Scipionis Gentilis ... De coniurationibus libri duo. Ad Christianiss. Henricum 4. Francorum regem. Cum indice locupletissimo

311쪽

vim si se omitibus rebus spoliatos vident, libe

tate, opibus, tape etiam dignitate atque hono . ad hoc quasi elingues&mutos redditos esse nil non moliuntur aduersus Principem, neque eL xerrentur: ubi enim nulla spes boni superest, ibi nec mali ullus superesst metus. Sapienter quoquaec olim Cleomenes Argis, de patrum memoria Florentiae Lauretius Medices, cum audiret,inui tos esse qui de ipso male loquerentur; eamque aena ad puniendum ab amicisincitaretur, nilii . Dudremondit, quam hoc uniana; Ipsi loquent . nos raciemus.intelligebat enim vir prudentis sinus non conuenire,cui libertatem agendi adi misset, ei etiam loquendi velle adimere; sed curi ipse, quae vellet, ageret, permittendum esse aliis

quae vellent,loquerent tr. Quod i- olim rex Artaxerxes,is qui Memno . p. a sum etiam olim i. urpata, pera ribununi mili rum diei Alcidicia , lapsi, i iunit qui multam eu erat coniicer probra se litus . Ad hanc rationem adgregan ' talia alia, Cauen luna enim principieti, Ne multini imicos sibi conciliet, dum aliqu

pullit cani ob caussam, quod de ipso secius loci I sint,aut scripserint. Incipit enim unusquis uesiimere, ne aliquid de ipsi calamitatis ob id ac , tanqisam in communi fortuna, eode. que periculoac linguae lubrico positi: unded dium in principem ipsis ingeneratur, &perde di eius,siqua occasio aetur,libido atque conat . Eaterni estate cum Ducis Athenarum tyranni plorentini premerentur, praeter alia intolerandi

312쪽

quidam ciuis e Cinia familia, quereretur,a yran tii iussu lingua est ei stirpitus excisa. quo vulneru cum interilitet, adeo ciuium animi exasperati ii fanimatique fuerunt, cum simul& agendi de lo- quendi sibi libertatona ereptam viderent, ut bre ui ili mo tempore tres diuersae con irationes in ea extiterint quae perniciem ei pepererunt.Esset illa

otio, quod ex infidis consiliariis fiunt dc simulatu . adsentatores sublata alcidi libertate. Pudebat sinquit Curtius de Alexandro, captiua nuptiis, hi iungente amicos super vinum & epulas soce' rum ex deditis esse eieci um. Sed post Clyti caedo libertate sublata vultu qui maxime seruit,adsen'

tiebatur. Item illa, qua apud eunde autore meo,

ide Alexandro notaui ob caedem Clyti dc poeni t tiam pene furente: Magis eo mouebatur, in - qua, quod om tum anticorum nimos videbaς ttonicos . Neminenicum ipta sociare sermonem. it ausurum Viuendum esse in s litudineve ferae bestiae, terrenti alias,alias timenti. His at' . . . iue aliis forte caudis permotus Theodosius onusImperator,costitutionem nobilissimam sit

in filiorum Arcadii & Honoris nomin. promus ' ' sauit, iis verbis: si quis modestic nescius α pudo ignarus,improbo petulantique male iusto ia opina nostr crediderit lacessenda, temulenti

urbulentus obtrectator temporum. nostror inim

' erit eum poenae nolumus sidiligari, neque du- una aliquid, neque asperum volumus sustinerς: quoniam si id ex leuitat rocesserit, contemn imam est:si ex insania,miseratione dignissimum . b iniuria remittendum. Ignoscendum Theodo

313쪽

a C o N i V R A T I O N. is quod ita expedire suis reb. exi illimabat. Neqnainori vel prudentia vel magnitudine animi fui rex ille Epirotarum l)yrrhus, qui cesentibxis

etiam filius Alexader pariani o cum Ob- rectari sibi audisset pegium ess respondit, b nefacere,& male audire. quod nol ita 'eria quΘdam expressimus: ed regiars es E - Post benefa sapatitetrasto inelinguas. sed nemo Caesari in hac part ut & in aliis multi comparandus est: qui non voces modo infami arct prolixi plenas in se aequissimo tulit animo, sed i ctiam ςontumeliosisiimos C. Calui & Catulli e amurra versas, quibus aeterna sibi stigmatrimi posita non dissimulabat, cum facile ulcisci posset, adeo non reprehendit, ut alterurn sibi satisfacerς cupientem ipse prior cum literis hunianissimi opellarit: iterum,Catullum inquam, eoden. . die ad coenam vocaverit, patrisque eius hospiti Quis etiana Augusto moderatior fuit. 'qui cum v nanium gentium princeps ac do minus esset, sirpe

