Q. Curtij De rebus gestis Alexandri Magni regis Macedonum, libri decem. Nunc demum summo studio, & diligentia castigati. Accessit dissertatiuncola de aetate, qua floruit Curtius, necnon cuiuslibet libri argumenta. Cum indice orationum, ..

181쪽

. teria ui si perseueraret,vincturi circumstetissent. Nabarzanes interit elapsis, mox de sua se . nis cossias quilai pr mini caetero exercitu seu cedere iubent secretu inituri coluirum Artabazus rimum uir senti sententia orsus,mi. tigare Dariu,temporu identide ad in ens cςpit, Ferret aequo animo qualiumcumq, iii uί vel liuiam errorem. Instare Alaxandrum grauem,ctiamsi omnes praesto essent. Quid

rum persecuti siga ipsi alimentura Rege

Ea re paruit Artabaeto:& quanqua mouere castra statuerat, turbatis tamen omnium animis, eodem

in locosubstitit mattonitus moestitiaimuIde desperatione,tabernaculo se inclusit. Em in ea stys quae nullius regebatur imperio,varii animo.

kbatur. Dux Graecorum militum Patronarmicapere sim iubet, pararet , ad exequendum impetiti.Persae secesserant.Bessus eum Bactrianis erat entabatque Persis abducer Bactra intactis regionis opulentiam, simulq; quae manentibus linarent pericula,ostentan&Periarum omnite

deni se istin Vox,nefas esse laseri Regem Inter

haec Artabazus omnibus imperatorin fungebatur ossici Ille Persariun tabernacula circuire, hortari,monere nunc singulosi nunc uniuersos non ai destitit, quam satis constaret imperata, ficti ros . Idem aegrEa Dario tinnirauit,vicibum caserere animumq; Regis aduerteret. io At Bessus Nabarzane imagitatun scelus exequi statuunt, regni cupiditate accensi Dario autem incolumi tantas ope sperare non poterant quippε in illis gentibus regum eximi x maiestas est:ad nome quoq; Barbara conueniunt, de pristinae veneratio fortunae sinuitur aduersuti. Inflabat impios animos regio,cui praeerant,armig

vuisv ratio locorum uulsi earum gemium

182쪽

Deunda Tertiam partem Asiae tenet. Multitudo si uinii exeminas, quos amiserat Darius,aequaviat. Itaq; non illlam modo,sed etiam Alexandiu spernebantunde vires imperiirepetituri,si regio nis potiri contigisset. Diu omnibus cogitatis,plicuit per milites Bactrianos ad omne obsequiuiri destinatos, ge comprehendere, mitti'; nunc' ad Alexadriim,qtii indicaret vivum inertiari Q. id,quod timebant,proditione aspernatus esset, occisuri Darium,& Bactra cum suarum gentium manu petituri.Caeterum propalam comprehendi Darius non potetm,tot Persarum millibus laturis opem Regi. Graecor quoq; fides timebatur.Itaq;. quod non poterant vi,fraude alie 3 itentant. P nitentiam secessionis simulare decreuerant, e cusare apud Regem costertiationem sua. Interim

qui Pertis solicitarent utuntur: hinc spe, hinc metu militatim animos versentiruin etenim illos subdere capit in perniciem trahi, eum Bactra pateam, ceptum eos domi opulentia, quanta animis concipere non possint. Haec agitantibus Artabazus superuenit,tae Regis iussu, siue sua sponte,affirmans mitigatum esse Dariinnaceui dem illis amicitiae gradum patere apud Regem . Illi lachryn iuves nunc purgare se, nunc Anab

zum orare, ut causam ipsorum tueretur, prece ; perferret.Sic peracta nocte sub lucis ortu Naban Mnes cum Basstrianis militibus in vestitillo Praes tortiaderat,titu him solemnis ossicii occulto sce--aeri preseisiis.Darius sisno adcumdedato,curru pristino more conscendit Nabarzanes, caeterique -yarricidae procumbentes humi, quem paulo pol milis habituri erant,sistinuere venerari, i chrymas etlaiqnitenti et indices profuderut adeo humanis ingeniis parata simulatio est.Preces de . indessuppliciter admotς,Darm natura simplicem di mitem non credete minio Mimab G sta

