Doctor angelicus diuus Thomas Aquinas, diuinae voluntatis, et suiipsius in summa theologiae fidissimus interpres, atque doctrinae patrum observantissimus custos, in lucem publicam editus, a R. admodum P.F. Nicolo Arnu, Ordinis Praedicatorum, ... Tomu

11쪽

EPISTOLAhil ultra me praesitisse arbitrabor, quam exorsum esse , quodcunque sit mihi

mitium , n quam erit iuxta sancita eloquentiae praecepta a minoribus ad maxiama,sic in Te maxima omnia ,sc Tu ipse

semper ubique par ac similis Tui, nisi

quod Tu maior , cir clarior midearIs, quibus postea ipse contigeris. Exordiar tamen illos imitatus, quι terrarum orbem unius tabula ambitu circumscribunt aliquanto detrimento magnitudinis , nullo dispendio eritatis. Inter praeclaras σ

i, quasi e quadam subhmi 1 ecula se

sendit m extollit ingens illa morum suauitas,quae Tibi omnsum conciliat annmos; occurrit satim et ita ac cultus in

tanta sublimitate moderatio , quae dum Ac fastum reprimit , edocet Te meruisse,' quod adeptus es. Saeculi hujus honor, . ebat calfiodorus lib.7. variar Urm. 26. humanae mentis est manifesta probatio , quia libertas animi volunta

tem propriam semper ostendit, dum

12쪽

DEDICATORI A. se contemnit occulere, qui sibi alios agnoverit subjacere. Sed humanae mentis felix illa conditio est, quae arbitrium provectionis suae intra temininum moderationis includit, &sic peragit dignitatis brevissimum spatium , ut universis temporibus

reddatur acceptus. Tu mitam tenes

improbis minantem. Tu disciplinam inter jura custodis. Plus tamen justitia in

Te eximie 1 tendentis terror noxios corrigit , quam poena consumat. Signa tua abactores timent, fures pauescunt , omnes mali perhorrent, Innocentia tantum

Mares urat, dum sibi auxilia men se credit, quae legum disciplina transemipit.

Cauga omnium bene acta tuum illum rectitudinis telum , O aequabilem Getamentiam , quae populos nutrit , egregie nobilitat , quando totum bono proposito agere crederis, qui generalibus desideriis

adeste sentiris. Amas in audiendo patientiam , in suggestione riveritatem saepe qua ad Te Falso perueniunt, rectistidio

13쪽

EPISTOLA

emendM. aeuis in Te non miretur magnam istam animi constantiam, quam sublimis efficit sapientia, mens religiosa consolidat ' Et siprudentia, quae guber

natrix es hominum, . omnis consitutionιs ιαer eos princeps , riuitates , Osfamilias , priuatamque fingulorum tam ad exemplar Diuinum reserens ,

magna sit , prope modum infinita, unde in in paucis nocitur, in paucior bus adolescit , stu inpaucismis ad maturitatem peruenit , eam tamen ita per fecte assecutus es int iideatur Te ad hane unam Dirtutem natura genuisse, et luntas exercuisse , fortuna seruasse. Haec

excelsa evirtus , caterarumque omnium

decus , quae cum praeclara scientia Iun- Etam emicant , egregium in Te, atque

consticuum absoluti mi Principis exem

plar citra controuersiam exhibent. Et quamuis destiendore natalium tantum jubar hauseris , mincens decorem sanguinis ingenii claritate , dum coruscantem germinis tui lampadem actuum sereni-

14쪽

DEDICATORI A. tate transiendis , Factus es flemmatis victor tui , per quod plerosque morta

lium nasiendo superasti. O quanta, os

quam optanda , mel maxime mihi scriptori extero illa sors. erat , ut in manιbus,

oculisique tanti Principis, se fetus inge-nιι mei lucem iideret , ut duplici , i, doctrinae , ον authoritatis tua patrocinio,

nec malevolorum calumnias, nec iolorum morsus pertimefieret. Tanto igitur virtutis , sapientia tua , ac nobilitatis ingenuo splendori, Me qualecunque obsequii mei munus, PRINCEPS EMINENTISSIME , ossero ; nec arbitror pro

ingrato erit, quod per se haud magnum ab animo consecrantis pondus accipiet, qui hoc donat , quod in omni suo lis rario ceήμ maximum I optimumque

habet. M

EMINENTIAE VESTRAE, Addictissimus M obsequentissimus

F. NICO LAUS ARNU,

Ord. Praedic.

