Io. Bartholomei Marliani Patricii Mediolanen. Antiquae Romae topographia libri septem

51쪽

Tunc rex Euandrus romanae conditor arcis. δε - ὸ Romulo, ut. .

An butiis nate uastu's ira inclyta Roma. abi igitur tantae ciuitatis certa ratio noti up ret on mirum s in aliarum opinione dubitatur . unde Mec historicos, nec commentatores,ssarie dicentes, impe ritiae condemnare debemκs.Nam antiquitas in maliis creauit crrorem:. pleri uniant,pleris ciuent. m si se trση erunt nomin .Nam Romam etiam Romi

amen deissifrunt: uia captatis auguriis Remus prior 'fix uultares Hiit. Romulus mox duodoci qgae res, si Mus tempore, alter numero ccrtare bellum creauit : tu

Do extincto Remo, a Romulo Romani sunt denominat Me Foroer, Μagnitudine urbis Romuli. Cq.m

, κ Rbis nostin Iurom quadrangulareri Rommium designise sturbor es Plui. o Diov. quadratam Romem appellulam tradit Solinas, eo sp aequilibraforet posita. Sed ut deforma certa es opinis scriptores,ita de αmbitu,quibusve terminis Mire twr incerta, uaria.Liuius enim restri Romulum Palatinum primam, in quo erat educatus, mi nisisse: πGerius antiquum pomerium ab Romulo institutum Paι tini montis radicibas terminatum. Secundam bos is

52쪽

ne procelit, quod stit Cor. Τac.Capitolium Romanum forum a Tatio rege Sabinorum urbi creditum. cujus uerbusunt haec Anitium ititur, quoi pomerium R mulus postierit no ster haud absurdum reor. Inur a foro Boario, ubi aereum tauris mulacrum a stitimus, quia id genus animalium aratrosubditur, falcus designanti oppili caeptus ,st Μήgnam Herculis uram amplictereis turaηde certis stasiis interiecti lapides per ima monatis Palatini ad aram Conli, mox ad Curias ueteres, igi ad facessum Larium, forrem Romanum, Capitolium non a Romulosed a Tito Trtio additam urbi creditur.

SIcφ mini stilum e syct Tatium deducto muro a saxo

carmentali in occatum ad uiam, quae nunc baud longe

ubest a Τ1bertistinie in meridiem uis ad circi Maximi

partem extremam, conuerso' mox in ortum restiuum, paulo ultra Amphitheatra binc' ad forum Nerat 'in tandem itsum murum crem altero cornu Capitolii coniungentem, Capitolinum, o Palatinum montem inisclusi sse. Sed cum conflans fit opinio Carmentalem poratum ad radices Capitolii tam, in noua urbe a Romulo .serebense Liuius p in bello aduersis subinos Caria tolium urbis arce ut spe seniaticumap in urbis umis pliatione post Romuli mortem quid, quoue tempore, o quibus regibus aiditamst commemorans,nκstum de Ca pitolio, tanqua de primae urbis parte, faciat mentionem, exsimamus urbem a Cor scriptam non nisiis Tatij regis, quὸ Romuli e spe monjmentum. nec obstat quod Li: ujus dicit Romulu primlim. Palatinum,in quo erat edu

53쪽

atus,mminisse. in eo enim inbo primum,uim hae opinor,ut munito prius Palatino, inbem condiderit, Sicut eodem in besto ipse Romulus testatur, dum prece. tur Iouem,ut'orum fuam1Plat Hic, inquit,in Palatio prima urbi fundamenta ieci. Si prima, erro alia rostmodu ieceratfundameta urbis, istius dico ,qua, cόrra eiusde cor.opinione, icipere σίγlu's erat in Ara

