장음표시 사용
101쪽
MENfI FEBRUARII AMDCLXXXIV. .,
3 eo, quo Anim .ile corpiis .achinae Idydraulicin pneumatica ad inllar tempore consid rari coeatum et illito pia orum medicorum ingeniosissimi artificiosi,sin ram partium jus blidarum si u- sturam, indeque resultantes varioriam fluidonim inter velut acti, ones diversissimas, perspicue enodaturi Mechanicam pariter atque
Chymiam in usum adhibuerunt Uicissime illius quidem si e latim
adminiculo modum evidentiorem, quo solidae e Crporis an unalis partes operantur hujus autem minii erici rationem mutationum, quas humores varie ibi subeuint, manifestiorem instruentes. in multis aliis strenue hoc praestitit n. Duncata, natione Galluς, in illo aeque scripto,quod Anno i 678 nativo idiomate consc: iptium ,Explicationcm novara σMech oricamistisviim Animalium inscripsit, ac in hoc, quod ante biennium editum,Tibi nunc D. L. exhibemus. Ab omnibus, uni. versas naturae operationes ad normam Chymiae Divinae solere peragi,
quam Artificialis non nisi imbecilli imitetur modo, ut Autor consensum reportet, instantiae loco ipsa hostra alio riunque animalium corpora prodire iubet, in quibus Analogiam, qua Naturali Chymiae cum Artificiali, operationum, vasorum, ignis,foci spiraculorum4 c. ratione observetur intercedere, non brevibus saltem in Introductione sub innuit, seda luribus quoque in ipsa Nutritionis Animalis Explica tione, duabus partibus comprehensa, prosequitur. In primata. quidem,Nutritionis declarata necessitate, causisque cur viventia quaedam diu satis absque alimentorum usii subsistere possint,asjgnatis, Λ-hmento tum edocet praeparationes, quomodo haec extra corpus, vel a natura ipsi fluebaeum quorundam deplantarum exemplo, vel ab atate, puta pistoria culinaria, item p .arandi Vinum, cerevisiam loma ceu m&c. hymica plane via initituantur. Eadem vero Alimenta quomodo porro intra corpus secundum hymicas leges in mastica.tione, chylificatione, sanguificatione, sanguinis itidem seperfluis a. quosis &silphureis particulis, seburinae S litis schemate, depuratione praeparentur, antequam Nutritionis apta materia deveniant, in
parte demum secunda edisserit Tubi multa insimul de dentibus, nee
non de ventriculorum numero in animalibus diversis variante seita haud injucunda commemorat. De tunicis autem ventriculi huma ni agens, quindo nerveam extimam vult ac mus ulosae stiperinitia tam eam cum communi alias dicto involucro,ppido videtur cSi- ι fundere
102쪽
sundere, contra unanimem Anatomicorum non minus consensiimquam autopsiam, interiorem riigosam pro unica, glandulos i cilicet, venditans. Nilodi ventriculi cavo alimentorum continetur men si struum e triplici liquore effatur compositum, uno sulphureo ac spirituoso a cerebro per nervo transmisib reliquis duobus salinis plus minus acidis, tu me salivalibus glandulis, tum glandulosa Ventriculi tunica, adportatis. Ab ipsis horum acidis spiculis membranas Ventriculi ac neru's vellicantibus, famen excitari pronunciat, quibus si particulae bilis alcalicae volatiles praevaleant, accendi sitim existimat, cui restinguendae potus frigidus ratione nitri contenti utplurimum sit apti ilimus. Hinc omnem, quem Pan creatico succo Bilioso adjudicatulum, latione acidi&alcati explicat, vulpeculam tamen marinam, dc fortassis