장음표시 사용
441쪽
bant , cephalicos ob hoc ipsum appellatos , si ladente pariter hoc auXilium medendi praeceptore Galeno. Inutiles quidem eos judicat vir clarissimus Ludovicus Sept alliis , si1 eX Magati
sententia raro Vulnera detegantur, calor partium naturalis foveatur, decensque puri collecto eXitias paretur. Ait aera haud raro contingit, ut insignis partium sauciatarum debilitas, adeoque purulentae sordis ingens proventiis , & ob s1tum vulneris decli Viorem ei luXus excrementorum dissicilis majus ab
siccantibus pulveribus propositis pricladium ei flagitet; essicacior tamen, & evidentior etiam ostibus laesis opobalsami profectiis est. Utor eo, dum haec scribo, in puero, cui temporum Os deStrum ex lapsa, duplici fistura graviter is stim erat, feliciissim' si accesse sit. Nam postquam exiguo , stellatoque terebello 'ste per ruto . Viam aperitissem coercito subtus puri, liquoris Arabici tepidis aliquot guttis, pini laci Tma dilutis, S uulneri indit1s,
partium contus artim separationem, Carnisque regenerationem,
facili opera natura consecuta fuit. Subjicit his omnibus Dioscorides, spissamentis unguentorum Xγlobalsamum esse adhibitum , neque id sane inconvenienter. Cum terrea ssiccaque sui portione bibere liquidiora potuerit, simulque densare , &suavi etiam halitu gratiam unguentorum Vel f Vere, Vel au
Hae tam praestantium facultatum dotes, cum in Arabici balsami liquore, non tam meis, quam Aegliptiorum, ArabUmque Crebris pariter , ac certis eXperimentis clarissime refulgeant reum notas etiam tam bonitatis , quam sinceritatis easdem ad amussim exhibeat; plantam denique genitricem, natUra , at que habitu eandem sortitus fuerit, quam nobilissimi auctores descripserunt , qtrisquis illum genuinum veterum opobalsamum hauddum agnoscit, eum palam est , aut sensuum aut rationis impotentem esse. Judicarunt idem , p aeter allegatos initio. I. C. Scaliger, E. Caesalpinus , G. Fallopius. I. Costaeus , C. Clusiius, M. Lobelius, P. Mattheolus , Viri materiae medicae cognitione hoc aeVo principes. Caeterum, ut olim antidotos celebriores componentibus, non
raro propter paucitatem deerat haec gratissima resina; sic
442쪽
hodie, ob causas superius adductas , ct ingentem Theriaces in tot urbibus componendae quantitatem , paucissimis sussicit. Cogitarunt itaque viri salutis publicae studiosi , quid opobalsami deficientis locum vicesque subire posset. Aptissimum judicantes , quod eidem substantiae ratione cognatum , quod facultatibus , vel omnibus, vel saltem praecipuis prOXimum eXistit. Galenus summorum principum judicio, in antidotis componendis accuratissimus, absente balsami lacryma myrrham stacten adoptabat. Fuit haec , ut diserte protulit Theophra
sitis, κοπ ομεν re ἔλικιον ἐον, eli lacrymata recenter mTrrha, jamque concreta pars tenuior, ejusdem contusione,
S expressione eliquata. Dicitur oleum, quia fluida , oleique lentore praedita deprehendebatur : stacte item , mos αξειν, quod paulatim stillaret : quemadmodum residuum ejus in ossas convolutum, myrrha ficta , Miscebatur quidem alias myrrha Theriacae; stacten tamen opobalsamo succedaneum constituit rei medicae itastaurator, quandoquidem haec, possitis partium crassiorum impedimentis, tam resinosa substantia, quam temperamenti harmonia , & actionum omnium aemula virtute , balsami liquorem proprius attingebat. Nec fugiebat medendi praeceptorem , quod aucta mJrrha , myrrhinus odor antidoto conciliaretur, qui displicuit Oddo)quia balsamicarum virium accessionem potius quam odoris consueti mutationem aliquam respiciebat. Imitabimur Galeni diligentiam, si myrrham selectissimam vini spiritu solutam, semotis prius terrenis fecibus, spirituque caloris artifici gradu