. V antea,vti perseuerauerit.Auloautem Caecinae, quo non solum armis ciuili bello aςerrime per inacis limeque oppugnatus fuerat, sed etiam cria nosissimo libro vehementissime laceratus in .credibili moderatione victor ignouit, tametsi γε .. i xt Caesar caussae Africanae, quam ille fouerat,ira tinamus idem acerbe de se loquentibus fatis habuit pro concione de uatiare, Ne perseuerarent .

314쪽

LI s E R I I. veluti in illo epigrammate de bello Siciliensi

duersisSex. Pompeium M.filium,item illo, tuq secretae & anfanaes coenae exprobratae ei fueruiit, in quibus soleret conuiuas habitu & nominibus decim Deoru iubere discumbere, ipse Apollinis forma atque in lignibus ornatus: nec tamen ullam unquam vindictam in authores,cciam c6 pertos,excercuisse legitur.H aliaque huiusmo di cum suo ingenio Augustum fecisse existiman dum est, tum admonitu sapientissimorum ami hcorum,inprimisqueCilnii Maecenatis cuius extat hac de re etiam prudentiae simulachru apud Dionem lib. s 2. Quod conuitium,inquit aliquis tibi fecerit aut tibi obtrectavcrit,neque deferentea liquo audite,neq; victici debes. Turpe enim fue ri te credere,inuentum qui te neminem laedentem,omnibus benefaciente,ignominia affecerit ,

doe soli faciunt mali principes, qui ex coscien- ixia sua veritatem dictorum colligunt. Deinde ins . quum est, ea aegre ferro velle, quae si vera iunt, praestat non admisile, sin falsa di simulare cum lti hec vindicantes pluribus ac frauioribus de , serio nibus occasione praebuerint. nec decet

l hanc opinione de te hominib. sibiicere, esse qui

te contum elios is esse ausit: utiana idem de te quod de Diis immortalibus iudicetiar, ςsse te veritanerandum. Haec ille ad Augustum. Dς quo etiam laapud Suetonium legimus, morem illum vel po- Atius licentia qua testatores uti in testamentis suis consuehitisent tolli atqueinterdici noluisse. Atq; hoc is fecit, Sc maledicta in se laeta tulit, qui ina , ii non tulit, utpote qui primus, sed imitatione

315쪽

specie etiam Maiestatis exercuit . offensi Cassii Seueri libidine quiomnes illustriores utri i sexus procacissimis carmini b. diffamauerar

Nec minori patietia Vespasianus fuit, nec decer h Principem existimauit talibus comoueri. quem , et admodum redemonstrauit lacessitus a Licinni

Mutiano Salitio Liberale,Demetrioque Cynico. ν

alios nunc omittam qui dictis scriptisque atro cibus eius famam lacerauerant. Demetrio qui lin . t

upon desineti perpetuo maledicere, signiuc ritus verbis, Tu quidem nihil praetermittis,ut e po teinterfici iubearn 'ego tamen canern latrat em non occido. Lum tame Postea dissimillimus. patri filius Domitianusinterfecit neciartasse in- auria ; nisi quod etiam illas caussas pr texuerit cς P αdi , & quod haberet orbem terrae pictum in pari hibus cubiculi,& quod conciones regum prin . tapii , quae sunt apta Liuium scriptae excerpsisset recitaret. Sicut Maternum quoq; Sophistam Occidit, quod exercitii caussa in Tyrannos decim Sed nihil admirabilius est Nerone Cae- sire r quicum esset insigni crudelitate, nec cile . . E vel minimbpeccato veniam daret, fuit tamen ad . i. contumelias moderatissimus ac Ditissimu latina, tum gr ca epigram in ' hcomposita erunt eximiae viruletiae Plena axi thoresque eorum cum haud ignoraret, nullo tet Q iu ζ men malo adfecit.ita nec contra Isidorum C in nec Datum histrionem in fabularum Atei - . Lia .ria a quibus aceri imis versibus confixus i a ullam lignificatione irati animi praebuit. 4, e im, ut est in cuiuida hominis eruditialsi

