장음표시 사용
461쪽
legitimumque testati fuimus &sententiam ea in re nostram ideo flocci facis , quia nec constare nobis , nec uniformiter loqui tibi videmur. At ego perlectis eorum literis, hoc unum comstanter eos mecum asserere sentio, Verum, legitimumque fuisse opobalsamum, quod archiatri Romani theriacae indendum suaserant. In cujus sententiae confirmationem , diversis eos rationibus usos haud nego ; nego pugnantibus usos, aut contrariiS. Me quod attinet, addueis prioris epistolae meae ad Cl. Baldum partem, Verbis cum transpositis, tum diminutis, in hunc modum. God ad Aeopti proregem militumque praefectum , in donum ex Arabia mittebatur , quantitate exiguum. At non ejusdem conditionis erat, quod communiter balsami nomine venditabant optii. Alterum nempe decoctione elitum , alterum plus minus terebinthina similibu que resinosis admisum, cujus longe major proventus . cujus, s serio constet ex Arabia Cahirum, , hinc Venetias adductum esse. yc. AT EGO SENSUM MEUM SIC
EXPRESSERAM. Non ejusdem equidem conditionis erat , quod communi opobalsami nomine venditabant. Nam ad Aeg=pti pro-
regem, militumve praefectum , quod mittebatur, tenuius observavi, odore suavius , colore ex citrino albicans , quantitate exiguum. Reliquum ut copiosus , ita pretio parabilius , idque cum infimatione , tum bonitate rursus diversum. Nam vel purius erat, atque explantae ramis , fructibusque ignis opera elicitum , priori tamen , Ndstas, odoris fragrantia, i, virium pariter incolumitate cognatum , quo in D pnoea, pulmonumque putredine, tum d uria, Uvulneribus felici succusu usum vel terebinthina smiliburique res- mss, plus aut minus permissum, cujus major longe provensus , t c. Quod vestris opobal ami nomine Venetiis transmissam ost , s Alexandriae , vel in Cahiro emptum , atque illac ex Arabia Cicina a latum esse serio conset, non temere pharmacopoeis reficisendum Derit, Uc. Hic assignare me scribis . notas ab antiquis Valde diversas,& locum etiam in crimine ponere. At hic, Pitori, valde er'
*, neque a o quicquam, quod vetustis scriptorum mo-
462쪽
numentis haud consignatum sit. Meminerunt enim, S sponte naturae eliquati liquoris , S innoXio corticis vulnere eliciti: atque hujus quidem tum sinceri, tum adulterati, particulariter admista terebinthina, ut superius expositum. Parari idem artificiosa molitione, dudum inter Arabes scriptores Me- sue prodidit. Atque utcunque haec non sint. Quis unquam prohibuit, veteris doctrinae censum, accessione utilium Observationum augere, quantumvis diVersorum cum non unum nobis limitem ipsi designaverint, per quem eamus. Non domini nostri; sed duces fuerunt, adeoque non praeripuerunt posteris quae inventis adjicerent; sed aperuerunt. Taceo quae de loco subjicis, quoniam opobalsamum ex Arabia, & Calliro accerses adum serio contendo. Non enim aliud huic succo natale solum, nee me, teque fugit, v ariantibus pro climatum intervallo , rerum generabilium causis, -- quas leges, aeternaeque foedera certis Intulerit natura locis , Illud nos maxime omnium collidit, quod ex Epistolarum mearum altera ad C. Baldum , probare conaris, damnatam a te balsami resinam , ex infimo esse genere a me designatorum :adulterari potuisse, denique artificialem non naturalem esse concludis. Scripseram autem quae sequuntur. Habui tandem a
Clarissimo Tomasno , quem proximis sepondebas literis bal amiliquorem, cognoviquefmul atque odorem hausi, illum ipsum esse, quem
in Aeg=pto Venetis nostris, reduces ex Arabia mercatores venum exhibent. Hoc praecipuὸ puritatem ejus asserentes , quod aquae indita guttula , protinus in pelliculam sese explicet, iterumque siFli suspide commota , colligi tota queat, ob tenuissimi se ritus deliquium pallidior et reliquas indolis notas , aetate plus minusve provecta, facilius obscurari. suibus eo libentius sufragitum ivi, quo major succo, cum recentis carpabat ami sapore , cst odore cognatio fuit, in quo , ut cum Hermeticis loquar , το εριφυτον , innatum sulphur , senseuum sdem evidentius provocat. Igitur , quamvis transmissus mihi bal ami liquor spontaneae concretionis lacomam suavitate non referat , quocunque tamen artificio sit elici-
