장음표시 사용
21쪽
perpetuum,tibi obseruandum dedi:
Et nisi eam custodieris tui conque- C A P. II. Iar . Si ergo Pater ego sum, ubi est honor meus & ut Dominus lamem Qua Per homo sit Dominus
labor si Dominus ego, ubi est timox rum aerionum.
me re post labores, & aerumnas,ut Deus coleremr ac timeretur, ου , Omo dupliciter obiecto .ssenlegem singulari modo maximus Da su excitante,&elicitivo prin' i lle prophetarum Moyses ad salute cipio actus exercente oper hominis promulgandam est conse- tur'; quorum aliud extra eu existit. cutus: de licet philosophantium plu- Vt sunt obiem externa proprios seres omnium unam primam causam sus mouentia, & aliud est,quo agit: atque principium , a quo fluunt cae- & hoc est duplex, aliud omnino in tera,cognouissent; defectiI tame hu trinsecu,ut potentia, aliud vero non ius explicatae legis, & luminis fidei ita intrinsecum ut habitus, qui bifa- errauere loquentes falsa, & homini ria distinguuntur. Na alii acquisiti, beneficia a Deo col lata non perci- alii aut infusi vocamur;adepti lab pientes, in abyssi profundum sunt re,&ex frequetatis actibus coparandemersi. Caeterum christiano homi- tur,infusi aute creantur a Deo,&inni non ita spei ari conuenit: qui ni- anima infiindutur. Coueniunt potemo mente, de corpore haec aduerte- tia,& habitus i uno, videlicet qci sutre,& perficere tenetur ; ut ijsdem se principia elicitiva, in pluribus auteadstrictrum, instituta optime vitaia , discrepant. Primo potentia est prino quod Deus pollicetur legem obser- cipium immediatum,Sc proximam, uantibus,cosequatur. Si aut latiori naq; homo absque habitu acquisito viae, quae multis est intercisa itineri- immediatE, dc proxime operari va-bus, se commiserit, in manus inimi- let,& habitus est principium mediaci spolia reportantis miser ruet. Im- tum; quia actus extrahi nequit, nisi possibile est. n.Deo seruire,& Mam- mediante potetia secundo actus po-monae. quia aut unum di liget, vel al- retia elicitur, habitus vero est prin- terum odio habebit, & viribus pro- cipiu facilitatis. Tertio operationes priss confidere stultum est, & inane quatenus a potentia ei nat sunt valcisis. consili urn: nam imbecillis est,&mide imperferi,ouatenus vero ab hager, non sufficiens aliquid cogit ibitu sunt perfectiores. Praeter haec re ex se , sed omnis suffcientia ex principia reperiuntur quoque alia
Deo est. Quapropter cum timore, nonnulla, quae dicuntur moralia, ut ac tremoro mandataia Obseruet , Deus, Angelus Iabonus,qua malus,& Actorem suum,a quo initium bo- & homo,quae interiori, vel exteriΟ- norum operum procedit, dicenteia ri exhortatione,ispiratione,& auxi- Apostolo. Deus est, qui operatur in lio ad operatione no vno modo m eo velle , & profisere pro bona vois uent.Illa autem,quae habent princia hantate,veneretur et licet quodcum- piu,quo mouentur,sunt etiam in da. que sibi placuerit, siue bonum,siue plici differentia , quaedam mouent
μι malum facere possit.Ante eum vita, seipsa, quaedam Vero cientur, quae de mors,bonum , & malum,& quod mouent seipsa sunt animalia , quae placuerit ei,dabitur Ilii. autem pelluntur sunt in animata. Prioris au te generis duobus modis quoque distinguuntur: nam aliqua
22쪽
mouet seipsa cum cognitione finis,& aliqua nnis notitia percipiunt, ut homo. Animalia vero propter fine opera rur,sed in operatione nullam finis cognitionem habent, Hinc fit, ut animalia sine ulla deliberatione ad finem dulgantiir, homo aute c6silio .& aliqua finis noti tra mouea tur.QM cum potentia intellectiva sit expolitus, potentia quoque appetita ua exornari debebat, quae est voluntas Sed non semper perfecte intelligit ,&appetit; ad hoc enim tria requiruntur, videlicet, cognitio, deliberati O,& voluntatis alensus. Et cu duplex sit intelleistus, speculativus, s& practicus,& speculatiui munus sit animaduertere res propter seipsias, excitati vero in ordine ad operationem i deinceps.omnes adtiones morales ad intellectit practicia,& vol untatem 'pectabunt:&in omnibus illis voluntas principatum,&dominationem semper retinebit. Cui imperio aliquae potet let totos dies, ac noctes obedi ut, ut virtus motiva,& progressiua, ita ut quado voluntas praecipit motam, mouet,quado a motu quiescere iubet, quiescunt. Nonnullae aliquando obsequi lim prς stant,aliquoties non, ut appetitus sensitiviis, & eius potentiae, quae non solium reluctantur, sed
