장음표시 사용
31쪽
Cum aer calidus plurimum aquae solutum saepe teneat, aer humidus est nunc considerandus. Aer ΠUn- quam aqUae omnino immunis invenitur. Siccissimo enim exhausto, guttulae intra recipulum conspectae ; sales
ab aere siccissimo, nec non spongiae, aquam recipiunt; illi enim dissolvuntur, hae graviores factae. Quo calidior
aer, eo scaei. Par.) Plias aquae solvit, et solutam tenet. Vapor sole diurno solutus, frigore nocturno, forma rori S Praecipitatur; postque tempestates calidas, aer frigidus humidusque coelum essicit nebulosum. Acr nimis humidus corpori humano minime innocuus ; respiratus enim, debitam humoris quantitatem e pulmone evehere neqUit, et ita multum obest. Ab experimento Halem ', tam saepe jamjam citati, aliorumque, constat, 1. 39. lib. humoris, spatio viginti horarum, e pulmone quotidie evehi; hoc autem retento, ut sit in aere nimis humido, nam aer certam quantitatem humoris solam recipere potest), multa mala oriantUr, Oportet t. Humor quoque, etsi frigus absit, aerem eXteruUm Perspirationi promovendae reddit ineptum. Ecce alteram
malo; iami Haemast. P. 328 3χ9.
t Hamilton rogat, num aer humidior aequo pulmones laedat, evaporationem minorem, et exinde, frigus minus reddendo; EFo on rip. P. SI,
32쪽
malorum originem. Sanguine enim, ob calorem, ad PU- tredinem prono, si et respiratio ct perspiratio simul impediantur, homo fit ad pestimos morbo S OpportUDUS.
Qui milites, in regionibus calidioribus, calorem ac fatigationem, vel in praelio, vel in itinere, perpessii, ii, si postea imbribus, vel aeri humidiori, fuerint objecti, secundum ill . P Di je, in febres ac dysenterias saepissime inciderunt. Leniones, in udissimis locis Galliae Belui caedegentes, semper fuere aegrotistimae. Praeter Vaporem tamen, aliud aeri videtur inesse, Unde vis nociVa oriatur. Nilo, totam ZAEgyptum tegente, incolae sani sunt; sed, cum Aqua refluens partes terrae nudas reliquit, tunc febres intermittentes, aliorumque morborum cohors, populo incumbunt. Cullenus sagax idem de urbibus, quibus unda circumsunditur, observat. I ot observata, in variis terrarum orbis partibus saeta, de vi nociva horum naiasinatum, Uti nominantur, nunc nota, Ut plura de iis dicere supervacuum iudicem. Intermittentes nullam aliam causam agnoscere videntur. De natura, quae Vulgo putrida creditur, deque modo operandi, seu debilitando, sive fermentationem putridam ciendo, quaerere differam ; nec modos Varios, quibus morbis inde oriundis vel obviam itur, vel medetur, nunc plene memorare possum. PerpaU-
33쪽
a tantUm, ne opusculum mancum videatur, proferam.
Debilitas est cautissime effugienda. Exercitatio igitur sit semper citra lassitudinem ; balneum tepidum, nimia Venias, et pathemata deprimentia, sedulo evitentur. Vinum immodicum, nimis stimulando postea, semper debilitat; modicum tamen, ut et alii liquores, systema valde raborat firmatque. Hic quoque cortex Peruvianus remedium est praestantissimum ; nec desunt exempla hominum qui, dum plurimi ibidem versati, morbis variis corriperentUI, Usu modico Vini, ac corticis, sani evasere. Perspiratio est omnimodis sustinenda, promovenda, restituenda. Humiditas aerea, Vestibus aptis, domestica, ignibus corrigenda. Frigus matutinum et Vespertinum nunquam subire, meliUS erit, nec in locis adeo insalubribus, sub umbra arborum, dormire licet. Si prophylaxis Jhujusmodi frustra sit habita, et morbi varii, quibus aer humidus opportunOS Ted dii, homines invadant, remedia apta ' absque mora sunt adhibenda. Nullis remediis tamen adeo est fidendum, quin aeger, quam PrimUm, in regionem sicciorem removeatur. Ibi enim auxilia, antea parum essicacia, Valebunt, ibique vires, magis magisque olim indies infractae, cito
i Haec ubique in Pringle, Cleghorn, similibusque, invenies.