solam, si contendens,quae, ob levem succi pancreatici aci)itatem, acida gaudeat bile. In extima renum superficie acidum pariter aliqvcs collocat pro parte sanguinis serosa, instar eri lactis, praecipitanda quae ne inminutis postmodum canaliculis, in pelvim desinentibus, patiatur coagulum , partim ab exti a tunica adiposa,partim a calore finguinis naterno,partim deniquevi omnium maxime a sale quodam ammoniaco, renum interiora replente, impediri dictitat. Ipsam tandem Nutritionem ita explanat, ut partibus
duris salinas sanguinis particulas, phlegmatis aliqua portione evaporata crystallisatas, mollibus autem partibus stilphureas ejus molecu- las, digestione praevia in ipsarum interstitiis inspissatas, nutrimenti po- tissimum loco esse statuat. Salina caeteroquin sanguinis corpuscuta eadem cum Levvenhockii microscopio ob servatis quadrangularibus reputat, sulphurea vero coincidere censet cum hujm sphaericis, ideo, ubicundis, quod omnia ejusdem iere magnitudinis circa proprium
Qui obArchimedis opera,Apollonii Conica,&Theodosii Sphaerica, noramςthodo illustratavi succincto dcmonstrata, Lectiones
103쪽
item opticas&geometricas, pauci; abstinc annis pii blico commodo edit.s, de M.ttheli optime ruit Isi .icu Barro v v h.rs dedit primitias hin prosi isto:ris suae m.it. acm.ἰticae. Huic enitia muneri, dimis. Graecarum iterarum doctrina, citi eo usqlle praefuerat,pri naum ad
moveris passitis est, Gina idenricus Lucas, vir Nobilis qui Illustri si no Comitii oll.isidiae, tum Academ .ae Cant abrigiensi , Cancellario, a secretioribus literis consiliisque, tantae clientela beneficio ad amplas opes provectus erat, iti liis m.riheniaticis, in Academia dicta hac. tenus iacentibus, suppet is laturiis, ultimae voluntatis tabulis ni thematicam professionem decreto simul liberali stipendio inst)tuisset. Quanquam alitem Lectio laesiit generaliat.m tu in ξωτευκά&vellit pro lego mena Mailreseos, aliis fere ne effa, aut incultius S per uinctorie tradit .i, complect. Hatur, vestibulum enina duntaxat, mathematicis disciplitri praestruendum, in praesens condere Autor instituit lant tamen toto cartim decursu eruditionis non proletariae aut obvia sparsi passim flores, qui judicium Autoris acre&maturum,pr sim l .amque Plidosophiae veteris cognitionem filis produnt. Genius porroMatheseos,viso praestantia demonstrandi, intima adeo scientiae hujus ratio, ita hic explicatur, ut non tam in vestibulo, quam ipsis penetralibus Lector constitutus sibi videri, eadem haec certe tanto dein confiillius occupare possit. Optandumque est, ut caeter hujus
argumenti, quorum spem hae Lectiones in ipsb statim limine iacerent,& in quibus desinunt, propediem subsequantur. IpsaLectionum partitio minus operosa sub manu nata videtur. Excossa enimMatheseos: mathematum appellatione, eaque ex com . muni usu temporum illorum, quibus apud Graecos coli Mathesis, sola in scholis tradi coepit, derivata objectit m eidem ex communi sen. tentia magnitudinem&multitudinem tributum, eandemque in pu- rama mixtam, quarum partium rationem luculentis exemplis declarat, distinctam esse enarrato Distinctius deinde divisiones veterum, rithagoreorum, Platonis, &Gemini prosequitur vi quid in hac aliisque fere omnibus recentiorum desideret, striciim innuit.
