Q. Curtij De rebus gestis Alexandri Magni regis Macedonum, libri decem. Nunc demum summo studio, & diligentia castigati. Accessit dissertatiuncola de aetate, qua floruit Curtius, necnon cuiuslibet libri argumenta. Cum indice orationum, ..

141쪽

Capete poterat, aut in ordi ines ire . Diu Parmen scunctatus,cibia in vi caperent, ipse pronunciat Ia-que exire necessc erat,tainc demum intra taberinculta in saepiusti, nomine compellatum,cum voceno poliet tactu excitauit. Multa lux,inquit,est. Instructam aciem hostis admouit tuus miles adhue inermis expectat imperium . Vbi est vigor ille Gnimi tuiὶ nempe excitare vigiles bies . Adhaeelexander Credisne me prius innum capere potu ille , qua exonerare animum solicitudines, quae quiete morabatur signfiq; pugias tuba dari iussit,d cu in eade admiratione Parmenio perseueraret quod securus inna cςpisset, Minime,inquit,nai-rsi est: Ego enim, cu Darius terras ureret, vicos excideret alimenta corrumperet, potens mei non ra. Nunc vero quid metuam,cum acie decernere

Paret hercule votu meu impleuit, sed huius quo que consili ratio postea reddetur . Vos ite ad co pias, quibus quis 3 praeest: ego iam adero,& quid

fieri velim,expon l. Raryadmodu admonitu amicorum,cum metus discriminis aderat, uti solebat. Tunc quoq; munimento corporis sumpto,processit ad milites. Haud alias tam alacrem viderant Regem dc vultu eius interrito,certa spem victo. Tiae augurabantur . Atq; ille prorupto vallo exire copias iubet,ucie J disponit in dextero cornu lo Cati stit equites, quos agmina appellat. Pr erat bis Clytus,cui iunxit Philotae tui mas,cςterosit, P qsse letos e luitia lateri eius applicauit ultima Meleagei ala stabat,quam phalax sequeqatur. Post phalangem argyraspides erant. His Nicanor Parmenionis filius praeerat, in subsidi j cum manu sua Coenos. Post eum Horestes, Lyncestaq, Post illos Polypercoii, dux peregrini militis . Huius Agini ni Amyntas pinceps erati Phila3us Balacros re .gebat in societatem nuper scitos m c dexteri corita facies erat. In laevo Craterus Peloponnensium

142쪽

Equites habebat, Achaeorum l.& Locrensium, Ac Maleonensium turmis sibi adimi istis: hos Tliellati Equites calaudebant, Philippo duce Peditu acies equitatu tegebatur. Frons laeui cornu haec erat. Sed ne circuiri posse a niultitudine, ultimum agmen vaticla manu cinxerat. Cornua quoq; subsidijs firmauit, non recta fronte, sed a latere positis, ut si hostis circumuenire aciem tentasset,parata pugii

serent. Hic Agriani erant, luibus Attalus praeera adiunctis sagittarijs Cretensib. Vltinios orditie cauertit a fronte,ut totam aciem orbe muniret. Ill)rie hic erant,adiuncto milite mercede conducto. Thracas quoq; simul obiecerat lauiter armatos, adeoq, aciem versatilem posuit, ut qui ultimi strubant, ne circuirentur, verti tamen,& ita frontentiis circumagi possent. Itaque non prima, quam late. ra, non latera munitiora suere, quam terga. His ita ordinatis pr ipit, ut si falcatos currus cum fre. ii Liti Barbari emitterent, ipsi laxatis ordinibus impetu eurrentiu siletio exciperent:haud dubius si ire noxa transcursos,si nemo se opponeret.Sin autem

sine fremitu immisissent,eos pii clamore terreret pauido';equos telis utrinq;suffbderent. Qui cor

nibus praerant extendere ea iussi, ita ut ne circum uenirentur, si arctius starent, nec tamen media aciem exinanirent Impellimenta cum captiuis,in ter quos mater,liberiq;Dariscustodiebantur,haud procul ab acie in edito colle constituit, modico praesidio relicto Laetium cornu,sicut alias, Parmenioni lucidia datum: ipse in dextro stabat. Nondua teli iactum peruetierant, cum Bion quidam transfuga, quanto maximo cursu potuerat,ad Regem peruenit, nuntiatas murices ferreos in tenam defodisse Darium , qua hostem Equites emissiti. rum esse ciIedebat notatuinque certo signo locui, ut fraus euitari a suis posset Asseruari transstlaga iussia, duces conuocat, expositoque, quod

