Q. Curtij De rebus gestis Alexandri Magni regis Macedonum, libri decem. Nunc demum summo studio, & diligentia castigati. Accessit dissertatiuncola de aetate, qua floruit Curtius, necnon cuiuslibet libri argumenta. Cum indice orationum, ..

171쪽

mulio suorum , atque hostium sanguine empli.

Persepolim urbem captat regionis occii pare festia nans. Sed a custodibus urbis exclusus, consecutis strenue hostibus , cum omnibus fugae comitibus

renouato praelio ceciderit Craterus quoque rapistim agmine acto superuenit

Rex eodem loco, quo hostium copias sude.rat, castra communit. Qitamquam enim undique fugati hostes vici oriam concesserant, tamen prae.

altae, praecipites' sota pluribus locis obiecta abis ruperant tei, sensimq;& caute progrediendu eratia non hostiu, sed locoru fraude suspecta Proc denti ei litera reddu tur a Tyridate custode regiae

pecuniae, indicantes eos, qui in urbe essent,aucii toeius aduentu diripere velle thesauros , properaret occupare thesauros dimissos expeditum terim, quaqua Araxes amnis interfluat . Nullam virtute Regis istius magis,qua celeritate laudauerim relictis. n.pedestrib.copijs, tota nocte cum Equitibus itineris tanto spatio fatigatis, ad Araxe prima Meperuenit.Vici erant in propinquo: qui b. direptis,ac dirutis ponte ex materia corvi subditis saxis strenue induxit. Iaq; haud procul urbe erant, cum mi. serabile agmen, inter pauca fortunae exempla me morandu, Regi occurrit captiui erant Graeci ad quatuor millia ferὰ,quos Periae vario suppliciorunaodo affecerat. Alios pedibus,quosdam manibus, . auribusque inputatis, musti' barbaroru litterarui notis, in longu ui ludibriu reseruauerant. cturi

se quoq; alienae ditionis ossa cernerent, volutes regi occurrere no prohibuerat Inusitata simulacra,

Iion homines videbatur, nec quicqua in illis pret ter voce poterat agnosci. Plures igitur lachrymas commouere, qua pio fuderant ipsi quippe in tam nulltiplici, variaq; fortuna singulo tum, intuentib. sit miles quide, sed tamen dispares penas, quis maxime miserabilis esset, liquere noloterat. Vt vera

172쪽

los conclamauere,omnes pari supplicio a facti Q.bi utilebantur. Rex bstersis, pias profuderat Mehrymis,larii habere animii iubet, visuros urbes suas coniuges', & castra inde duo ab urbe stadia

comminit . Graeci excemrant vano,deliberaturi,

quid potissimu a Rege peterent.Cumq; lijs sedes in Asia rogare, alij reuerti domos placeret, thymon Cymam,ita locutiis ad eos fertur:Hi,qM. modo ad ope petenda ex tenebris,in carcere proincedere embrumus, ut ininc simplicitas nostra est, supplicia,quorum nos pudeat magis, an peniteat, incertu est stentare Graeciae velut laetu spectac

lucupimus. At ij optivi miserias serum, qui ab

scondunt:nec ulla eis tala miliaris infelici b. patrra

qua solitudo,& status prioris obliuio.m qui mis tum in suoru misericordia ponunt,ignorant celariter lachrymae inarescat. Nemo fideliter dilia git,que iamdit: nain calamitas criterula est,&im perba felicitas ita suam quisci,sortuitam incon .lio habet, cu de aliena deliberatiae nisi mutuo es semus miseri, olim alius alii potuissemus esse sidio.Quid mirum est,fortunatos semper parem .m ere Obsecro vos, olim xi a defunest, quaeramus locu,in quo ham semesa inebra obruamus,v. . bi horribiles cicatrices celat exilia. Ingrat pro susciniugib., quas nitieires duximus,muertemur. Liberi in flore,& aetatis,ae rerum agnoscerit,& fra.