iterum abstracto, ad liquidioris resinae modum, habitumVe re-Vocemus. Incedunt eadem cum Galeno Via, qui cognitas hoc aevo praecipuas resinas opobalsamo vicarias constituunt. Tales ex Indiis allatae sunt Tolytana, &yeruana lacryma , quarum utrique, propriis appellationibus posthabitis, Vulgus me catorum balsami nomen fecit. Praestantior eX his Tolutana, quam Pino similis arbuscula, vulnerato cortice fundit, tam odora fragrantia, quam virtutum omnium explorato specimine Arabum opobalsamo valde cognata. Eligenda, quae aurei adhuc coloris, saporis haud ingrati, Jasmini suaveolentiam quo
443쪽
obal mi Vindictae. - αδ rdammodo spirans, nondum valde condensata ; sed qriae puta minibus nucum Indicarum modice calefactis prompte emuit , quibus inclusa plerumque mittitur in Europam. Harum quoque defectum supplere liquidas , & fragrantes lacrymas, quas e tenellis terebinthi, abietis , pistacei, pinique ramis , laxatus
perita manu corteX , Vernantis anni tempore promit , nemo
dubitabit, qui justis ponderibus, tam substantiae cum opobalsamo, quam facultatum consensum eXaminabit : licet e tere bintho Cypria flavus liquor, arte Hermetica prolicitus , cum sit calidior, tenuiorque ejusdem pars, Mesue , Fallopio, Re nodeo , Lobelio , viris in aestimanda simplicium medicamentorum natura peritissimis , dignus visus fuerit , quem deficienti opobalsamo substituerent. Ad vires magis eXcellentes respexerunt, quam temperamenti, & facultatum ssimilitudinem, qui destillatum e baccis juniperi, lauri, mace , caryophyllis amromaticis oleum , aut e seminibus citri S nuce myristica eX-pres iam , balsami resinae submittendum judicarunt quorum tamen hoc , quemadmodum stillatis oleis temperatius , odore suavius, paratuque facilius; ita clarissimorum Virorum punctis, calcillisque magis receptum est. Fructui balsami cubebas in Commentariis supponit P. Matthiolus , cl. Ala3mo surculis illius utriusque lauri corticem.ViX tamen carpobalsamo, maturis te
rebinthi fructibus , & Xγlobalsamo vegetis ejusdem ramulis , quicquam similius obrium habemus Haec sunt, mi Peregrine Pitori, quae pro declaranda Dioscoridis sententia de balsamicae resinae tam natura, quam facultatibus , in Patavino Serenissimae Reip. Archigymnasio , variarum nationum auditores publice docui: adhibita etiam in examen illa ipsa , quam pharmacopoeis aliquot patrocinaturusrejicis; quam mistae , larvatae, falsae , sedistiaeque titulis proscribis. Ascendere tribunal voluisti, quod diu sub Augusto Caesare corruis. memorat Dio, spretaque lege Clodia, tanquam reo provocationem adempturus, egisti censuram; quodque iniquius, de re neque inspecta diligentius, neque eXperimentis tibi cognita. Solis , inquis, ex Cl. Baldi dictis , quas per cuniculum euendam, ad totam hanc labefactandam doctrinam irrepere, ex
444쪽
scripturis elisere veritatem mihi propositum es , quando non a Pinus experimentum haberi possit. ldi enim non minus medici quisis pharmacopaei , pretio a antidota componendi ilicet atque Venetias adductus est liquor , Theriacas pararunt, omneque protinus dis a-Οere residuis. Atque utinam infra censoriam gravitatem , &modestiae fines , quam verbis tuis tibi quidem tribuis , contineri potuisses , aut innatae mentibus humanis caliginis meminisse , quam exordio libelli inducis. Nunc irrumpis , S lai datum a prudentissimis , doctisiimisque Urbis archiatris balsami
succum tanquam personatum generosi is ausis te propul are praefaris , atque a cunctis exsulem Europae provinciis, ad Capitolinam tandem urcem , Celuti securissimum periclitantis auΜilium, delinquentis alueum confugientem , ab ea dare praecipitem, jamque taedio am lucis farcinam sustinentem , merita laceratione di perdere.