143쪽

nuntiatum erat, moiret ut regionem monstratam declinent,equitemquet periculum edoceanti rima iam hoc tantus ea excitus exaudim hon poterat,

sum aurium intercipiente fremitu duorum M. initium sed ii aspectu ominum, luces, pro . ximum quenque uterequitans alloquebatur. 1 inmensis tot terras in spem victiuiae,de qua dimicatulum sere .hoc unum superesse discrimZGranicu lic amnem,Ciliciaeque nioni , Syriam AEgyprimam praesitibus raptas,ingentia spes si riarq; incitamenta reserebat reprehensos ex ruga Persas pugnaturos,quia fuge re non posse ii nisi diem iam metu exangue armis suis in os eodem vestigio haereres nullum desperationis it lorum maius indiciu evitia quod urbes,quod agros suos urerent:quicquid non corrupissentato. situ esse ciniselli Nomina vero vam gentiu igno, tarum ne extimescerent: neque enim ad belli discrimen pertineri, qui ab his Scythae, quive C

ignobilax esse viros series iit imbelles ex latebris suis eruto, nihil praeteri mina Rix Mii doties virtute assecutos,ia ii toto orben us esse qui tales viros ignoraret intueresur Barbaroru inconditu agmen saltu iuhil adiret iaculu habere,aldi funda saxa librare,pa cis iusta arma esse . Itaque illhinc plures state, hinc ares dimicaturos:nec postulare se ut sortiter e pesserent praelium,ni ipse, teris solitu linis filisset exemplum, se ante prima signa dimicaturum spondere Pro se, quot cicati ices,totidem corporis decora. Scire ipsos unum pene se praedae comunis exortem n illis colendis, ornandis' usurpare victoriae piamita H esse sertibus viris dicere. Si quidissimiles eorum essent, illa suisse dicturuin per uenisse ed, unde sugere non possent, tot terraivin

patia, usis,tot amnibus, montibusq,post term

144쪽

obiectis ter in patria dc penates, anu esse facindum.Sic ellices,sic proximi militum in litis ii iiii. Darius in laeuo cornu erat, magno agmine uom

tatq;paucitatem Iostis,uanan sciem esse extentis cornibus ratus. Caeterum sicut cui tu eminebat dextera,leluique ad cucumstatutu agmina ocul rimanti';circumserens Terrarum .inquit, quas O

comas halicalluit, inhinc claudit Hessespontiij, paulo ante domini,ia no de gloria ted de salute,&quod saluti Varpolutis,de libertate pugnaiadu est. Hic clies ini perlu,quo millum amplius vidit inis

aut constituet,aut finiet. Apud Granicum minima virili farte cum lacidi certauimus In Cilicia victos Syria poterat exciper Magna mimi nacta regni Tigris,atque Euphrates erant. Ventun est eo, vitiae pulsis ne fugae quidein locus est. Omnia tam diutino bello exhausta pol tervum sunt. Non incolas suos urbes,no cultores hi hi terrae. Coniuges quoq; a ridemuntur haneaei si rata hostib. Pr da,nisi pro cnarissiinis pignoribus corpora oppinimus. 3od meam ruit misi, mercitu, quem pene immensa plauitie vix caperet. coparaui:equos,arma distrabui comeatus,ne ina tete multitudini deessent,piouidi, locum,in quo cies explicari posset,elegi. Caetera in vestra potestate sunt:audete modo vincere,famamq;inmmis sinium aduersus series viros telumi, contemnite. Temeritas est, quam adhuc pro virtute linitiistis:

quae ubi primum impetum effidit tebit quaedam

animalia amisso aculeo, torpet. Hi vero campi deprehendere paucitatena, quam Ciliciae montes ab Lbnderam. Viditis ordinerraios γrima ea tenta, mediam aciem vanam,& exhaustam. Nani ultimi quos locauit aduersos,terga iam praebent obteri mehercula equorum ungulis possunt, et laiI-