316쪽

mouere possit ad similem moderationem, ' P ue contemptum. Namque&talia spreta exol scunt: si irascare, agriata videntur, ut T itus ait, de qui talia punit eum homines dolere atque e cruciari iis rebus exillamat eoque plures, mor tingenii humani, reperiuntur, qui idem audeant v

irinium abest,ut caeteri deterreantur. Ita Vno pi nito mille succrescunt, ingeniaque excitautur Meiacuuntur in id, quod talopere sibi interdici, A. , coerceri vident. Contra stad ea connivere eum vel non hermoveri ullo modo animaduertant,

signit ipsa licentia atque impunitas satietatem neque enim in eo putant sibi elaborandum ubi te coiitemni videant, suaque, ut sic loquar, tela ipso.

missu ac veste Principis he atque languet stere. Nihil enirn ut Diuus sin hibitonius ait,ad

eo maledicos mordet, frenatque,quam illatae' co

mellae contemptus. Eximinoque ego huius a--inu,atque conlisit authores Neroni ruisse sapieuissimos illos viros,&iuuentae eius moderatores,

senecam,atque Burrhuna, Ad hanc ratione pro Hime adcedit illa,quod qui inhcc talia inquirit,ac

saeuit, is animi iciunt ac timidi manifestus est ulq: alios admonet, quanto magis fae a timeat, qui dici a timet, quae res opini'quetiimoris, ina mane quatum de Principis existimatione detra hat; quantum contra ei adcedat ex magnitudine atque altitudine animi, qui in haru rerum dei cientia perspicitur, atque elucet. Praeterea qui agunt, quaeso , aut consequuntur hac solerita e

Principes Z neq; enim eo minus calumniis obsi .

317쪽

ritiniosa atque deformis: nam si male homines del loqui non patiuntur , agnoscunt igitur esse rς vera, quae sibi merito obiiciantur. itaque magis i sua confestiorie condemnantur ac iugulantur. quam aliorum infamibus de scriptionibus, & vo bus. Melius illi, qui haec contemniit: ostcndunt in sese bonae conscientiae fidere, nec moueri contumeliis ac calumniis quas etiam satis coerce, a , ne erumpant, nemo unquam potuit. Quid λ' estne amplius pro his partibus aliquid ξ imo vero . Plura et nam cauere Principem nihil magis oportet, quam crudelitatis opinionem. Haec enim per I niciem ipsis maxime maturare solet, ut Caligulae,

Neroni, Domiti ommodo, aliisqu

c I merabilibus. n Aquci o dubitandum cst , qui . hic crudelitatis infamia vel maximetis concilie , qui verba tam seueris stippliciis arguunt, aes puniuiit. odsi multi&sapietissimi Principes, ne ipsa quidesia facta aduersus levindicandapi uel unt, quo crudelitatis nonae effugerent, vel . Titus, Germanicus, Antoninus Pius, eius tu

filius Marcus, & Alexader Seuerus: quanto in ratio humanitatis & mansuetudinis serati est aduersus eos, qui verbis modo, & Ora ne saeuiunt ' Est & illa insignis utilitas, quae . , raro sua vitia ipsi cognoscunt ; neque ea igi- remendare possunt adulationibus co upti, aco ' sc rtuna sua ebrii: at cognoscerent certe,ii haec li-

318쪽

ater dicere solebat, magnam se gratiam debere 'Atheniensi populo, cuius procacitate verborum scriptorumq; melior est et, cum moribus tum lin sua redditus. Quam ad rem librum Imp. Iulia 6, quem Misopogon inscripsit aduersus popula. Alexandrinum, mire facetum atq; eruditum, le- gendum censeo. ille ita Picus Alexandrinorum maledicentiam est , ut imul etiain ipse in se

diceret,quod id sui initio ait nulla es et lege in

terdictum eoque pertinet plena animi&m de rationis illa vox Ptolomaei regis, Si non regium ' est, salse in se ab aliis dicta ferre, ne salie quidem , dicta in alium iacere regi uni et . Iam illa ratio itia .