etiam contrariu agere contendunt,
nam rationem dii trahunt, ne malitiam actus consideret. Aliquae ut vellerativa,&nutritiua voluntati substini, saltem quatenus voluntas cicdein cibum subtrahere , de corrigere valet. Ex quibus infertur , voluntatem praeter suos actus speciales esse etiam participem actionum alia. r una potetiarum, quoniam eius dominio subiiciuntur. Advertat vero, voluntatem esse quandam potentia vcam , oc non agere, nisi pr.ecedat aliqua cognitio intelleebis ina velle non pote , ut nolle, m si aliquis actus exercitati intellectus interce-
datassetiedo exercitatis principijs, quae sunt quida fines, quibus statim
ses licitatem,& fugiendum esse vitia, & huiusmodi de quibus homini naturalis quaedam inclinatio syndere sis vocata,inest , qua sic pi onus ad assentiendum eis est paratus , facit Ead bonum inclinetur. In ipsam et vo 'untate tres actus quoque praecipui,& peculiares inueniuntur. Primus dicitur volutatis actus, qui inclinatur in finem per se. Secundus est intentio, que est actus, quo vult finem per media . Tertius
est fruitio , quae est quies coniuncta cum delectatione rei acquisitae. Verani circa media intellectus exel citati multum inuigilare debet consiliando; nam aliquo' fine voluntati proposito, tunc inquisitione,consultatione,consilio,&med in mainae efficacitatis uti deber, ut propositu in finem prorsus assequatur. Mediis inuentis,& recte discussu, tunc voluntas assensum praebet ; sed voluntatis consensus potest esse triplex primus est formalis, secundus
virtualis, tertius interpretativus. Formalis e 1 coprobatus assensus alicuius rei ea appetendo, vel non : videlizet volo ieiu ni um, nolo abstinetiam.virtualis autem est duplex, alter i nconsensu formali includitur. ut plua vovet ingredi aliqua religionem, statim habere debet virtuale consenSu agendi omnia,quae in illa religione obseruantur: alter est ipsemet asse sus formalis, sed prςteritus. Interpretati litis iuxta docti. D.Th. de verit. est , cu quis tenetur elicere actu dissensus circa aliquam rem,&non abstrahit; vel esse nestigentiana repellendi praua cogitatione , post qui satis comode aduerti . Et horurrili asses tua formalis ,&virtualis secudi generis directὸ, virtualis vero primi generis , de Interpretatiuus voluntarium indirectE constituunt. A 1 verum-
23쪽
Veruntamen homo ab appleti tu sensitivo cepe exagitatur,ob cuius -- lestiam ratio multoties succumbit; qui in duas partes diuiditur, quarualtera concupiscibilis, altera vero irascibilis appellatur. Concupiscibilis est frequens circa ea, quae conueniunt, vel non expediunt sensua. litati. Irascibilis circa eadem versatur secundum quandam rationem ardui,& dissicilis. Concupiscibilis sex actus habet , tres circa bonum insequendum, ac tres circa et alionem mali, nam quin do aliquod bonum concupiscit ili osse tur, st. atim excitatur amor I de si oblatu in bonum adsit, gaudium , si absit, desiderium esticit: cum ver5 malum concupiscibili expbnitur, odiunx, gignit si vero hoc malum adsit, fugam si absit, moerorem producit.
irascibilis etiam tot actus exercet: nam circa bo hum arduum absens,
spe ni', si impollibile desperationem
evicit ' circa vero malum arduum,s euadere posse iudicat, audacia o- itur , si vincere non posse dccernit, nascitur timo , circa vero malum praesens, si superare posse iudi .cat , ira excitatur; si autem vincere non posse decernit, tristitia exori itur. Hinc euenit, magnam esse difficilli Mem rei te agendi; quia pars sensiti thoi uinem continuo impugnat, & vexat, re eundem alia quotie, fit perat : Quar duas regulas etiam trabere decebat , quibus rectas actiones faceias retin ullumlu
finem di rigeret, quae su ni scientia ide
De prima res uiarin. agendi,Pat est Conscient M.