legitimum balsami antiquis cogniti juccum , arioque opobalsa
463쪽
mum Iudico, etiamnum Arabibus dohen balsan , unguen balsami diectum, cyc. Hic vero quid clarius est, quam de industria te quaesivisse
lacunas, quibus eXimium naturae munus deturpares, bacchanalia vixisse , cum simulares Curium. Complexus enim sum :communi opobalsami nomine, non illud tantum quod terebinthina permistum; sed etiam purius, adeoque vel inciso cortice lacrymatum, vel ignis ministerio plantae ramulis, fructibusque subductum: imo optimum omnium, S defaecatissum, quamvis huic κατ ἐχξοL S proxime opobalsami nomen conveniat , mox sincero non defaecato: minus adulterato. Quare
cum id ipsum quod rejecisti purum asseram , legitimum , Santiquis cognitum opobalsamum, licet id sub communi stirpis suae nomine complexus fuerim, facile animadvertisti, non id infimae classis esse me voluisse; sed naturae, viriumque integritate, Vel optimo proXimum constituisse. Adulterari idem facilime potuisse putas, admisto vel thure , vel terebinthina: saporem etiam, odoremque fructuum balsami, ct frondium adminiculo conciliari. Ego fieri haec omnia posse minime ambigo: factum autem fuisse in hoc nostro, cui praecipitium minitaris opobalsamo, constanter nego, pernego. Nulla enim penitus nota defuit, nulla facultas, quibus indolem genuinae substantiae, simplicisque naturae patefacere debuit. Observasse me quidem profiteor , quod recentius, tenui HS , clarius, odoratius, quale id quod tempestive faecibus suis seiunctum, purius deinde concrevit. Hoc tamen ipsum de quo litem agitas, claritate, tenuitate, odore supra terebinthinam praestantiore, quamVis longa itineris ambage copiosis faecibus innataverit, abunde se mihi tale praebuit, ut id legitimi, veri, probique opobalsami Arabici nomine privare S fama, nefas existimaverim. Caeterum de naturali balsami succo quaestionem esse scribis , non artificiali. Tanquam vero naturalis esse desinat, & liquor rei proprius, qui artificiosa quadam ratione eidem subductus est. Veteres utique optimum illum circumspecta Valde,
S perita incisione eliciebant, quod adhibita serri vi, ut lΡ-
464쪽
quitur Tacitus, pavescerent Venae. Plinius incidentis manum artifici temperamento libratam refert, nequid ultra corticem violaretur. Ita Solinus , plantam artifici plaga vulneratam fuisse scribit. Haec animo obversabantur meo Pitori, cum scriberem, quocumque tauren arti ficio sit elicitus, legitimum basan iantiquis cogniti Dccum esse , S aftificiosum educendi modum in utroque spectabam, tam qui diviso frondium cortice ploravit quam qui caloris synergia collectus est. Scio, majoris esse
Operae, atque adeo pJrotechniae non ignobile specimen, resinosum hunc succum, partibus terreis, aquosisque sejungere. Eundem tamen, ut artis est, separatum, neque additamentis heterogeneorum ullis vitiatum, haud minus naturalem balsami liquorem assero; quam picem abietis, vel picere: saccharum harundinis, melleo succo farctae: quam naturales sunt plantae,
quas blando hypocausti calore, & arbitrariis irrigationibus, ad
vigorem floremque perducimus : quam naturales sunt pulli . quos sine matrum incubatu, miti furnorum calore Aegyptiiovis suis excludunt. ἡ Φυ ιν, imitatur natu
ram ars, inquit Aristoteles, & quicquid illa viribus sitis haud
assequitur, inniXa naturae fulcris ars, aemula organorum applicatione perficit, S consummat. Te duo sunt quae involvunt: primum, quod hermetica ana-lγsi collectae balsami lacrymae, valde a natura sua diversae sint, atque alteratae vi ignis: de quo cum Plinio dubitas, plura ne pariat, an perdat. Alterum, quod Cl. Petrus Castellus, hane quae Vulcani beneficio peragitur balsami extractionem, in dubium Vocet. De primo si tacuisses Pitori , te credidissem in artificiosa mistorum dissolutione, de qua Plinio sermo non est,