34쪽
De aere frigido, perpauca nunc dicenda. Uti calor, ita frigus extremum, homini exitio est. Nervos ita assicit, ut in somnum altissimum, ad mortem recta ducentem, incidatur. Citra hunc gradum tamen, saepe nec inutile, nec ingratum expertum l. Nam fibras firmat, unde, Ut Hallerus notat, Monticolae, etsi leviore aere PremUntUr, robusti nihilominus, enormia pondera indefessi, per Praecipites Alpium vias, elevant. V ob nexum stomachum inter ac superficiem, tonus illius augetur, ita ut plus cibi tunc desideretur, et concoquatur. Circuitum PromoVet, Omnes musculos ad actionem stimulando; hinc gentes antea ignavae, ac hebetes, lepidae et gnavae factae, Otium somnolentum, laboribus venandi, vel periculis belli, mutant. Respiratus, quippe densus ac gravis, Pulmonem plenet jam antea de calore corporis humani eodem manente dictis, hic addere liceat verba Alexandri, We a re not always coldest when our own sensations teli us so, nor warmest when we thin k wefeel the great est heat. Aster heing long o ut, in a cold Winter day, wheii I imagined myseis almost chilled to dea th, the mercury, in a Mali pocket thermometer, in one of my arm piis, was almost two degrees higher than it was three hours a ster, when I was sitiing anis Neatingi in a marm room, With a veru large fre.
35쪽
plene dilatat, multumque materiae nocivae singulis respirationibus evehit, unde mens levis ac hilaris. Si tamen frigus sit immodicum, tenerae pulmonis superficiei nocebit. Quidam philosophi ', in hyperborea regione versati,
aere externo in tugurium admisso, assiciebantur, quasi pulmo dilaceratus fuisset. De frigore summi cacuminis altissimi montis Peruviani, fere idem Joseph d 'Acosta assirmat. Hic notare licet, frigori in cacuminibus montium, dyspnoeam, levitati aeris Vulgo tributam, esse magna eae parte tribuendam. In AEtua, eX. gr. mercurius, Brydonio observante, ad nonum gradiim infra o descendit. Frigus tantum pulmonem, aeri calidiori mox antea asilietum, multum non assicere non potest. Quum vasa in superficie, frigore coarctata, solitam quantitatem sanguinis transmittere neqUeant, plus erit in vasis internis, indeque majus congestionum ac inflammationum nunc hic, nunc
illic pericUlUm. Pulmo, ut jam saepius dixi, Varias ob causas, his es maxime obnoxius, ut et pleura. Perspiratio, frigore impedita,
' Blach s Praelect. Chymicae, quas quicunque adibit, res mirandas, et attentione dignissimas, more facili, et lingua imprimis simpliceae nitida, explicatas, non sine admiratione ac voluptate audiet.
36쪽
pedita, plus materiae nocivae ad pulmonem rejiciet, ubr. aeque ac alias, plus excernetur. Itaque, spiritus incolarum regionum frigidarum foetidissimus, urinaque parumper servata, teterrimum emittit odorem . Si frigidum coelum sit, simul nubilum, vel pluviosum, longe est ingra-
riuntur. Perspirationem impeditam, largum morborum fontem, catarrhUS VUlgo sequitiar, interdiam pneumonia, et, si partes sanguinis putridae sat cito non efferantur, scorbutus ipse est metuendus. Si calor praecesserit, rheumatismus fit frequens ; iisque quibus mens mobilis, corpusque delicatum, hypochondriasis saepe infesta. Ani-
mus languidus tristitia opprimitur ; in quo praestando, aeris levitas, adeo jactata, fere nil essicit, prae oculis, ac vi imaginatrice. Coelum sudum ac serenum juvat aspicere, a primis usque annis. DUlcior tunc cantUS RVitam, amoeniores flores, gratior Vultus amici Vel amantis. Sed, coelo nebuloso, naturae facies lugubri S Visa, fores languescunt, aves silent, et animalia suspirant. Homo tunc fit hebes, ex ideisque variis inter sese multimodis conjunctis, tristis moestus, ac interdum, Praesertim, eheu i inter nos, vitae ipsius
' Harri.'s Coll. of Voyases, and Egede s account of the inhabitants of Greentand.
37쪽
ipsius impatiens. Haec ad mala evitanda, exercitatio sit constans, dumque frigori coeli, cibo potuque generoso, obviam imus, ne in diathesin phlogisticam incidatur cave - .amus. Perspiratio omnimodis promoveatur. Ad hanc Promovendam, aptus Vestitus multum conferet. Subucula
lanea optimos praestat effectus. Quosdam novi per aliquot hyemes, angina saepe correptos, quos hic Vestatus postea sanos servavit. Nec mirum equidem ; dum enim perspirationi favet, sudorem fluentem, indusium laneum madefacere, ac refrigerare solitum, bibit, caloremque superficiei aequalem reddit. Mens moesta, a propriiS infortuniis, a b Umana nequitia, a morte imminente, aliisque ejusmodi, ad blanditias spei, ad risum jocumqlae temperatum, adque poetas, qui lectorem delectando, pariterque monendo, et hilarem et sapientem reddunt, TeVocetur.
