장음표시 사용
91쪽
nes prioribus addit, nonnulla tamen plane nova, quae vel antea non animadverterat, vel saltem non memoraverat, assert. Ita cum plicaturae&corrugationis foliorum odio quandam species numerasset, eas nunc quatuor aliis, quas ex illQtempore repetitis experimentis deprehendit, auget. Dum circa ea occupatur, quae in foliorum externa superfici apparent, praeter globulos spinas, pilos, simulos, quorum
omnium antea nientionem fecerat, nune etiam maculas nominat.
quas testatur se invenisse non tantum in perico, ubi &ab aliis obseravatae sunt, sed in ruta quoque, hederiterresti, Magastae, pluribuapraeterea plantis Scribit autem eas nasci ab exsiccatione globulorum, quod vel inde constet, quia ipsae in foliis adultis globuli autem inmodo natis extantiores sunt Alius generis maculas adventitias vocat, quales v. g. injonchoreperiuntur, earumque originem refert ad ins istum aliquod, sextam pollicis partem Iongum coloris cineracet,quod intra cutem &pulpam si repat, nec nisi extremam superficiem, linea quasi recta sine ambagibus tortuosis procedens, depascatur. Plerarumque plantarum folia regularem obtineres uram, exceptis ser- penoriae majoris paeoniae Scammios seliis, statuit, quae tum qua longitudinem tum qua circumferentiam satis accurate definiri possit. Quod longitudinem attinet, ea utplurimum secundum progressionem arithmeticam, servata aequali differentia, nonnunquam proportione dupla, vel etiam majori imminuitur, sive unius scapi plura folia, sive unius selii plures lobi invicem comparentur. Respectu circus. res agnoscit Autor plerorumque soliorum figuras compositas esse; observat tamen & ipsas mensurari posse circulis, vel singulas singulis, vel fingulas duobus aut pluribus, ' quidem pro diametris istorum circulorum principalis mensurae loco statui debere solii longitudinem, seu fibram ejus principalem Haec praecepta ipse postmodum variorum
exemplorum inductione confirmat,ac eleganter additis figuris,pampianorum,soborum mah a,fragaria, althea caec circumferentiam motitur. De fibrarum positu qualis nudo oculo observari potest, monet, in quibusdam soliis fibras collaterales majores cum maxima, quae medium obtinere blet, rectos facere angulos, ut apparet in acere, ac ch
lidonio majori, bonae Aa, aliisque plantis emeris intubacei fibras vero omnes, quae prae aliis conspicuae sunt, semper se ad acutos angu-lsa secare, quemcunque tandςm situm ad mediam, vel, si ea absit, ad
92쪽
longitudinem folii comparatae, obtineant. In partium soli enum ratione primum se offert cutis, quae si vitro oculi juventur , organicis
partibus, instar cutis animantium, constare, meas quidem regulariter mixtas habere deprelaenditur. Observavit Autor, eam orificiis inplerisque plantis perviam esse, tum ut aer admitti, tum ut avolaretiaceus superfluus possit ista tamen orificia magnitudine, dinumero, &sorma plurimum differre, ut plane alia sint, quae sim solium exhibet, quam quae in lilio alit amarantho occurrunt. Cuti succedit pulpa, quam paren chyma Autor vocat. Ea ex tenuibus fibris, fig ir.im cylindricam obtinentibus, Min vesiculas coeuntibus consistit. Tertio fibrae seu funiculi, quos oculo cernimus, ex duorum generum vasis componuntur, quorum unum succo, alterum aeri ferendo inservit. Apparent autem vi tui aeria illa vasa, sive arteriae l. intarum siquisfolia leviter tangat; fiet enim, ut ad utrumque extremum substantia quaedam lanea, instar telae araneae, dependeat, quae , ideri j..lpa ri poterit. Uo tempore folia primum nascantur jucunda est praeresi quis speculatio. In plantis quae duplicis fori e folia protri rt,