Propria vero peculiaris circa hoc caput Autoris sententi: es :non aliam reipsi quantitatem existere, diversam ab illa , quae m. Initudo aut quantitas continua dicitur hanc proinde solam Matheseos
objectum merito reputari, cujus ea seuerales inprimis proprietates,
104쪽
tum species proximas, & congruas palliones inquirat demonstrei: hinc Mathesin omnem G cometriae cerminis coninieravi circumis scribi mixtas vero mathemat: cis, L. t ut suo una qu quem Odoiciem per singulas eundo scite exponii P id .ithemallesim dignitaten titu stimque adspiraverit, Geometriae verius exemi uelles, quam i es Matheseos, quippe quae poli exutas particulares circumstantias adis
missisque fiandamentales suas hypotheses, evadant pure geometi cae; pro naturalis autem scientiae partibus habendari totidemque esse ni-
Dadjunctione mere ποιητικων, quales Pictu a, Sculpti ira, Stat aria, Architectonica, hisque amnium artiit maugendus sit numerus9 qutat. sint Physicae ipsius adeoque mathematicam vidgo sic dictam l/ι,ysicae coextendi Algebram etiam vel facultatem analyticam i quatenus a Geometriae dc Arithmeticae pronunciatis distincti quid innuat sti non magis ad Mathesin, quam ad Physicam aut Ethicam, aut qua minui, aliam scientiam videri spectari esseque duntax..t Logicae partem,
seu modum ratione utendi circa quaestionum solutionem, inventio' nemque aut probationem conclusionum, ob hoc instrumentum cs 111 mathematicae, ut contra distincta illi Synthesis. Ipsam Arithmeticam, nobilissimam illam scientiam, a Geometria divulsam temere, ab ea prorsiis indistinctam esses liquere hoc cum ex nomine Geometriae,
μετρῶν enim, suffragio vel ipsius Aristotelis, Met.cap. I, nihil aliud Loificare, nisi magnitudinem numero notificare vel exprimere,quidni ergo, quae nomine numerum suo involvat, eundem non reipsa contineat tum ex natura numeri diligentius perpensa. I. enim nullum numerum ex se quicquam distinete significare, cuiquam determinato subjecto com enire,ullam rem certo determinare,sed utcunque pro ambitrio aptum natum esse cuivis quanto designando a prout singuli numeri eorsim nihil certi significant sic nec inter se collatos, duos pluresve, ullam ex se determinatam habitudinem proportionemve sortiri aut indicare. s. nec numeros ex se invicem addi posse, nee subtrahi, velut summam aliquam componant, vel ut differentiam commonstrent contingere vero hoc ipsis,ex rerum,quibus attribuuntur, conditionibus . . . hanc ipsam magnopere diversam esse aliter enim tribui numerum rebus quantis certana mensuram designantibus aliter rebus nonnisi generica aliqua ratione inter se conveni.
105쪽
alterum tram scendentalis metaphysici, ipsi Platoni in Philebo a 'gnitum.F. numerum mathematicum non esse aliquam rem distinctam a magnitudine quam deuominat, sed hujus certo pacto considerate notam Igtium, eundemque o triplicem, integrum, tactum de raditatem sive surdum, qui postremus, cum ne ratione quid cur Ailt tis judicio, a magnitudine abstrahi possit, satis Ostendat, numerum magnitudine re ipsa non diiserre. X unctione autem Arithmeticae& Geometriae maxima in rem Matheseos commoda derivari. I enim perspeetum iri, nullumGeometriae Vel ari oma generale, vel specialem conclusionem, non etiam Arithmetica simili ratione convenire, ni .hilque vicissim de numeris enunciari posse, quod magnitudinibus
non pariter accommodetur unde cum eximia lux utrique sit affui. sara scientiae, tum ingens pro enturum e OmpQndium, sublata causa, eadem theoremata aut problemata supervacanee repetendi, diversi. modeque solvendi. II utrique etiam lautum accessurum incremen 'tum, iisdem subsidiariam operam sibi mutuo commodantibus Gemmetria, uaeorematis circa numeros facilius reperiendis Arithmeti .ca, perspicue explicandis muniendisque circa magnitudinem demon strationibus. Π Imanifestum evasurum, contra quam magni Vir, sed infelicis ingenii Hobbesium innuere videtur, qui tr. de ratione,
naum&magnitudinum p. sa arithmeticum calculum a geometrico rum problematum examinatione arcendum esse pronunciavit, idque