dein summae utilitatis est,&inter arcana, ut mi-

bi videtur, imperiorum habenda : quod si quan do ita res Principis ferat, ut in q sdam animad Q i mertere extraordinariis rarionibus debeat, excu- ine tolerare haec facta sua posit commodisti is e. si dicat sese eo descedisse non aliqua mala cupidi ri e sed quia eos i ta imici stimo; si bi esse cogno uerit, seque ab iis&dictis&scriptis contumelio. acesticum fitille:quamuis reuera hora obha . . haust mea seueritate imperii usus ierit: sed interiori alia, de gratiiori. Neque vero unquam co mittendum Principi est. vi extraordiu ria iussi . -- atq; facta si a non possint aliquo iusto praetexta vel colore pingere atq; honestare postremo co- 9 pat agmen,vel potiuspro parte familiam du- car llia ratio, Non debere unquam eos, qui alii

minantur,ea adgredi , quae vix ac ne vix qui' u dei ia obtineri pollunt. Nulla res. n magis autho rit tu Principum minuere soler, quam ostedere.

319쪽

quam irrito conatu deserere. Eiusmodi aute rex' est, libertatem loquendi scribendique adimere

conari nam ut palam non audeant, at certe no

uci clam libellos famosissimos spargent aut figent, . 'o cupidius & studiosius,quo acrius interdictu vident. Haec simi quae pro i sta parte disputari pol videbantur. Deinceps, quae in contrariam par em dicantur c unoscamus. Vindicare igitur haru&coercere Pri icipi satius esse, vel illa potentis maratio vincit, nihil enim magis, ne flamma qui de iri,cauendum ei est,quam contemptus sui, a

.sae res, quae minuere existimationem ipsi iis pos

sunt. Iam si de Principe male loqui impune licea

fit ipsa natura, ut&inestis, qui loquitur, dc in C- rius, qui eu audit, animo sensim ingeneretur qua dam mala de Principe opinio, minusque eum re-

uereri incipiant,postremo etiam cotemnere. qci contemptus vera labes verumque venenum

omnis Principatus. Nam cum in omnibus rebit; i fama atque existimatio plurimu valet tum omis. Repub. potentiae atque imperii verissimum est , - et ac primum fundamentum, sine quo diu stare ea non possunt. Vere igitur dc sapientissime Magnii, Alexander rex QSurtii libr. 8.CIyttis utini' non coegisset me sibi irasci, Cuius temeraria lin- , , gua probra dicentem mihi&vobis, diutius tuli. ia Quam ille eade me dicentem tulisset. Regum ducumque clementia non ipsorum modo, sed et iam in illorum,qui parent,ingeniis sita est. Obse mitigantur imperia.ubi vero reuerentiaeet destit animis &summa imis cofundimus, vi opus in ut vim appellamus. Ad hoc qui iniuria inseres

ore ineri tatuit, si ςax bi eo impune videat,ad

320쪽

eram multo grauiorem inserendam excitatur ita porro velut graedibus ad alias semperni res progreditur : ut prudenter a Mimographo chum Oh, Iniuriam unam qui fert,eum prouo- , wealteram. Ita qui verbis aliquandiu grassatus, is etiam ad facta tandem adgreditur, corro- . ratqueampunitas audaciam. Elegater vir ci huius aeui,vituperatio bonorum inquit, rotantis saeculi argumeta sint. Hoc nos in Gal- .' . - uperi oribus annis experti sumus nimis. Haec A centia ab insectatione virtutis primum & lit 'um.&doctorum hominum incipiens ad regu , ue iniurias de caedem denique peruagata cis aec ita ille nec eleganter solum,sed prudenter& re. Ac profecto nulla res magis viam aperit c M. ationibus, quam haec licentia:vbi enim tutum maledicta in Principem iacere, in ii, qui oc-lta in eum odia uent cognoscunt,quibus ho-inibus eadem secum sentientib. ac volentib. se dgregare debeant atque ita coniurationis opes o D firmare, quae non facile exitum sortitu ii uel rium auxilio, atque opera: luamuis omnis cor '.

alio periculi plenissima sit, ubi in plures quaia,

hos spargitur,ut disputauit summus dominatior imagister,e Thus Sullae colonia. Huic inco odo mederi vitailla res potest vi torti maledia f. Q id quod inter maximas curas,d summa

meditam eta Principum oportet esse, Ut ala rerm ,

rum retineant, quos sibi addi 'istimos& fi - . .li mos intelligunt: amici enim nerui depraesidusent omni u regnorum. Eos igitur valdc illi Prin- cipes a se abalienant, qui sitas ipsi iniuri s no vl- . '