183쪽

etiam flere coegerunt Aenetum quidem πει talis elem poenituit, tu is intuerentur qitalem,&virum fallerent. Iste quidem securus ter=culi , quod instabat, Alexaraiari manus , quas silas timedat, effigere properabat

II Patron amem recorum dux , praecepi suis, ut armactra in sarcinis antea serebantur, maluerent, ad omne imperium suu parati,&intenti

Ipse eurru Regis sevebarii occasioni imminens alloquendi munis quippe Belsi secinus praeseserat. Sed Bessus id ipsu metuens,custos verius, qua comes,a curru non recedebat. Diu ergo Patronom-ctatus, ac sepius sermone reuocatus, inter fidem,

timoremq; haesitans, Rege intuebatur, qui ut tamdem auertit oculos. Bus si spadonem inter pro,

ximos currum sequentem percunctari libet, inin

quid ipse velit diceret Patron se ver ed remotis arbitris loqui vella cum eo respondit. Iussusq;pr pius accederes, sine liuerprete nam haud rudis quaginta millibus Graecorum silpersumus pauci, omnes sortii tuit comites,4 in hoc tuo statu ii de, qui florete te fuimus, quasi unque sedes eleg ais,Pro patria, domesticis rebus petituri.Secude,

aduersiq; res tuae copulatiere nosteo .Per hanc fidem inuictam oro , obtestor, tu nostris castris tibi tabernaculiim status, nos corporis tui in .es esse patiaris . Amisimus Graecisi, nulla Bactra sunt nobis spes omnis in te istina cilc teris eia se Plura dici nominet. Cum diacorporistui e ternus,& alienigena non deposcerem, fi crederem alium posse praestare Bessus, quanquam erat GH-ci sermonis ignariis, tamen sthnulante conscie tia indiciu prosecto Patronem detulisse credebat rae interpretis Graeci relato sermone, epta dubiuratio est Darius aute, quantu ex vultu concipi po

'erat, Nud sane territ terciuictari Patrona salu

184쪽

etam consilii,quod afferret,ccepit. Ille no vltra diLserendum ratus Bessus, inquit, Nabarzanes, sim diantiir tibi,ita ultimo disseriminciri seminae tuae,&unae. Hic dies aut parricidis ut tibi futtirus vi timus. Ea Patron quide eo regiam conseruati Regis gloriam tulerat Eludant licet, quibita sol te ac temere humana negotia volui, agiq; persuasum est: equidem artema constitutione creuiderim, si

auo causarum latetium ac multo ante destinata-

re.Daritas certe respondit, Quanqua sibi Graecorumilitum fides nota sit, nunquam tamen a popularibus suis recessum: difficimus sibi esse anulare, quam decipi: quicquid sors tulisset, inter suos per-yrti malle,quam uansfugaui sierissem se perire si saluum esse sui milites nollent patron desperata salute Regis, ad eos quibus praeerat , rediit --nia pro side experiri paratus.1 3 At Bessius orcidendi protinus Regis impetu conceperat. Sed veritus, ne gratiani Alexandri. nivnnim eum tradidislat, inire non posset, dilato in proxima noctem sceleris cosilio agere gratias incipit, quod perfidi hominis insidias iam Alexandi

opes spectantis prudenter,cauicq; vitasset donunt eum hosti laturum fuisse Regii caput nec iniri L homine mercede conductu omnia habere voti lia, sitie pignore,sine lare, teri aruoibis exule, an,

cipitem nostem, ad nudim licentium circumst ri Purganti deinde se, Deosque patrios testes fideis ' i''f' , Marius vultu assentietur, liaud dubiam, quin vjra desere in a Gneeis: sed orm