porta Tergemina Injre,legi upe Solinu. Q uod mox ab eodem Romulo, Τatio auctafuerit, nutabulus rei authorem habemus,nis Dion1.quem ita laquentem ei diamus. Romulus, o Tatius urbem flatim maiorem effcerunt,duos ei cosses alios adiicientes, quirinum, o Coeliumgeperantesφ habitationem ulter ab ultero in propriis locis utris uitam urbant.Romsilus quidem Palatium occupans, m montem Caelisim Palatis propina suum:Τatius uero Capitolium, quod ab initio ceperat, O quirinalem rupem:forums ibi constituerunt, quo nunc etiam Romani utuntar. quanJ Ser.nit Alios dicere Romulum septem colliculos ab initio inclusisse, alios ueste bos ios, qui nunc Ant a Romulo incluso, iis Palatinum,Capitolinum, quirinalem, Allentinum, coeli Vim ualem, Esquilinum, o Ianicularem, alijs tamen noreinibus appellatos,quae mutata sunt postea. In quo a Liuio apertii me eos dissentire infrius,ubi de uario urbis ambitu loquimur, 'parebit Praeterea dicimus non verisimile esse,pastores rebus adhuc auusis, tantum cdm uri,in tanta hominum paucitate, comIlexos esse α cum Plauta

54쪽

conditoribus urbis non plures tribus peditum mistibus, Rr pauciores giuitibus tercentis .

De Portis urbis Romuli.Cap.IIII. Eportis autem urbis Romuleuesic babet Plid mus.Urbem tris portas habentem Romulus reliquir, aut ut pluribus tradentibus creduams quatuor.Harum nec nomina,ηec locum ipse ponit. communis tamen est opinio eorum,qui tres tantum a Romulo ferint relictas,fuisse,Carmentalem, Romanam, ter Pandanam, Carmentalemφ,ο matre Euandri denominata a dexterasub Capitolio inter saxum tarpeiu, er Uberim: eregione σdicule divae Caterinae nune dirutae, o uersius circum Flaminium , ut inquit P.Victoraquam Blandus ad primas Mentini radices

pentho praeter binoriae Hem, Liuiis russoritatem ipsum collem in urbem Romuli coprehenditidums bule suae urbi portas cccommodare, uerismi mapsuam opianionem efficere conatur,alio ipsos portas, uerant, traducit, o ex ino in alim labitur errorealuius em isse fertimo belli pu.loquens de uico Iugario, clare docet

Carmentalem portam fuisse sub Capitoliosed apertisse

sine Plut in Camissi vita. Ad Carmentalem, inquit, portam Pontinus contenti sit quid ueretur perflentium1 ecularetur nam huic Capitolium maxime Arta

55쪽

L1BAR ut monti, habitacii tu Carmentae fuit, ubile nunc fanum eqs,ss qua C armentalis portae nomen Eodem modo o Sex.Pomp. qui templum Iani fuisse extra ipsam portam apud Μarcelli theatrum tradit. Alia est ratio hanc portum non fuisse prope Auentis

num. quoi Vir. inducit Euandrum ab ara Maxima in Palatinum progredientem monilirare Herculi portam Carmentalem, quae nimirum ad radices Aventini, post sui set reucta.Huis autem portae Sceleratis posea nomensuit,s per ecm Crubi Fabii ad Cremera Flit.: ex lacu attingente Bacchanas orientem, omnes interfemElisint.Vnde item Sex. Pomp.re fert religioni effle quibusdam porta Carmentuli egressit, o in gde Iani , quae erat extra ipsamsenatum baberi,s ea egressit sex ertrecenti Faby apud Cremeram omnes interfecti sint, . cum in aede eiusdem Iani. S.C.factum uset, ut prosci, isterentur. Sed ad reliquas ueniamus. Romanam in horis sis aedis diuae Μariae nouae haud procul ab angulo Palarini,qui amphitheiltrumstestat, fulse innuit idem a . ebor, cum ait. Romana porta instituta et a Romulo in in mo clivo Victoriae, qui locus gradibus et quadraturum formatus eqs. Appellata est autem Romana a Sabinis praecipue, φ proximus alitus erat Romam sunt tamen qui Mugoniam,quae er Trigonia a tribus angulis est denominata,ibi rejutuant,quibus si asentiri volumus, dicemus a Romulo prius Romanae, deinde ab euentu,hoc esta mi ita bou, uel l per eam boues introducerentur, mroniae nomen sortitum esse. Sequitur Panian , dicta,

