장음표시 사용
111쪽
pyrite ferreo natum Agineati Sal commvxe, rum, alias Salpetrae malonitrum quibus adjungit minus cognitum quintum, Is e Nitra C Marium aliis Murale esctumi quod fere e lapid
calcario, tam erudo quanae isto in uarietibus vetustissimis aedificio rim*onte'as nit. Ulam crystalli irriturae perῖetuo ex utraquς Tarte a uminatae nant scilicet, ex quatuor mediis planis pentagonis, id singula quaeque extrema acuminat terna plana triangula habent uis Figura ex , hibet. Aluminis crystallis figura paululum compressa es 4 ex altera parte, quasi vertice, planum se an tum habet, ex alter ωc posita parte sive basi plano militer strangulo insides ei ius autem latera elaudunt tria sexangula sana, quibus alternatim bina plana st adrangula interponuntur ara quaelibet intcgra ali niti scra stillus in sua ymplici&primaria concretiona sipiat& in caeteris itidem silibu hic attendenda , plani cor tur: scilicet e qui que sex-
112쪽
sis crystalli cubicae sunt, sive ex aqua marina, sive ex sale gemmeo, sive exsontibus silsis eliciantur vide Figura Nitrum in crystallos sexangulas, t/nues, longas &aequaliter crassas concrescit. Quae crystalli sua latcra parallelograanma habent. Eaedem autem desinunt ex altera tantum parte, vel quadam acie, ves mucrone pyramidis in modum acuminato, scit ob varium postum duorum planorum laterum vide Figul .uri . Ille mucro acuminatus ad modum conis uriuut ex ipsa prisimi extremitate est constitutus. 6 nullatenus inpium pristari corpus eX tenuatur, quod multi de his nitri crystallis ψ-mniant. Glis istarii crystalli tenues longaeque sunt, iisque mediis quatuor latera parallelogramma sant, at fere inaequalia; ex altera ve-io parte, ipse mucro ex binis planis lateribus triangularibus serma- mr ex altera adversi parte duo plana ouadrata habet, perpetuo ad contrarium cum priori illa ait potitum. Malus utar ex his elyst. llis ad dimidium digitum o ingressibnt,i quadam alias varietales, v. g. qui: ra'.itera naedia liabent deo quae singulae suis figuris in Tabula ad picta demonstrantur vide Figuram . Idem sal calcarius inimem impositus sine flamma liquescit de in bullas intumet, pumicis. que albissimi insar indurescit, plane ad modum altiminis. Cum autem di istori mnlium quidam glebas aliquas velut parentes habeant, ni nitrum vitriolum virides ri venam, Mal calcarium lapidem calcarium, illa metalla breviter cap. a. explicar De Elpri metallis incipiens, distinctionem Gilberti, venam serri metallicam a ferrea materia discernentis l. I. de Magnete c. 8. repudiat, experimenti m qu Vena ubertas aut penuria exploratur ah Agricola
traditum approbat, venas serri varias enumerat, in quibu lypraeespua, magnes, a)Venarubra scintillans quasi a ranacea. 3halia vena
ferri rubra interdum mollior instar argillae, haematites , 19 vena ferri in arena tuta ac lapide arenaceo, 6 in vicinia cintercipis carbones sosiles ex meris rupium stratis solidis dilatatis, in marga. 8yocra rufescens a pyrite sere nata , y pyrites, de cujus cum plurimis metallis mistura & varietate disserit. Ex lapide calcario, de suo capite Lagit, esse in Anglia montium terrenaeque glebae longe
maximam partem existimat, plurimas ejusdem disserentias recensere omittit, communem notam tradens, in calcem uri posse. Eidem an
numςrat cretam albam hujusque albam arsillam, silices in montibus
113쪽
Getaceis naturaliter inventos, Seleniten,gypsum, eius uestimerentias pluriirias, Stalactiteri c.
His p incipiis politis, capitea sontes medicatos Angliae enarrat, in quibus, quos ipse expertinentis explora Vit, duo tantum genera Saalium se invenisse scribit, Nitrum scilicet Calcarium, & Sal commune,& terrenam glebam duplicem, Ochram & Lapidem Calcarium. Hinc fontes prius restri, in quibus ex duobus illis Salibus, alterum tantum deprehenderit, ut in fontibus falsis foetidis merum Salem Ligarem, in fontibus lapidescentibus, atramentosis frigidis, quos atramento cab esse stu, quem cum galla habent, nomanat alii climplinio a sapore ferrugineos vocant, uti monuit in praefat.1salem di LapidemCalcarium alicubi etiam Ochram De imi e fontes,in quibus ambo salia reperiuntur, docet esse fere Maermas easque atramentd fas, inter quas paucas in Anglia celeberrimae Bathonienses, quibus item Ochra&lapis calcarius insunt. Adjicit, universa circa Thermas,
maxime lapides prope ipse sentes ex Ochra summa f..uedine infici;
ipsarum aquas, dum c.rlent, atramentosas fieri vehementer calereis assidue vaporare; aequaliter calescere tam hyeme quam aestate; e luto nigro profundius emergere , saturatiorem colorem tempore gelu, quam coelo aperto cum galli dare tempore gelu diu servatas in gendi facult.rtem retinere, aperto coelo cito amittere; bene clausa vasculis asservatas, post plures dies cum gallis ingere; earum fion. rium arenam igni tam , limum residuum de aquis a coctione crema tum, sulphuris modo in tenebris flammam emittere.
