Thomae Ravasini Parmensis Georgicorum libri 3. Miscellaneorum liber 1

21쪽

Il le gravi interea perculsus corda dolore 1

Astra suis accusat in officiosa querelis, Et modo frondosi summo de vertice collis Adspectata suae considerat arva Puellae, Et modo per latebras hac illac fertur opacas Perditus, amenti simi lis : per inhospita montis Mille legit, relegitque vias, saltusque pererratri misso qualis Lotu formosa Iuvenca Per virides agros, ct devia lustra vagatur. Post varios tandem casus, longosque labores Apenninus ubi clivo mitescit amaeno Constitit : hic noctes in luctum impendit amaras Impenditque dies; nulla est nisi flere voluptas: Tantus & a lacrimis crescit manantibus humor . Ut gemino uberibus stillare hilumine guttis Flumina bina putes; nec decipiere putandor Nam mi ser assiduos sensim resolutus in imbres Liquitur, ut verno glacies viti ta tepore ,

Pastor erat, tenvis fit aquae sine nomine rivus; Priscus amor tamen, di vetus illi cura remansit ;Nam longo percurrit adhuc errore jacentes Convalles, modo per colles, aut plana vagatur ,

Thelioreς donec Nimphς potiatur amatis, Dotales sibi quos olim praesum pserat, agris. Ergo nec ingenium durae intractabile rupis, Nec juga praerupti remorentur scrupea collis , Ad tua quin faciles invites praedia fontes Tramite declivi, & patefacta per loca montis

Arte via: si sorte cavo se vallis hyatu Caeptis interponat, aperta & fauce dehiscat, ordine deductum longo, qui rupis utramque Comittat partem, de secta ordire canalem Abiete, qui fixis incumbens undique tign is Flumina praecipiti transmittat euntia cursurΔ magnos tua ni sumptus fortuna recuset.

Erige

22쪽

Erige saxosi sinuatos fornicis areus .

Continuare suos qua possit lympha labores. Possem aliis super, atque aliis exponere dictis Diversias artes, documentaque serre per urbes Emilias, amnis quae sit mensura fluentis, Quaeve superficies; quid recto linea tractu, Quid velit obliquo, num fundo ς qua bilis alveus Excuset resides, an pronior incitet undas; Cur properet pluviis freta auxiliaribus unda, Aquiratque pigras di verse ambage viarum, obicibusue moras; sed barbara nomina doctae Odere Aonides, latioque incognita verba, Nec me ulla ingratos Sophiae penetrare recessius Cura tenet; juvet has alios perquirere causas Ipse ego formandis pandam valgata colonis

Inventa,&facili captos novitate tenebo. .

His ita dispositis, ubi solibus arida longis Gramina sustuleris, pratis inducere parte E' supera jubeo rivos: si ascendere jussum

Deneget unda locum, currenti molibus undae Injectis obstat tabulas opponere acernas, Ingentesque trabes potes, atque repagula, quo siet Altius atollat , condictaque jussia sematur H gricolae quocumque vocet: tunc Uillicus alta Nudatus latosque pedes, hyrsutaque crura, Armatusque bidente manum si in ut ire parantes

Dissociet rivos, & fundum immittat in omnem; Si licet in dextram divertat, & inde sinistram, Et modo per medium, modo per confinia ducat, Donec jucundo recreentur mollia potu Iugera; cum breve post tempus satis arva bibisse Advertes, claude oppositis sine lege vagantem obicibus rivum e longa viridantibus herbis Officit ille mora, secumque abducit eundo Faelicem pinguis succum telluris: apricum Septi maluabistem uix Porta emittet eoa,

23쪽

En iterum verno renovabitur annus amictu, Et viridem teneras prolem submittet in auras Faenisecis addens animose saepe integrat aestas

Oblitas vires, & adhue implorat hyulca

Humorem tellus; tune ostia clausa relaxa Fontanis iterum scelebris, sed rura priusquimSicca riges, plures sinito intercurrere Soles; Rara sitim faciet, maciem si crebrior unda. Hic ego non documenta tibi memorata revolvam Cum tonsura tuis iterabitur altera pratis ἰSit satis haec doeuisse olim; quod te omnibus unum observare magis jubeo, quam admiseris usus In solitos, nullis turbata sit imbribus unda pImplieat illa novas, limoque intercipit herbas ἰLongaque ni vitium pluvia eluat, arva priusquam Herbida falce metas, pulvis, lutulentaque faenum Inficit aerugo: nil peste nocentius illa stussis Mandenti ad stabulum Tauro; hinc quatit improba Pediora bellatoris equi, & nil tale merentum Exercet pecudum genus - At mihi villice forsan . Herbosa num si ponenda in valle requires Arbor I opaca comas viridi defigitur ulmus Saepe solo, vitisque ulmis adjungitur I umbras

Lenta suas pariter promittere Morus, & olim Silvestris doctam pyrus emendanda per artem, Igentesque Nuces recto quincunce seruntur. Quas circum agricolae primis suevere sub annis Parvo circuitu tellurem vertere; sed me

Nulla arbusta juvant illic sata; non bene iundos Audit apud virides radicibus arbor, di umbrae Praecipue Nux alta Iovis de nomine dicta. Populeum genus, ct fibris in Tartara tentans Percus iter lentam Salicem cui criminis expersmbra viret, nee humum radix extenta fatigat Simplice contentam cura potes ordine longo

