장음표시 사용
111쪽
vesicae viiijs tandem laboret: thoracis etiam partibus hi sep ctissima nix est, inquit Hippocrates ac tussim mouet: vasisq; diruptis sanguinem manare facit,.ac destillationes excitat . inimica etiam nix est senibus. pueris, di qui frigi do su ne corporis Xemperamento.r nec minus his , qui desidem .itam agunt, Iiungeq; a negotiis aut qui pectore, & ventriculo sunt infirmo, ac dentium valetudine minus valent et iteminis, qui multas colligunt cruditates: & denique quicunque morbi ex frigida intemperie producuntur: eosdem nix ipsa, omnium . , frigidorum essicacissima, promptius adhuc generat, fouet.. auget. iQuamobrem nihil dubito, eam ciuitatem , quae nunquam aut parce niue utitur, multarum aegritudinum occasi .ines euitaturam. Atque his tandem Intentum esse me. . ii . dicum iubeo, qui de publico eduliorum usu
112쪽
tricum naturam nulla no ex piste relaturus Μedicus teneat.'
PVlchritudo. quemadmussum ex Platone AE accepist , In reuinae. Histoc.est quadam, ae radiri supremi boniseci ustibusus Neari reptius : deinde limnanis animisαcirporumq; liguris,&immissas ἰκμ per rationem, visum, auditum, animos nostros . P mouet, atque delectae. Vides hie pulchritudineta nihil elle aliud, quam diuinae essentiae spdendorem, in omnibus quidem. rebus conspicuum: sed qui tamen in his,quae nobiliores sunt, ac propiores sibi habet Deus, illustrionresplendeat: in caete4ris alijs,minus illustris.Hanc etiam illam esse pulchritudinem; quam ubique in amatis rebus appetimus: adeoque ammtes ignorare semper quid ament: namad De est. Hunc autem n o a splen-
113쪽
splendorem, qui omnino incorporeus est, anima nostra non equidem per tactum, aut per gustum, aut odoratum percipitristae enim facultat in materia plurimum sunt immersae: sed Per rationem potius, visum, atq; auditum, quae spiritales sunt magis. Atque haec ipsa pulchritudo quoniam in tribus spectatur : in animo, in corpore, in voce: quae corporis est, de hac enim agere nostri est instituti idem etiam est fulgor, ac
veluti radius diuinae essentiae: sed in ipsa tantum apta materia ac praeparata conspicuus. Haec autem praeparatio tribus constat: ordine, modo, specie. ordo partium interualla. m dus quantitatem: species lineamenta, coloremq; significat. Harum autem prsparationum sundamentum est quatuor elementorum temperata complexio. Huiusmodi igitur est cor poris pulchritudo, quam visu percipimus: nam quae in animo est per mentem: quae in voce, per auditum accipere nos licet.
Atque haec est diuini philosophi de pulchritudine sententia.
Verum Aristoteles non t m exalta origine illius naturam deducite videturq;, quae a Platone pr parationes dictae sunt, easdem sere pulchritudinem nuncupage. Ait enim, pulchri, species sunt; ordo, commensuratio,& definitum: in quo loco ordinem posuit pro recta partium dispositione: nimirum qua suo quaque loco recte collocetur: commensurationem pro mutua illorum proportione, iustisque interuallis: definitum vero pro totius molis terminor ut iam illud sit Aristoteli pulchrum corpus, quod partes habet rectὰ collocatas, iuste inuicem dispositas, quodq; iustae sit magnitudinis. Ergo cum d cte haec philosophus: attamen coloris congruentiam, quam e ciem Plato nuncupauit, de qui pulchritudini multum con- fprt, nihil omnino meminit. Quamobrem lubet huc Galenum adducere, qui de pulchritudine erudite multa disseruit. Pulchritudo, e inquit,ex omnium medicorum,& philosophorum sententia,in membrorum apta connexione sita est digiti videlicet ad digitum, digitorumq: om nium ad palmam, di ad manus articulum t & horum ad cubitum i cubiti ad brachium:& omnium denique ad omnia. Hoc autem in loco cum pa tium proportionem satis ille eleganter expresserit: attamen de praefinita corporis magnitudine: deq; ipsa specie nihil pla ne . mamquam quod ibi praeterivit,alibi clarissime adiunxit. Libro enim defivitionum medicarum, Pulchritudo,inquit,in sym-
114쪽