Mox pusilum te bellatorem scribis, bi cum robustissmis hostibus
manum conserere non sertimescere ut parmam albam illori hoc facinore delineare poss. In progressu posita clava , S leonino exuVio, viris praestantissimis, Baldo , S P. Castello estus eblandiris, quorum huic summam doctrinam, ingenii mirandam ostentationem , S praeclara merita : illi charitatem , maXimamque pietatem tribuis , quod approbarim , & defenderint liquorem, quem ceu falsum, larvatumque disperdis, S exul re jube S.
Campios non minus varia doctrina ; quam materiae medicae notitia laudatissimos, commendationem, inquis, mereri, quod sensum suum, licet non vere , libere tamen , S sincere proposuerint; quamvis in scriptis eorum , ubi tenebrae tuae fuerint, ne Verbo quidem innuas. Nec juvat , te censore, sinceritas, &libertas ulla Iosephum Dongellium , Francisci Periae testimonio, simplicium medicamentorum investigatorem solertissimum, quem solum inverso pollice damnas , quoniam auctoritati tantum quorundam confisus rationem, , experientiam dimiserit de ignotis sibi pronunciare non puduerit. At vero Pitori, dum aliorum dictis, scriptisque totus intentus , hanc tantum censurae
tuae eXcusationem affers, quod eXcell. virorum asserta, vel in
firma , Vel a judicio tuo aueaa uat : dum de re tibi non per
445쪽
specta, alienum assers experimentum, non tuΠm, quas tibi con- pedes ipse fabricaris, qLIove flammeolo pUdori tuo consulueris, tute videas. Suspicionem qUOque moVes malae causae , quod sententiam judices de medicamento delato nondum tulerint. At ea penitus vana est Quis enim cum Menandromescit, πηος φῶς et άληθει. , Veritatem in lucem extrahere tempus t moramque hanc non crimen in re sed cognitionis dissicultatem arguere. Caeterum absolverunt opobalsamum viri, qui maxime de natura ejus atque optime judicare potuerunt,m quorum sum agiis haud dubito clarissimos arbitros pariter acuuiescere: quorum hic singularem imitari prudentiam debebas quod in materia non omnibus modis sibi perspecta, Hippocraticum illud serio sequendum existimarint, Excessus denique improbati a te opobalsami , tam Emptores , quam assertores. Illos quia sibi comparaverint id , quod ex meis dictis commune balsamici liquoris nomen praese tulerit: hos ,' quia probaverint succium, in cujus distinctione cum Vercim a falso cernendum , etiam peritissimos quosque falli potuisse, fateatur Galenus. Te interim eXtra peritissimorum dis eximen ponis, dum assumpto non Di scoridis, ut reris; sed interpretis filo, jam explicitum te labyrintho, jam ignorantiae monitrumjugu sie scribis, perfectaeque notitiae portam reperisse non dubitas: nempe quia lippos hic arbitraris clarissimos Urbis archi atros ; te solum
stuam aut aquila, aut serpens Epidaurius. Quibus coloribus cum etiam caecutienti satis eXprimas , quos affectus ad hoc tribunal attuleris , quaque animi moderatione censorium ossici lin peregeris, parcam. ego operae , & presesum parma tua facinus, siquidem publicae luci exponere plac it, aeternum esse facile pati rq . H Tangam igitur in scripto tuo ea praeelpue, quae P. Alpinum, celeberrimum anteces rem meum , meque propius spectant. Immerguntur , ais , aevi nostri doctiores innumeris disscultatibus ,
dum non contenti his quae Europa quotidie subministrat , opobalsa- Uam . antiquis pretiosi um . nostris de sideratismum succum,
446쪽
