Io. Bartholomei Marliani Patricii Mediolanen. Antiquae Romae topographia libri septem

71쪽

LIBER D. Hemimus, in tumultum=nsit, ciricurrit ex

uersis p in Lucretium Hetrusis terga caedit, dextera, laeuis bic a porta Collina,istinc a Naevia rediditus clamor . Et quia Liuius non meminit de Tiburtina, FH. autumat postea conditam fui spe informa ar αcus, ubi nunc est, clause Esquilina. Recte nesentiat uideamus . In primis autem sciendum, tempore quo colis dita est Τiburtina, moenia ne sint propagat . Si soli non uideo cur Esquilina magis non sit tranis lata, qgani clause. Si uero non , quid erat cause antiqui simam eundems celeberrimam claudendi portam, quo noua excitarent i quare baui me poenitet eorum sententiae esse, qui uolunt'per ipsam aquaeductum derivatum:nouusem informa arcus extrustum a cum conset uis αλεμgusti tempora apertam fuisse, de qua Cic. Sic meminit . Cu ego Coelimontana porta introi se dixisse re sto one me inimica Esquilina intro is homo protu rti semus lacessivit. Sin Τiburtinam se concedimus , quilina inter hanc, o Numentanam ,sue Intersi

geres potius erat excitanda, qlia inter 2ψεujam,ipssim .s Tiburtinam : cum Liuius libro sexto fecundi eL pu Veniat Collinam, Esquilinάms inuicem prope fuisse,

Commemorans Flacum porta Capena eu exercitu Romam iure1ssim, media urbe per Carnias Esquilias contentisse, inde egressum inter Esquilinam, Costin μεν rortam posuissee ca ira. Et placui spe Coss. circa portas Collinam, quilinamφ ponere cinra.Vndes Esquiliana erat, ubi ponitur a Filiuio, non oportueriit confla

72쪽

portam ipsem peruenire et cum metis rectum, breuius s e set iter per Coelium, aut Labicanam uiam . quare magis inclinat animus ut credam portam nunc S. Lali xentis Esquilinam esse: m Tiburtinam additam inter hanc, o Numentanam, ubi Esquilinus est campus ter moenia a Numentana ad portuma. Laurenti, duo, decim eme implent stadia; ut in hoc interuasso porta Interaggeres, Τiburtina φ commode potuerint cossosari . Non enim equitur, Esquilina Strabonis aetate erat clause, ergo etiam nunc est claui . . quilina ab Es. vilist, ubi Jita est, denominabatur eadem Taimina , a capite tauri, quod coelutum adhuc in frontiα sicio interiori cernitur . In ortum selis vergit, quem Admodum Naeuia quam Varro. a propinquis ne taribus nomen adeptam tradit. Sunt autem qui uellet non portam, sed triumphale uisse arcum . quod smoenia manent in prisco ueteris fundamenti uesb. Io, non uideo, secundum ordinem portarum a Lissio pyitum, cur potius alibi fuerit quam eo in Io Eco, qui ad usem portae commodiissimus uidebatur . Ego tamen ipsam aliquando ascenti, in omnia di. Istenter perscrutatus, nihil inueni , cur magis por α am, qssam trigmphalem arcum esse, tuticarem.'lierunt cum arcus triumphales soleant in uijs ducentibus

73쪽

vero Maior nunclipatur.Hinc uero. ad Coelimontana, a Coelio monte, in cuius margine esista, ita cognor natam ,studiasme octo intercurrunt ; quam' poncm L. Cometio. π.α. Minutio Coss. tactum de celo naris rat Livius; cui A nariae a regno , ut aiunt, asinom,