Conscientia est simul cum alio
scien ia, ut lλrno m. quae e bonis, tu frequentatis actib.
acquiri turr& est internum animi testimonium, quo sibi quis eli conscius de bene , vel male factis.Non est in nostra conscientia , dicebant fratres Ioseph , qui posuerit eam , scilicet pecuniam in marsupiis nostris.Via est habitus acquisitus aliquorum actuum moralium agendorum,vel non, de an bene , uel perperam sint facti ; & dicitur cognIIio exercitata, siue syllogismi exercitati recte operandi: ita ut illa cognitio ad ali intem achrum moralem applicari debeat; ut, an recte, vel mal disit factus, percipiatur. Consideret autem hanc applicationem tripliciter fieri posse, primo ad cognoscendiim praeterita; virum homo aliquid egeris, vel non;secundo an aliquid operari debeat, vel non; tertio ad percipiendum,an aliquid si agendu , an non. Hinc tres actiis ciuiae costi entiae originem trahunt: primus est testificatio, qua se aliquid perpetrasse, vel non egisse testatur; secundo estremorsus,quo de commissis actibus malis cos cientiam tenet: tertius est obligatio agendi, vel non operandi secundum quod conscientia dictat; quae diuiditur in rectam, erronea , scrupulosa, timoratam ,& prauam, Conscientia recta est quida habitus de veris coclusioni b. ac qiii situs : naipsa per veru syllogismu rectam sententi concludit.Erronea vero est
habitus co paratus de conclusioni b. erroneis prc ut a lege diuina. vel humana prohibitis:& licet ex se obligare novideatur,tis Obstringit, quatenus aliquid agendum, aut vita dum
diuino siue himiano piaeirepto decernit:& quamuis nec 1 Deo , vel
24쪽
. hb una lege deducatur; nihilomi liorem partem semimum. nee
'nus iudicium suum tanquam 1 Deo nerei ex pluribus opinionibus v- derivatum proponit;&sic iuxta li- nam,& in ea quiescere . Uerum tam operari tenetur . Omne enim opinionem, malis communem, α qtioci non est ex fide , paccatum consuetudine comprobatam eligo-D.Th m. si a ratione aliquid re expedit,dummodo talis consuet- ' proponitur ut malum , v iuatas ludo non sit contra legem Diui-ε s' illiid vi malum. Quae ex nam , vel pontificiam . Octauum septem causis oriri potest pruno ex de proprijs viribus diffidere , ac to-lgnoratione, secundo ex negligen- tam spem in Deo ponere. Nonum tia, tertio ex inordinato amor: sui, existimare, se apud Deum culpabia quarto quando corde eisdemissus, lem esse,ut Diuus Gregorius in Iob. ' quinto ex superbia, sexto cum ani. Bonarum mentium eri illic culpam, mus est perplexus, septimo ex humi agnoscere, ubi culpa non est . Ti. litate ιoc puritate cordis i & ex sex morata conscientia est habitus de prioribus proueniens semper cub conclusionibusDei. legis amore pae datur . scrupulosa est habitus conceptus,&acquisitus, quae ordi- aequisitus de aliquo faciendo, vel nari iis affectione,&pura esse debet non , ex leuibus rarionibus, siue Domnium peccatorum reiectione; coniecturis , dcestam mi abiecit de ita ut cum homo dubitat de aliqua missio seu suspicio , quae , nonnul- asstione , an sit peccatum , vel nebis vlis interdum insania vocatur , & ex . opcratione statim cessare, nec ulte- aliqua harum quinque causarum rius progredi deber, quousque ve)ritur. Primo ex frigida complexio- ritatem inquirat,& inueniat , ut . ne, nam cor frigidi atrabitaria sine ulla trepidatione operetur . . constringitur, ex cuiu, restrictione Praua conscientia est habitus, d imaginatio impellitur ad inlaetum conclusionibus pessime acquisitus, aliquid concipiendam, . Secundo &iscitur omnium pessima; 6 pra ex laesione communis sensis.&ima cipuὸ quando est cauteriata, ut A- I.T-.4ginationis . Tertio ex tentatione postolus cauteriatam. habentes diabolica;&praesertiiri quando hu- conscientiam ; nam igne concupi mores melancholici mouentur. scentiae adusta est , dc seb prauam arto ex indiscretione vivendi, ut intentionem putrida, qua perturba in vigil)is multis , dclesii nijs contia tus, mortisin inferni periculihmin ἰgit. Sexto est ducere vitam cum scru cur1ic. n.
pulosis. His est ita praeceps, ut nisi aliquibus remeain adiuuetur, scru- , CAP. IUL pulosus iaetiiram animi nullo labo. re faciet . re haec remedia appli- De secundareeuiarem agemit, care poterit. Primum est rogaro quaestis.
Deum, ut gratiam conferat, vel Prae- . .
parare se ad gratiam per bona ope- Α Ltera regula est lex,quae est pre is ra.Secundum est pi armacumeon. ceptum a persona,aut horitati tra nielancholiam. Tertiuir est sit, 'habente,seu . personis fae turn,respimittere se iudicio peritorum.Quat ciens bonum publicu, subditis pro tum est contraire scrupulum , mulgaturi . . Ceteriam est distrinam discutiendo reprobando. Quin . inter leses summi Pontificis,&alloistum est i nterpretatiό legum,&prae- rum Principum.Nastatim quod lexceptoruin secundum aequitatem .. pontificia promulgatur,obligat.ns Sextum in rebus dubijs eligere tu- liqd praefinitum tempus in, ea appo
25쪽
narer , et rem l ea miristiana ad Belsati debet,Et probatur primo exeommuitium , qni vim legis habet.
est, vicu leges proinulgatς fuerint in cntia, illico constringere incipiant , ut de posti l .praelat.c.ad haec.