N aliae, ea, quae inserius sunt, in ipso semine existere Autor p.rtiat, i ii quaveritum nasci, quum semen terrae committium radices egit, succum e lo alimentitium attraxit sed in arboribus ciruncis perennibus solia, quae singulis annis proveniunt, ictu semper in germine esse, quidem illo plerumque autumno ibi nasci assirmat, qui verorum tempus, quo arbores frondent, antecedit. Caeterum cur quae
dam plantae folia semper virentia habeant , cur item aliae in bieme etiam crescant: augeantur, id e causis suis accurate deducit. Tandem ubi de principiis foliorum agendum est, alia cum primis nominar,&ea quidem quatuor mene inre, marina videlicet, Bitros , acida, alca-
ha haec instar ossium se habere scribit, qua reliquis principiis, qua- carne, vesti tur. Deducit hie cum curavi tuq o et istorum silium multiplici figura, quae folii pars ex quovis o i sinuin constituatur Hactenus 'io prima, in qua recensenda prolixiores fuimus; reliquas sti iistim persequi licebit, quoniam est dictis, quanti: minutor curae in re nova halid vulg.rri adhibuerit, iat s intelligi potest. Sectio inturseeunda defortium est, quos tribus partibus stialiare olim indvitomia Plantarum e . . obserravit.Nunc rariora quaed .uri
93쪽
initio ses mento flore.m inprimis o M.tiir, ri . m natura sitimidiosi justar proportioniiii bi ivati ii per esisti, floris, Aliorum; intentinui nerum vesae ::aleni, ci cti l cin. constanter subiiciati siliatione flori inquuntur postico Lim quae imire,emplicaturimi et adnim erum so si orta 7 diae in solesiim,vel ad partesdorem constituentes vel de ii ne rei usim figi ram floris pertinent, nec alite sueruntplene pei tractata. De cona et i .uri duplici florum quae dant a fi eruntiar, ubi ci et Aulor, ori cis orianes floris partes a se nominatas in quibi Sui, pl.itui quaren s.; riseis dc sicere modo has, modi illas. Deinde generationem plantarum, cunI generatione anim. sitim conseri, prunu ira oui dem lexus disrerentiam in
planti Ddari negat, sed unamquamori seis: ο ' λυν esse statuit, aceas
partes conjuncta, habere , quae alias exi um ab liero limn Munt ino quomodo plantae quasi se es, ut e fretum alant,
edisserit,donec biadinaturitatis viserit,prodear,&n ovata ditate tam allam pro teret. λppendicis loco s bjicit methodum,m : possit ita cim que ps antas ex folii 4 for biis cupedi:e, nonos i 'inro, ure facta incisi nem resolutionc p. artium, cognosce te, te pronunciare ad qjoc unaquaeque gerrim i screnci. sit, ut polimodun Opud Rei Herbariae Seriptores eo fas lius ac Promtius
inveni. tur. d cf. oterit. de Erui tilus agis, qui os Autor iris uattuor genera im
cem die irretinetur, dissuehiis, instar uteri cumosi, uos me ad an turit. item propi bis recedit, 4oc humidior fiat ac succoleti ior, ea Ops 'a, 'nisi ii id fallacetis quidam uteriis, alit ita . ior 'c siccior redis ..tur, quanto majora incremen ta tanun capit. Uluri. Sp. 'trii:m ,
eique ii ipsi ureii coleo si 'erdiu neas, quas vocat, fibras.' d. cti, diver-SictisqIaret Semrara pertractat, ut eorrum ante omnia varias figura colligit, quartam diversitas .ix: Autorena oririi partis, s tu,
94쪽
quem in utero obtinere debent, partim a vasorum fibrariarnque disti butione, partim denique a salinis principiis, quae plantas componunt.