um, ergastuli detrimetita 'irma pars nostri tot obire terras potest)proeli Europa in ultima ori tri lagati,i nes,debilas, maiore inem muta te mutilin. tola rabimus sei et, quae armatos,ae victores satigauerum C inges demu,quas captis sors, in e Sin Viliciaque liberos trabimus nobiscum, an relinquiinusFCum iis veritiues nemouiniucere volatia lin-

173쪽

riis inremini sit; in visuri simus ea,quiperimiis

Inter hos latendum est, qui nos miselos nosse Perunt. Haec Euthymon . Contra Theatus Mi niensis orsus est dicere:Nemilia pium habitu cor .poris suos aestimaturum,utique saeuitia hostis, no erubesceret fortuita stristem enim de mortalitate ferre sententiam, desperare misericordia , quia

ipse alteri denegaturiis sit. Demi quod ipsi quam ausi optare forent χωre patria,coniugenaiberos , quicquid homines vel vita aestimant,

vel morte redimunt quin illi ex hoc carcere eru-

.perchalium domi esse cςli haustu aliuducis aspectu mores,sicra,llinguae 5merciu etia a Barbaris expeti,quq ingentia ipsi omissuri sunt sua sponte: no ob aliud tam calamitos, qua quod illis carem

coacti essent, se certe rediturum ad penates, cin patriam; tantoq; beneficio Resis usumin si quos mutiberiail,liberorumq;quos struit is coegisset gnoscere,amor detineret, relinquerent;quibus nil patria cliarius est Pauci huius seni entiae suere cPteros consuetudo natura potentior,vicit. Conseim serunt, petendum esse a rege, ut aliquam ipsis a , tribueret sedem.Centu ad hoe elacti sumatum lexander ratus,quod ipse praestare cogitabat, peti- miros:Iimienta quinassignariclitae vos veheren & singulis vestrum mille denarium dari iussi u redieritis in Grς clam,praestabo,ne quis statu inu, si te calamiasisse,Vestro credat esse naetiorem. Illi obortis lachryso is terram intuebamur,nec aut

erigere vultus t loqui audebam.Tandem Rege tristitia causa exigente,Εuthyinon senilia in luc inconsilio dixerat,respondit. Atq;ille no fortunς solu epimita etiai nitetiae misertus ema millia denarium singulis dari iusse. Denae vestes adiectae lunt, de armetita eum pecoridi ac frumento data,

Noli, serique attributiis haserio

174쪽

isodinemnuocat Ducescitiarum nullam infestiorem urbem Graecis esse, quam regiam veterum Persidis regum. Hii illa in His agmina Misim, hinc Darii iesus,deimie Xerxe auropae impium imulisse bellum . Excidio illius parentandu in maioriKIM;Barbari,deserto ompido,qua quemq; metus agebat, dissigeram,cui Rex phalange nil cunctatus inducitiMultas urbes resertas opulentia regia partim expugnauerat, partim in fidem acceperat sed urbis huius diuitiae

vicere praeteritarin hane totius Persidis opes com- gesserant barbari aurum,argenn mq;cumulatum

erat: vestis ingens modus supellea no ad usum .d sed ad ostentationem luxuscomparata:itaque inter ipsos victores ferro dimicabanu: proli ostema qui pretiosiorem occi auerat prae Et nam omnia,quae reperiebaiatur,capere non possentina res non occupabamur, sed aestimabant in lacer, bam regiis veste ad se qui ' parte trahentes do ilabris pretiosa artis vasa caedebant nihil neq, ii, tactum erat,nec imirum serebatur . Umipta sit. mulacrauu membra, ut qui ' auellerat:trahebat: nequeauaritia solum, sed etiam crudelitas in capta orbe grassita est Auro argentoq;oniam,vilia cap--t uinum corpora trircidabant,passumque obuiicata de mur , quos antea pretia sui miserabiles sere

Mi. Multi ergo hostium manus voluntaria morte Decupauerunt,pretiosisItina vestium induti,e mi

ris setne ipsos cilconiugib. ae liberis in pravisin laetates. Quidam ignes,quod paelio post facturus hostis videbatur simiecerant aedibus, iesitas mmi dismam. Tande su3s Rex cra poribusi eis Lauserit,ininum abstinere i ta Ingens pecunia capti modus ti ditur , prose viem excedat Catterunt aut de ali quoq;&abitauimus,auter dimus in huius vibis garistisieci in milia χω