Secundo ad legit obligationem si,ffieiens promulgatio est satis, atque leges pontificiae satis comodὸ in Romana Curia premulgantur. Tertio ecclesiastica iurisdictio ad unum comunem finem relartur, una igitur promulgatio lustii itMi iam sententiam habet Panorm. in cap.Nouerit de sent.excom. Ec Sqluester,uer. lex, 3.6.quaerituramen Sotus adnota.
uit,leges pontillatas non statiin obligare nisi in prouincia proponantiIrk proinultet iri etenim subditi semper ignorationem praetendunt. Deius. . I.q. .artic. .Ego tamen puto,
quod de ratione consuetudinis.quae vim aegis acquisiuit, absque alia promulgatione,in prouinciis facta,constringant .Et quanuis dicat Sotus,eLst mentem Pontificis squando tempus non exprimitur ut lex non deuinciat ante pro nulgationem, a talo pronincia,sua dominam de nonnullis legibus priuilegiatis esse vera existinio,H si aliqitissummoru Pontificiliri aliquibus personis eligendi Confestarium facultatem concesserit,& postea legem condat, quae bolus priuilegii reuocationem contiisneati Et di personae, antequam revocationis notitiam habeant lyriuiis legio viant m i ab eles his Confessariori te ni fallorhbsoluuntur,ut ex doctrina tradita de concess. praeben .c.
acmictis. Minndo mullegiati in rap rirculariansitur leges , quae ina destriiunt, priuilegiatis speetatim norificari debent.Verum d
hilarirotest , an , si quis taleo leges
nesciat ,Δxonsequenter non ob erismo in constientia totus. Respon
tur si ahsque culpa gnorat, era orirnam inlio modo peccare videtur, nisi illas ex officio sciret
oeac. Aliae vero ἐeges ciuiles, ab habentibus potestate coincta, iiiii vis Decipiatur nim obligant ad peccatuinortale. dist. .c. in Ilii S 3. leges non obligit Et ratio discritatinis est,qiliastinainus Ponti rex authoritatem iv. mediate a Christo recepit.Tu es Petrus, & super hac petra aedificabo ecelesiam meam.Et quodcunque Iigaueris super terram, erit li ratum&in caelis. Pasce oves meas. QDod D. Bernardus luci uenter expretiit dicendo. Papa est Saccrdos magnus, Summus Pontifex ,Princeps Epist porum, haeres Apostolorum, primis
tu Abel gubernatu Noe,patriarchais tu Abraham,ordine Melchisedech, dignitate Aaro,aut horitate Moyses, iudicatu Samuel, potestate Petrus, unctione Christus.Cuius aut horitatis exemptu in actibus Apostoloruhabrinus.Nam Petrus in conuentu Hierosolymitano est primus, dc lacet Iacobus, Hierosolymorum Episco
pus,adesset,Petrus tamen sur ens Milos primo alloquitur, viri Katres,
vos scitis,&αNotet tamen , ut si Papa post promulgatione ius iugis republicam renitcnteim videat,ac tollerat,tunc vel saltem non vult eatri
obligare,aut tacite ipsi derogat,vt c. in istis,dist. .& l.l ges,c.de leg. vetam quia dissicile est mortalia peccain cognoscere,quae semper alicui legi aduersantur,ut Apostolus, ncupiscetiam nesciebam iebat, nisi lex diceret,Non cocupisces.ldcirco ad intelligetia legu,ad peccata costri gentiu liqua aduertere oporte Primo quotiescunque Diuina scriptura
aliquam monem morte digna esse profert, utputa mereri nas aeteris nas,infernum,elogari , Deo, & similia,huiusmodi lex ad peccatum mortale constringit. Secundo cu agitur de materia gram,ut de abscisione ais licuius membri, priuatione sepulturae,& huiusmodin unc non solii lex
pontifici sed etiam ei vilis sub pina
26쪽
uiles, quatenus . a Diuina lege Pro. ε' emanant. Per me reges regnat, & legii coditores tu ita decernut. Et Apostolus ciuiles leges seruari iubet, noscitu ob paenam corporalem,sed etiam . 33 propter coscientiat, nam ait. Qui autem resistuit, ipsi sibi damnationem acquirunt: nam Principes non sunt timori boni operis, sed mali. Te tio, qliado faci t conici et ii, peccasse mor aliter,in peccatum tellule incit Om De , quod non est ex fide, peccatum est.Quarto,ubi est comunis cloistorum cosensus laudabiale est , dc expedit sententiam magis Communem amplecti. Si ver, inter se discrepent,opinionem, quam pitat esse probabiliorem, eligere debet Minca sistere; & si in posteriunob aliam eis caciorem, & euidentiorem rationem, prima opinio sibi noplacuerit, eam deponere,& alteram sequi tenetur.Quinto fine peccantis animaduertere oportet, &quantitatem recessus 1 lege,dc Deo.Nam p catum quod ex sui natura est veniale, ex quantitate intemperati animi