quod effi Neapolitanum, quo mittit, etiam fuit novie nAnc uero. SIoannis. ad ortum hemalem,pertinet sicut ad .rsiam Gabis; quae in anguis muroram sub Coeliolo occurrit , si clausa r per quam ingreditur mum aquae mmc Marianae.Gabjusve alitem obtingit mismen s recta in Gabios oppilum, nimc Galicanum, itreret Metroiij deinde porta a mensera est dicta. s dia prope quin a caelimontana distat. Sequitur Latiana in Coeliolo,quae qaod in Latium duceret, sertita di nomen, idφ immutatum adhuc retinet.ra autem prois re aedem diui Io.Euru listae,in byemalem ortum uer gens, Iladia quinφ cum dimidio a Gabiisse abest, o tot idem a Capena .dicta mnquit Ful Pa Ccpenatibus Laistinis populis, ad qllos mittebat, vel a Capenatesa. Retradit Silius Italicus, cum inquit. quoscerbi me assuuialia rura Capenas. Uyrum s a Capenatibus Capena nimcuparetur, inarem non auit, ni Silii carmen a Flu portam nomen sumpssse probat, Solinus autem resertatillum regem ex Sicilia cum Draconis ad Ianum uenisse , ac eius cmsili'auxilios ciuitatem iuxta Albam conditisse C rrenam ηomine ab eo postmodum Capenae somm

74쪽

fui ser. uero gnammaticus huiusce portae etymologia. 'am alium e trabit . Nam 'ereo Viri emistichio,Luis fise capenos,etit, Unde G porta C pena, quae ill a Camoenas est, nomen accepit. A c.etiam fribit extra fanc portam Lucum, b Aed Cmoenarum esse: propterea Camoena a non nullis olim eis appellata,nsnc uero Porta. S. Sebaψliani. Et certe nullum 6l dubia qui sit betcCvena, cum a.P. Victore in prima regione eiusdem nominis ponatur . Appiae deinde nomen acceis rit ab Appio censere, qui uim miniuit. Cic.pro Mutione.Hoc enim saepe ab isis dicitur perinie ρκψ Ap.

pius ire caecus uiam munierit, non qua populus uteretur ,sed ubi impunesei poseri Iarrocinarentiwr . Erat haec porta multum celabris. Hidam elim Triumpha isdem appestant . Non desunt etiam.qui fontinalis nomen ascribant, afontium ubertate, propter istud Mar. Capena granii qua plauit gutta. evr Iuuenalis Maiitams Capenam. ruod ideo dictum arbitramur propter aquaeductum 'per ea derivatum vel f inter caeteras portus depretost loco Vnde Cis. ad. Qia. Fratrem. Romae, inquit, O maxime Appia, at Martis mira proluvies, horti, tabemae plurima massis σνν φ ai P cinam publicam . Restat ultimo loco, citra Tyberim, Τergemina in meridiem uergens,

ut Appia.Τergemina dista es a uetusti fima ira νὰν quam tergemini Horati dicuntur egreissi, quae tunc fuisinter Τ1berim, i Auentinum ,sub angulo montis rei a dextris, riloluminis , iuxta nassati ,α et γ

75쪽

re salinas; cuius ainuc apparent ruinosa u sis , ter proximas uineas. Huius loci meminit Frontinus iub c uerba . Du ti s aquψ Appiae habet longitudinemu capite uis ad Salinas; qui locus est ud portam Tis.

geminam . in mox. citcus habitam loci ni, ubi Sali

nae nomen, ubi Tergemina porta . Hosten sis quod atqDum mittat, aliquado est appestata 'nunc. S. Pauli. di sat a Capena satisfrme ofio. Ab Hosipyi deide mis ri ad Tyberim salia duodecim imitent . A Fluuio utaro ipso ad Portuensem tr. iberinam Portum flecturi dimidium uix intercurrit.Portue s enim iniitum est nomen , qutiducit in portum Hostiensim, a Claudibamp. excitatum inlinc Portam Ripae uocitant . ad occasciselis b)emalisatinet. Hic deiceps i Ianiculu sceles, septem 'adys, pel circa, feractis , ad Portam nusta S. Pancratij, sitim Agrelium, peruenies ; quam quili ab Aemilio uiro coi lari, ue ab Aurelio Impino α mensumpsi se datamant: ρ idam uero aestia Aurelis, non nulli urum ab ill se porta. quo autem non ne ι pi sprisios uocaretur, sicuti de Portuens , incertum habe Uus; nec lum de nomine , uerum etiam de loco dubiutatur. Nium Procopius trulit Aurelitim portam fi f. st iuxta molem Hadriani , o , a ba filica propinqua, portam. S Petri nuncupatum . Sepulcrum inquit)driani extrum portam Aurelium iactu lapidis impo sta tum . Sed uelim ire utrum baec, extra quam Procopi. usfacit molem Hadriani, sitra ne T3berim fuerit, ' ρbi. Si erat, miror a Procopii ad nora tempora ita ἀ