Tum ventum erat, ut tam peliculosum est Gu

edere suis, q'a' . Triginta millia eranti quorum inclinata in scelus leuitas timebatur quatuor millia Patron habebat,quibus sit credidis O salute suam,damnata popularius te,paricidi e usationem videbat onerit . Itaque praeoptabat

185쪽

immeritὁ,quam iure violari Beta tamen infictarum consilium purganti respondit: Nexadii sibi non minus iustitiam, quam virtutem esse perspectam. Falli eos, qui proditionis ab eo praemiu ex. pectent.Violatae fidei neminem acriore sere vi dicem,ultoremq;. Iamque nox appetebat,cu Persae more solito armis positis ad necessaria ex prox, mo vico serenda disturrunt. At Bactriani sis imperatum erat a Besso armati stabant . Inter haec Darius Artabaetu acciri iubet expositisq; quae D. tron detulerat,haud dubitare ArtabaZus,quia tra-seundum esset in castra Gr coriuPersas quoq;ρο- riculo vulgato secuturos . Destinatus serti suae,ad iam nullius salubris consilij patiens,unicam in iula sertuna ope Artabaetum ultimum illubor amplectitur, persususque mutuis lachrymis,inhaerentem sibi avelli iubet: capite deinde velato , ne inter gemitus digredim velut a rogo intueretur, in humuironia corpus abiecit. Tum vero custodiae eius a Settiquos regis salute vel periculis vi. tae tueri oportebat,dilapsi sunt,armatis, Ulos iam aduentare credebant, halid rati se suturos pares. Ingens ergo in tabernaculo solitudo erat, paucis spadonibus quia quo discedere 4 a habebant circumstantibus Regem. At ille remotis arbitris, diu aliud,atquealiud cosiliu animo volutabat.Iamque solitudinem,qua paulo ante pro solatio petinerat,perosus,Bubacem vocari iubet: pie intuens, Ite, inquit,consulite vobis,ad ultimuRegi vestro

ut decebat fide exhibita.Ego hic legem fati mei

expecto Forsitan mireris,quod tam n5finiam: alieno scelere,qua meo mori malo.Post hanc, rem spado gemitu non modo tabernacullam, sed etiam castra compleuit.Irrupere deinde ati:j,lac ratisq; vestibus, lugubri, barbaro vhilatu RepEdeplorare coeperunt Persae ad illos clamore pen. lato,auinuti meri ines arma carere. 4nBactria-

186쪽

nos inciderenti nec quiescere audebant,ne impiδdeserere Regem riderentur. Varius,ac dissoniis elamor Hae duce, ac sine imperio oris castris r serebatur Beta,& Nabarzani nunclaueratre sui, Regem semetipso interemptum esse . Planctus eos deceperat . Itaq; ciuitatis equis aduolant,so. quentibus, quos V ministerium sceleris desege iam in tabernaculu intrassem,cui Regem iavere spadones indicabant,comprenendi,vinciris, iusserunt. Rex curru paulo ante vinus,& moria

auspiciis aliis honoribus caerus, imita exterii a ope admota,captiuus seruorii suoru , in servidum vehiemini, pellibus Nidiq; contectu imponitur . Pecunia Regis,& supellex cluasi iure belli diripiaturionumque praeda per scelus ultimii parta, fuse intendunt Artabazus cum ijs,qui imperio par bant,GrNisq; militibus,Parilitenem petebat

mimi in pati icitara contuitu ratus.Per pro missis Bessi onerati,maximὰ quia nemo alius eratum sequerentur, coniunxere se Bactitanis, Paene eoru tertio assecim die.Ne tamen honos regi non haberetur,aureis compedibus Darium vincitiunt , noua ludibria subinia excogitante sertum Et ne seriesculi regio posset agnosci, rdidispellibus vehiculii intexerant: noti iumenta ag hant,ne percunctatibus in agmine monstrari posset,custodes procul sequebantur.Alexade audito Darisi mouisse ab Ecbatanis missis itinere,quoaretebat, in Media fugientem insequi pergit str inse . Tabas oppidum est in Pareta me bimaaepio Hri peruenit,ibi transfiginunciant,precipiatem filoa Bactra petere Darium.Certiora deindὸ cognoicit ex Basti sthene Babylonis: no equidem