Numerus seminum non peraeque agivis in omnibus plantis est. Eas enim, quae facilius intereunt, ac destruuntur, aut in usum animalium cedunt, natura copiosiori semine instruxit. Sic inprimis papauerisas acti phae maioris monstrosam seminum multitudinem Autor annotavit Membranas seminum quod attinet, quae plerumque tres, raro quatuor sunt, notatu dignum est, quod in illis seminibus, quae tenuioribus membranis involvuntur, cutis aliqua, istum proxime
ambiens, instar vitelli se habeat, accidem primi optimique alimenti Ioco sit, uti vitellus ovi pullo excludendo. Semen seu foetum tribus constare partiburi fluobus ubi frarius unicw radisti germine; harum autem singulas iterum e cuticula, parenchymate, vasis ramisi- cantibus componi Autor ostendit, aequo ordine, in seminis generatione, producantur, subhujus partis finem, in exemplo seminis mali Armeni rei ad oculum subjectis figuris aeneis demonstrat.Natura nimirum ante omnia de utero solicita est,qui membranas seminis calidas ae succulentas conservet, istumque ipsum protegat, donec justo ac definito tempore terrae, ut vegetet, committatur. Quapropter initio capsulam seminum facit, deinde membranas ordine producit ita ut,quae itatum proxime ambit, ultimo fiat. In hujus parte acuminata,acha. si opposita, ligneae fibrae tenerrimae coeuntes nodum aliquem pari umessiciunt, qui ubi paulatim crevit, dividi in duos lobos incipit, quorum basis contra sta in radiculam seu eam partem, quae radices postea emi tit, abit, ac denique intra medios eosdem lobos nodus alius sive ger . men prodit, quod, ubi semen terrae con missum est, caulem, folia, ac stores cujusvis plantae producit. Adjecit Autor in hac nova aucta operum suorum editione.
ἀώabis lectionsitu, ut vocantur, de mixturas,quarit in priorem ingeniosissimi Germanicarum Ephemeridum Collectores, una cum Anatomiae vegetabilium tribus partibus, adea quoque IIistoriae Philosophicae de plantis, Latina lingua donatam publici juris secerunt, quis
que alias, quae de rebus, ab argumento Libri haud alienias agunt. Pramaliarum, quae nunc reliquis addita, in ordine tertia est, tractat
de paria proportione, quas lixiniosum tinti ines. Initio tradit, quantum salis lixiviosa plantae integrae diversi generis, si calcinentur,
95쪽
MENSIS FEBRUARII A. MDCLXXXIV.
eoncedant' deinde ejusdem plantae partes inter se confert, ac inquirit,
quaenam ex illis plus dicti salis praebeate Proceditur autem pc quae .stiones, prima omnium ita habet Istrum arbores , an vero herba ac tires, si in aequaaza ramuat ars runtur, cae caeteris paribur, ama.
bore ista lix vi spartem reliMynan, cujus responso pro herbis ac
fruticibus secit, experimenta, creepto corticestarim e una, clibanotitae ex altera parte , instituta enarrat. Lcctio qu.rrta de HeessentirEG marinopiantarum eri ac aliud experimentum divet sis anni temporibus bis captum recenset, quo e sale lixivios Zies, inlati Tasbluto ac libero aeri per aliquot naenses Xposito, duplex sal prodiit, H essentiale,qnodautor ita vocayit, quoniam nova sitis species ab omni. ius aliis differens visa est, & marinum Ad Utriusque crystallos, qua colorem, saporem δε figuram cum cura describit Lectio quin- , ad plantarum cooribus a it, tria possvit. Primo, quem co-uorem plantae in statu suo naturali obtineant in quibuscunque parti- us Deinde, quem colorem producant, ubi facta est infusio aut coelio Tertio denique, quis color emergat e mixtura v.3riarum infuissionum, vel secun invicem, vel cum alterius generis liquoribus Monet vero Autor ante experimentorum suorum declarati nem, ea non adversari sententiae decoloribus, quam hodie viri quo