76쪽

i ambiis euanuisse, ut nulla prorsis extent uestigia. si uelimgs in aditu pontis Aeli, excitatam, o ab is

. Aelio Hadriano Aeliam, non Aureliam , denominautam . crusre hi lenium est ne apud Procopium, Aeli- . am 1it Legendum, sits ex iris, quae extra pomerium . ponantur additas magis ad pontis. ω molis ornatu,

D m p esset nec seria ; ibi prope porta uaticena existente, hoc enim modo sequeretur Pancratianam Audii liam e se certe uia ab ipsa illi martina, hoc nomi . , ne appellatur . Ab Aurelia per Ianiculum fecundum . urbis muros destendens inuenies Portam, quem Sul- tus Ianum, φ Ianiculo Abiaceat, nunc uocant, olim Se stimianam a Septimio Imp. denominata putant et ex eo: l Spartianus de ipsῖ Septimio loques Septi niti, Septimian6φ thermas in ira liberina regione ad porta sitic niuis extitisse, comemoret. Hat p Septimii ponte super ipsemis tὸ esse, prius AlexEier Ponti VΙ.e; inflauraret, ibis Ianu Septimi si, Septimicuἄφ Ara jussse.

Blon. aut Fontinali appellat . abusfontium sacram, Extat,in rei adhuc misinae molis muri Scatentiu adhue' fontiu receptaculasub mole, est Alirelis nuncupatur,itii portae proximo Lirias. Aediles, inquit, altera porti' csi ad porta Fontinale, ad Metriis Aram , perduxere.

quod autem haec sola postlites fontinalis, inde cer. 'tum habemus, quia nussa est porta alia , qu in cani: ros Vsicani iter esse poisset, naro ponte, Subli. Go excerto, cd Trberim exi1 lente . At Fulvugydn Gimpos Horatirem Liuium inesse c1s ribit, qui

77쪽

citra procul ab urbe essent, rectiusfortasse de Vistit,nis diceremus ;qgoru mentiofrequentior e s apudfri plores.Cic.campum Vaticanum feri qua Martium. Praeterea. Livius primo , o tertio ab ur.co e Capeisna, o quinto bel mac orsum de Fontinali meminita quod facit ut existimem Fontinalem non eandem ust, quae est Capena; o cum Iontinalis antiquissima se urbis porta, potuit aliquando accidere, i a Septimio iustaurata, ipsius nomen, infriptione addita, sit consecuta.. nam ut diximus pleri indavi, pleris stuagent, o uise transerunt nomina.flectat septentritanem, distat autem ab Aureliastadia quatuor, o a Dberi it gera septem, Flauius deinde ipse per stadia duodecim, uel circa, loco murorum, ψp ad portam Flumentanam, urbem planam, campum, o uassem Maristium ambit. Si quis autem urbis circuitum ex positorsislariorum numero congerit , inueniet pro ecto tred cim mistia pas ut distares, non excedere. Τπres uero ipserum murorum trecentum m flexaginta numerantur:

quarum multae sunt costapsae r mlittae ita uetustate corarosae, ut in ries ruinam minentur. Sed quia portae Τriumphalis crebra est mentio visi scriptores, quanqua esse desist, tamen ex Bion opinione locum, sibi eafuerit, indicare, non alienum esse arbitror. ns catus pilaram fundamenta nunc infra molem Hadriani ceminis tur, er porta ad intimim Trberis ripam, cuius fundamentorum moles extat, er uia ab eo ponte at Caesia

