuae nihil m0 magis quam h0c exemplum tremuisse, eum quaedam ad me in epistula tua legerem

tuae indignati0nis indicia, n0n tam illa de Entello et de b0u0 lass0, ubi mihi hilariter i0cari quam iracunde minari uisus