saltem mediocriter versatum. Nosti diversum esse ignis essectum, si gradus caloris diversus est. Hunc autem rebus in elementa sua dirimendis, convenienter adhibere, non idiotae, sed artificis periti munus est. Qiuemadmodum &-sive stilaginem corrigere , si qua per ignem validiorem contracta fuisset, ut abunde te docebunt, qui haec enchiremata scriptis,& opere profitentur. In altero, facile permitto doctissimum viarum sensu suo abundare. Diversum enim iisdem in rebus tene-
465쪽
re, quos jucundo foedere studiorum cummunio junxit, Id licuit salva semper amicitia.
Audita tantum de artificioso balsami apparatu refero, non visa, qtiae tamen, cur probabil1a mihi visa fuerint tetigi superius. Convenire nos in eo perspicis , quod abjectium tibi liquorem , genuinum S sincerum opobalsamum Veterum agnoUerimuS nec suspees una mihi amplius, an corticum stirpis artifici plaga elicitum fuerit. Secundum censurae tuae fulcimentum est, examen opobalsami nobis probati, factum e tribus Aromatariis , qui illud turbidum , inodorum, in ua.e, masulam relinquens, non coagulans, parum lasse cens , minus liquescens, in superscie se ad instar terebinthinae dissundenso adeoque inane. falsum varii fue mi iuris referium judicarunt. .
Mallem ego Pitori , aestimationi bonorum hominum consuluisses , & factum ipsium prudenti potius silentio involu sies , quam in publicam lucem, S eruditi seculi cognitionem Prot lisses. Palam enim est, judietum de Opobalsamo ex Dios ridis notis ferre non posse, qui naturam ipsius rei perspectam non habet , quique nobilissimi scriptoris fontes integros haud accessit, aut ea saltem non cognovit, vivae Prosper Alpinus , ut haerentes in hoc pleXu dirigeret , de balsamo , ejusdemque
lacryma literis, divulgavit. In quorum neutro cum CXamina tores illi seri sibi constiterint , ausi tamen fuerint , rem aesarissimis doctisiimisque medicis jam probatam, damnare &conviciis proscindere, S veluti e Parnasse datis literis, sacram Apollinis , Musarumque sedem illotis pedibus inquinare , quo
pacto excuses, Videas , ego delendo huic naeUo spongiam reperio nullam. ' Quod si tamen pharmacopoeis in materia medica censenda locum deberi contendas, oppono tribus illis , eX Veneto a malariorum collegio plures, qui contrarium tuentur. Oppono Josephum Dongellum, materiae Medicae accuratam cognitionem,
merito laurus philosophicae brabeo illustrantem. Baldasarum item, S Michaelem Campium , pharmacopaeos integritate fidei artisque suae peritia minime inferiores. Imo aeollegium phar
466쪽
m acopeorum Neapolitanum universum. His enim missa liquoris portio, quem 2lum vertere jubes, Verum legitimumque opobalsamum habitum fuit: quibus subscripserunt Domae, ex iis qui diutius inter Arabes degerunt, Joannes Molinus, linguarum orientalium interpres, Baptista Valtrotus, & Marcus Α-vamtius Chirurgus , praesentem in urbe liquorem eXplorantes. Quanquam parum obest approbato nobis opobalsamo, quod illud aliquot pharmacopaei non cognoVerint: quin summa potius accedit aestimatio, quod occasione commotae litis , viderint, examinarint, laudarint, viri quos nune fovet Italia, artis Medicae gloria, rerumque naturalium cognitione praestantissimi. Et e publicis quidem professoribus, Clar. Petrus Castellus, Joannes Manelphus, Baldus Baldus totius Ecclesiastici status Arichiater, & Alexander Menchinus. E practicis celeberrimis , Marius Schipanus regni Neapolitani protomedicus generalis. M. Aurelius Severinus seculi hujus Chiron alter, Baldasar Bonannus, Paulus Zacchias, & Ioannes Nardius, monumentis literarum, S- fama super aethera noti. Quibus album adjecit calculum Illustrissimus eques , Cassianus de Puteo , non tam splendore natalium, fortunaeque muneribus; quam cognitis physices lectissimis arcanis , & hominum eruditiorum patrocinio paucissimis comparandus. Ab his, quod cum Stephano de Gasparis dissentire volueris, nil detrahit quidem rei laudatae: utrumque tamen vestrum ex animo velim. De faecibus sive misturis, quas in lando vasis superfuisse QK-bis, non est quod vel suspicionem moveas corrupti succi, cum optimum etiam, & quam accuratissima incisione elicitum olim Opobalsamum, faeces suas deposuerit, ut ex Galeno inter Ueteres docemur.