vinctu regem, sed in periculo esse aut mortis,aut vinculorum affirmabat. Rex ducibus Gnuocatis, Maximiun,inquit, us, sed labor breuissimus superest . Darius haud procul destitutus a suis, a

Diuiti geo

187쪽

vinctus,aut oppressus est. In illo corpore posita est victoria nostra, tanta res celeritatis est praemiu.Omiles pariter conclamati paratos ipses sta tu,nec labori,nec periculo parceret . Igitur raditim agme cursus magis,qua itineris modo ducit, ne nocturna quide quiete diurnum labore tela. atante. Itaq;quingenta stadia processit,perventuumae in vicum n quo Darium Bessus comprehen derat. Ibi Melo Dari j interpres excipitur:corporesaeger no potuerat agme sequi; deprehensus e Ieritate Regis,transiuga se esse simulabat.Ex hoc acta cognoscit:sed fatigatis necellaria quies erat . Itaq;delectis multu, ooo.trecentos, quos tam vis appellant,adiungit Dorso hi grauiora arma Portabant, caeterum Equis vehebantur: cu res,locusq; posceret, pedestris acies erat Elam agentem Alexandrum adeunt Orsillos,& Mythracenes,qui Bessi parricidiu exosi transfugerant nuntiabant P. sadia nabesse Persas,ipsos breuius iter moesti ituros.Gratus Regi aduentus transfugaru suit.It que prima vespera,ducibus iisde,cum expedites quitu manu monstratam viam ingreditur, phala-

g quatu festinare posset,sequi ulla. ipse quadrato agmine incedens ha cursum regebat, ut primi coniungi ultimis posset.ccc stadia processerant,cuoccurrit Broculus in i filius Syriae quondam. Praetoras quoq;transfuga nuntiabat Bessum haud amplius qua cc.stadia abesse. Exercitu,utpote qui nihil pr auerat,incon situm,inordinatuq;pr cedere, Hyicania videri petituros, si festinaret seqqui,palate superueturu Dariu adhuc vivere.Str

Duo alioqui cupiditate consequedi transfiga inie Wrat. Itaque calcaribus subditis, essisse curru evnt. Dmq, fremitus hostili iter ingredientiu exmais batur: sed prospectum ademerat pulueris nubes Paulispere go inhibuit cursum,donec consideret puluia.IaniuNoaspecti a Barbaris eram,&es eiu Q

188쪽

tium agmen conspexerant,nequaqlra situri paressi Bes Io tantii animi fuisset ad praelium, quantuadiaricidium fuerat, namque, numero Barbari praestibant,& robores. Ad hoc,resecti cum sari

gatis certamen inituri erant. Sed nomen Alexan.& fama,maximum in bello utiq; momentu, paul-dos in sugam conuertit Bessus,& caeteri faculoris

eius participes vehiculum Darifasieluti, c peruthortari eum, ut conscenderet equum, sise hosti suga eriperet. Ille Deos ultores adesse tellatur,x Alexandri fidem implorans, negat se parricidas velle comitari. Tum vero ira quoque accensi telaini jciunt in Re oem, multisq; confossum vulneribus relinquunt. lunacta quoq;ne longius prosequi possent, conuulnerantur, duobus seruis qui Rege comitabantur, occisis . Hoc edito facinore,ut v stigia filoae spargerent, Nabarzanes Hyrcaniam Belitis Bactra paucis equitum comitantibus pete-ebant Barbari ducibus destituti,qua queq; aut spes ducebat,aut pauor,dissipabantur.Qttingenti tantii Equites congregauerant se,incerti adhuc resistere ne melius esset,an sugere. Alexander, hostium trepidatione comperta, Nicanorem cum Equitula te ad inhibendam fugam praemittit. Ipse cum ca teris sequitur , tria serme millia resistentium ociscisa sunt reliquum agmen more pecudum intactum agebatur, iubente Rege, ut caedibus abstin retur. Ne mmcaptiuorturi erat,qui monstrare Da-rij vehiculum posset:singuli, ut quemq; prehenderant, scrutabantur: nec tamen ullum vestigium Q. ae Regis extabat. Festinantem Alexandru vix tria millia equitum persecura simi. At in eos,qui len.