naturam mutare,& mortiferum fieri potest; ut potissimum in rebus, ad
amorem,iram,& odium spectatibus contingere solet: Etenim haec peccata cx magno affcctu ex venialibus pe mortalia fiunt. Aliqiii nonnullas alias regulas ad cognoscedum mortale tradunt, videlicet quando in legibus haec verba ponuntur: Inhibeismus,Praecipitruas, Prohibemus , in portet, Necesse est,Non licet, δέ huiusmodi.Sed ego existimo, traasgrediente non coinittere Se per pecca tum mortale, quando non obseruat
leges , in quibus hillusinodi verba
reperiuntur). Sed ex antecedenti hi s- ,&consequentibus verbis , indictis legibus positis, hoc perpendὲ debet; Et tuc percipi poterit, an subpaena peccati lethalis, vel non uiusmodi leges constringant.
Omnes verb leges ad septem ma 13e i pa ua capi taeteduci possunt. Pri maest lex Diuina aeterna . quae totum mundi regimen olusio auit,& gubernat. Secunda est naturalis , a Diuina lege indita,& deducta.Signatum est supernos lumen vultus tui Domine, quae prima principia in se continet. Tertia est lex , , Deo exarata . quae decalogum,& Mia multa praecepta,ut caeremonialia,&iudicialia includiti in arta est lex gratiae eoqd tempore grati et homo a Iesu Chri stoedoctus fuerit, quae non soluin praecipit quae agenda sunt; sed gratiam
quoque praestat, ut facile operetur: quae duas piaecipuas partes complactitur,videlicet praeceptR moralia naturalia, de quib. aiebat Chri stus. Non veni sobriere Iegem, sed aditur Mainti plere:&quaeda consilia, Vtiam vult Ge. 9.venire post me, abneget semeti Nu, tollat crucem suam , &sequatur me.Si vis perfectus esse,Vade,&vende omnia, quae habes. da pauperi, bus,& habebis thesaurum in Coelo,& veni sequere me. ininta est coninsuetudo,quae est quidam usus populi, qui vim legis obtinuit,vid. I. a. consuetudo. Verum aduertatur, ut consuetudo introducatur quatuor requiri. Primo, vires, circa quam versatur, sit iustae legis materia ; S cundo,ut sit uniuersalis, & non paucorum; Terxio,vi quodin consuetudinem trahitur', ab omnibus introi, ducendum ,&obseruandum, non tantummodo ex quadam pietato , sed ex obligatione iudicetur. 2zib requiritur expressa approbatio superioris, vel interpretatiua, Et iaesset argia morum , si a superiori proireo non haberetur, vel non puniriniri r is,qui contrafaceret: Et sicut
stituendi nouam legem: sic aliquam legem abrogandi facultatem retinuit, quotiescunque sit contra legα inducta, Principe sciente, di non cin is tradicente. Verum ut iuri praeiudiscet, requiritur spinum quadragini
27쪽
ra anno inniret Gloch c:Cum tanto a. i. c. anuis. Haemin Cone. Flo. Μου. de consuet. Seo notet , nii lana con . Definimus sanistam Apostolicam Se
ne tu disicrn ex communI sententia dem,& Romanum Pontificcm .&c. scribentium vim habere contra ius El. D. Tho m. in tracta u contra oro -- , DiuInum, ricque contra ius natur res Graeccariam a c. 1 cx a esimo lilin. 3e,qitoniam haec duo sunt immitta- to, usque ad ec ditia 'esrimm I octauu . h. ha. ut 1ndicto canone. Nec aduer Er Imperator . N. ni Principera , cicnis ecclesiasticam libertatem, in da- Reiphiblicae mei precata valent, ut mim,&' onus ecclusae.Neque aduer Panor.insinuat uaca. primum deiu
sis publicam uti triarem vim asseqt i ram.catumri. dcc. venerabilem , quitur, uti fin.cap. si contra ius Neque fi'. sint legit. vi l. ii C. deleg. Erit s. n. contra spiritualia, dc aduersus , eit interpretari,curiis est condere , quae praescribi non pRssunt, ut ius de ut est opinio communis. 3 rei mariam ecclesiasticatum 1 munda in mare ria vero te Hi in iuribus ecris praescribi. nequit , quoniam est clesiasticis ad h pucopos negocmin quoddam in spirituale ordinatum. attinet: in criti bus vero ad munda Er durante etiam legis ratione con, nos. Et, interpi et ais c desume da est suetudo contra legcm humanania vela consuetudine, mi ab alus legI- vim , dc efficaciam non assequitur. hvs , iiira enim iuribus concordari Deinde consuetudo, per legem su- debent, ut Gu3f. docet in si gula, I blata, aduersus Iegem amplius Vim de regu l. iuras Qvi pii Or. lhabere non praeualet, nisi nouaram tio succedat,& intercedat, quae tunc C A P. V. non erat, quando fuit sublata . V de notra causa emergente,iterum vigorein conseqiii potest: Et iuribui.