symmetria, ac proportione membrorum, cum coloris probitate consistit. Atque ad Thrasibulum, . vera, inquit,pulchri--Cv. m. tudo in vegeto colore, carnis moderata copia,membrorumque congrua proportione continetur. Atque haec Galenus, qui cum de pulchritudine optime caetera disputasset: nihil tamen de terminis, ac iusta corporis magnitndine maenor uit: quoniam exactam fortasse pulchritudinis notionem tr dere tunc minime instituerit. Ergo si Aristotelem, Gale- lenumq; in unum adiungas: pulchritudo,quae scilicet optime constitutum corpus sequatur, ordo est, seu proportio membrorum, cum coloris probitate,ac decenti magnitudine. Nec magni admodum interest, si dixeris, pulchritudinem, nec odidinem esse, nec proportionem membrorum: sed aflectum potius quendam, atque inde enatam qualitatem: nam magnis
authoribus honesta quaedam dicendi libertas libentissime vis surpatur: ut nullo discrimine, & ordinem ipsum, & ab eo en tam affectionem appellent. Quod si adhuc urgeas, rem esse Proprioribus vocibus explicandam disic ex Plotino definiex ' Pulchritudo est externa persectio corporum dissimilium partium,ex earum congruente ordine,mensura, & terminis co
surgens, oculis aspicientium accommodata. Atq; haec deipui pulchritudinis uniuersali definitione, quae longiori oratione tractari dignissima est, breuiter modo ex magnis philosophis
Ptilchritudinis de nitio gularius explicatur. Ubet autem in eorum gratiam, qui exactius de rebus i
dicare desiderant, quinam ordo,ac proportio in homine Pulchro requiratur, minutius expenderet ne dum uniuersiuia tantum contemplamur, euidentior ipsa rei cognitio, quae in singularibus magis elucet, ignota nobis relinquatur. ordo igitur, siue potius commensurationem appellare velis, et ganter a Vitruvio e ad hunc modum describitur. Corpus h - e m. 3. LI. minis ita, inquit, natura composuit, ut os capitis ad seontem summam,&radices imas capilli,esset decunae partis: item manus palma ab articulo ad extremum medium digitum tam
tundem: caput a mento ad summum verticem Octauae: tan
tundem ab ceruicibus imis r ab summo pectore ad imas radi
115쪽
dices eapillorum sextaei ad summum verticem quartae. Ipsius
aulcm oris altitudinis tertia pars est ab imo mento ad imas nares: nasus ab imis naribus ad finem medium superciliorum tantundem: ab ea fine ad imas radices capilli , ubi frons e citur, item tertiae parris: pes vero altitudinis corporis sextaec ubi res quartae: pectus item quartae: reliqua quoq; membra suos habent cominensus proportionis, quibus etiam antiqui pictores,&statuari j nobiles usi sunt. Praetereas nasi tresia longum dispositi vultus unius implent longitudinem: aurium . utrarumq; semicirculi una coniuncti oris aperti circulum fociunt : idem quoque coniunctio superciliorum essicit: Iongitudo nasi longitudinem oris complet: aurisq; similiter: g mini oculorum orbes unum aequant oris hiatum: capita octo Proceritatem corporis comprehendunt e eandem quoque monstrat brasitorum in latus extensior crurumq; similiter, atque Padum. Quam etiam rationem,proportionemq; secutus Pythagoras Herculis statum ae longitudinem ad unguem reperit r ut videre est apud Gellium. e Coloris autem probi. tas, quam speciem appellat Plato, ea iii homine temperato esse debet, inquit Galenus , but ex rubro, & albo decens mi. sc*la emeegat. Etenim quoniam in nobis omnium copiosissimus est sanguis,qui ruber est: proxime vero abundat pituita, lucr alba: par etiam fuerit colorem totius corporis ex amb bus apte constatum esse: si quidem secun dum naturam habeat. Sed haec in toto corpore coloris Praestantia maxime expetitur : nam quibusdam aliis particulis sua propria ost , ac peculiaris coloris pulchritudo: oculos cnim ita coloratos commendat Aristoteles quemadmoclum caprae praeseserunt :nam Sc morum optimorum tales etiam indicium praebente de ad cernendi claritatem primatum obtineat. Capillos etiam flavos omnium maxime commendauit Galenus. ι Quae sit autem iusta humani corporis longitudo, haud facild est praefinire : nam plerisq; nationibus diuersae corporum staturae, ut magis familiares, ita etiam elegantiores esse videatur. Sic Hippocrates Asianos eximiae esse magnitudinis : Aegyptios,ac Scythas compresso corpore. Europeos dissimili m gnitudine esse asseruit. Accepimus actiam Pygmaeos ternas spithamas longitudine non excedere. Adde etiam quod ma res sceminis esse proceriores inter homines ubique constat.