145쪽

xerimus,si vinciriaus praelio. Nam ne illis quidem ad fugam locus est. Huic: Euphrates, illlunc Tigris pro bibet inesu es clupantea pro illis erat, cincontrarium conuersa sunt. Nostrum mobile expeditum agmen est, illiad praeda graue . Implocatores ergo spolijs nostris trucidabimus: eademque res, domus, victoriferito fructiis . Quod si emi vobis nome eluis mouet, cogitet incidonum illhic arma esse,non corporadmittu enuuianguinis nulae liniuimus , comper grauior in

paucitate iactura est. Nam Alexander quantustu. q. e ignauis, timidis videri potest , unu animal est de si quid mihi creditis,temerarium, vecorS, adhuc nostro pauore,qua sua vi tui te selicius. Nihil aute potest esse minuritu, cui non subest ratio. Uret feliciis aspirare videatur,tamen ad ultimure meritati non si incit Praetersa bIeueF,S muta hiles vices rerum sunt,α sertuna nutiqua simpliciter indulget Forsitan ita Dij fata ordinauerunt, . t Per seru imperi uod se cu'do cursu per 3 nnos ad siminum Astignim evexerant, magno

motu concuterent magis quam affligeret, admo-

Uitq; nos stagnitatis urana: ---. prosperis rebus obliuio est . Modo Graecis vltro bello inserebamus iunc a sedibus nostris propulsamus illatum Iactamur inuice varietate sol tunae. Videlicet imperi si,quod mutuo affectamus yna gens non capit . Coeterum etiam si sp M in jubellet,necessitas tamen stimulare delaot rrema peruentum est Matrem meam, tuas filias,

Ochum in sipe huius imperi yntium,illo prin cipes illam obolem regiae stis pis, duces vestros Regu pila vinctos babet nisi quod in vobis est, ipse ego maiore parte captiuus sumEripite viscera mea ex vinculis, restituite inihi pignora, pro bus ipse mori non recuso. Parentem, libem si iram coniugem in illo carcere amisi credite

nunc

146쪽

mirae omnes extendere ad vos manusinploram patrios Deos,opem vestram miseric diciti,fideli, exposccre, ut seruitute, ut compedibus , o precin

no victu ipses liberetis . An creditis aequo alii ijs seruire, litorum Reges esse fastiditines Vide, admoueri hostium aciem: sed inpiophas discrum n accedo, hoc minus ijs,qua dixi possin nesse:

contentu .Praecos vos per De .patrios,aeternuq;.

Unem plaesertur aliaribus, fulgoremque Solis

intra fiues regia mei orietuis, pes aeterna memo .

aram Cyri,Mi ademptun, IH :dis, Lydisq;imperita primus in Persidem intulit, viridieate ab viiii

dedecore nomeningentemq; Persa rum. Ite alacres,

spe pleni iv quam gloriam accepistis a maiori His veluis, posteris relinquatis. In dextris vestris iam libertatem,opem spem turi temporis gerimiis Effugit morte quisquisContempserit imia diis inum' iemque consequivir Ipse non patrio, inore sola sed etiam veconspici posIam, siuris vehor nec recuso, quotminus imitemini me, siue sertitudinis exemplum sere ignauiae fuero. v interim Alexander , est demonsti inima transiugaycum iusidiarum locum circii miret,dc Dario, qui a vim, ra- ruebatu cuireret mei, liquum incedere hiber Darius quoque emdem suu obvertit, Besso, admonito, up Massagetes Equires in Leuum Allaxandi cornu imaehi iube ret. Ipse amesse talamos curtiis habebat, quos si gno dato uniuersis in hostem essidat. Rueba inatis hal eius aurigae, quo laxes nondum satis prouiso impetu obteret. Alios ergo hasta multiis tria temones eminentes, alim in tumue latere demissae talces laceravere.Nec set in Macedones cedebant,sed effusa uirtauerant fuga ordines γχaeus quoq;perculsis metu incussisimille Equitidi ad diripienda hostis impedimeta circumvehi iuc

