장음표시 사용
351쪽
nata; vi Cmseres, Dictatores, Magistri equitum, Interreges , Tribuni militares; Extraordinari, habiti. A Conditione etiam, a qua quisque adlectu nomen sertiti. hinc Patrisj,aut Plebei dicti: quod
aut Patri ths aut Plebcijs concessi. Fuit aliquando tempuS,Cum conditionum maxima ratio habita: lis que Patri iijs maiores Magistratus concessi. transierunt deinde ad Equites, ac tandem ad A bem,anno V. CCCLIII.cum Tribuni militum Consulari potestate creati, adeoque Consules etiam
anno V. CCCXXCVIII. quin& Dictatores, anno V.CCCXLvIII. ac demum Crase anno V.CCCCIIII. . Pro dignitate demum maiore, minoreUC, nomen inditur. Maiores inuenio Interreges, Censeres, Dictatores, Constules, Praefectos Vrbis. Minores uessiores armos, Tribunosplebis, Aediles, Curatores Tribuum, Triumuiros noctumnos, Triumuiros monetales, Praefectos Praetorio, Praesectos migilum, Curatores Remonum, Magistros micorum XIV. Regionum Urbis. Ministri Magistratuum Scriba, Accensi, Pracmnes. Lictores, maiores. 'Inter es. quinque tialis hic Magistratus, nec
aliter quam Comitiorum caussa creatus. quasi medius inter duos Reges,abeuntem & adlectum. creatio huius e Patribus tantum. Interreges hic nulli: nec ulli maiorum aetate
352쪽
ORIGINES AN Τ vERPIENS IVM. I 3Ifuerunt.sed neque Interregni nomen notum, aut ex usu Reipublicae huius. Censores. nomen a munere datum. horum enim arbitrio populus Censebatur. Creati primo in annos quinque, inde lege cautum ne plus quam annua & semestris censiim foret, anno V.CCCXX. munera horum ad duo poti stimum deduci possunt, opum & morum aestimatiCnem. Poena pro C oris voluntate posteriori adiuncta: Senatu eῆcere, equum adimere, tribu movem, idque ex honoratiore in inferiorem, aut in totum mouere & aerarium facere. nomen hic nullum est, omneque huius imperium in Senatu residet. qui adlectos in Militaria ciuium collegia, quae Gildas vocant, si quHabe aspersi, loco mouent, ac quasi aerarios statuunt; quin & in grauioribus delictis e ciuium
numero expungunt. nec fas ciuem pro quocumque etiam scelere morte mulctare, nisii sellemni ante ritu eXpopulatum.
Dictatores. dicti aliquando Magistri
Pratores maximi. seditio'ab hoste metus, Creationis caussa. unus legebatur, cuius ampla per Omnia potestas, ac solo prope nomine a regia discreta. Exercitus scribere,educere, dimittere, omniaq; arbitrio suo Reipublicς negotia gerere poterat. iusque illi in vitam caputq: civium. Edicebatur vero Dictator a Consule, isque e Consularibus. R r a Omnis
353쪽
Omnis haec dignitas in Principe degit. Di tamen populi Consules dicti,Borglammeestres.
Sed Pratores maximi dici possunt, quod inter eos qui aut de Republica consultationibus, aut iuri dicendo praesunt, illi primi summique sint. duo, annui, summa parique potestate. Praetores aliquando dicti,quod summae rei prpessent, inde Iudices, ac Consules tandem; mansitque hoc nomen. eleganter Cicero: Regio imperio
duosunto, tu praeeundo, indicando, consitando, Prae toris, Iudices, Consules avellanior. militiasummum im habento: nemini remor odisse populi inminimesto. Duo designati, ne si uni imperium Committerent, purpuram cogitaret. annui, ne inQlescerent imperandi consuetudine. Bene Florus:
Ex perpetuo imperio, annuum placuit; ex singui ri, duplex; ni potestas selitudini mel mora corrum-
Uules hic duos habemus. verum cum illi Regibus flaccessissent, etiam in ius Regum venerant: hinc vitae necisque in ciues potestatem habebant: pacem bellumve indicere, foedera sancire aut rumpere illis sollemne.at accisa liqc in nostris;& Principis sunt. Imminuta tamen etiam apud Romanos Cosularis potestas Tribunitia intercessione, ac ante prouocatione ex lege Valeria. Sub Imperatoribus sane, pari prope Cum nostris iureysi. hinc nata inter illos nostrosque parilitas quae dam:
354쪽
ORIGINES AN TvERPIENSIUM. I 33dam: I. Capita utrobique ciuium. II. Senatus etiam Capita. III. Obst rictos sibi ciues habent. IV. Minores magistratus statutini, non ti, scde Senatus sententia. V. Ius Senatum
Populumque cogendi habent. V I. Iuri dicendo Consul Internus praeest, gubernacula Reipublicς reliqua ConsulExternus tenet. VII.C 'cent improbos, delicta puniunt. V III. Annalis utrobique dignitas. I X. Illi, quo die creabantur Consules, in leges iurabant, ut & reliquus Magistratus, neC fas quemquam Magistratum gerere iniuratum. Faciunt idem nostri in man L. bus Amanni, adstantibus quos Magistratui denuntiando Principes destinarunt. Discrimen in utrisque quod par apud Romanos in utroque potestas, eademque. Primum tamen apud eos habitum arbitror, qui aetate maior esset, cum enim lege Valeria XXIv. fasces, nimiae Regiae potentiae indices, mutatae in XII. essent, ab
aetate praerogativa fuit. In nostris giscrimen in imperio video. Primus Consiui quem Externum Vo-Cant, quae urbis administrationem tangunt, sedulus curat, praesidetque: alter quem Internum
seu Ops anum Constulem dicunt, iuri dicendo
Prator, quod praeesset, aut praeiret, dictus. Cicero: Iuris diste ator, qui priuata iudicet, iudicarime iubeat, Prator esto. is iuris ciuibus custos esto.