aliis locis plurimis probare annisus est non dubitavit asserere, nullum ratiocinium geometricum valere, cum arithmetico calculo non exquisite consentiens in proinde commissis in Geometria paralogismos posse per computationem arithmeticam ut ficillime, ita certissime justissimeque examinariin refelli Proinde nec inconsulte fecisse Euclidem, quicquid Ramus obstrepat, geometricis elementis arithmeticas inserendo speculationes, meriturumque egregi de utraque, qui commodam in Geometria, ubi Quintiliano indice an quistus videatur obtinuisse, sedem assignaveritaritimaeticae. Rejecta dein mathematicarum in theoreticasa practicas scien Lea. I ritias divisione, tanquam non diversas, sed unius scientiae diversos respectus innuente modum quocirca objectum suum mathesis vers, tur, explicat eum scilicet, quem quaeque scientiae, quoad ejus fieri possit, af cteat, at qui ipsius tantum non propriusin peculiaris ha- beaturi Cooste
106쪽
beatur, detriori straitivum. Quo nempe res suscipiantur contemplaris dae, quaru in in animo distinctae doctatae sint ideae propriis adaequatis,&invariatis nominibus designatae ad indagandas asseetiones, veras conclusiones construendas notissima tantum,certissima, 'aucissima axiomata praemittantur paucissimae item hypotheses,, rationi summopere consonae, nec a quoquam mentis compote recusendae, praestruantur generationes etiam sive causae adsignenturicillime intelligendae,' promte admittendae ordo observetur exquisitus,
qui propositionem quamque liquido inferat ex prius positis despro batis: rejiciantur denique omnia, utcunque verisimilia dc speciosa, quae dictis legibus colligi deducique nequeant. Atque haec omnia
ut exemplis ex mathesi depromtis, nee incuriosa inter ipsam caeteriar. V. es scientias antithesi instituta firmat; sic mathemati eorum ratiocini VI ruri certitudinem, evidentiam, necessitatem & praestantiam ab adversantium, Pyrrhoniorum, E*εκτικων, Epicureorum, recentiorum
quorundam Peripateticorum illationibus d Oistitiis acri diligentia vindicat; deque variis modis, quibus sua propositionibus mathemati. cis constet certitudo, argute disIerit.
Da. Post ipsos syllogismos seu demonstrationes mathematicas ast V11 gressu de partibus earum integralibus, praemissis & conclusione,dice. re instituit. Illarum, quae vel prima principia sint, vel ab his conti-mia serie derivatae conclusiones, naturam, originem veritatem generatim contemplatur hanc etiam hypothesibus, definitionibus de . axiomatis in specie explicatius adstruit;indeque omnis scientiae natura lis originem, leni. inam methodum a primis usque cognitionis son tibus ratiocinandi ,sic nunciat mentem ex observatione rerum objectariam occasionem arripere similes ideas compingendi;quas,cum clare percipiat convenire rebus quae possunt existere, assi et S supponat; tum afangendori appropriando eis vocabula, desinitiones esse r- mare; ex his, quoi nodocunque versatis&comparatis inter se conse- quentias elicere,&theoremata condere e quibus in certa systemata
eoagmentatis conflenti: rparii culares clantiae.
Ultima διασκεψοι tres principiorum mathematicorum consti- HIIT tui species: Hypotheses. Postulata Definitiones. Axiomata citati priores duas faciat principiorum simpliciter priinorum, sive in nulla Rientia demonstrabilium tertiam vero ex prioribus per syllogisticam Digitiro b Cooste
107쪽
aeomeelliantiam emergentem sive ex iisdem maliqua superiorepti adidanea, sive in ipsa, in qua ario tis dignitatem iustu et scientis deducatur. Hanc τριχιτ αν addueta Aristotelis senteιvia sarmat; non tamen sine gravi in ipsum, Proclum, Ramum in Rivalium Aria Elimedis interpretem,aliud principii genus, επιταγ των sive suta Adiorem, ex pe Peram intellectis Ar modisi tu condentem, striam censura Ex intersertis autem hinc inde eruditis digressionibus attenticurem merentur considerarionem, qud de numqris sirdis comparati p. .isa. ne puncti geometrici unitatis defcctibus scientiarum praeter ma- i. thesin in demonstrationibus judicio assensibus peti ἰοι inductionisvi; g. gr. actuali figuramim mathematicarum , in quacunque cujusvis materiae particula, existentia demonstrationibus Logicorun caus ilibus de inonstratione quacunque, nonnisi supposita Dei existentia possibili 1ix demonstrationibus rerum, quae nec extiterunt, nec extiturae sunt in ris. quam de notitiis inniatis, ad theoreticas scientias non necessariis, ias. Autor non ingrato diIcursu ventilat.
Exercitationum, quibus otium, quo Isi res Frisiae ordine, ei apud Academiam suam fecerunt, occupare constituit
Fra nequerar apud Iohannem Gyselaar, 681 ins.