Post haec, cap. malium, scit. Nitri Calcarii rialis vulgaris iafontibus medicatis contentorum, iten glebae eorum terrenae, numirum tam Ochrae quam Lapidis Calcarii, originem seu nascendi mo dum traditurus, dicit, salis marini seu vulgaris nativitatem simplicis iam am, ac nihil altild, quam meram liquationem esse nitrum calcarium non reperiri, ubi non sit lapis calcarius, equo nitriim calcarium germinet. Et cum nitrum calcarium eodem modo nascatur, quo vitriolum, de hujus generatione disserens, vitriobin pilorum instar e
114쪽
aqua cum gallis atramentosa non fit, selem albidum dat in crystalloseubico. rhomboides concrescentem. Vide Figuram έ. Si vero eadem aqua in pyriten destillat donec atramentosa cum gestis fit, exhibebit salem immaturum in eryst. llos multorum laterum concrescentem more aluminis,& subviridem Eaedem stiriae tena poris spatio colo- rein consistentia perfectae, in vitrioli maturi crystallos tandem abeunt. Qtiodexperimentum in aere fieri debet: nam ecpyrite sub aqua servato vix ullum fit extrahetur, certe nilii vitrioli generabitur. - Quibus stabilitis, de Vitrioli generatione aliter opmatos Hel- montium,Du Clos, aliosque confutat c. 6;4 c. I. ostendit,uitriolum maturum in aquis medicatisAngliae raro aut nunquam laeperiri , pyriten autem, qui in aere in merum vitriolum propria germinatione tot convertitur, ut ante demonstratum, eundem ipsum lapidem sue metallum sub aquis atramentosis ex tota natura fieri spiritum sive halitum sulphureum, ochramve Pyritae lapidis calcarii halitibus, intra aquas sontium quorundam ligna crassa ficile penetrantibus, petrifieationem adscribit capa. Ab iisdem vaporibus thermas Angli- Cascalere satagit evincere, relectis aliorum sententiis cap. 9. Pluviarum materiam non tum aquas a calore Solis exhalantes, sed etiam omnium animalium, plantarum ac maxime salitu subterraneorum, Praecipue pyritar&lapidis calcarii vegetantium halitus facere docet cap. Io mentione simul facta experimenti de alga in aqua marina facti, quo aquam dulcem dc potabilem elicuerit. Fontium sulphure
fatentium rationem exponit cap. II.
Exercitationem suam finit examinando varia, quae sontes me, dicati Angliae ab Anglis scriptoribus comprehendere dicuntur, cap. v Posterioris vero exercitationis, de utilitate Sc effectibus sentium me idicatorum Angliae in corpora humani, edenda spem nullam ce eam facit.
rum Testamentaria tripox, σε octiones Theologicae.
NCripserat hie Momma anno 166a, cum Theblogiae cultorem indo uni Lurdum Batavor vase r disputationςm d Oeconomia
115쪽
sa IENsIS FEBRUARII A. MDC LXXXIV.