175쪽

vpriare reuelat iumenta camelos lGῖ,α Babylone contrahi iussit. Accessere ad hanc pec ma summkcaptis Persagadis sex millia talent MimGyriis Persagadiuta urbem condi betat,quam Alexan. Praesectus eius Globaris tradidit.Rex arce Persepolis, tribus millibus Macedoitu prisidio re, lictis, Nicaniden tueri iubet Tyridati quoq; qui ga n tradiderat, seruatus est bono , quem apud Darii un habuerat:magnaq,exercitiis parte, inbpedimetis ibi relictis Parmenione Crateruqἷprς fecit. Ipse cuna milla Equitibus,pedituq;expeditii manu, interiorem Persidis regione sub ipsu Verigiliarum sidus peti jt: multisque imbribus ii E

intolerabili tempestate vexatus,procedere tamen, quo intederat, perseuerauit. Vetu erat ad iter per . p uis obsitu niuib qua frigoris vis gelu strim acerat locoru squalor,& solitudines inuita fatiga..tu milite terrebat humanarirer ueterminos se vi- .dere credente.Omnia vasta,atq; sine ullo humani cultus vestigio attoniti intuebantur: lanimitam dux quoq;x coelum iptos deficerent, reuerti volebant. Rex castigare territos sepersedit Coelumipie quo desiliit, pedes ;per nivem,Sc concretam glaciem ingredi, pit Erubuerunt non sequi ρομπium amici,deinde copiarum duces, ad ultimum iudites: primusque Rex dolabra glacie perfringens, iter sibi fecit.Exeplum Regis caeteri imitari sim . . Tandem propemodum invias sylvas emensi h :m ni cultus iam vestigia, lassim erram cordi greges reperere; Mincolae, Qui sparsis ingua. xij habitabat,eii se sal lib. inuij septos esse credi. dissent, ut misi xere liostmagine, fugiuWs comitari no poterant, deuios imm*s, α obsitos niuib.petiuerunt,Indo per colloqui ' Morci paulatim seritate mitigata,tradiderestrem nec in deditos grauius coiisiilin. Vastatis deinde

176쪽

itatem,ventu est in Mardoru rute bellicosam, , milium a caeteris Persis cultu vitae a Monentem. meus in montibus fodiunt, in quos se, ac conia ges liberos codunt pecor aut ferarii carm o ibuntur. Nee s minis quidem pro naturae habita mollio inmita sunt. Comae prominent hiri mis super genua est, se a vinciunt fronesium ornametum capitis,& telum est: sed hanc quoque gentem idem sertur ae impetus domuit. Itaq; trigesimo die, posteaquam a Persepoli profectus aheodem redijt Dona deinde amicis,caeteri'. pro cuiusq; merito dedit. Propeminium omnii. quae in ea urbe ccperat, dimibuta et C rum ingentia animi bona,illam indole qua omnes reges antecessit,illam in subeundis periculis constantia,in rebus msse,ndis, essiciendisv velocitatem, in deditis fissilia in captiuiscumbe tia, in voluptatibus permissis quoq;& usitatis temisperantiam, haud tolerabili vini cupiditate foedavit.Hoste,&imulo regni reparante tum maximEil essum, nuper subactis, quos vicer*x,uouu imp riu aspernantibus , de di inibat conuiuia; qamu sceminae intererant, non quidem quas violare, ses esset, quippe pellices licetatius, quam decebat cum armato vivem asiuetae . Ex his una Thais,Seipsa temulenta, maximam apud omnes Graeco initurum gratia assimat, si regia Persaru iussisim

incendi:expectare hoc eos,quorum urbes Barbari deIestentabrio scorto de tanta re feretiti sententiam,vnus, alterinipli mero onerati assentiunt

Rex quoq;filii auidior,quam patietior Quin igi, tur ulciscimur sit iam desurbi sices subdimus 'omes militeranianero.Itaquesurgunt temulanti ad incendendam urtram, cui armati pepercerantis