56쪽

iratis in urbem poderetur, eidem 6 Liberin, Romanulae nomen fuit, quam prope Velabruta fuisse

probant quae sequuntur Var.uerba .Lcurentalia ab Acca Laureti 1,hujus sacrificiumst in delubro, qua in Nomam litam exitur, sit aiunt quidam ad Sepulcram Acacae;qri locus extra urbem antiquam fuit,no longe a porta Romanula . Exijhmamus autem Romanulae nomen adeptam,poysquam Romana MigonitIumisit cogno .

r verebanouisse non Romae,sed Saturniae urbis, qaidam probat Saturnium et pilum fisi spe prope Saturnia

um monte icstquitur. Eiu vestigia nuc manent tria, s Saturnifanum infasscibus, i Satarnia portet, qzam Iunius scribit, ibi, quum nunc hocant Panianam quae ultima uerba lauant. Pandanamfuissee a Romulo constituta, eo in loco, ubi prius in Saturnio oppido uerat Sa, turnia. qui uerὸ uolunt Bomulum urbem quatuor poratarum reliquish ; qaartam ad radices Viminalis statuere;ab euentu postea disium Ianualem. Num bello S bonorum cum Romani eam claudere minarent, quia inliseum boses irruebant, posρπum suausa, mox sponte pateficta es, cretis iterum, ac tertio idem con. igilset, armati plurimi pro limine, quia claudere nequibant, custodes steterunt, cunque ex alia parte occerrimo pretio certaretur ;sibito fama pertulit fustia Tatio Romanos . quam ob causem, qui aditum tu bantur territi profugerunt;cunis Sabini per portam pa

57쪽

LIBER

siuim uim torrentium undisfatentibus erupisse, mi ea ιν perduerigin cateruas, aut exu las feruenti aessa, aut deuoratas rapita uoragine deperisse, ea re placissum, ut besti tempore, ueluti ad urbis auxilium Jores Iani restrarentur. Haec autem portu opportuno locosuerat 1it tamen cum constans sit opinio pomerium Rο α muli ad radices Viminalis non peruenisse,ni libiφ legerimus Iani templum eo in loco steti se,credimus Romusim tres tantum institui se portas qui numerus,in urbeo huc parsi publico usui'tisfuere pose uidebatur .

De uario ambitu, Cr moenibus inbis. Cap. U. Vm Remulus, urbemur consituta, quae ald deorum religionem,hominum' iura pertinea re uidebantur, curaret,Romani interim alis,

atφ alia Ioca appetebant, ut urbs indies amplioribus, munitionibus cresceret, cum instem magis futurae mulsitudini qua at id hominum, quoi tum erat,eam munirent.Vistis postea Sabinis,o ex du bus una facta ciuitate,etiamtominum multitudine aucta est, mox Alba euersa, duplicatos ex irius ruinis ciuiu numera r ' Tullus Caelium urbi addidit,Equili , uulbore Liuio, auxit. ex quo coniicimus,aufio numero ciuium, Rom nos etiam extra muros in montibus, uassibusis adiacem tibus, foro proximioribus domos Irinis e.quae loca cum iam snt occupata, deuictis Albanis Tullum dia

58쪽

xi J. Secimiam rutem urbis ampliationem capto Politorio,omnis multitudine Romam traducta, scit An ticus. qui cum circa Palatiumsedem ueteres Romani, Sabini Capitolium, dis arcem, Coelium Albani impleuissent, Assentinum nouae multitudini concespit. Multis deinde missibus Latinorum in ciuitatem acceptis Ianicula quoφ urbi coniunxit,ponte Sublicio tunc primum in

T3beri acto, quiritium' fossam in planioribus urbis

circunduxit. Hinc constat Aventinum non fuisse urbis Romuli parte sis putauit Blon. minus diligenter Li. My uerba consederans. qui etiam primo decaris quintae Aventinlim ipsum extra urbem, ii collocιL Aediles extra portam Tergeminam in Aventinum porticum stice

strauerunt eodem modo G Gessiius, eius uerba haec sat.