355쪽
I34 CAROLI SCRIBANI - huic tot stati parento . Caussa Praetorem creandi, quod Consulibus bello distentis deessct qui in urbe ius diceret; ergo Praetor creatus qui huic
muneri UaCarct. ac Praetor Vnus fuit, anno
vero V. C. IDI.accessit alter.sed prior ciuibuS, posterior peregrinis ius dicebat: hinc nomina Vrbanus, Peregrinus. Sex deinde creati Praetores,Cens
rino & Manilio Cos . octo sub Sylla, decem sub Caesare, & XVI. etiam; qui & sub Augusto: duos Claudius adiecit. XIIx. ergo fuerunt, qui iuridicendo praeessent. & stetit hic numerus quam diu stetit imperium; ubi minui coepit, minuti etiam
Nomen deest, rem possidemus. quid enim adiud Internus seu oppidanm Consiui, quam Iuris disceptator, qui iudicat, iudicarive iubeat, tutum iuris custos, & cuius potestati pareantρ haeC enim hic munia: cum Externus Conseulalijs distineatur Reipublicae rebus. Iam PraetoreS xlix. quid sunt aliud quam nostri XlIX. e quibus Conseul Internus unus, princepsque reliquorumῖ iuri enim dicendo ut illi, ita & nostri
praestant. respondet numerus, S res ipsa. nomen
deesse inter minima pono. quamquam & Qv dici possint. erant hi apud illos, qui Iudichs, quae quaestiones olim dictae, praeerant; quales pri' mi fuerunt Reges, inde Constites, pbsta Senatu populoque huic muneri destinati,selecti nimirum Iudices,
356쪽
ORIGINES AN TvERPIENSIUM. I 31 Iudices, qui iti rati sententiam ferrent; quorum decreta pro tribunaliPrator pronuntiarer.hos quotannis lectos non obseure indicat Cicero in Verrem; fudim ex Kal. uari' non habemus. annuus ergo hic Magistratus, annuus & nosterest. Ex his omnibus illud euincas, Senatores no-st ros e Romana formula Pratores, Osasitores, Iudius merito dici & haberi posse. Olim septem
tamquam Septem uiri. nec plures ius aut Sca- binos Praetoria ac Consulari potestate lego: quorum tunc delectus e Nobilitate, Equitatu, Plebe.& stetit hic numerus in annum MCCC .cum sub incestio &Ioanna Brabantiae Ducibus, duodecim, Scabini seu Iudices tamquam Duodecemviridati: additique sex e primis sex Patriiijs Antuempiensium familijs, qui Praetorio huic, duodecemuiro Senatui, consiliis adessent. squale nunC munus duorum, qui mihi in illorum locum lapsu temporum si iccessisse videntur: aut sane duodecim primorum Decurionum seu Decanorum Corporum Reipublicae, qui hebdomadatim omnibus diebus Lunae consultationibus de Republica intersunt.) imperatumque ut annis singulis sex in Senatum adlegerentur, sex e duodecim Magistratu abeuntibus:tres etiam in Consilium adoptarentur, tribus e sex prioribus dignitate hac abdicatis. Constules deinde Antonio Duce
357쪽
I36 CAROLI SCRIBANI Senatoribus, qui in Magistratii anno altero perstarent, duo ex Equitatu, quattuor ex Artificum Ollcgijs essent . firmauit eadem Maximilianis Dux & Imperator, anno MCCCCLXXX. nisi quod in noui annua SenatuS Creatione, a Senatoribus, ex Equitatu sex,&ex eodem ordine a Vico-magi-stiis tres, ab Artificum vero Collegi)s non nisi tres generis sui denuntiarentur. nec multo post, anno nimirum MCCCCLXXXVI. omni Senatorio adlectui Corpora seu Artificum Collegia renuntiarunt: statutumque ut extra Patritios, e selo
Equitatu vulgo Poortera adlegi in Senatum pos
sciat. Demum auctus Senatus anno MCCCCXC.