mano derogat , quando est ratione latro dueta,& praescripta,vt c. fi de
yxta praescriptas regulas actiis morales honos elicere dc bet , consitat de Glo.super cap. cum tam quibus Deum veneiata tune tur Scuro,& I. de quibos,ff. de consuetud. 2 eorum bonitas ex omnibus circi n- Sexta est canonica , quae ad bonum itanti js, constitur oporter, quonianaeo Trime ecclesiasticum spe e. . nulla actio moralis singularis dae- Septima et ciuilis , ad certos quos tur, qu ae non sit bona, vel mala: liccidam libros redaetii. Harum legum aetiis possint esse in diiseror. res si a aliquae fiant pure pracepciuae,aosq; particularibus ah strahamur,&iux.
vl la taxatione poenarum, nonnullae ra talem considerationem adueria. sunt pure poenaleuatiqilae sunt mix- Iur. Bon iras autem humanal um Rotae, quae simili praeceptum , &pC, cticinum ex omnibus cri cuniliantiis nam inchidunt. Nonnullae sunt assii ctauit,& compaginatur , Alioquinanti irata aliquae vero negatiuae. Affir una deficiente actus esset malus ; namatiuae pro aliquo determinato iE- bonum ex Inregra causa: malum au-pore obligant , ut Sabbata iam hi fi- rem ex si noulis defectibus costat,utees: Negatiuae antem pro quolibet Dion. de Divin. nomin Et quan uis empore constrrngunt , ta ut pera- obiectum infinis sint circunstantiae ctiam contrarium ab executione ea- potiores, & ex illatum cognitione, rundem cessare non liceat , Etenim an actus bonus,vel malus exi stat, fasiirari nunquam , aut innocentem cile percipiatur, nihilominus Om- Merare fas est. Qiras superiores ma- nescirci nstantias , ut actum pers ximi possum in teipretari, & decla- ctumsorment, percurrain. Cri cunis inre,ut Papa,d. I s. ita dominus, stantia itaque est quoddam accide - - ' actus 32
28쪽
sa actus humani moralis,quod nomen
ab iis, quae sunt in loco , deducitur. Nam in quantis localibus aliquid circunstare dicitur, quod est cxtrinsecum a re, quam attingit, vel ci appropinquat; Et sic peccatorum coi ditiones, quae aeti m non tangunῖ, circunstantias,& hiimanarum actionum accidentia appellamus . quae sunt septem, ut Cicero in sua Rheto C. I.D. 3 rica, videlicet QIis, id, Vbi. Quibus auxilijs, Cur, Quomodo, Qtrando Et aliqui Q Hies adiungunt .s is personam, & elus codilloneinde notat. Quid peccati naturam quaerit. Vbi locum declarat,videlicet,an in loco la ro, vel publico commiserit maliti .Quibus auxiliis si guar,an plura, vel pauca committendo crimen n.ibuetit auxilia . Cur causam
linalem oti edit id est ob quem finem peccatum fecerit. Quomodo significat an naturali modo peccatum fuerit, vel ali: er .Qt ando tempus exquirit,an sacro, vel no sacro inmites nil merum quaerit, videlicet , an multis
vi c. bus vltlum pc rpetrauerIr. Haruautem circuntians Iarum nonnullis
aggi attat in inita tum aliquae autem non. Aggravantes in infinitum sunt, quae chiritati . ire te Opponuntur, conria legis in Andatum , cuius finis e it cliaritas, se obiiciunt. Non aggravantes vero in infinitum sunt , quae non dant speciem, nec mutant,& legi. N rvioni non se opponun r. Ex quibus infe Ir, omnes circustatias confiteri semirer non oportu re:
sed tantum illae exponi debent, quae et ficiunt aci his, quorum sunt circunstantiae. peccata mortalia , vel quae sunt inoi talia unius speciei, cfflavit, vi sint alte Pius, vel quod est mort te ob unam causam, si quoque propter alia, siue ipsos actus ex una in alteram speciem, sine secus permu. tent, ut in Iais accidere so Iet . primo
quando cla cunsta: i. . ach onem morisialem edicit , quae alias crat veni
tis,cofiteri oportet, utputa aliquod
medacia iocosum dieit, ut furetur. Huc finem Confessario,cum sit mottale crimen, patefacere tenetur. Secundo cu circunstantia peccati speciem in uertit, eam fateri obstringitur,ut siqnis furetur intepto , locua perire deuincitiar. Na extra ecclesiam est furtum simplex: in sacro aut e loco est sacrilegium aemo quando peccatum ob circustantiam mul . tiplicatur, quia etiam circunstantia est contra aliquod prata eprima, Vt par, qui furatur ut committat adultet riuiti m cxpiunere obligatur . nam duo sunt peccata, aut saltem Vnum: duplice coplectens deformitatem.