Tandem ultimum censurae tuae sundamentum inducis , &unam prae omnibus aliis auctoritatem te asserre scribis, quae seut in dubium verti non potest , ita controversi liquoris naturam perbem manifestare valet. Hanc esse processum ab Austri mo veteris Pusiliae magistratu formatum, inquo εο constaure Cosmxm de Nigris ,
467쪽
Ieas Piquore sub opobal ami nomine plenum, a Maura quodam MeRcha rede te accepi e , sngulis pro qualibet libra argenteis impensis, mercatoribus Venetis ad quatuor coronarum insigne vendidisse einde illum tam pretio um huccum Romam de Hi e , quem ex Ve-- singit diectis, plus minusve terebinthina , iii que rebus permissum, communi opobal ami numine Genitabant Aegyptii. Hic Vero veteris processus, quid de opobalsami natura tibi manifestarit nescio: hominibus sane, itii cum Menandro ορ ira , plane manifestat nihil. si, quemadmodum jam ante modum collestionis , ad essentiam bali imici liquoris pertrahere frustra conabaris, ita nunc ad naturam ejusedem exit times pertinere, quis Vendiderit, quis emerit,&quanti. Qtiis dentio sibi comparaverit, X venum dederit. Illud approbato viris eXimiis succo abunde favet, quod ex Arabia delatus, a Cosmo de Nigris emptus, Venditusque fuerit, Viro cognoscendis Arabum odoratis mercibus, componendisque medicamentis eXercitatii immo, quem ob probitatem, udemque tot annis compertam, Illustri mirni viri Joannes Donatus , S Antonius Barbadicus, etiamnum caelesti favore superstites , Aegypti quondam consules, clarissimique Senatus ornamenta, in amore, & inter familiares habent. At libram, inquis integram argenteo nummo comparatam
esse. Qiuid tum vero Z Mihi sane juxta cum doctissimis archi atris satis constitit, genuinum, S probum suisse , quod vilius emptum est opobalsamum. De Mauri venditoris facto non
laboramus. Dextre rem acquis1Verit; an sinistre. Inscitia ejus. dem nobilem liquorem prostituerit; an manciparit , ' extorserit pecuniarum indigentia. Immotum interim est, non ideo naturam suam eXuisse opobalsamum , quoniam vili is emptum est. Quemadmodum colorata Europaeorum Vitra, non ideo Vibtra esse desinunt, quia pretiosis Indorum gemmis , ac mercibus saepe permutantur. Caetera quae Justitiae veteris processui subjungis, technas potius tuas ; quam quodvis aliud manifestant. Nihil enim vel dictum a me, vel scriptum de hoc, quem eXH-lare praecipis succo , quum intra vendentium manus detineretur: neque alium postquam vidi , Visuinque eXamina 'i, qUam
468쪽
eognitum antiquis S legitimum opobalsamum vel dixi , vel
scripsit. Plura non adteXo, satis enim habui, Viris egregiis, qui dudum in pulvere hujus circi sudarunt, potius applaudere, quam pugnata jam pugna Ventilationem ordiri. Doctos autem Sprudentes materiae medicae perVestigatores monitos Velim , ne Arabicae balsami lacrymae fragrantiam ultra captum veterum eXtollant ; sed notas e fontibus Dioscoridis petitas , eidem sic applicent, ut resinosa liquoris naturae, substantiaeque non repugnent: denique non tam cultorum defectu; quam incuria hominum nobis subductam , in usum antidotorum, si non communium; saltem eorum quae proceribus aut principi suo paraturi, studiose revocent. Philemonis illius memores,
Si quae habemus, iisdem haud utimur , quaeque non habemus quaerimus: aliis nos per sortunam sumus , aliis per nos ipsos privaturi.