Quanti olini eloquen: iae studium Iurisprudentia: unetum aestio
matum a Romanis fuerit, vel logia ICtis nonnullis data poterunt esse argumento. Non solum enim Pomponius Trebatium cum Cascellio comparans, illum hoc peritiorem, Cascellium vero Trebatio eloquentioremfuisse commemoratu seda Cicero de L. Crasso RUScaevola acunilae auris scientia atque dicendi ornatu aequali ibus scriptum reliquit, illum pro eloquentium juris peritissimo hunc autem pro uris peritorum eloquentissimo fuisse habitos. Dubios nos relinquit praesentium Auspiciorum domesticorum, in quibus celeberrimus Huberus specimina orationum quarundam exhibet, tum
scriptis eiusdem reliquis tollatio utrum ex his Crassi mucii logiis ipsi aptemtuo Sive enim Crassi virtutes consideremus, cui . . M a Tullius
108쪽
Tullius summam gravitatem, eum gravitate vero junctam Areus
rumin urbanitatis oratorium, non scurrilem leporem, accuratam im
super Latine loquendi Ine molestia diligentem legantiam, in di
serendo miram explicationem, cum denique de jure civili, aut de e- quo&bono disputaretur, argumentorum imilitudinum copiam tribuit; sive laudes Scaevolae perpendamus, quod non blum peracutus merit ad excogitandum, quid in ure aut in aequo verum aut e se set aut non esset, sed & verba ad rem cum silmma brevitate mirabilμ ter aptare valuerit, singulas has duorum istorum Iurisprudentiae luminum elegantia Auspicia haec domestica referre videntur, quorum titulus ex iis lucem capiet, quae praecedenti mense de Positi-mnibus Huberianis retulimus Continet autem libellus hie Ora. m. sn ab eloquentissimo Auctore variis temporibus variis de causis habitas, quarum argumenta nec nos exposuisse, nec Lectorem pigebit legisse. In I. Oratione ostendit Auctor, cii susceperit munus eis natorium, idemque postea indultu ordinum deposierit tum deveteri disputandi more per quaestiones&colloquia, ut Sc de hodierno per syllogismos disserit, eosque inter se comparat. Praemissa autem fuit haec oratio primae collationi juris Frisici cum Romano, domitu floris anno 84 habitae, quam apsam orationi subjunxit decisione nobilium quaestionum juridicarum continentem. In Oratione II exponit, quibus rebus otium suum in Academia sit occupaturus; qua occasione, quid sit iureconsultus&quomodo formari debeat, docet, quaque via ipse in posterum cum studiosis juris procedere cogitet, ut notitiam fiandamentorum juris Iustinianae quam minimo temporis operaeque dispendio adipiscantur, eruditissime declarat. Oratione III inquirit, quare jus publicum olim in Academia Frane querana professione publica non sit honoratum,' cur praeter Germanos nullus populus hodie juris publici doctrinam in artem disciplinae redigi curaverit 3 Ab hoc jure publico diversum esse jus publicum universale ostendit, quod nimirum docet, quid in regimine cujus que civitatis faso rectum sit, quidqire fingulis in quaque republica ordinibus sit tribuendum tum hujus disserentias a politica tradendi necessitatem proponit, simulque respondet objectionibus multorum, civitates sine magna injustitia non posse gubernari. Aborum objeetionibus, contra methodum discendi docendique jura
109쪽
elatione secunda commendatam, motis, respondet orationem. In iratisne Vpostquam nonnulla in laudem mi Tenbachii tiim non pridem defuncti praemisisset, historiam juris Romani de ex ejus argv. mento continuam probationem, literas humaniores cum jurispruden. tia esse conjungendas, exhibet oratio IV breves dat laudum sum is mas celebrium Frisia ICtorum, qui hoc anteacto seculo floruerunt, pulta Vibi ab sta, Dachrmi Honeri, Boetii Roordabusani, Cypria. ni Vomelii a MVert Aggaei si adae, Andro Roordae, Georgii R.uasi H, Hectoris Hoxννirii, Sustria Petreii, ex Umana familia Sixti, C priani, Nitios of onii, Henrici Schctant, Jubi a Bei r ues. nuis arunde, Marci a clama, Diovsi Gotostedi, Johan is Alth sit,