116쪽
Et quantum ad aetates pertinete iuuenibus magnitudo cor poris, ut scriptit Hippocrates, O decens est , ac liberalist seni. . - . bus vero inutilis, ac deterior paruitate. Qilamobrem propria cuiusq;.loci, sexus. atque aetatis media natura spectanda eit,vz de certa magnitudine statuere possis. Quod si certam quan dant hominis staturam,quq exactissima sit,& aliarum norma inuenire desideras, nam rerum omnium ρ natura constan- p r. ve . ni.
tium sua est, ac determinata magni audo video quibusdam Τ c.,
placuisse . nec quidem temere, mensuram quatuor cubitorum i hominis longitudini maxime conuenire: citra quam si quis, Gigam.m consiliat, breuiorem esse: si vero ultra progrediatur, lovgio- cha. rem. Atque ideo Iberos,quia breuiores sunt: Batavos autem, ac multos Germanos , quia altiores, hactenus etiam minus Pulchros vocari. Italos, ac Graecos, quoniam in utriusq; co finio versantur, ac sere mediam staturam assequuntur, hoc nomine pulchriores esse. Pulebritudinis natura aBm magis explicatur.
HAec ipsa, in quibus pulchritudinem consistere proxima ia.'
dictum est, nihil arbitror interesse, speciesne, an partes dacas : utrumque enim aliquo pacto recte dici potest: nam si iexactam , perfectamq; pulchritudinem tecum animo versest ordo, i pecies, ac iusta magnitudo partes erunt illius constitutivae :& quorum nulla in exacta pulchritudine eonstituenda seiungi a caeteris possit: nam si quis membroru ordine, men suraq; , & coloris etiam congruentia optimὰ sit constitutuse attamen exiguo sit corpore t non equidem hunc vere pubchrum vocarit Aristotelas, nam parui,inquit, elegantes qui- . Gratdem& concinni sunt: non similiter tamen pulehrit ideoque π2'Galenus libros ad Thrasibulum, has ipsas particulas pulchri tudinem integrare manisestὰ affirmat. Si autem non ira ' uere, exquisiteq; de re ipsa iudieabis: satisq; fuerit, si, quod
Pulchrum volumus, plura dumtaxat, aut aliqua, non planε omnia habeat ornamenta: haud aegre concesserim , di suam
Probo colori pulchritudinem, di membrorum pro σtioni, N 'r' caeteris seorsum propriam inesse. Quamobrem etiam pusilli
corporis homines pulimri mhilomimis fuerint. Sed illud ctiam dignivix tacitatione ea: vid uri quod praeter uni-
117쪽
uersalem hane pulchritudinis idqam,diuersae etiam hominum
aetates,sexusq; diuersi suam quoque,ac peculiarem pulchritudinem sortiuntur: non enim eadem sceminis, ac viris expetitur forma: nam ut hos ingenuitas oris, & promptitudo pulcherrimos facit; ita illis suauitas quaedam, ac verecundia magis quadrat. Praeterea barbae ornamentum pulchros reddit mares : foeminas non ita. Quod autem ad aetates pertinet: adolescentis pulchritudo est, inquit Aristoteles, i si corpus ita constitutum habeat, ut ad labores sustinendos utile sit, vel ad cursum, vel ad vim inferendam: etsi quandam ore suauit tem praeseserat, quae spectantes voluptate compleat: viri autem δε qui iam constanti aetate sunt,pulchritudo est,ut corpus ad militares labores idoneum habeante & oris luauitatem cum quodam terrore coniunctam: senis vero est,si corpus habeant necessarijs laboribus large sufficiens , di si nullam ore tristitiam ostendat, & his morbis careat, qui senectutem deprauare solent. Hoc autem in loco non incongrue ea quaestici agitari posset: num pulchritudo a sanitate , quae in actionum persectione posita est, aliquo pacto dii erat: cuius rei occasionem praebuit Galenus: qui vera, inquit, o pulchritudo ad utilitatis successiim, & bonitatem refertur: & alibi, x pulchritudo,inquit,est constitutio optima,qus actionibus iudicatur: in quibus locis non aliam a sanitate illam statuere videtur: nam & naturalem omnium partium corporis constitutionem sanitate m aliquando appellauit. a Verum , ut ad haec paucis, pulchritudo qualitas quaedam est, ac di