장음표시 사용
491쪽
Me initates vitaturum esse promittit. Eaden ratione in iub)5 Amicum libello praefixa, inanem esse laborem asserit, qui ad ei rdos de conciliatione religionum libros impenditur Go Hri
reri tamen qui comiter scripserint, ut eadem lenitate in responsionibu,
tractentur. Inde rem ipsam aggrediens, α λι- ueysio oppositurum se esse declarat, cum alii ad singula dista Iam responderint. Divisit autem monita sua in ἡ Σ Primo breviter id agit, ut ostendat Bris iam eonte pririei
gmnis, quam amplexus est,ad examen credendorum deseendisse secundum illa enim Blam autoritatem Ecclesiae clausis oculis sequen
dam, Omnemque discussionem inutilem, imo si Aniau, Pr udu orum ro credatur, impossibilem dc ridiculam esse No bitaqlleRomano. Catholicis exemplo examen abeosuscipi, zmo zz II reprehendit adversarium, quod nihil scripsierit, quani quae Episcopus lamin libro Expositionis tradidit aut se ben i ut fitetur, eundem sensum insipiraverit, neque tamen quidquam ad illa reditie q Episcopo tum ab aliis, tum a Bruerso so egesta Rehu: s enim responsiones ita sua pondus habeant, non ess cur ab ii, rece dat: sin minus, retractandas ab ipse emendandas fuisse, Frioidis- mum nempe disputandi genus esse, si prius dicta semper repetas,
Romanae a Resermatis imputantur, vel ad sententiam horum accom-
tholici olim protestantes ex Ecclesia ejecerint,in ad schisma coege φα focipse totam scissurae culpam in illos recidcre, qui omnem
. . I '' Uiliationis viam obstruxerint. Eiecto au' m
. iiς nullo Iure, quisetente Episcopo&Brueysio in findamenti fides
492쪽
consenserint, nec aliud quam reformationem abusuum postulaverint. satis habituri, si modo libertatem, Deo secundum institutum suum serviendi, obtinuissent, & facile omnia circa dogmata doritus, aliaque in quibus sibi tantopere placet Romana Ecclesia, relicturi. Frustra itaque inquiri, an Resormati, priori seculo , sin e causa secesserint neque enim secessisse, sed vi exturbatos fuisse. De eo vero in praesens videndum esse, an explicatisn hinc, eo quo coeptum est modo dogma. tibus Romanis, Protestantes Isilva conscientia redire ad Ecclesiam illorum possint. Sed Consita. IV . satis jam superqire de hae quaestione tractatum ab illis esse scribit, qui Expositioni Episcopi responderunt, id maxime urserunt, ex praxi cultus public non vero ex molliori. bus dogmatum interpretationibus, de religione judicari debere. Re fert inde , quemadmodum si petiori seculo, autoritate Imperatoria, Georgius Cisi inde eandem viam conciliatiolus, frustra tamen imgressus fuerit, nec jam plus spet iri posse, post schilina inveteratum, ac tot odiis & pcrsEtutionibus exalberatum. Denique omnem com
cordia spem abjiciendam esse statuit, quoad usque a Romano-Ca. tholicis autoritas Ecclesiae,&infallibilitas pontificia pro summo fidei fundamento habeatur. Ἀllegat Honia Exarem praejudiciorum rae Molinae tractatum, cui titulus Iugulum cause, cuius tamen libri excessus quosdam ait sibi non probari. In Epilogo monet, consultissimum esse, quoniam advertari semper eadem scribant, ut vicissim sempero breviter ad priora responsa provocetur Si enim ad singulare examen subinde redeatur, ad summam rei nihil conserri, sed tantum injuriarum' exagitationum occasionem nasci. Interim iure merito ab Explicatoribus illis postulari, ut errores abususque suae religionis, quos excusando agnoscunt, ultro uine mora corrigendos procurent. Ita sere, ut Protestantes secure ad eos accedere queant, cum quamdiu emendatio differtur non possint non oblatis tr missis diffidere. Addit , nihil agi, si quaedam loca ex Concilio Tm dentino, aut etiam ex Scriptura pro dogmatum excusatione adducan ture respiciendum eminesse ad totum Concilii Icripturarum systema, indeque sinceram & veram sententiam rapiendam esse de iis, particulatim dicuntur. Firmat haee uno atque altero exemplo sis eatque idem circa Consessonem Resermatae Ecclesiae, Mopiniones
o Calvini, sive cujuscunque alius Λutotis observandum R. Nihil
493쪽
eniminii invisibin adeo n- α nim se habendum, quin adfiasvetos, las divi niti infitisibilitate.