Pui ignem regiae iniecit tum conuiuae,α ministri,pellicesq;. Multa cedro aedificata erata

diua s

177쪽

dium. Qiro ubi exercitiis , qui haud procid a SVrbe tendebat, emis ut similium ratus,ad ope ferendam concurrit. Sed ut ad vestibulum regia: ventutu est, videm regem ipse nis adhue aggeren

tem seces omissa igitur,qua Portauerant,aqua, agni aridam materiam in incendium iacere inporant. Hine exitum habuit regia totius orientis; unde tot gelites ante iura pete n patria tot rega Hiiciis quonda reteis terror,inolim .milliuinum classem,& exercitus,quib. Eilropa inundata est,confabulato mari moli perfossisq; monti nquorum specus fretum immissum est. Ac ne tam langa quide mare , iat excidium eius secuta eria esurrexit Alias urbes habueremeedonii reges, quas nunc habent Parthi Huins vestigiu non ita. uenirem isi Araxes amnis ostederet. Haud procul motibus fluxerat ni se iubem fuisse M.ffidi' distantem credunt magis,quam sciunt accol .Pu-Mbat MMedones tam claram urbe a comessabiDdo Rege deletam esse. Itaque res in serium veris est, Minperauerunt sibi, ut crederem illo potisse num modi, se delendam. Ipsum ut primum sta tam ebrietate mentem quies reddidit,iqni

Gisse emit, 4riss Maiorest na Persas Os , itis daturos suishi si ipsum in lio egiaq; Xerxis rispicere coacti essessi postero die Lycio timeris,

Dio Persidem intratierat, duci xxx talenta dono cedit. Hine in regionem Mediae transijt,ubi surplementum nouorum militum E Cilicia occurrit. editum erant quinque millia, quites milla , virisque Plato Atheniensis praeerat . His copijs auctus,inritim persequi statuit . Ille iam Eebanata peruenerat eaput Mediae. Vrbem hanc nunc tenent Parthiaeaque aestiua ag Ub.sedes est. Adite deinde Bactra decreuen restiaveritus,ne celeritate Alexan occuparetur,consilia

178쪽

μ α sed iam villum interuallum aduersus, teritatem eius satis longum videbatur.Itaq;prςlio magis,quam fugae se praeparabat.xxx.millia pediatum sequebamur in quibus Graecorum eram iv. millia,fide erga Regem ad ultimu inuicta:sunditumax quoque , dc sagittariorum manus quatuor millia expleuerat,pretier hos tria millia χ . a quites erant maxim Partheniorum, his Bessiti; praeerat,Bactrianae rabis,regionisq;Praese bo agmineDarius paulum declinauit via milit ri, tuitis prMedere lixis impedimentoru custodibus. Concilio deinde aduocato Si meo ignaui inquit, pluris valemcunq; vitam morte hon m inlinantibus Raetima rumtisset,lacerem potiusquam frustra verba consumerem sed maiore. ἔuam vellem documento,de virtutem vestram,Sedem expertus,magis etiam comisti debeo,ut dia

nus talibus amicis sim, quam dubitare, an vestra miles adhue sitis . Ex tot millibus, quae sub ini

perio si erui meo, his victu,his fugiente perfeci ei estis Fides vestra constatia, ut regem me es se credam,ficit. Mitbres, transfugae in urbib. Maeis regnant, non hercule, qui tanto honore digni habeautur,sed ut praemiseeorum vestri licuitentur animi Meam tame fortunam,qua victoris

maluistis sequi dignissimi,quibus,si ego non possim iij pro me gratiam reserant,ad me hercula

reseret. Nulla erit tam surda posteritas,nulla tam ingrata fama, quae non in cςlum vos debitis lai dibus serat . Itaq; etiam si consilium fugae, a qua. multum abhorret animus,agitassem;vestra tamen imite fretus obuiam isse hosti. Quousq; mini iuregno exultabo. per fines imper j mei fugiam

externum,&aduetiam Regem,cum liceat exper--to belli sertunam,aut reparare,qti aramisi,aut honesta morte defungi 3 nisi sorte satius est expectare