huc. usque advθcant, ex Arabia , lyc. Sed immergantur Pitori, dissicultatibus, non submergantur; imo enatent, atque ex alto illo rerum naturalium educant nobiles Veluti uniones, quibus rem medicam locupletent, & augeant, publico bonae' Ualetudinis commodo: Quos stimulos generosiis, doctisque animis in hoc stii dio gloria tantum non admoUit 8 In eXemplum venit poeta Carus, qui, causas pli Isices accuratius investigaturus Non me, inquit, animi fallit , quam sint obscura , sed acri Percussit thrso laudis spes magna meum cor , Et simul incussit Musarum in pectus amorem. Nec inanes fuiste laudabiles conatus , ostendit ex utriusque Indiae mercibus , utilium medicamentorum ingens accellio. Veteres utique pharmacis Europaeis contenti non fuere, sed, undecunque coelestis favor ostendit ad morbos remedium, grata
Ne Theriacam quidem magna parte Eu opaeeis praesidiis instruxerunt ; sed exoticis ex Alia , Aphricaque petitis. Alebant: in Creta rigotomos suos Imperatores, . qui non dictamnum ta
Pu4ersus caulem foliis, θ' sore comantem
Sed etiam scordium, chamadrin, marrubium, obvias Italiae plantas, cistellis plenis urbi submittebant. Fadii rationem aD fert Plinius , quoniam invaserat animos persuasio infinito praestare quae in Creta nascuntur, iis quae tellus alibi producit , quantumVis ejusdem generis. Diligentiam igitur antiquorum semuletur necessum est , quisquis eorum inventis frui volet, . vitandisque dissicultatum scopulis Viam eandem ineat , quam vestigiis suis illi expreserunt. Chiragogum hic optimum e priscis se praebet Gadenus, atque in hoc ipso, quem contemnis, eximio succo. Nam in ejus exquisitiore cognitione, . Cum fraudibus S technis adulterantium vix explicare se posset, pro
fectus in Palaestinam ipse fuit, ut cultam regiis in hortis plantam videret, Silla
447쪽
- odorato sudantia ligno Bassiama Particulam inde liquoris sumptam , semper secum babuit , spurio, legitimoque dignoscendo Veluti regulam. Itaque inclamat etiam hodie studiosis , praecipuum esse in materiae medicae cognitione , eam: Videre ipsam , nec semel ; sed frequenti inspectione , quale sit optimum observare. Fugiendum esse Pamphili institutum , qui quas non viderat herbas scriptis db vulgarat. Ridebat olim id hominum 'genus Heraclides Tarentinus, S praeconibus simili mum ferebat, qui formam ac
notas fugitivi mancipii, licet nunquam Viderint , voce tamen sua publicant: fierique si forte is quem praeconio indicarunt prope adsistat, eum tamen ut non agnoscant, At, inquis , ex Arabia advocant opobalsamum antiquis petiosissimum, nostris desideratissimum succum. Advocandram autem ex Arabia nunc esse, lateris ipse, quippe quae natalis ejusdem tellus , S ex qua tot jam seculis repetitum fuit, quicquid in Imperatorum principumque manus pervenit , quod genuini opobalsami titulo peritissimus quisque dignatus est. Scio, inimicam esse, & infestam Christiano nomini regionis hujus gentem, adeoque aleae periculosae plenum opus, curiosius quicquam in ea scrutarib Nec prosecto tanti est, abject is Christianae professionis insignibus niveo turbine
caput impedire, Mahometanumque simulare , ut constet balsamicum succum , vulnerato cortice, an ignis opera barbari colligant. Substiti ergo in propinquis Aegypti emporiis ,