TEmporum inque ea, quouiodo Deus olim locutus si Legeritque cum Patribus πολυμ ερω f πολυτροπ ως, in postremo autem dierit m no biselim in Filio, Hebr. I. luculenter Ostenderat, praeside non alio intuenda illarus is, quam cui unice adhaerebat, cujus scripta ditirna nocturnaclue versata manu in succum sangiliaremque converterat h. e. celeberrimo illOResormatorumTheologo D.DLInni Cocceio.E disputatio, uti sereno a multi, Vultu eXC pta, ita mox recusa est auto te inscio ciale quid nihil opinato. Rogatus a uicin anno 16-o evin Belgium tanquam patriani alteram invisisset, ut disputationem eandem tertia vice, sed audiam illustratamque emitteret, ad domesti cos reversus lares mox manum admoVit operi; sed novum hoc opus ob magnam rerum varietatςm, quae se undique offerebat, justam diD putationis molem excessurum prae Videns, semota disputatione ple-
num composejttractatum, inque illo pro digi. itate materiae egit deperiodis Ecclesiae, deque vicissitudine distaeniationis coelitus circa ilia iam observata . ad omne in tres dividendum libros censuit quorum . primus Ecclesiam inde a lapsu ad introitum utque Israelitarum in Itan plum; secundus ab exitu illorum ex Egypto usque ad Christum a tui tertius nato Christo usque ad consummationem seculi deseri heret Quia autem unum volumen tres libros illos sic divisb ea pere commode non poterat, prisres duo in unum redegit, tertio. que secundum destinavit Ecclesiae in eo fata ab excessu Apostolo rum ad fines usque mundi continuo filo deducturus. In volumine primo, quod ora prodiit, exorsus est a Genesi, de quicquid post la Psum primorum parentum ad Iosephum usque in .ssi gypto exaltatum accidit, illustrissima quaeque de Christo Oracula, vitas virtutes . que patriarcharum .peccata illius seculi dc delicia, divinasque admonitiones, castigationes ac poenas in illo enarravit. in Genesi perrexit ad Exodum, inde ad Iaeviticum, Numeros, Deuteron omium, nihil quicquam in illis observatu dignum notare atque illustrare intermisit insignes praecipue mutationestum in Ecclesia, tum Politia. populi defectionem ascedere, a cultu, a fide patrum, severam tandem rejeetionem, seu captivitatem tum decem tribuum, quae in Assyriam, tum duarum,quae in aldaeam sunt abductae, recenset Extraxit etiam ex vaticiniis Prophetarum compendium doctrinae de Christo
116쪽
atque conditii; quae item Iudaeoruni ex .iptivitate illa rever rum ad .itivitatemus lue Cliri iti sub Regibus Persis macedonicis vel Syris, nec non Romanorum imperio fata fuerint, scite atque crudite
exposuit. Em illis libris duobus hisce de Litu conditione Ecclesiae, auae ante Chri iii in carne manifestationem in terra militavit, - gentibus restabat tertius de Ecclesia perChristum exhibitum collecta. Sed cum&hunc ob fertilillimum rerum variarum cornu in duo vo-
sumina diviserit, prius insucem emisit anno 673, reliquaque in aliud volumen reservavit. In hoc primum egit de aeterna Christi divinitate & de admiranda ejus incarnationu, deinde de Christo pro de lintein publicum&officii suscepti munia exequente de passione ejus&morte in denique de ejusdem gloriis. in Christo progressus est ad Acta Apostolorum dis icilia puωhraque hae occasione omnia in
libro, cui titulus ActaApostoorum, occurrentia delibavit; peculiari et iam capite benedictiones ac praerogativas Ecclesiae novi testamenti exposuit,caputque tandem,coronidis quasi vicem, de Regimine quod
Christus observandum in Ecclesia usque ad finem seculi instituit Itbjecit. Huic volumini commode hbjungi poterat illud, quod promiserat, posterius. Nam in illo de iis, quae Spiritus S post Christum& Apostolos in Ecclesia eventura praedixerat, agere, historiam etiani compendiosam seculorum omnium a temporibus Christi inpostolorum conaponere, inque ea incrementa Ecclesiae uecrementa, haereses, synodos ortum progressuntque mysterii iniquitatis ostendere; quin lacoli summationem seculi, statumque Ecclesiae gloriosae ac tri- iam phantis in coelo, qui abolito mundo habitoque extremo judico fusurus est, desicribere proposuerat. Sed filo vitae spe Mopinione citius abrupto pertexere &ho coeconomiae sua filiam D. Momma non potuit . . Quanquam autem ultimum huic l.ibori complementum ab Autore non fuerit additum, vel addi potius ob subitaneam ejus mor tem non potuerit, denuo :unen,quicquid illius ante decennium emiserat, Amitelo clam anno superiore prodiit idque non emendatius tantum ac nitidius. sed&pi iore editio ire longe auctitis Acee erunt enim huic editioni Praelectiones Alitoris Theologicae, sed posthumaeus 'tim queantus manu destitutae, quarum priores VII sui de adventis ' P. ymi ad renes cap. q, v. io, quibiis prosellionem Theologicam in AthyΠMOHammonensi exorsus est posseriores CXXII me rariis ih
ologiae capitibus, quorum series lectioitibus ip is est praemula Fuit
117쪽
Fuit alias hic Momma, si ita tales, studia ortunasque ejus sciscite rix, natus Hariaburgi d 22 Septembr. seu die Michaeli sacro A IO L.