que doctissimi fovent se enim de partibus materialibus tantum agere, quae in plantis tanquam in subjeciis ad productioneta colorum requirantur. Lecti exta inscnbitur de varierare ac causs seram, maxime inpiantis. Hic Autor primo sapores generatim considerat, qui dena triplici modo ratione perceptionis seu sensationis, ubi calculum saporum simplici: m&compositora m init, qui si per gradus, ouos in ipsi: fit distinete p.rcipere postumi s riuiltiplicentur, ad milled octingentos ascend fuit 2 ratiotae tu rationis ac termi i, quo, sensi scaporum alii aliis longius durant , dc diuitiis haerent: . r. lione. subjecti seu partis gustantis, cujus resine tu sirnci est aut fixus , aut
dictiasivus, aut expansivus: tixus iterum vel labia oli, vel linguam, VA' alatum asscit; de quibus universis sub finem huius lectior is il .elave-- ndiantiir tabulae, quae saporum .irietates Latine expr: nun r. si inc . causas saporum Autor inquirit, dc speciatim Ouidem illorui tantiam, qui plantis insunt. E.irum vero quinoue nomitiat I. c
96쪽
eui expositae sunt, in quo incrementa sumunt 3 paries, e quibus constant; . varias sermentationes, quasillarum succi subeunt organa, quibus sepores percipiuntur. Ex his inprimis tertiamin quintam, tanquam causas immediatas considerari debere monet, utpote a quibus saporum disserentiae essentiales dependeant 'Atque per has saporum disserentias notat obiter Autor specificam medicamentorum virtutem, toties negatam, si non demonstrari, saltem probabilem reddi consentaneum enim est e,medicamentum corporis partem unam, altera inlaeta, assicere, chim id in Ore ac partibus contiguis a saporibus fieri appareat. Appendicis loco quaedam de odoribus si ibjiciuntur, o qui uti organa pari ab organis saporuna distantia, ita&causas fere easdem habent. 'clinquit tamen hanc partem Autor ab aliis perficiend. ii ae Itonis stimae titulus est de solutione salium in aqua. Hujus pans prior confirmat illam sententiam quae asserit,posse in aqua qi Citielmems..titim speciem unam inibibit, alius speciei sal sine igi. , Ope sola agitatione solvi, quod ipsi: msuperimpraernationem 'Iaator appell..t, Linde conchisionis loco deducit, atomos ipsas salium, vel alieni illas particulari in quas ultimo in aqua sal quodvis bivitur, diversas obtinere figuras, atque hinc feri, ut unum genus salium non po sit persecteonnaes aquae poros implere, sed aliquas ab alio genere in Splendas relincluat 'Pars posterior assii mat, per lutionem salium in aqua patrii maliqirodacquiri, id quidem modo majus, modon' nium aut cin praecis acquiratur, id ex salium sngulonina ina uia ac linara partium, ipsoru iri etiam spatiolorum in aqua, capa iiivestigat. Ex his omnibus, quae de salium itisinuaticii. lir. ligmento, quod hinc aqua recipit, dicta sint,
cile, Autoris ducti coginosci potest, cur Mercurius in baro metro a ' .s endit aer ii sim dehibatur Nam Quod ad hunc motum attinet, non . dei eri illum a solo actis incumbent spondere, a re hinc patet, qtio auarci Mercurii is postqiam colligentibus e vaporibus,in tubo ad-s cc; idit, non tumdciv. lim delabitur, quum pluvia in terram decidit, sed mane lite omnino eadem aeris, vaporibus impra gnati,inliantita . te pluviam phiribus horis, nonnunquam diebus, ante praesagit Genui ira igitur ejus ratio eae majori minori ve aeris pressura petoiada est . Scibcet quc:mdiu in aere filium particulae integrae ac non uum diuta: volt. Disitirso b Corale
97쪽
A MENSIS FEBRUAM A. MDC LXXXIV. σι,
volitam, majus ipsae spatium obtinent, ita eniciunt, ut aer vehe mentius corpora sibi idbjeel preinat quam primum vero illa salia in aere volitantia solvuntur, aqueis partibus includun ur, tum , manente eodem pondereaeris, spatium ac inde pendens preIsura minui. tur. Hinc etiam constat, quare spirantibus Ventis frigidis Mercurius altius tollatur, quam cum calidi aerem perflant. Isti enim, quoniam siccisurar, nitrosum sal, cujus quamplurimum secum vehunt, diutius integrum ac insolutum conservant, quar aeris presdra, ut dictum fiat, ad augeriar.
res Acidulasa spuriis di vulgaribus Aquis Martialibuslihine inde in Suecla obsiervatis, discernens es c. editus ab Urbano Tarna P.