15쪽

LECTORI BENEVOLO.

A N D E M , Lector benevole, post diuturni temporis spatium, oppignoratam liberaturus fi- multorumque expectationi facturus satis, qui quantulacunque nuper edita a nobis Philosophiae opera non vulgariter probarunt, ad Theologiam D. Thomae calamum , animumque admoveo. Magnum opus , ct arduum aggredior, inquiebat Augustinus lib. i. de doct.

Christ. in prologo , & si ad sustinendum

difficile , vereor ne adsuscipiendum temerarium. Etenim quemadmodum Divus Gregorius Nazian Zenus observavit orat. I. de TheoIog. Non cujusvis es de Deo disputare ; Non , inquam , cujusvis , non adeo hae res vilis est, ct eorum, qui etiamnum humi serpentes terrenis studiis occupantur. Non omnium quidem, quia eorum tantum es, qui inter multos habito delectu,

ad tantum munus videantur idonei quique contemplandi acumine cateris antecellunt.

Immo neque hi ipsi , qui,sunt sublimiori mentis acie praestantes , absque periculo divina vestigare queunt. Confiteor libenter, ait Origenes homil. I.in Ezech.

16쪽

a sapiente ac fideli viro dictam sententian , quam sape suspicio ι De Deo se vere dicere periculosum est. Quo enim pacto, quave ratione homo de Deo , imbecillus,& morti obnoxius de ingenito, dc in quem non cadit interitus , opus de eo qui fecit pro dignitate dicere valeat,stui non potes de seipso vera dicere, exclamat D. Clemens Alexandrinus lib. 6. Strom. An non multo magis ne de Deo quidem ei credendum s. tantum enim abes homo a Dei potenate , tantum etiam es ejus orario imbecisti, etiamsi non Deum, sed de Deo dicat, o Verbo Diυino. Euisibi Deum ascribunt Magistrum , vix perveniunt ad Dei notitiam , opem eis ferente gratia ad

quantulamcunque cognitionem, utpote Spiritu Sancto Sanctum Spiritum assuefacientes. Quinimmb divinus Plato apud Theodore tum lib. 1. de principiis; Patrem quidem, ait, factoremque totius mundi hujus , se invenire laboriosum est opus, ct eum

inveneris , cunctis mortalib- eum prodere opis ustius non es. Neque enim sicut catera

qua condistim in , ita potes dicendo exprimi,. accedit huic oneri, & dissicile satis interpretandi genus , dissicile namques teste D. Hieronymo est, ae plane arduum alienas insequentem lineas alicubi non excidere 3 Quia, ut inquit D. Augu-

17쪽

stinus lib. s. de Civit. Dei, relatus a D. Thoma opusc. 72. nunquam fuit aliquis, qui in omnibus ab omnibus intelligeretur. Sed & non parum ab hoc opere suscipiendo, atque ineundo labore an mum nostrum deterrere videbatur authorum in hoc scripturienti saeculo plurima seges tutinam & in omnibus manifesta fortitudo bonis reperiretur ita ut plures jam magistri, ut ita dicam, quam discipuli. Sed quod maxime animi nostri impetum, ac desiderium cohibere poterat, ea erat quae mentem nostram subibat cogitatio , Et qui de tantis rebindisputationem habeat, ut cum D. Gregorio NazianZeno loquar orat. I. in pra- sertim apud maisitudinem, qua ex variis atatibus , animique assectionibus confata es, ac musici cujusdam inurumenti multis fidibus consantu in modum, variis pul in

opus habet, difflcile esse hujusmodi doctri

nam invenire, qua omnes concinnare, ac

silentia lumine collustrare posset. . . Euidam lac is alimonis opus habent, hoc es simplicitoribus , o elementalibus doctrinis , nimirum qui puerili animi habitudine sunt, recensique, ut sie dicam, compacti, nec Uirilem sermonis , aut doctrina cibum ferunt,

quem si quis Vsis praeter vires admoverit ejus ponacre oppres , fortasse atque obruti

18쪽

LECTORI BENEVOLO.