titis sequebantur, incidebant uniuersa sugientium agmina Vix credibile dictu, plures captiui,quam

Qui caperent, erant adeo omnem sensum territis fortuna penitus excusserat, ut nee hostium paucitatem,nec multitudinem suam satis cernerent. Im terim

189쪽

terim iumenta, qtiae Darium vehebant, nullo et . gente decesserant militari vis Moerrore delata per ouatuor stadia in quadam valle eonstiterant, aestu sinulisvulneribus fatigata. Haud procul erat Q que monstratuma peritis Polystratus Macedi . sti maceratus accelsit . Ac dum alea haustam aquam sectet, tela iumentorum aeficientium eorporibus infixa conspexit. Miratusque confossa po tius, quam aba Metisse, semiuiui hominis corpus, cum propius accessisset,in indido vehiculo pelli. hus contecto,situm reperit:ato; Dariu,multis qui dem vulneribus conista adhuc tamen spirante esse cognouit. Qui applicito captiuo,cum ciue ex voce cognouisset, id saltem praesentis sottunae sociatium se habere diris, quod apud intellecturum

locuturus esset, nec incassiim postremas voces

missilius: Haecq;Ali: uidis perferri iubet:Se nisi Iis in eum mepitorum viscijs, maximorum auteilli debitore mori. Agere tamen ei maxima arx ora pro beneficiis in matre, coniugem, liberosq; . suos impensis ijs enim vitam, pristini status re uerentiam, dignitatemque concessam sibi utem a cognatis,atque amicis,quibus. regna. vita de derit,iuasnania erepta esse Praxari se,ut illi vi- ctori terrarii omniu imperia contingat Vltionε sceleris erga se perpetrati,non solum sua sed exe..pli, omniumque Regum ea ise, mon' gere, illi. Cum decorum,tum utile suturum. Iamqῶeficiens

aquam poposcii , quam allatam postqua bibit,P .h suam qui e u inierat: Quisquis es mortalium, Lit Iistii, ,9 Ilii extremum niueis calamitatis myna h lix,'ριμ, in me beneficisidigno ibi grates referre nequeabat reserat est: n. Ah, in drn vel in pro eius suma indi meostrumani i

intriae Geinentia. Cui hoc, fidei regiae, Hiicsi

190쪽

ad corpus demortui peruenieris,la indigna illo sa-stio io morte,lachrum is prosecutus est. Deptaq;si tum culiu ad matrem Sysigambim, patrio,regi que more sepeliendum , atque reSijs maiorvin suorum tumulis inferendum mini. Hic prima pars VI libri intercidit,qua ea a belli inter Lacekamonios, acedonas, p. paratus utriusque gentis referebantur.

ALEXANDRI MAGNI

Pralipinter Lasedamonios , atque Macedonas deseriptio , ct pax ab Alexandro victore Gracis, qui eo absente defecerant, concessa. x Alexander δello inuictus , otio in deli sfrangitur unde rumoris castris, qui torpenrem

excitat.

Hortatoria Alexandri ad milites oratis,ut Milum in Asia inchoatum persequantur, a , soluanν. ioberi miro flumine deseripto, Alexandre Nabareani per literas salutem quarenti veniam pollieetur deinde 'mari Caspio, mireanta