78쪽

sECUNDUS recta triumphali nomine appellabantur.De porta alitem quod diximus probat Iosephus, Vesta sani, m Titi

defribens triumphum. Dicit enim os imperatores , sui non in Palatio maiori , sed in Vidis templo nocte quieuerant, ad octauianas ambulationes transiuise , ubi eos Senatus , ex bonorati equites praestolabantur tra c fauor militaris eosdem meritis ornusti laudiabus, uotis rite celebratis ad portum reces se, quae ab per iramfemper triumphorum pompa ducere. tur, nomen accepit . Territor j etiam trigi bulis in ritu diui Petri, a divo Hieronymo ,sive a Damasio paupascripta,es mentiosi eηim legitur Be tu Petr uisse sepultum in ecclessi nominis, quae ad Templum,

tunc Apollinis knanco Petroniis, iuxta territρrium

triumphale fuerit aediscata : ubi obeliscus es Caij pricipis. Suet commemorat quosdam Senatores censeisse Asiustifunus porta triumphali ducendum.Octavianus autem Ambulaniones ad ipsus Areu li Mausileum fuisse tendit Dei. Osfρὸ. LIBER SEC UNDUS. . De uariis nomissis Crpitolii. Cur I. huam urbisJitum, uarisimφ i G ambitum descrip mus , π φ , ce' portis eum fmus complexi et reliqusi es ut ordine, qui praecessit, quid, quisetciflore,o a quibus ingulis iu

79쪽

cientes, eam luce pria erunt,quae issic pulta Terptatae fidi, ut dixi,nomen imposuit.plui. in Var. Diuidiatur autem in Arcem , ω Capitolium.Cic. m.Cat. V bis Arcem, o Capitolium, o reliquηAiuius exulis serui duce Appio Huerdonio Sa ino nocte Capitolioum, o Arcem occupauere. Et cum tib . Septimo, loquε, de Isinonis monetae aede,sendat domum Mani fui se in arce.Virrimo ad rupem Tarpeiam, hoc carmine. 1amsimmo custos tarpeiae Μanlius ι rcis . Contendunt , qui ruem ipsem ad ciuium Capitolina ponunt, Arcem ad Tjberim pertinui sse, nos uero as η aquilonem quia dum Cor. Taccinsequenti capite 'diacit, ciuersos Cupito j σφtus inuadunt, iuxta tu . cum Asyli, o qsa tarpeia rupes centum gradibus utitur , o Jubiungit, uis acrior per A13lum ingrue . bat, aedisciis in ultum edita flum Capitot Qq abant, neφ de arce ullam faciat uerbum ist ueri mise

ipsem alibi, quam ad urium, fletisse, hostesque bis

partem Capitolij, tanquam arce infirmiorem, ergress sos esse. Accedit huic nostra opinioni etiam Paec come stura, quod pars Capitob T1beri incubens erat iovisu. uicinitatissatis munjta, atφ aedibus sacris restria Nec obsat Liuis autVir. Autho stas, quia totus moi δε tyloruis , poetis Apes Tarpeia sepe appellatur . Ser Capitolium urbis arcem

fuisse traiit,

80쪽

t. inpitolium Tarquinius Priscus ber i Sabitioic aedis iturum si nosserat Uunimentis iecerat, decupit erum Tarquinio defuncto si perbus, capta Pometi , exstollis Hostium consta cisiit Fopus,Horatius Pulvistus Cos. Confecrati nem-ὸeinde quadrin gentori , ex quiniecim annorum statio, Scipione, ter Horbano Coss.per mariana besta igni. conseritum' est; qao asstem modo incertum; hinc Apianus. Capissoluim, quod regibus per quatercentos, in amplium annos conditum fuit, ignη corrept. uniueisi i tuit. Cuius incense item Cico meminit.Huius urbis, atas imperii, qui esset decimus annus post uirginum a se lationem, Capitolii autem ilicensonem uidi simus . Eo autem tempore,qua primum σψLex sexo quadratosisse, eius uestigia pluribus in locis adhuc seMunt, id quo