spositio, ex sanitate, idest optima corporis constitutione enata: non autem est sanitas. Verissimeq; Galenus, b pulchritudinem fluctum esse valetudinis asseruiti vidi actionem quoque . Atque hoc est, quod in finienda pulchritudine nulla actionum facta est me tiO: actio enim quamquam perpetua quaedam sit illius comes rattamen nec pulchritudinem constituit: nec ab eo constituituri sed hoc tantum, cum ea simul a sanitate dependet. Sed ut differant, separari in men nequaquam possunt: d ei eq; idem Galenus, valetudinem,actiones,bonum habitum, ac pulchritudinem simul crescere, simul minui, ac perfici assi mauit, ac simul etiam deleri r quodq; istorum unum laeserit, quidquid fuerit, statim reliqua omnia laedete contra quod iuuat, pariter omnia iuuarit. Sed cum haec de pulchritudine a nobis
118쪽
nobis statuta lint: praestiterit interea argumenta' aliqua duluere me quidquam sit,quod obicem nobis secere possit. Sunt
qui de pulchritudine agere, nequaquam ad medic Os perrine re assimi ant: nam quidquid id cli, neque ad valetudinem convseruandam , neque ad depellendos morbosa in quibus Oinna opus medici versatur, aliquid confert: ergo ne de cicatrici. bus quidem , quae pulchritudinem laedunt, iudicare medicorum est munus. Praeterea si vera sunt, quae in proposita definitione continentur, profecto nullis particulis vera conueni. . I uret pulchritudo: sed toti dumtaxat animali: nam hoc quo niam ex partibus constat, ideo ordinem habet dumtaxat, ac P portionem, quae in singulis partibus nulla esse potelli Ordo enim, ac proportio multorum est, non unius i quod si hominis particulae pulchrae non sunt, ne ipse quidem homo: nam ex
non pulchris pulchrum fieri nihil potest. Praeterea haud dis.ficile aliquem inuenias,qui uniuersas pulchritudinis conditiones, quae in proposita definitione cotinentur, abunde habeat: nihilo tamen minus aliqua ex partet deformas sit r. nam si quarundam partium numerus praeter naturam augeatur: quales
hi sunt, qui in manu sex digitos habent: aut naturalis conso matio peruertatur, ut qui cruribus sunt introrsu, quos vacias, ac varos vocant: erunt hi sine dubio ideλ exi quamquam nee in ordine , nec in proportione , nec in magnitudine'. aut . colore peccarim: ergo aliquid praetetea requiritur, quod hoc . . . . R. etiam partium vitium a pulchritudine remoueat. Adde quod pili, de quibus tamen in definitione nulla est menti O, possunt propria ratione & pulchros , di desormes homines redderet clinismodi est etiam obae litas, ac macilentia: neque enim di Lficile et , dari aliquem absolutae in caeteris pulchritudinis, qui tamen s glaber sit, aut iuniis hirsutus taut ultra modum exd Duxtus, pinguit uel, hoc ipso S delarmis . Motus etiam cor Poris, siquidem inepte procedat,etiam persectam lchritudinem maculare non mediocriter valet. Sed ad haec paucis. Diximus ex Galeno, pulchritudinem effectum quendam esse necessar. um valetudinis: vii & actionem quoque: nam, inquit , cum sanitatem induximus, nihil ultra circa actionem, d Ad N Pulchritudinemq; laboramus: accedunt enim hae, vel inuito s.c. s. o. artifice: ipsisq; aditum intercludere, cum semel sanitatem creau it, ProrsuS nequit. Euse etiam eod. m in loco probat
119쪽
Galenus, hae e omni d eundem artificem pertInere. Ergo si de ves tudine agere nulla controuersia ad medicos spetiat: cur non ad eosdem etiam de pulchritudine , qui necessarius est illius esse tus Ad id autem, quod secundo dictum est lo- cor vera equidem pulchritudo sine dubio totius est: non a tem partium, quae illius gratia factae sunt omnes. Neque alienum est, si ex non pulchris pulchrum fiat: sic enim ex impersectis persectum: ex paruis magnum: ac denique Omnia e TFontrarias fieri,verissime demonstrat Aristoteles . . Sed video etiam & partibus suam nihilominus esse pulchritudincm,dcquae enarratae a nobis definitioni respondeat: nam oculos tametsi totius pals est: habet tamen de ipse etiam suas partes,