adnitente inprimis Maximiliano, filioque illius Archiduce Philino, & XIIX. in Senatum adscripti; quos inter Consist isternus seu Oppidanus, Princeps Senatus in iure dicendo. additusque supra hunc numerum Consevi Externus , qui quidquid politicam administrationem spectat,sedulus
Praefectus Vrbis. muneris huius erat, nummulariorum argentariorumq; fraudeS coercere,quietem populi curare, illicitos coetus coercere: spe-
istaculorum disciplinae praeesse: in omne denique crimen,non inVrbem odb,sed intra centesimum ab Vrbe lapidem commissum, inquirere. PrimuSssiab Augum creatus. Scio alium fuisse sub Regibus, cum prosectis domo Regibus, ac mox Magistra-
358쪽
ORIGINES ANTVERpIENSIUM. 137gistratibus, ne Vrbs sine imperio foret,in tempus deligebatur, qui ius redderet, ac subditis moderaretur. Verum haec dignitas extraordinaria erat: illa ordinaria, qualis est Marchionis nostri. Duos urbis huius Praesectos merito lila assugnem. Primum Marchionem, Cuius vivae in Romano Praesecto expressio est. quem& Tri umrmn Capitalem stiituo. Alterum Amannum, uiuScurae omnis priuatarum ciuilium actionum disquisitio commissa est,facultasque Senatum stiper his conueniendi, ius poscendi, iudicatum exsequendi. Discrimen inter hoste est. quod
in Crimen inquireret, agnosceret, sententiam ferret: Mariam noster nomen deferat, Cr mina aut maleficia priuata, publicave denuntiet,
ius postat nullum dicad datum exsequatur; &quidquid publicam quietem bonumque tangi
serio Curet Amannus eadein quae Marchio peragit, sed in alio actionum genere, Ciuili nimirum. idque priuatorum. Illud illa memoria dignissimum. prudenti Principum nostrorum consilio,. Ius omne, cuius laxissinia spatia cognitionem, &exsecutionem rerum in quaestionem vocatarum ambitu suo comple fiuntur, bipartito diuisiam; ut Crenitionem omnem tam capitalium quam ciuilium mixtarumque rerum Senatui, denuntiationem & exsecutionein Marchioni &s s Amanno
359쪽
i38 CARO LI sc RIBANI Amanno demandarent: neque tamen hanc omnem, aut promiseue, aut uni: sed Isareis quidquid ubique criminis aut maleficij aut sane publici iuris esset; Amanno, quidquid eXtra crimen, priuatorum ius fasque tangeret: ne si omnis iuris latitudo, in uno resideret, in nimiam metuendamque potentiam excresceret. Simul etiam,quo cuique certius ius situm constaret, quod non ab unius voluntate, sed a plurium impositi inter se muneris quadam aemula concertatione pugnantium, dependeret.
ma fuerunt. horum erat aerario praeesse, curam
illius gerere, pecuniam publice & priuatim crogare, in tabulas accepti &expensi referre. Duo creati P. Valerio Poplicola Cos. Urbani dicti. duo additi anno V.CCxxxII. octo deinde creati circa annum V.CCCCXCIII.viginti stib Sulla:xL.demum sub Gesare. Augustus vero omnem aerarij administrationem tribus ine ledtis ad triennium mandauit.
Vnus hic Qua torseia Praefectus arare est; in eadem quae Romano, munere, Cura, erogatione Concessa. Tres tamen sunt quibus ad triennium
omnis aerarii hic administratio credita: inter quos ille primus, duo reliqui e Ciuium numero sunt. delectus autem formula haec est. Tres Senatorij ordinis,a Stratu designantur, e quibus Decuriones
360쪽
Corporum ciuitatis, vulgo Ambachim, in tres principes Tribus relati, unum deligunt. Hic
si re seu Procrin arari, est, dicique Senatorius potest, cum e Senatorio hesine desiimatur. In inferiorum delectu pugnat ex diametro Cum priore, modus. Demriones enim, tres ordinis sui desiignant, e quibus atm es unum deligunt; hic
plebeius dici potest: qui ubi triennium munus obivit, altero triennio Plebeii seu secundi su mm ac Procti araris munere fungitur,ac demum sexennio expleto magistratu abit. Tribuni. nomen horum aequale Vrbi. sub Romulo enim-obrum lego, & Tribuum praesectos. Vox haec initium duxit a ternario numero, clim tres tantum tunc populi partes, Tribus dirue, quibus qui praeerant Tribuni vocati. Fuerunt & Tribuni militum. primi tamen inter Πλbunos potestate, dignitate, Tribunis bis.secrotinctus hic magistratus, que Violare Capitale erat e plebe creati, iuris plebeij vindices. duo primum, mox tres additi, inde quinque: uniuersi ergo decem, quibus nudum primum ius auertendi vim Superiorum, & intem cedendi decretis, donec paullatim populari fidincia progressi, in immoderatam lapsi licentiam, ingentium materiem turbarum & dissensionum dederunt. Fram haec sub Imperatoribus potestas, donec uniuersim sub Constantino seblata.