vino arbitri*n wam, Mithrenis emi , plo

179쪽

plo precarium accipere regnum nationis unis . Qiam malit ille gloriae sina,quam K obsequi. Nec Diisciuei int,ut hoc decus mei capitis,aut demem mihi quisquam aut condonare possit: e hoc imc perium vivus amittam, idemq; erit regni mei,qui .c spiritus sinis. Si hic anuitus,si haec te nulli lana libertas est ratem Evobissestidium Mam-

conum, nemo vulium superbum ferre cogetur Sua cuique dextera aut ultionemri donympa xiet,aut finem Equidem quam versabilis festui a sit, documentuni ipsa sunt. Nec immeritot iti xes vices estis expecto Sed si iusta, ac pia bella Dii amersantur, sortibus tamen viris ilectit honest Eanori. Per ego os decora maiorum,qui totius rientis regna cu memorabili laude tenuerirnt,per illos viros quibus stipendium Macedonia quot da tulit,per tot navium classes in Graeciam missas Per tot troph a Regu oro,Mobtesto ut nobilitate vestra,getisq; di πω spiritus capiatis, ut eadec; stantia visimoru, qua preterita tolerastis, experim mini quicquid delia te sors tulerit: me certe inpe petuu,aut victori egregia milγilitabis, ut pugna. Haec dicente Dario, praesentis periculi spe etes omnium sit, is corda, animosque horrore peri trimerat nec aut consilium suppetebat,aut m.

Quartabazus vetustitissmusamicorum, que hos

rite fuisse Philippi s pc diximus:Nos ut binquirpretiosissimam veste induti,armis',quanto maxi-m' cultu possumus adornati , Ritia in aciem s quemur,ea quide mente, victoriaco vesperemus,

mortem non recusemus . Assensu excepere eaeteri hanc vocem . Sed Nabarzanes, qui in eouem cO Msilio erat cum Besso , inaudita silea lacinoris sa cietate initi, Regem sinua per milites, quibus

amis praeerant,c Mnprehendere,&vii rre decro, .nerant: ca mente, ut si Alexander ipsos insecutio

180쪽

LI BAE R V.

inaoni prosech cepisse Dariu aestimaturi. Sin aues agere potuissent viterfecto Datis , regnum sibi occuparent, is, inq; mioliarent.Hoc paticidium cum diu volutassent, Nabarzanes ad ieiun nentiae spei praeparatis imo in inqui sellatentia esse dicturia prima specie haudqimpia amrib.tuis grain:sed medici quoq;grauiores morbos asperis remedijs curant guberiuum,ubi inusti gium timet, iactura,quicquid seruari potest, redianiti Ego tamen, non ut damnum quidem facias,

suadeo. sed ut te,ac regnu tuu salubri rationemn.

serues ijs aduersis bellum inimus, Sc pertinax semina Persis urgere non desiuit imis iusti αhominibus opus est. Auspicium,& imperium alij trade litterim, qui tandiu Rex appellarint, donec Asia decedat hostis Victor inde regnum tibi reddat inoc autem breui futuruin ratio pxomittix. Cira intacta sunt: Indi, Sigae in tua potest,ter

tot populi, tot exercitus,tot Equitum,pediti inq; M. ad renovandum bellu vires paratas habent, ut maior belli moles supersit, tua exhausta siti itidruimus belluaru ritu in pernicie non necessaria Fortium virorum est magis mortem contemnere quani odisse vitam.Saepe taedio laboris ad vilitate

sui compelluntur simul:at virtus nihil inexteriuomittit.Itaq;vltimu omniti mox in rui chaiam no pigre ire fatis est . Proinde si Bactra,quod tuti c. . anum receptaculu est, timus, Praestuum regio. nis eius Peram, Rege temporis gratia statuamus, Compositis rebus,tusto Regi tibi siduciarium, stituet imperium . Haud mirum est,mitum non Irunc temperasse animo:quanqua tam impiae voei'uantum nefas subesseti latebat . Itam Pessi oui inquit, mancipium, reperisti optatum tibi tem. Pus, quo parricidium aperiresa strictoque aetna ce intersecturus idebatile, ni proper Bessus kactrianique derre arentur, t istium si eci Lis a