aquarum ratione & ordinem, de proportionem seruet. Num rus a atem membrorum praeter naturam auctus ordinis pubchritudinem sine dubio peruertit : nam si Ordo est, quo quaeque particula in proprio, ac naturali est loco: sextus digit cum in alieno sit locor naturali ordini sine dubio aduersatur. Huiusmodi etiam sunt, qui in coformatione morbos patium tur : nam si ordo quaedam est partium dispositior crura malae disposita haudquaquam naturalem ordinem seruabunt.Pilos
aurem partium appellatione nunc comprehendo: nam quamquam non vivunt, atque ideo partes non vocaverit Ari flore
te s. f Ego tamen nullas corporis actiones in pulchritudine finienda mihi allum psit sed ea tantum , quae constituere illam Possunt, quamuis nullius antinae participia sint. Macies quoq; corporis,atque obaesitas iustae magnitadinis decus imminuitinam qui nimis obaesi sunt, maiores aequo esse existimantur: qui macilenti minores. Corporis autem motiones propositam a nobis pulchritudinem minime attingunt: potius enim ad gratiam pertinent: quemadmodum de vocum modulami na: nam qui his praestant, non tam pulchros, quam gratios dicere solemus.
De quorundam nominumumsica tioniblu.
LAtinae, linguae authores pulchritudinem ipsam variis nominibus id ristidem significant: sed non eadem sempervi, atque effic2ciar ideoque ut hoc quoque in apertum fiat.' lubet varias huiusmodi appellauones paucis exponure. Inter C pub
120쪽
pulchritudinem, & gratiam quamquam magna connexio sit, ut aegre disiungi possint: illud tamen discrimen fere interesse
notabis: quod pulchritudormagis Obtinet conditionem ma- .: . , ὸ teriae: gratia vero nescio quid pluat habet spiritualist atque ideo in motionibus haec, atque actione, sermoneq; magis re- . fulget: illa in corpore etiam quiescente, immotoq;. Quamobrem qui concinne, aptisq; gesticulationibus mouetur,atq; eleganter loquitur, aut canit, gratiam huius potius , quam pulchritudinem admiramuri, quae in corpore tantum sedem habet. Praeterea inter pulchrum , & sormosum hoc interest, quod pulcher dignitatem quandam corporis . nec tamen sine animi dote demonstrat: formosus vero in asp.ectus iucundistate, ac concinnitate dumtaxat versatur. Sic apud Virgilium
Latini sermonis authorem locupletissimum , sirpiis me l est
pulcher Apollo , pulcherrimus Aeneas, pulcher Iulus, Pulcherrimus Turnus, proles pulcherrima bello. Contra autem formosum Alexim, formosam Amaryllida, formose puer,& Gmilia multa. Quid quo A in Aene ulla, grauissim illo p m te, nunquammili saliori formosi nomen inuenies : pqishri autem,quae dignior vox est itapa ssime. Con ra in eoogis, humis Iis opere argumenti, saepe tiarmosum leges, pulchrym vix se T a meta tam liudiose nimirum proprietates nominum struauit poeta. Praeterea quod apud Virgilium pulchrum, ac formo- Ti. f, sumesti id apud Ciceronem dignitas est, ac venustas: nam primo I libra de ossiciis, pulchritudinis, inquit, duo sunt ge- g antesmem.
nera : quorum in altero venustas sit in altero dignitas: & v nustatem muliebrem ducere debenaus :.dignitatem ubilcm.
Atque haec hactenus dixi: non qliod te redigi qse hiq, sem re
hanc loquendi normam velin i sed ne te voςum proprieto, quae nonnihil etiam ad Lei notitiam facit: ad sermonis autem elegantiam plurimum, omnino pr*tereat. γόi: D ir . t
Desecunda nataratis pulcbritudinis petis . DE vera, atque absoluta pulchritudine, qua hominem n tura,quali princeps quaedam architectandi magistra per
singulas partes apte composuit estorn auitq; , satis ha ctenus in I dispueatum puto. Rettat modo, ut de alio generς, quod ad nostruat magis pertinet institurum, paucis dilteramus. Haec D a autem