469쪽
lsol Resormatori dei studio di
tore det S. Osticio di Padoa, che net Libro inti tolato Joannis Vestingit opobalsami Veteribus cogniti
Vindiciae, non sitroVacosa alcuna contra la Sante Fede Catolica, inpari menti per attestationi det Segretario Nostro, non vi si trova cosa alcuna contra Principi & buonicostumi, concedemo licenZa, che si a stampato, dove dosi osservar quanto per legge in proposito di stampe , con conditione che non sia vendulo se prima non vi enpresentato uno per la Libreria publica, giusta la parte deli Ecceti. Senato de Decemb. In quorum fi dem, &c. Venetia af 3. di Novembre 16 3.
t Balista Nanni Rest Pietro Foscarini Rest Aisse Geriri set Joanni Vestingio Equiti, Viro clarissimo, Aloysius Quirinus S. P.
V Indicias tuas opobalsami Veterum , contra redentiorum quorundam inscitiam Vidi, legi, & approbavi. Veni gii enim sunt, hoc est, doctissimi viri, qui scientias omnes caulet , S in his studossissime summo posterorum fructu aetatem consumpsit. Laudent ii qui profitentur tanta haec, cum illa d
gustarint , palatoque suavissima eXperimento comprobarint. Quare quanto citius emce ulaedantur, &c.
Die I 6. Octobris I 6 3. Pus cui titulus Joannis Vesingit opobalsami Veteribus Cingnixi Vindiciae, quod ruit carminatum ab Laceti. D. D.
470쪽
pressione Paduae visum etiam S approbatum sup . Die, Sanno, cum nihil contra fidem, Principes, seu bonos mores in ipso reperiatu Ita est, ego Fr. Antonius Vercellus a Lendenaria Inq. Generalis Paduae.
ERuditissiimum hoc opus Praeclarissimi , & Excellentissim1Joannis Vesingit Equitis , S in Patavina Universitate Botaces, & Anatomiae Primarii Profesibris, Hortique Medici Pri secti; cui inscriptio, opobalsami Vindicite, Ego Joannes Colati inius diligentissime, ac suinina cum Voluptate perlegi. Nec quicquam in eo reperi a Catholica pietate morumve probitate devium. in vero doctrinae soliditate singulari elegantiae candore ita ubique esst firmatum, atque inspersum, Ut per manus, ct ora dqctovum hominum volitare mereatur. In qUOrum . fidem, &C. Ioannes Cottunius
Philos . primi loci ordinarius qui supra. REverendissimi P. Haereticae pravitatis Quaesitoris jussu, Viri - dicias opobalsamo ab Ioanne VesingioViro Cllarissimo latas .
Iegere, pretium fuit. Qtio in opere , non modo nihil occurrit quod Christianum lectorem moretur, aut turbet , qNodque po illica torvitas secus distum interpretetur: sed stius stiperis honos constat, qui in eo succo qiuoddam immortalitatis simulacrum posuerimi nec indignatur superis sequa potestas Regium liquorent in ordinem privati usus cogi, qui omnem seculi morum que tabem
frocul habebit. Patavii VIL Kal. Novembris MDCXLII
. Octavius Ferrari US, Eloquentiae, & Graecae linguae Pros. ordinariuS.