Et similiter si res igiosus Psessius fornicatus fueritae religiosum aperire tenet ut, quonia vltra fornicatione aduersus votu quoq; peregit. Iarto circunstanti. Im quae feci in exco municatione defert, exprimere obligatur, ut si quis percusserit alique , in ordine constremum,se perculsisse clericu fateri tenetur. Quinto quando circunstantia est necessaria restitutioni, vel satisfactioni annexa , Ut qui furatus eth centu aureos, e Npri mel e centa oportet, ut Co Tarius re percipiat in his, &similibus circunstantias fateri obstringitur, quoniam legi ,&rationi repugnant. Alias vero circunstantias, etsi peccatum aggravent, necessario patefacere non oportet, quia specialem rem I. gnantiam, egi , de rationi aduersam,
no habent. R. mos vero actus,&Beatitudi ne dignos profecto sine gratia
Vltis passeribus meliores estis ιV1 vos; quia homines duplicem M t. o.
Vitam agunt: alteram corporalem: de 3 au eram spiri rualem ; corporale per animam ration .dem, I sa. quaest. 2.
29쪽
Moyses: spiriualem verb per gratia
. gratum faciet emi per maximae iii tria, Pet. . dona Diuinae consis stes naturae efficimur. Et cap. qui natus de pςnit. distinct. I . Et licet homo suarum actionum sit dominus, ut loci ratione antea explicaui:&Deus eum creaverit
remam, & in manu sui consili j reliquerit ,&apposuerit ei aquam , dcignc, ut ad quod voluerit manu por
nuria,S malum;& quod placuerit ei 33 dabitur; Quia tamen ob corruptam naturam, ac triplice Diaboli impulsum,quorum alter fallax,& dolosus est, quo rationalem partem semper ad malum impellere satagit;& alter malitiosus,quo concupiscibitam ad
male ageduin impingit ἐ-alter v Iolentus,irascibilem commouenS , Scad vindi istam adducens, continuo
confligitur. Idcirco imbecillis , de pauper actiones ad substantia actus solummodo spechantes Dei influxu
persecudas causas exercere potest: ut ex charitate vero operetur, absq, gratia agere nequit,dicente Aposto- lo.Non est volentis .f. velle, neque , current is. s.currere,sed Dei miserentis. Et quamuis liberum arbitrium ad bonum, & malum faciendum ei
fateamur inesse ἱ tamen erit seruus
peccati, si no liberetur ab eo,qui ditiae . s. xit: Si vos filius liberauit, tunc vere liberi eritis . Etenim nullus actus principi j achivi eius virtutem CXceindit, quia agens effectiam ultra vires proprias etficcre nequit quare homo praecepta legis ad vitam aeterna consequendam adimplere non potest, dice te Apostolo: Oculus non vidit,&auris no audi irat,& in cor hi minis non ascendit,quae praeparauit
dominus diligentibus se. Unde auxilium a Domino expostulet, quo opitulante ultra dona naturalia gratia recipiat , nam interius per gratiameidem dominatur . Cor. n. regis in
manu domini est, de quocumque V'luerit inclinabit illud Et qua mu's liberum arbitrium cogi non possit ;quoniam i inplicaret,ut aliquid libere fiat,de violenter: gratia tamen inclinat animam, & ad operandum in
ducit, quin imo non voluntatium reddit volnntaritim , ut comic Isio Pauli clare ostendita non tamen animum ita confirmat, ut liberum arbitrium prolabi in oppositiam, vel suspensum se tenere non possit. Hinc necessitas humiliationis ad Deum deducitur, ut non apponat ultra magnificare se homo super terra . Quapropter Deo Patri tanquam summae potentiς innitatur, quo irascibilis, cuius obiectu est arduum , & honorificum,corroboretur: dc primae ac infallibili veritati tanquam summi aesa picntiae , ut vim rationalem instruat, & indefectibili bono strauissim O , ut concupiscibilem refrenet , nam gratia dabit dominus. quae pluribus vocatur nominibus, aba .n dicitur gratis data, alia vero gratu sa- 4 ciens. Graiis data est diuinu in auxilium, quo Dens per se sine at cuius doni infusione hominem ad bene agendum, S ad iustificationem alte irius cooperadam mouet,ut Aposto ilus, unicuique datur spiritus ad utilitatim , scilicet aliorum, nam alij quidum datur sermo sapientiae , alii autem sermo scientiae,&c Gratra vero gratum facies est qualitas a Deo inruis animae rationali, qua redditur ei grata ,& ad D mncS virtutu actus eliciendos apta , eleuans ea abesse naturali ad supernaturale. Q operans aliquando vocatur ,& aliquoties cooperans. Cum enim duplex sit actus in homine, interior videlicet,& exterior, & volutas ad interiore se habeat, ut mota, dc Deus ut moues,& prscipue qua do incipit velle bonum, quae prius volebat mailum, sequitur,ut Deus per hanc gratiam operetur in homine iustitiam
de condigno,& gratia operans , tuc vocetur. Actes autem exteriori a volun te imp grato, ut ei operatio attribuatur
30쪽
tribuatur comparata, siue sit ciminu eius dispositionem sub venia viri
auxilium mouens ad bene operam remus.