147쪽

mpturos vincula, cum iam appropinquantes vi distent.Non fefellerat Parmenionem, qui in laeuo cornu erat. Propere igitur Polydamanta mittit ad Rege,qui iericulta osterularet,in qui M. beret consuleret. Ille audito Polydamante, Abi, nuntia,inquit, Parmenioni, si acie vicerimus,non nostra sollam nos recuperaturos, sed omnia,iqvie hostiuria sunt,occupaturos Proinde non inmod quicquam viri sit,iucat ex acie, sed re me, ScPhilippo patre dignum est , contempto sarcinarudaiam sortiter dimicet Interim barbari impedimenta turbauerant,cassis hiple tis sicutatis,captiui vinculis ruptis quicquid obuium erat,quo armari possent,rapiunt, Maggregati suorum equitis Ma cedonas ancipiti circumuentos malo liniadunt:l atque circa Sisigambim,victile Dari uis, ingenticaeae prostratos hviles , ad ultim si etiara impediam us exuros elle nuntiant quippe eat idem sor- ubique esse credebant,es Actores Iersis ad praedam disclirriste Sysigambis, bonamibus cap tivis ut animia a maerore allauaret,in eodem,quo antea fuit,perseuerauit: est 'ox ulla excidit ei,no oris color, vuliusque mutatus est sed sedit immo. bilis,credonicoce audis verita semina irritare, adeo ut quid mallet intuentibus eam, erit irrucertum.Inter liqc Amyntas Praesectus equituat mri cu paucis turmis ope iis pedinientis laturus

aduenelar, ncertum, suo ne conlilio, an Regis im-Wrio sed non sustiniit Caucasi rum,SΠtharum impetunt qui ppe vix tentato certamine em-s: t ad Regem, amissorum impedimentorum teriis magis quam uindex dam consilium Aleratu vicerat dolor,& ne cura recuperandi sua miliamina 'relio auefieret , non immerito verebatur. Raque Areten duce hastatorum, quos Sarisso mros 'κabant, aduersus Scythas mittit. Inter'

c in , qu ista prima signa turbauriam a

148쪽

' hephoillantem inuem erant: Mace linips confitimatis animis in medium agmei accipiunt. Vallo similis acies erat,naiixeram h istas, Mab utroci; tere temeresincurrentui illa suffodii baim circuire deinde currus, propugnatores Pr ipitares perunt Ingens milia equorum aurigamiam acies icopleuerat. Hi territi,regi non poterant:equi crobra iactatione ceruicum lion iugu modo excusserintsed etia cumis euerterint: vulnerat huerse istos trahebat, nec consistere territi,nec progredi debilas poterant Paucae tamene sere quadrigaran ultima aciem, ijs,quibus inciderunt, miserabili morie consumptis squippe amputata viroru in

bra humi iacebat, de quia calidis adhue viil ris aberat dolor,trunci quoq; debiles arma non mittebant,donec mulio sanguine emissi exanit procumberent. Interim Aretes Scytharum, qui impedimet diripiebat duce occiso, rauius terrutis instabat Superuenere dein te missi a Dario M. striant,pugiari, vertere fortuiram.Multi ergo mcedonu primo impeti cori sunt,pliares ad Abe. xandrsi refigerulit. Tum Persae ammae sublatciqualem victoles blent edere,ferociter in hostem,

quasi bicl: piofligam imire u is Alexaruler tertiatos castigare, adhortari praelium,quod iam elan. Querat,solus accendere confirmatis setandem animis ire in hoste iubet. Rarior acies erat in dextero cornu Persaru: nanHlvi te Bactriam decesserat.