quibus nullo non anno, quod melius, deteriusve opobalsamum, quod simplex, aut mistum, haud dissiculter discere potui. Fe .cerunt idem inclyti viri, quorum industriae notitiam S usum eximii hujus medicamenti debemus. Advocabimus igitur ex Arabia opobalsamum , ct injustis ereptum possessoribus, in rem nostram vindicabimus. Sumemus a profano populo sanitatis curandae auXilia , a quo thura accipere non dubitamus , quae
Cur pretiosissimum antiquis opobalsamum fuerit, exposuistperius . tuis cur id desideratissimum scribas, mirari subiit, in
448쪽
ea urbe , quae assiduo cum Syris, Aegyptiisque commercio , apud nobilissimos civium copiam ejus haud contemnendam semper obtinuit, semper obtinebit, Ut minime tibi desperandiim jure existimes , ab Excell. Aemylio Parisano , quod asserere voluit opobalsamum, in urbe Veneta posse demonstrari. Mihi
id paucis mensibus in ea degenti, antequam Orientales provincias cogitarem , optimae notae conBedium fuistb jam ante assirmavi , certusque sum , apud aromatarios diligentiores obvium esse. Observavi id in eadem urbe, paucis antequam haec praelo subjicerentur mensibus, laudabile, satisque copiosum, quod Illustrissimus Antonius Capellus , Venetae nationis olim in Aegypto consul in patriam secum attulerat: quodque merito a Clarissimis Romanis archiatris laudatum , digitumque habitum fuit, ut omista succedaneo, per Antonium Mansredum,
virum in componendis Veterum antidotis accuratissimum, Theriacae denuo misceretur. Possident idem in hac Patavina civitate, pharmacopaei primarii omnes , S in Museis suis, viri CL Io. Dominicus Sala , S Gulielmus Sotherus , quod
a Matthia Rom. Imperatore, Lignicensis princeps dono olim a ' ceper Qtiamvis omnino frustra sit, quicunqtae in opobalsamis, temporis diuturnitate jam plurimum densatis, recentis liquoris notas, & experimenta praestolatur. Pejus illud est, quod non immerito a quibusdam dubitari refers, an veri balsami lignum ad nos, S semina ferantur. Sed dubitent homines, qui paralogismis suis impliciti mentem exporrigere nequeunt. Ego plurimum utriusque quotannis eX Ar hia delatum conspexi, ex quo Venetis, Belgis, Anglis, Gallis in Calliro degentibus , aequa semper emendi potestas fuit. Hoc ipso quo scripsi anno, tam semina, quam ramulos genu, ni batomi, etiamnum probos, ct odoratos Venetiis accepi, quos inter auditores, cum publice naturam horum & egregias facultates explicassem , distribui. Cur autem insitam odoris
Ἀτονίων , adeoque Virium suarum robur non adeo longo tempore sustineant, in praecedentibus eXpositum est. Sed haec ut non tam eam, quam gravissimorum Virorum, qui se legi mum balsami lignum fructusque, vidisse: testantur, auctoritate tibi per-
449쪽
suaderi tandem pateris; ita licentionis nimis fore , , temera rium scribis, talm ac tantam eius copiam constituere , qualiis σuanta quotidiὸ in ossciuis visitur , nec verum a sal o, a falso Diniit separare. De quorum altero, sententiam tuam libens amplector , &-in examinandis hujus generis liquoribus laudo. Quaecunque tamen hic secerni queunt, eum optime cum Galeno disi ines urum assero , qui non tantum notas a veteribus traditas in eorum libris perite & curiose expendit; sed confirmatum multiplici inspectione sensum, &judicium pariter adhibet. De copia illa opobalsamorum, quam in ossicinis vis quotidie videri, Judicent viri eXercitati, Arabicae, proprieque sic dictae balsami plantae liquores stat, an ex Indicis resinis odorati si ic- ei. Equidem opobalsami Arabici recentis, cum illa scriberes, non copiam in ossicinis Venetis ; sed inopiam fuisse, satis a te proditum est , cum testeris, liquorem, tibi quidem abjectum,