Holmiae is 83 in dum quam ha tenus sueo-Gothi irriguas biberit Acidulas, ex Aimalibus ejus eruere haud licet quanivis olim ad Regni hujus
sontes quosdam siticios velut benedictos, certis diebus L stis magna aegrorum cateryasuperstitiose satis confluxerit. Imo licet quidam epipo inhorum curiosiores in variis Sueciae provinciis, metal-ycis venis Isaari resertissimis, Acidulasmpgno labore investigare coinnati fuerint, nullas tamen hucusque inveri revaluerunt donec Senator quidam regius; Gustari Mos, in praedio quodam suu seiuna indolis non vulsarii vim ior; reperit ac ad eundem lustran-
98쪽
str.andum ac explorandiim, D. lirbanum Hiarna, Medictun Regiae re, M.νι satis Societatis Rcii Anglicae Socium, accersivit, qui ut aquarum cjusmodi dignoscendarum maxime peritus est, sic sonte in il lumbi edevie insem a loco ita dictum genuinarum Acidularum nomen mereri, animadvertit. Libellum is proin statim e milit invitatorion ut quam de ecticacia hujus quae mineralis conceperat spem, .ipla, Deo benedicente, experiretur confirmatam Successitque institutum adeo, ut eorum qui proxima aestate copiose huc confugerant, aegrotorum magna pars domum sana redierit. Quare ut deinceps singulis, ab aquis illis medelam expediantibus prospiceretur, eundem libellum paulo auctiorem denuo edidit, quo de diaeta aliisque curationis tempore observandis erudirentur. ccidit interim, ut divulgata Me- deviensis hujus Fontis virtute, de aliis similibusve in Suecia aquis mi eneralibus nonnulli cogitarent quibus ut satisfaceret Iliarna, Medevi-ensum vero praestantiam vindicaret, illis visitatis lustratis pene singulis praesentem elapso anno in publicum prodire jussit Tractatun is
In cujus praefatione ad Lectorem, poliquam causas scribendi recensuit, primam Acidulas in Suecia inveniendi exponit occasionem, stsibique easdem jussu Excellentissimi Dn Soopii visitanti, inventionis hujus prima gloriam vindicat Autor . Hinc necessaria iera sontium mineralium exhibet criteria, simulque duas illorum concipit species, Acidulas nempe proprie dictas, Sc sontes, variis in locis sit biicieriimpentes, postmodum vero cessantes, rupi Trunncia communiterdictos. Missis posterioribus, priorum tres format classes, Aridorum, Vinosorum, Acido occul ogaudentium omnes vero minera quadam peculiari, utplurimum Martiali, impraegnari, simul tamen singulos aliquid quoque sulphuris in sinu si gestare autumat, sive hoc per Gas suum acidum manifestum existat,velut in Rantib9Spadanis, Suval-bacensibus, Egranis,Andernacensibus,,Pirmontensibus,sive absconditum hoc lateat, vel ab occulto alcati solutum, vel adhuc in primo suo ente seminali existens. u' autem a laudatis fontibus vulgares
aquae minerales secernantur, sequentes illorum suppedi. t notas c.