ad opprimenda impedimenta. Itaq;Alexander hi lxatos ordines intradit, fit multa caede hostium Muehitur.Atqui in 'eornu eratu Persae he pes se eum hactius .aginensii 'tergo dimicantis opponunt. agensq; periculum in medio haerens

adisset,ni equites Agriani caldaribus sub litises

sos Res Barbatos adorti estant, auersosq; caeder do in se coea uerti coegissent . Turbata erat vir

in acies . Alexandis ii sonem S 1- hostem

149쪽

habebat: pu auer. ei uastabant,ab Agriai frumtibus praemebatitur: de Bactriani,impedi inclis ho. iiii direptis reuersi ordines suos recuperate non poteram . Phara simul abrupta a caeteris agmina, ubicumque alium alijsbrs miscuerat, dimicabant, Duo Reges iunctis prope agminibus Praelium a cedebant. Plures Persae cadebant, par ferme viridi que numerus vulnerabatur . Curru Darius, fit Minder Equo vehebatur utrumq; Regeni delecta tuebantur sui immemores quippe amisso Rege Mec volebant salui ella,nec poteram Na ante ociι- maximestuebatur epiippe ubi qui'ue caesi Regis expetebat decus. Cςterum siue ludi hi sum oculorusiae vera species fuit, 'ioica Rege Alex immunerant, vi sisse se crediderum Dubitu super caput Regis placide volaten aquila,nec senuu zmor nec gemitu morientiu territa:diuq eiica Eφium Alexandri pendenti magis, quam volanti similis apparuit erie vates Aristader alba veste indutuu de dextera, rem lauream, militibus in plignatiuintis auem monstrauit, haud dubium vii toriet auspicium. Ingens ergo alaetit e fiducia paulo ante territos accendit ad pugnam,utiq;postea,quaau iuga Darii, qui ante ipsum sedens Equos rege- ba hasta traiisfixus est. Nec aut Perse ut ac μ es dubitavere,quin ipse Rex esset occisus L oti tergo hilatu incondit clamose,gemit ..hue tota serEaciem , istis aeqiio Mari pugnan- rium turbanete. Cognati Lari , armigeri, quia, me tuentes cormi, in Nun essusum destituerunt currum , quem a dextera patre stipati in medium inmei recerrunt. Dicitur aermice stricto Darius dubitasse, an fuga dedecusiis ua morte vitaret, d eminem cur ,nondum omnem suorum aciE

inter

150쪽

inter spem,& desperationem haesitat, sensim P .sae edesbant relaxatiteratu ordines Alexad .in' talo Equo,quippe pliares latigauerat istisitiunt aduers atra sodiebat fugientium terga. IanMl;NON pugna, sud sex x, I λοπιν scire suum in fugam vertit, haerebat in tergis fugier tim vi stor, prospectum oculorum a desii Nueris,quae coelum se inuri, absis rati Ergoliaud lacus,quam in tenebris errabant,ad sonitunt hora vocis3r signi in , subitarie coeuntes Exaudie bantur tantum strepitus habenarum,quibus Equi currum trahentes identidem verberabantur 'msola fugientis vestigia ira pia sinu 1 At in laeuo Macedonum cornu quod Pa mento,sicut antedactu est,tuebatur: in alia se tuna utriusq;partis res, haut mina, ni suoru Eqilitatu vehementer inuectus, urgebat Macedom alas Iaq; abundans multitudine ac ni circumvehi c perat, cum Parmenio Equites immtiare iubet Alexandcin quo dismimine ipsi essenii; nisi mature subueniretur,non posse sisti sugma

inulium viet processerat Rex,i in milvetis stagientia teri is cum Parmeniolae tristis numiusve 3it.Re

fi nareEquos Q,t,qui vehebatur,agnae Nosti tit: freirilem Alex eripi sibi victoria e gnibus, Darhin selictu, fugere, qua sequi se la 's sui Maz tum superat Regis fama permenerae. Itaque quanqua validior erat, fortinia tamqea Uu terrivis perculsis languidius instabat Parmemorgiam sinat quidem causa sua spote pugnae rein i ,si 4 occasione vincendi stre--vsus Theis inquites ad se vocari iubet Ecquid, tu luit, videtis istos,qui serociter modo sinabat,pede r/rre i bito pauore perterritosZNimirit RQ lim; in nosti fortuna vincit:omnia Pe RHῖUt iasi . sunt,quid cessatisian ne fugientissius qtiuea ἔμμε ictis Vera di re videba iv d spes iqngucia inue