Timaei bri, Paetili Busii IoachimiAndreae, HecIoru acos Bouricio. rum, Thomae Herbali, Johannis Sac ma, Gaii Nautae, I .exnhatas Schorani,s Henrici libati,simulque defundatione Acaden .iarum in Frisadisserit . Sequentibus tribus orationibus argumentu:ra praebuit sta tua DignomGnes, quam Codmus si riptor Graecia recentiori in foro novae Romae a Constantino fuisse positam narrat . dextra matruseptrum, sinistra librum tenentem, juxtaque eam stetisses tuam IIιν- metis Emporii cum marsupio, putatque Codinus persceptrum denoUri ingenium, per librum vero memoriam, quasi haec duo, ingenium memoria ad bonam mentem seu Eugnomosynen requirantur. Sud Huberus in orationens occasione loci alicujus exAristotele allati per se rum denotari dicit rationem, per librum eruditionem .ssensumque esse Rationem adimperandumDItam regnisurpartes nasio modos liciter explicareposse, nisi tifrateraque praelucente doctrina instructam. Porro Hermen cum marsupio denotasse: Boπam mentem pecunia imperare debere dc Constantinum adeo voluiste indicare, urbemsuam stu- Eere debere doctrinaepariter pecuniae Cum vero alii Letunonres uenexponant per aequitatem, inde Autor oratisneITII lemon lirare aggreditur, per Bbm n intelligit rem persceptrum, rationem aequitat cinctam sive judicium corrigendi leges nihil aliud esse, quam rationem cum lege conjuncham. Hanc aequitatem iuxta Hermen Emporiunt praesidem mercanira Deum fuis epositum Ut enim per hanc urbi Dequentia, civibus abundantia, imperio toti flos vigoique conferretur,
110쪽
icutionercatoribus achium iri. - Sed quemadmodum aequitas tota iri ege dc ratione conlistit, bona mens vero plura complectitur, ita tamen respectu: rris studiosi bonam mentem in legem rationem resolvi doce torator jurisperitissimus Oratione X. Pol uam enim ostei differ, legum do strinam non posse sine ratione subsistere, neque rationem sine legibus urisprudentiae nomen mereri simul' contra se: cientibiis ci ponditi t. Die ludi Olbs in discendo, prosesbres in docen- doce scribendo, advociatos denique judices in postulando ac judic: trito ad legem & ration ςm respicere debere probat. In orari . ne de Paei .ent scio δ' P. , convitio in omnium quidem ore posito, sed a paucis intellecto, a nemine hactenus distincte declarato. In qua quidem oratione dicendi gravitatem, ac urbanum facetiarum leporem, quas virtutes in Cratio laudabat Cicebo, ita miscuit, ut ejusdem lectici vel decies repetita nullam moveat nauseam, sed desiderium potius nluc ore excitet corum, quae .icundisiimus Orator amplios de hacniat cria d. ceret poterat, certis de causis vero subinde omittere aut praeterire coactu, ibit Rehitat autem non blum graviter eruditorum olbrcs, falli, Sce invidia aut ignor. .ntia nomen paedantishii virtuti- bos aut viet iis eo τι i: dem facile Hondonandis imponentes, tum lepide peruingi l .. , screscita.:rtzor Finxi a tum species cmonstrat, paed-tismum nihil aliud elie, quam doctrinam fastu&virtute ficta inepto. que judicio corruietam, remque exemplis ex omni historia petitis illii strat. Reliquae rationes duae Panegyricae sunt, in quarum s vitam gloriosain 6 exitiim tragici im celsi uim herois Guillelmi Friderici Principis Nasbvii exhibet; in XII vero sultima, natales, vitam, iiudia&exitu in Guillelmi Clipit Antecessoris dc Collegae sui more
A, tequam celoberrimus Vir de ipsis fontibus medicatis Angli*tra. ct it cap. I describit figuras atque conibus adpictis illuit ratialium Iossilium, qualia sunt quatuor magis cognita, Vitriolum CViride