Mur iis Sol ibus Philosophisis Malicis iu
Comparatio Phosphortium Fulgure,
IEPhosphorus meus solidus paulatim consumeretur, siuevera hacten ipsum adfundum vitria qua pleni demittere, cumque nuper complura hujusmodi viiscilla in mensi disposuissem, quae lectum tenen iis visui paxςrent,irequentes luna illis radio is qua subinde adispendere observavi,quibys ita illustrabatur aer superior,ut terrorem ti rei spe culum, cui simi quid grana noni enerati laximi
ene maximis quidem tempestatibus & cataractis aqua tu extinguit cohiberi, sed instar radiortim e Sole aut quovis 'ali' mananthiani libere per alitrinna aquam traliure. a. Phosphorua in hoe statu calida ses Mempestate radio lumionis enuttit, estque, ut istiusmodi effectus emergat, cena aeris dispos tione opus; byberno enimtempore nunquam tale quid observavi. Sic aestivus anni calor fulgur producendo maxime idoneus est, . a. Lumen illud e pho horo emissum, corpus finisine alias bgne concipiens, nec meridie necaeremat. .Cujus rei perieulum
494쪽
per, stupa, ibi iv.hujus generis usu sein, quae omnia non main eo flagrariint quain cum radios linisi es ope vitri concavi in corpor eombustibilia proieci. Hujusmodi imiotiuin ignem dc sulfurias, uls inter in
tum est. Materia Phosphori, quamdiu in eo ore magis eo ensato inclusi est calore aeris sistaribusqtie radiis Lelle accenditur, di tune igne ardentillimo flagrat, non nisi summa cura adhibita restiti. suendo. Sic fulgur si eoaristatum aerique involutum fuerit, ut non BCute per subtiliorem aetherem dissundatur, ignem aedibus arboribusque immitet, ae damna maxima inseret.
s. Nostra materi dum ardet, eorrosv eri istam partes agiti, postquam deflagravit, in menstruum abit, quo aurum, ferrum,
sic flamissili saurum, serrum, lambum lique GHis experimentis maxime naturaliter resurriphaenomen fuistis,obis visa sunt, quae illis multo sunt clariora, quibus praeparandis nitrum, pulvis pyrius, vel aurum fulminans adhibetur. De aliis quibusdam proprietatibus ejusdem splendentis ac comburentis Walarationis Chaucae conferantur Philosophicae Collectiones. ExperimenIum LM istendo duos liquores actu frigidos rutilantia qua damst ignea corpuscula inisere, quae non in tenebris tantum, verum etiam empore meridiano aere illumuiratostilendeant.
Hoc experimentum admirati eprosecto dignissimum Me -- dine perfici. Accepimina decem aut viginti Phosphori solidi, aetantum aquae sidi, quantum ipsis obtegendis sussiciebat, draestivam fuisse existimo, ut liquefierent. Cum actu modα Hauru i et M. duabus unciis olei vitrioli ipsam miscui, factaque agitatione primum productus est ealor, deinde ignei quidam globuli emissi adscenderunt, qui stellarum instar ad latera vitri adhaerentes, lucumis adsumium irinaculo aliquandiu flagrarunt. . is Experimen mori
Dictae mixtionioleum aliud addendo flammam
495쪽
Fit sine, si iuui, lim olita rerumhime Anmittatur . que o. 3sserunt agitatione, mixta corpora ignem eoncipisiit ac vesicinentia me umbunt. Et fieri uidem hoc experimentum in vase aperto, ut aeria eraditus pateat, dedet mem successit infuse Meo Petroles delateribus; dedoleo liminios ritu vis flammam euiuire non
potui. Qui hanc flagrantem mixtionem componunt liquores, si sepa. ratim capiantur, omnes ad tactum frigidi sunt, nonnulli etiam viris tute actae stu. Sic aquain oleum Vitrioli natura frigefaciunt; sed eum confunduntur, servorem eisciunt, qui agilibus phosphori partieulis subito ignem conam unicat. Atque is ubi materiam, quae accendi possit, invenit, qualis elboleuin Terebintilinae similia, in flammam satis conspieuam erumpit, queaiadmodum in oleis, dum coquuntur,
me experiore ita iiiiiiiij se essur latuinaruri uinis Atii, Haseiens hvis m,aber iussinioquodam societati,nosi mei tatissi
oderet Titulus experimenti hie ea: einere, ut duorumliquorum ineralterum aecendat, limi seorsim uterque actu sili sisti Jam equitiindomi alia toties iterato inutilitertentamine, noram eventum non rei Meri si omissis Borrichii, lubens tamen admodum ad capiandum experimentum eoram tot testibus adducebar tum quia id sua specie olim praesentes aliquos fefellerat, tum quia Viri fide digni in Germania ipso, ut indubitato, ad eonfirmandas hypotheses passim u
. quod est resutatio experimenti Borrichiani de
j accensione. . . Me uetjusserat Borriςhius quatuor uncias pisitus venerae octinuum misini, eisque addidi sex uncias aquae fortis yptimae.