Ubicunque frequentibus et subitis coeli mutationibus assuescitur, multi morbi initio acuti in chronicos vel periodicos convertuntur. Hoc in Britannia quotidie observatur. AEgri tempore aestivo bene sani, hyeme redeunte, in morbos priores relabuntur. Post paulum, medicamina, ob vim causae excitantis, nil Valent, nec regimen,
38쪽
etsi plus pollet, diu essica x. In exemplis hujusmodi, ubicunque neri potest, regulam Celsi sequi, et contraria contrariis opponere oportebit. Coelum mite ac serenum in rheumatismo, phthisi, morbis Variis senilibus, aliisque, optimum est remedium. Qui hanc rem plene tractatam videre velit, is perlegat tentamen inaugurale a Gregorio filio conscriptum ; ibi enim inveniet sententiaS Pulchras, ratiocinio justo ac profundo stabilitas, linguaque nitida ei splendente decoratuS. De essiuviis variis in aere fluitantibus, hoc solurn dicam, quod Varietas eorum est fere infinita, ut et effectus. Contagionum nulla adhuc mentio facta, nec nunc fiet, nisi quatenus cum aeris qualitatibus jam descriptis consociantur. Venenum istud subtile, e corporibus humanis semper ejectum, morborum foedorum ac contagiosorum causam interdum fieri, nunc habemuS Compertum. No- socomia male curata, carcere S, Praecipue in regionibus
calidis, ut ille memorabilis, Anglice vulgo, the blachbole os Calcutta,'' nominatus, et naves ubi plurimi aegri in angusto loco claudantur, hoc plene probant. Nil humano generi magis frugiferum, ac attentio huic dirae febri praecaVendae nuper adhibita. Utrum pestis a si
39쪽
mili contagione oriatur, necne, pariam refert; gradu enim
solo disserunt; quod ad alia, idem de utrisque assii mare
licet. Saecula priora, vanis terroribus plena, sibimet pin-TerVnt atmosphaeram, per longum spatium, pestifera et exitiali contagione undique onustam. IHinc fabulae avium super urbes peste laborantes Vol tantium cita morte correptarum, hincque omnia societatis vincula disrupta. Parens filium, siliusque parentem, later solitudinis horrores, languescere et perire reliquit. Nunc autem certiores sumus facti, contagionem exitialem, in atmosphaera, nunquam late diffundi. Platea angusta, immo murus sex Pede S altus, sanos a peste laborantibus tuto dirimit. Quadam concentratione, ut ita dicam, es: opus; virus enim dissipatum parum estessicax. Quod ad hoc, solummodo rem considero, quodque inde est colligendum, id haud minus utile quam clarum est, scilicet no comia, carcereS, HAVeS, cubicula denique aegrorum, libero aeriS cursu esse semper persanda. Hoc neglecto, Putrida atmosphaera circa aegros, sibi aliisque funesta, brevi colligetur. Aer recens et hanc abigit, resque nocivas e systemate evehit.
40쪽
Uti vestimenta quaedam sunt contagionum tenacissima, et saepe mutari et rite perflari debent. Nec alia negligenda, Ut aceti vapores in cubiculis, sulphuris, in stragulis, aliisque, repurgandis, quae tamen non nUnc proseqUidecet. Calor plerumque vim contagionibus addit ; frigus contra minuit; frigus igitur caute adhibendum, cujus Vi S quoque in Variola medenda omnibus innotescit. Ubi regimine antiphlogistico opus sit, ibi frigus rite adhibitum plerumque juvabit. His demum peractis, multa de ulibus aeris generalibus addere foret et facile et jucundum. Eos tamen prosequi cst philosophorum aerem plene tractantium, eosque decorare oratorum est atque Poetarum.
Aerem esse homini, multas ob causas, utilissimum, nemo ignorat. Per eum, radii lucis transmittuntur, vapores pie varii in eo sustentati, coloribus admodum pulchris et diversis, spectantis oculum delectant. Et diluculum matutinum, lucemque, post solem in hesperium cubile demersum, morantem, debemus. Sui motu S ipsius aurem oblectant, seu operant Zephyri, seu Procellae saeviunt. Cantus avium, harmonia instrumentorum, et vox divina oratoris, sine eo nulla esset. Sine eo, gratissimi flores essent odoris Omnino eXPerteS.