patres i. cimo summi, mercatore, qui natus Stolbergae in Ducatui
liaco pripe Aqiusgranum, ob nimii lius Germaniae bellicos inambur. gum cum familia se receperat, desuratre Anna Boisit, quae affinitate tetigit Carolum Luiiovi cum Boi sol, viros nobiles, in Annalibus Belgicis celebratos. Oilensis felicis ingenii tenacissimaeque memoriae indiciis, puer milliis eli in ScholamBrenaensium trivialem, ubi duella paedagogi sui & praeceptorum publicorum pulcherrimos fecit progress L. f. Anno aetatis ill Hanaburgi linguae Ebraicae dedit operam, praeceptore famigerabili Polyglotto illoDn Elzariti usus Anno XVIablegatus in Ac. demiam Lugduno Batavam, Theologis illis clarissimis adl est itidivulsus, Heuano puta Horebectio. Cocceisu sed Cocccrocum maxinae, quo&filii loco ob dotes eximias fuit habitus Praeter studium Theologicum, linguis Orientalibus navavit operam, Hebraicae in prunis oci .ibbinicae, R.ibbinum quendam Aminsteiodamensem sertitus ducem. Anno i 66a disputationem illam,quam initio innuimus, de Oeconomiam. mporum coiasicriptam sub Gamalielis sui Coccui praesidio cum applausu habuit. Λnno 664, cum patrem anno antegresso amisisset, Hamburgo exiit iter per Gallias confecturus. Confecto illo, armo i 666 vocatus est ad ministerium Ecclesiae Reformata Lubecensis. Sed cum Ecesesiae illi per septennium tantum non gratuito, ut ipse scribit in praefatione volumini II praemis se praefiniwet xesormati, instante MinisterioLubecensium Lutheranci, ex omnibus ditionis Lubecens locis sunt ejecti. Ejectus itaque inde Momma est; sed vocatus non multo post ab Hammonensibus, ut Prosessoris pariter ac pastoris munere apud illos fungeretur. Has spartas cum accepisset, utramque probe ac sedulo adornavit, magnamque sui admirationem apud doctos ac bonos excitavit. Atque hinc Distum, ut Anno 16 6 ledioburgum qiiod primarium Zeelandia oppidum est, vocaretur ad Proselioris itidem atque Ecclesias alibi partes obeundas. Verum Hammona Medio burgii in vix dirat omma, cum ex tranqti illo veluti portu in vastum aliquod molestiarum pelagus obieetiim se videriet 4 Tametsi enim utrumque munus, applaudor tibiis Medioburgensibus iterum atqtie iterum hiis set auspicatus, ob novitates tamen quasdam Coccejanas puto a t/
118쪽
itibus quibusdam Zeelandis apud Principem Arairsionensem accusa tus ab utroque dilcedere munere Ob severa Priticipis interdicta neces.se habuit. In ereperis hisce rerum fluctibus, exae elandia i Hollandi am,&quidem Amstelodamum se contulit, receptusque ibi tib conjunctissimo amico D IVilhelmo Ansiano,verbi ibidci divini in Eccleas Reformata ministro, analyticam a plicationes Epistolarum pesili ad Galatas&Romanos scriptarum concinnavit,abHospite ad id laboris perficiendum instigatus quanquam nec posteriores morte praventus perducere ad colophonem potuit. Anno i577 sub initium Septem-' bris a febri quartana,Fymptomatisque aliis palpitatione inprimis cor- dis fuit infestatus. Quamvis autem non optime sic valeret omma, amens tamen o studiis non abstinebat. Sed mox mane quodam, cum vespera antecedente4 mensae assedisset, cibi vinaque aliquid sumpsisset, ab domesticisAnsiani ex somno eum, prout jusserat, excitaturis, mortuus ad somnum veluti compositus fuit deprehα- sus. Ita enim Ansianus ipse rescresin prolixa praelatione, quam editis a se Mommae sui meditationibus in Epistolas Pauli ad Romanos Galatas praemisio ex qua totissima vitae Mommiana capita haec transtulimus
INtensa frigora, quae per hebcomadas aliquot hucusque auram nostram constanter occupavere,ut alias,sic S per hos dies locum ded re meteoris emphaticis frequentioribus. Interea vero notatu dignissimum est,quod die a Ian. vesperi de coelo se spensum,Lipsae,Dresdae, Halis Saxonum quo loco die I p. Ian. Solem in cruce cum Halone arcuque yersus eundem convexo observatum accepimus irtarii, uratista viae, alibique videndum se praebuit cujus historiam, uti se quidem hic loci habuit, naturalium rerum scrutatoribus exhibendam
ragii Ian Hora, Roctavam vespertinam dimidia, coelo λ
' ' reno, auraque frigidissima, videbantur radii BA, HA, A ra, candidissimi crucis quandam formam prae se ferentes,in quorum com muni concursit Lunari incedebat bini tamen BA, A sensim se ex- .rrigebant, ut circa Horam rimam integrum constituercia circ