sit, seu ibin expositi quo ipse, instantibus praedixi post dimidia. - tuti iri quibuidam adstantibus praedixi liquor mumre, perunt, 'trisession um fise
496쪽
pressi. Condensatus istesimus rubicundus, radiis solaribus illustra
tus, flammam exhibuit. Dum haec ita fierent, ego interim certus eram. Lbesse fallaciam,&reselli hoc experimento proverbium ubi fiamus. ibi ignis. Ut quovis modo experimentum juvarem, perfeci ipsum in loco, qui radios solares admittebat. Sed quum haec circumstantia ςrrqris fundamentum esset, repetere experimentum in loco obscuriori ubi facilius realis productio luminis discerneretur, annuentibus amicis volui consentaneum enim visum fuit, liquores hos aeque in tenebris ac in luce acturos. Reiterato igitur experimento, enerbuerunt ut an te commixti liquores. Stupam, quae facile in flammam raperetur, fumo in vase admoveram. Sed tunc, qui mecum hoc experimentum observabant, Viri sane acutissimi, non poterant ullam ignis scintilluli, nec quicquam lucis animadvertere, ut adeo dc stupa illaesa extraheretur,4 liquores effervescentes nec luminis, nec ignis,nec flammat ullam speciem praeberent. Cavebit interim, qui hoc experimentum repetet, ne candelas mixtioni propius admoveat fumus enim facile in ignem
abibit,&liquores accendet atque sic, qui non satis accurata diligen, o rem examinabit, decipietur. Experimentum
Quod est aliud de ebullitione 'bincalescentia.
Ex illis mixtionibus, in quibus summi calores Messervescentiae cum magna ebullitione observari possunt, haec reliFas omnes anteiri quam in eodem conventu produxi.
Si uaciae uni Spiritus Nitri paulatim affindas duas drachmas spiritus Vini rectificatissimi, calor ebullitio summa errant. Et cum in utero illo experimento ad dimidiam horam expeE dum esses, dum effervescerent liquores, inhoeide vestigio contingit, ut adeo portior tio mihi esset, in meo experimento productionsin rus de fiam mat sperandi, quam Borrichio fuerat in suo. Emnisertasse, qui dum imitari experimentum volent, frustrabuntur, nisi monita nqnnulla o nrvent. Cujus generis errores efficerunt, ut se aliquando deceptos esse nonnulli perperam erediderint. Spiritus Nitri communis, qui primum in aquam destillatus fuit ae postinodum purificatus, aquavmni separata, expectationem fallet rubrum Nitriin rectificatissimum Vini spiritum adhiberi oportet. Deinde primum spiritus Nitri, liquorum gravior, in aquam immittendus est, ac post eum Spiritus Vi-
497쪽
iti. Nam si ordo inversiis fuerit,nulla sequetur ebullitio, id quod philo phoriam rationem haud parum obtundit. In hoc experiment' maxime si ingredientia ad eminentem perfectionis gradum dedite asterint Spiritus Uini instar ignei carbonas te habet, ut ignis sursum ingit ac per halitus adscendere facit aquam, tuae ipsi infunditur; sic Spiritus Nitri vallam copiam Spiritus Vinosi surtum magna vi tollit, it tota subito camera odore impleatur. suo vero accuratius hujus rei veritatem scrutarer, partes aequales in vase vitreo miscui, applicato ii . alio recipiente capaciori atqueis p densato pore, qui cos oribu commistis adscemierat, Diui vini haud exiguam fami tu obtinuit.