dum, siue ipsa gratia iustificans, quo
lem attinentibus, ut homo suas vel qua primo operetur illi ad merendum de condigno gratiae pri inae
augmentum: tunc cooperans appellatur,dicente D. Augustino de liber. arb.Cooperansso Deus in nobis perficit quod operando incipit quin
se, ut velimus, operatur incipiens, actiones rectis prorsus,&Vita aeter Rivoletibus cooperatur perficies. na dignas agere sciat,modo de malis icitur etiam praeueniens,d subse- actibus, ut eos euitate valeat, ali quens, preveniens effectium primum quam tradere doctrinain superest:e- in hominem operatur mouendo,& tenim non solum operari bonum, subsequens vocatur, quando eum us sed etiam malum euuare tenetur,utri l. t. quς d mortem perseuerare efficit, Propheta. Declina a malo dc fac boi , , - psaltes. Misericordiaeias praeue- num. Malus autem actus a D. Augum iniet me.&i rerum misericordia eius stino contra Faustum desinitur, esse 'subsequetur me . Alij vero in respe- factum,vel dichium,aut concupitumetu sui pricipij, vel oppositi,aut sub contra legem Dei aeternam;Q aedeiecti eam considerantes sic distra- finitio totam naturam , dc omnium buunt. Nam respectu sui principij peccatorum rationem comprehen- in gratiam praedestinationis, voca- dit: quando dicit cocupitum ad cor, . tionis,histificationis diuidunt, ut Α- dictum ad os,factum ad operatione' postolus. -s praedestinauit, hos accommodatur :&cum sit actio mooc vocavit, & quos vocavit, hos & ratis a voluntate semper elicitur,vel iustificauit. Rarione autem sui oppo imperatur; quoniam si pecfatum nosti, scilicet peccati in gratiam pro- esset voluntarium, equidem non tectionis, liberationis , & saluatim set peccatum,quod ex definitione ipnis distinguunt. Respectu vero subie in manifeste apparet: nam quando
in praeuenietem operantem, coo dicitur concupitum , tunc habemus erantem concomitantem, & con- actum a voluntate elicituin quando
equentem partiuntur.Nam, ut peci dicitur dictum, vel factum actus imcata cognescere facit, praeueniens di peratus clare aperitur,dc ad hanc deci turrim ad bene agendum disponit. finitionem negationes non dictum, operas vocatur :& quatenus bonum non Actum,no concupitum obpe iam dispositum exequi facit coope- cata omissionis reducuntur. Deinderans nominatur; & ut in bono dura malitia trahit , quia est Icontra lere eis cit,concomirans explicatur:& gem Dei directὲ, quae a Deo deriva- quatenus usque ad mortem perseue tur ι Qui enim vos audit, me audit: rare facit subsequens denominatur: & qui potestati resistit, Dei ordin 1. v. da ua, ut cum D. Augustino fateri de- tioni resistit. Adessentiam vero pe Cis u--, beat, quando a peccatis purgatur, cati, ut D. Thom. nistat, duo prae- s ... I . 3 per indulgentiam,& gratiam illius, sertim attinent; alterum ut sit des
a quo omne bonum procedit, expur eius voluntarius; alterum ut sit deferatur: oc non per suam potentiam; ctus debitae perfectionis quae actui quia dc ipsa quatulacumque virtus , inesse deber. Ex primo sequitur coinquae dicitur sua illius est sibi bonita munis differentia essem talis peccate concessa . Multum enim nobis in ti,ut aliud originale sit, &aliud per hac carne tribueremus,nisi usque ad sonae. Ex secundo nascitur alia diffarentia