ilii et atque in urbem adductus , a medicis non minus quam pharmacopolis, antidota pretiosa componere cupientibus , avide coemptum
N residuum ejus omne dissipatum fuisse. Concedam interini , optimi quidem illius; sed annosii , jamque obsoleti ex Arabia opobalsami Venetiis apud proceres , S illustres ciVes, urbisque aromatarios , majorem quam in ulla Europae civitate quantitatem haberi , diversis temporibus eX Aegypto autria allati, quod ipsum tamen ob aetatis vitium, speciei suae o dine eXpellere , & nomine gentilitio privare , vel tuis verbis licentiosum foret, ac temerarium. Abundare autem posse Arabes, pretiosa veteribus lacryma, nemini Obscurum est, cum abundent ejusdem genetrice planta quae tam actis ab radice germinibus , quam eX foecundo semine , facilem sui propagationem admittit. Aegyptii paucis lustris calami sacchariseii culta tantum profecerunt, ut jam non suos sed Byzantium , &Venetias insigni sacchari proventu instruant: fieri idem posta de balsami succo, si1 cura ssimilis & studium accedat , ambigu-
Itaque nec in Prosperum Alpinum satis aequus es, virum optime hic , maximeque promerium. Duo enim sunt quae ori
450쪽
cis, ignorantἰam veteribus ignoranter eum attribui e s seetin δελ- de tibi desideratissimum , adeo trivialem consituisse, ut cuilibet habendi facultatem concesserit. Utrumque Pitori parum circumspecte. Nam veterum scriptis siquis cum Oculis animum acriter advertit: si quae de balsami planta , surculis , succo , seminibusque Justinus, Pausanias, Solinus, Tacitus, Plinius tradidere, prudenter examinat , tam dissJna , frontibusque adversis pugnantia, in argumentKm ignorantiae non trahit, illi parum liquide constare potest , quid distent aera lupinis. Illos ipsos rei herbariae summates scriptores , arbusculae balsami faciem integram exactius haud cognovisse, minime obscurum est , Theophrastus enim quae de balsamo scripsit, aliena fide retulit: adeoque historiam ejus his orditur, ἀναφάσι δυο μονους , hortos esse aiunt duos tantum quemadmodum capite praecedenti de Casia & cinnamomo , - δε κιννααομου , ψ κασίας ὐ de casia & Cinnamomo haec dicunt. Dioscoridem autem palam est , Theophrastum auctorem sequi. Quamvis enim sese plurima δὲ άυτο νίας , sive inspectione propria observasse profiteatur, quaedam tamen ἐξ Dοώας συα- , ex historia consentiente se deprompsisse , non dissite
In altero quod objicis, quis P. Alpini mentem , etiam per sparsam a te nebulam haud intuetur Z Dederat .pobalsamum Magnis Hetruriae ducibus , observantiae suae monumentum &pignus. Itaque nil humile , nil abjectum in trivio de re fetiatiebat , cujus Virtutem scriptis quoque opere maXimo extulerat. At cuilibet, inquis habendi facultatem concessit. Cui vero bono id non sit bonum Z & vel cum Crasso aliquo de munificientia contendat Prosper noster. Concessit autem eXteris omnibus, annis sexaginta jam exactis, in Aegypto secum degentibus. Hodie an major in Calliro, & Alexandria balsamicae hujus resinae copia reperiatur , assirmare non ausim praesertim cum jam ab annis tredecim in tumultus exarserint Arabes, concussis quo premuntur, Serthico jugo, si non excuso. Tum yero quid fieri amet, &