-miix iiiiii videntus, in quibus ista auo principia id quaquam sent. Habemus hic sane acida validissima, sed de nullo catine mi olatilineque simulti suspicio eae mee ridetur illud Al
cali, quod in Spiritu tri latere vulgo creditur, amiconflictus causa esse; dubium enim est, an tale quid revera existat. liod si Alcinsuit, perdidit sine jam vim suam, agente in pium acido tam sorti in cujus simis uasi delitescit. Tam bene lignum igni admotum manet illaesum, quam hujusmodiAlcati sub acidi tam vigoros potentia se tue- ri potest. Sed hoc obiter Varii dantur liquores, qui commixti magis minusque effervescunt, facilius aut difficilius inflanimantur, ad
divinis gradus caloris perveniunt, ut febrisum ardoriun cause sine cognosci possint, perqu variae tueriment Magis iis,
498쪽
fiam dissolvimus, tantumque effectum stigus fiait, ut nullo opus Theramo metro esset, quod de effectu testaretur. In hoc experimento nulla liquorum ebullitio ne tumor est, sed potius condensatio, quale quid etiam in hystericis passionibus f igidis accidere poterit. Nam si humores intumescerent, amplius
spatium postularent, quod quia concedi sorte nequiret, ideo acceleis ratione pulsus compensandum esset, quo humores extensi intervallo temporis breviori transmitterentur. Verum luc casus non hujus
loci est, sed postea occurret Declarabo jam aflectiones sanguini persolutionem Salis Armoniaci, quo ut in experimento dixi hsan. suis it rum, qui diu ipsum contingebant, ad gradum manifestum molestumque frigoris deducebatur. Massa enim sanguinis facile in ejusmodi glomos coalescit, qui sali Armoniaeo haud parum similes sunt. Atque hoc magis probabile videbitur, si cogitetur, humanum& quemvis alium sanguinem natura sua salibus urinosis abundare, quae in acres ac pungentes humores degenerare possunt, maxime cum falsis conditisque cibis, aut acidis liquoribus liberalius utimur Docet enim experientia, tale acidum, quale Spiritus Salis est, si urino mixtum sit, in Sal Armoniacum converti quod jam sua volatilis naturae plurimum perdidit. Planissime de hoc constat, quoniam in figuras plumis similes coit, quod sali armoniaeo proprium est. Quod autem sanguis variis salium generibus abundet dubium non est quodque illius salis aliquid contineat, quod Salsum vulgo dicitur,&marinum est, non ita pridem in Societatis Regiae consessu declaravi ; denique quod si Armoniacum inprimis magna salis volati. lis cujus d in sanguine plurimum est,hcopia, ac sale jam memorato abundet, id vero nemine negatur Praesupposito igitur, exister quas dixi concretiones in sensu ine, proximum est, ut quomodo agant, consideremus. Essy quasdam antecedentes ac concomitantes causas alias hystericae passionis non nego frigidiorum autem alit
um causam potissimum expendo. et
Probabile admodum est, glandulas obstructionibus laborare, quae paroxysmum antecedunt. Cui sententiae tanto facilius calaulum adjicio, quoniam aegroti priusquam patiantur, cum laborant, siti
se affligi queruntur. Hae obstructiones consuetas secretiones lymphae impediunt, ne cum os tum ventriculum d oesophagum humectent, unde
499쪽
MENSIS OCTOBRIS A DCLXXXIV. 463
unde sitis exoritur. Porro minima lympha quantitas per viam om-nariam secernitiir,maxima pars venis absorbetur, salia, ei in in sanguinis massa sunt, diluit, ut in solutionem, fluorem vertantur, producendo affectui frigido idoneum sic sal Armoniacum poterit eum quibusdam liquoribus misceri, eum aliis non item, cum spiritu Vini penitus fere non potest, non aeque cum minae cum aqua, quo limpidior hare est, eo commodi us ac citius resolvitur, efficiique, in hoc potissimum menstruo, frigidas illas operationes Conlectura illa haud vana, de extraordinaria tum temporis effusione lymphae in magissam sanguinis, porro confirmatur per magnam urinae citrantitatem, quam aegroti reddunt, ex qua ratione nonnulli de his talibus patum instium, diabeten metueresilent urina enim pleruinque lurid aelimpidiorest. Idem est shinc confirmatur, quod cum glandulaediticulare abo ouanserandi arcentur, per quodcianque ambiens frigidum ac fluidum ut illis accidit, qui in aquam intrant, majori mnaequantitasinlio nisat, piam pallidiorem post secundam aut tertiam evacuationem insipidam comperi sed ramdum mihi est,