si adst copia halituum spiritiiosorum, e subtilis into,sive occulto,siv manifesto sulphure oriundorum, quos Gas alias dictos , acidulis ec sentialem vitam praebere ait, ita ut sine illis aquae mortuae & parvi
vita ccnstndae veniant, qualis der Mildb unn prope Esram, qui utut
99쪽
MENSI FEBRUARI A. MDC LXXXIV. ti
ebulliat, inefficax tamen existat; δ sit Aqua limpida nullisque hea
terogeneis scatens ultra anniam ac diutius in plbfonte aut vasi, aservata non corrumpatur: 4. nulla ob inexistentia in nominati acidi iii ea lubsistere queant animalia, V. g. ranae, hirudine dcc quili statim emori antur: s putridas peregrinasque minime admittat aquas:
6 ex imo terrae prodeat vena, 7 fundum vasis, quo excipitur, post
alicitiam spiritus sulphurei exhalationem, non nisi iubtilis fusca - chra petat, cum largius sedimentum fixioris substantiae abundantiam denotet, clausis bene ante evaporationem vasis, sedimentum nullum appareat: 89 in summis rupibus, longe a faece scinter saxa fibulamque luxta Helmontium, secundum a celsum mei in eiden ' tettenunt, Ethle improdeant: ' abibentibus absque molestia magna aquae queat assumi quantitas si procul sint a littoribus maris: cu in cavernis terrae immaturo impraegnentur metallo, immunes tamen ab halitibus Mercurialibus, item Iaha corrosivis arsenicalibusque minerisin metallis, e g. Erugine Argento, Antimonio, Vitrio lo&c. 33)morbos profligent, aliis medicamentis minus dentes. At- oue has quidem proprietates omnibus acidulis communes esse ait, excellantiores vero, saporem: essicaciam, o varium minerarum
concursum, non raro mutare v. g. Hornhusianas, Egranas, Dunstant-
enses laces i3yad Sollioniam erumpere I6yeadem semper assi uere copia, velut Soesbacenses: 67 e summis salire collibus ac velut lonolore destillatione magis purificari ac volatilicari. Hinc particula
sibus nussis probationibus, an videlicet ferriam, cuprum c. insit, Quas peculiari reservat criptora incertas ac se ectas acidularum indagationes perstringit. Nec enim praestantiam earum explorari posse censet vaporatione, qua fixior tantum acidularum pars com pareat: nec gallarum infusione, cum per eam nigrescant aquae Martiales quaevis, item aqua salia ollae ferreae aliquandiu infiis, nec desivit optimae acidulae ex infusione gallarum haud nigrescentes, v. g. Hor usanae, Borifeldenses&c non carnis incoctae tinctura , eum caro aquae cuilibet Martiali incocta tingatur non sapore linguam pungente, cum is optimis acidulis desit v. g. Ρaderbornensibus, quae blandissimae econtra acidissimus observetur fons Egranus, quem
illi runn appellant, ideo etiam dysenteriam movens. in G. l- lia&Λnelia pariter selliantur blandiores Nec porro quae longius
100쪽
se transsint patiuntur,semper optimas este putat eum Aquae Charier, enses ob summam suam Osatilitatem, quando Lutetiam Parisiorum portantur, saporem perdant, item Soalbacenses facile alterentur. Multo minusGallorum nonnullorum exsalla, post evaporationem eliuxiviato judicium alicujus momenti videri,o deperditas particulas volatiles, praeprimis cuna utplurimum tantillum Salis remaneat, a sale communi ad Nitram inclinantis. Pariter ponderationem aquaistum, ob volatiles spiritus gravitate destitutos, ineptam censet intinctum vero linteum aquas quidem matura minera saturatas,non acidula, demonstrare Thurnheisseri vero phantasias ineptas,in Petri Guι itincanum Aciduiarum multa de nigroMartis Mercuri, Sale Martis aluminoso figmenta continere asserit. Tandem nec, quae ebulli-isone prodeant, aquas semper salutiferas existere, cum ebullitio,ut talis, acidum sulphuris in sal terreum cum metallo impingens, minime vero vividos arguat spiritus, sicut Egrensis abit Eriin maxime effervescens, nullius tamen flacacia existat. Concludit proin, Acidum illud occultum ualutiferum aliis tenuinis magis dignosci signis quae tamen peculiari reservat tractatui. Dum autem varios lustrat Sueciae fontes, Medeviensem, utpote cui notae superius recensitae competant, quique praeprimis morbos gravissimos se apoplexuam, paralysin, maniam&c sanaverit, vimque expectorandi habeat,
probat, vel crudis scatentes metallis, vel paucioribus tantum aegritu- dinibus appropriatos.
eation humique ' Mechanique deia Murriture de P Anima ,sar DanieIDuncaniori cur en Mericine deda Facul e