δε ventinus fias, quae pars non longinqa'nec infreqsita est, extra pomerium di,nes Ser. Τμω,nes Sura, qui prostrandi pomerium titulum quae fuit,neque postea Diuus Ililius,cm pomerium proferret, intra urbis Ines iuri erunt Causem e spe ait Me sel φ in monte Remus' urbis condenti gratia a lucatus, aues irritas babuerit, superatu sege a Romulo in auisticis flaccirco omnes, qui pomerium protulerunt, montem istum excluserunt quas euibus obstarnis ominosiam . Aulbore postea. D. Clautio receptam, G intra pomery Ines obstruatum est Tarquinio cutem riso, qui urbem muro cingere parasserat, mortuo, eam curam Ser. Tulliu fuit, eur Niminale quirinalemque quinqge costibus addens, umbis ambitum ampliauit gros uero ruderibus,aillita i

59쪽

LIBI Rpestructuris artificatos Tarquinius subiis primu cis

pit sexti imgnisformatis ad regulum extrusre. Ex eo quippe tempore portae Romuleae paulatior, o nomen, ex isim anim isse uident: silicet Carmentulis diutiussus retinuerit, Et con rustio urbis rerum tempore ulterius, ut testis est Diony.non processi, non permittente numine, qaanquam omnia circum urbem erant habitatis . Nam cum antiqui uellent urbjs moenii, quae Corianam non excedebant portum, Us ad Miluium pontem producere, probibuere arustices, quis non licebat in urbe comitia facere, o milites legeresinc Cic. ad Atticum. Sed casu, inquit, firmo a Capitone de urbe uu aegenda a tonte Milaio ad T)berim : pauci fecunia mFtes Veticanos, campum Μartium tisin aedificari,irum autem campum Vaticanum feri quas Martium, quare arbitror magna parte urbis Planae aediscis, occupata, Senatum saepe agittaviss de transfrenio campo Mammo in Vaticanum, nunquam tamen id comprobatum eff. quoi ratem Blon. uessit eum,quem nos collem Hortulorum dicimas, quirinalem 6st,fusem esse sentit A, planus,cum ait Syllam ulterius progrusim exercitum in campo Martio ante urbis portat satagst,i cu hic costis Campo Μήπjo immineat,nimirum neces est reiscepto cundum nos, cosse Hortulorsim, ut etiam idem capus in urbem, contra omnium opinionem , t receptuso

Non tamen Fuluit approbamres sententium,qui qμliquid campi inter Capitolium, o T3berim est, Martium et

restari.mgro is urbis capitolium non exces F, patet

60쪽

men ipsim monte Consulum, aut imperato' tempore muro procesisse opinor. Plurimis enim authoribus cre diderim Flumentanam portam antiquissimam esse. quodsi,fecundum Bion vitrionem, fortita est nomen, s per eum aliquando Τ3berisfineri moenib*s montes non exceientibus,non uideo ubi locos i a posset cossocari,M Τ1beris per eam labi porgerit.Praeterea no dicimus abeat' Phei, thermas Agrippinas, Itineruae temptu,

circu Flaminia in capo Μσrtiosicut ovile, uiga Publiis cum, o multa alia. quare arbitramgr parte urbis Pl inae, pristo et vessui spe intra urbe, deducto uidelicet muro . Cossina ad T3beri eregione muros ab Anco in ITransiberina regione costocatos, Flumentanamφ porritam, sibi. ημc es, longo Ue pos transasi Nec is ut s