ne taediumlectori remEAperamentum VIL
De frigore per insignem ebullitionem producto, ubi
fetidi calidique paroxysmi febrium liquoribus quibusdam commixtis sim ales esse ostenduntur. Quotiesinhoc experimento,sissimus aeido, sive aeeti, sive omphacii, lujulae, mali auranti iis limonii, vel mitiore aliquo immisso anti succos volatili fale languinis humani temper insecti est ebullitio conspicua, quae tamen calorem ullum praeter expeti ationem ne-vialiam citavit, quod alias liquore ebullientes fatere solent, sed porrus thermomemini bene praeparatum ita assecit, ut liquor, manifesto frigoris no, in ipse descenderit. Inveni, quanto forti acidum erae, tanto ebullitionem majorem fisisse,&m intensius, quod sanc
Ei hac rationeaceto sertissimo si purificato per eona Latronem quem parandi modum Honoratissimus i n. ne docuito in hae mixtione sere usque adium bim congelationis disinium tuiti sumiam aut invicta est hujusac ti praeparaumnec fieri Nun siculo
500쪽
si certo tempore potest, ideoque experimentum ope Spiritus Venetii vel aeruginis, aceti sane omnium optimi, utplurimum perfeci. adhibito Usu,ta percipitur, c in thermo metro mutationes mi rimas esscit. Memini depressisse hanc mixtionem tempore aestivo a.
quam Thermometri, ad sextum pollues m infra temperamentum sei .dioris aquae fontanae, ut vis ad dimici Itim pollicem a nota congelatio. nis distaret. Dum hoc accidit, liquor tumescit, ampliusque
quam antea requirit, nee brevi rivale continetur. Sunt circa hoc experimetrium, quae peculiarem curam merentur.
Observatione dignum est, quod magna validaque motio duorum li. quorum diversiae naturae, calorem adeo non producat, ut potius si igo.
ris intensioris causa sit, idque insuper cum manifesta partium expansi. one eontingat Aliam ejusdem rei confirmationem suppeditat aptum, aeque inexpectatum experimentum, in quo emus itidem via. gari observationi contrarius occurrit. Ita verosthabet si oleo bilioli admisceas wntitatem aquae, calor sitabilis abs- livorum expansione fiet, maluscommuniter olor in vino, aqua de Heri que fluidis corporibus eam essciat. Hic enim n ensatio de contra- Aio potius accidit, ut ad oculum apparet, si experimentum in vitro
mili longiusculi instituatur, dctiora protinus facta mixtione in extubori superficie fiat. Utriusque experimenti ratio dissiculter ex hypothesi Cartesiana redii itur; non existimo tamen, hane ab illis prorsus d strui ac everti. Sed sit in experimenti enarratione pergau i cum spectatoribus meis susticienter demonitiassem, gradum frigori producti ad modiim notabilem esse, paucas aliquot guttulas alterius liquoris imfildi, quie illico temperamentum frigidae mixtionis immutabant aeduorum triumve minutorum spatio ad calorem reducebant illo ambi.
entis aeris erat autem dies aestivus duin, quo Solis calor haud parum iu sinat, antensiorem.
Jam ut experimenti applicatio. In modo a se sibi,
vin sepius sertiorae concitatior est pulsus, qui ebullitionem, esse vescentiam nominare non audeo, i ac celerem motum similius a tui, capitis aliarumque partium dolores serte ab extennone meta vasorum proveniunt, quae expansionem humorum ebullientium necessario comitatur. In hac artificiali, quamvis frigida mixti- N, Ma moraiotio, bullitio, de expansio liquorum videtur. M