animo ad id , quod transmissum est,

attrahendum sibique accommodandum haud satis virium habente, quemadmodum nec corpore in cibis materia constantibus ὶ pri- sinas etiam eorum vires labefactabit. Alii,

quod sensis ad verum a falso internoscendum ac secernendum exercitatos habeant,

ac proinde sapientia ea , qua inter perfectos exponitur, sublimiorique, se firmiori cibo indigeant, si quis lae istas propinet, oleriabusque, hoc es infirmiorum cibo , eos alat, molesto animo id laturi sunt; ac merito sane, utpote nihil Christiani roboris colligentes , nec laudasile istud augmentum capien-res , quod sermo divin. assen, eum, qui pulchre alitur, in virum perficiens , Atque ad diritualis atatis mensuram ducens. Et ad haec quis idonein ' Vici tandem fluctuantis animi remoras,& unde improbi laboris suscipiendi enatae dissicultates fuerant , inde vires mihi assumendas arbitratus sum. Et imprimis quidem , est probe noverim nulli fas esse Deum , divinaque subtili mentis indagine nedum Comprehendere, sed ne attingere quidem, ut opus est , hoc ipsum ingenio admovit calcaria ; Nam ut perbeli Edi cit S. Leo Papa serm. io. de passione IIpsa materia ex eo quod ineffabilis est, fandi tribuit foliatem , neque pote is deficere

19쪽

LECTORI BENEVOLO.

quod dicatur, dum non potes satis esse quos

dicitur. Et praeterea audendi aliquid in ipsius notitiam dat fiduciam non modi cam , quod magnarum rerum magnus ipse conatus sit. Siquidem ut notavit D. Prosper de vita contemptat. in prologo ) nec seriarum tractatio quaistonum, . et si non inseruit in υenientis quod quaerit animum, exercet saltem quaerentis ingenium; aut ut noverit se quaerendo, o nihil inveniendo nescire, quod se forte nose praesumpserat, o ignorantia sua consequenter ad monitus , quod sibi deesse viderit quarat 3

quod inυenerit teneat, diligeuter exerceam,

Muis εοod sibi de δυinis lite)is propositum fuerat, salubriter tractare , o sui cienter

explicare potuerit, non de inventione veritatis infletur , sed de Domino, qui eum

intus istamina υit, ut istuminata cognosce- ret, glorietur. Nec magis animum nostrum movit quod innumeri propemodum viri sapientissimi hac nostra tempestate de his materiis theologicis scribendi provinciam ingenti cum laude obierint ; Neque obest utilitati salutari s inquiebat D. Cyprianiis epiti. 6 . in aut eadem retexere ad consi mandam veritatem, aut o quaedam addere ad cumulandam probationem. Si quid autem a nobis addstum

fuerit, nonsc additur quast Ab aliis minus

dictum Piui iroo by Cooste

20쪽

LECTORI BENEVOLO.

dictum sit; sed quouiam sermo divinus humanam naturam supergreditur , nec potentotum o perfectum anima concipere. Idcirco se tantis eis numerus Propheιarum, ut muLriplex divina sapientia permultos distribuatur. Vnde o tacere praupitur primo in prophetia loquenti, si secundo fuerit revelatum.

Cujus & aliam rationem insinuat D. Augustinus libro I . de Trinit. cap. 3. dicens; Nonpropterea putet quis me tacere debui sse, quia non tam expedite ac dilucide quam isti, eloqui potui. Neque enim omnia , qua ab omnibus conscribuntur, in omnium maninveniunt. Et fieri poten , ut nonnulli, qui etiam hae nostra iniestigere valent ius pia, mores non inveniant libros, o in istos saltim incidant. Ideoque utile e B plures a plu

ribus diverso ferisbu , sed non iuver aflde,

etiam de quanionibus eisdem, ut ad plurimos res ipsa perveniat,ad alios sic, ad alios autem sic. De eisdem fateor quaestionibus ego atque illi de eisdemque rebus tractationem suscipio , diverso tamen aliquantulum stylo, & scribendi ratio .. ne absimili, Angelicum Doctorem S. Τhomam, Aquinatem in Theologiae summa fidissimum sui ipsius, ac divinae voluntatis interpretem studiosae juventuti exhibens, ut veluti aquilarum pulli solem in rota intueri , ac Conspicere