Consereres ex sacili satio, Parvoque labore

24쪽

Conflabit eultura: alta de Μatre reelsa . Exaeue in morem valli plantaria, facto Dein longis cuneis, palisve foramine, eodem Fige loco, crebroque pedum circum apprime pulsa

Tellurem, ne forte cavo intromittat aperto Saeva dies estus, inconcessaque petantur Radices a Sole via: quandoque novellae

oppositam in prima sormidavere juventa Vim Solis plantq; tunc ignea Spicula contra

Stramine munitis doceatur parcere libris Solis vis; at hyems cum venerit, exue totum Direpta truncum palea; secus truet imber

Hibernus, stipulamque inter, stirpemque salignam Inducto squaliores tum meditabitur, unde

Insincera trahent parvi natalia vermes,

Erumpentque leves tineae, queis protinus omnis Praefestinatae patietur damna fenectae Exesus cortex, primoque arbusta sub aevo morbosa absumet caries: qua lenta probetur Utilitate salix ,& quot se prestet in usus Praeciperem,verum haec annis monstrare futuris Est animus, quando occiduo Vaineri des orbet Deducam musas, Italoque in littore sistam , Longaque vineti tradam praecepta serendi Sequaniel postrema legens vestigia vatis;

Nam bene conveniunt tenera cum vite salicta,

Et sine Uiminea male Vinea stirpe Paratur. Nunc age , fagi seras quibus instituenda per alpes Prata modis referam e sub primi exordia veris Caeduntur validis nemora alta securibus f altas Caesorum parva est nemorum jactura per alpes Dein succum longo cum deposuere sub estu, Hac, illac stratis lupponitur ignea teda

Arboribus, saeva undε ferens incendia celsisque his innuitur P.Iacobus miserius Societatis δεγώ qui de vivetis vincta oratione elegantissime scripst

25쪽

Et caeco crepitant strepitu cava robora: caelum Turbidus obnubit vapor, atque Volumina tetra Agglomerat: tantos procul alpicit inscius igcies Colle super celso venator, arator in arvo,

In mediis piscator aquis: dubitante favillae Iga itum per in an e volant errore, nec ulla Amplius apparent veteris vestigia luci; Advena squallat ubique cinis, semiustaque sumant Fragmina sil varum : plures tunc ordine Lunas Ire sine, extincto penitus quo flamma residat Fomite, productaque mora coalescat adustus

Telluri pul vis; rarescet pulvere mixto Densa loci natura, & seu flaventia farra, Tritica sive velis telluri credere, jact is

Seminibus tellus morem geret; annua namque

Quando redit latio, qu1 nuper silua virebat Seminate jubeo sulcis comittere: tali

Exercere diu poteris montana labore

Iugera, dum facies penitus diversa priori Succedat, seritasque loci silvestris amico

mansuescat cultu; sine mox voluentibus annis Incultum cessare solum , qnb longa feraces Inducant herbas ignavis otia glebis, Graminibusque vacent horrentia , lustra serendis. Ne tamen alpinum speres aestate sub ipsanis tondere jugum: magnis conatibus impar Deficit, ct pingui non se componere plano Fertilitas alpina valet: satis est semel illic Si nova prata metas : tonsis immittere pratis Mos est inde pecus, populandaque pascua tauris, Balantunque gregi permittere: tarda videbis Armenta ,& nondum fruticanti fronte petulcos In mediis matres comitari vabibus lis dos, Firmamtemque gradus baculo Sit vel tris olius

26쪽

obsera at pecudes, patulaque moratus in umbra

Infortunatos cantu solatur amores, Affaturque agros, assuetaque rura querelis

Respondere suis: teneris clamoribus omnis Balat ager, redit ex imis convallibus echo.

Quo studio possint humiles herbescere colles di ulla referre mihi cura est; discrimine nullo

Et planum curare potes. collesqae benignos. Paene mihi exciderat, quae Lunae mollibus herbis Conditio faveat, versa memorare novella Quod vis Luna opus in pratis sortunat, oc almum Suppetit humorem; crescente supervenit humor Plurimus a Luna : tantum inMlicibus herbis, Cum latet illa, tolum, atque rubis Purgare memento. Multa ferunt virides aliquando incommoda fundi, Sive latebrosas talpς fodere cavernas, Sive parans soboli tectum formica creandae

Emotos tenvis cumulos erexit aren ae, Pulvereasque casas e cape tunc cum stramine torrem,

Et populatricem positis interfice pestem Ignibus; at studio potes hoc occurrere talpis; Illos siquando aspicies conamine rostri Dimovisse solum, α varia scripsiue ruina , Armatus rastro, subitumque paratus ad ictum Observa tacitus sero sub vespere, num se Per sua lucifugi prodant vestigia mures, Signantesque viam summa tellure, ligonis Non expectato, vel acuti verbere pali opprime e si terrae macies invisa nocebit Deficietque vigor, loca ad herbida conuelle plaustria, Eductas stabulis sordes, csnumve regestum Et ne gramineas vaga deprimat orbita fibras

Deseri bens nudum variis erroribus arvum,

Expecta nive dum tecto super ς quore currens Nulla sui plaustrum post se vestigia linquat. Prima erit haec hyemis, postremo erit altera cura,

B vers

27쪽

as Vere prius quam se componat floriser annus, Advectum per lata fimum dispergere prata;

Solibus ut longis, crebro di resolutus ab imbre Herbarum insinuet sese radicibus, unde Attollant animos nova gramina: lecta columbi Stercora quin natas sementis more per herbas Projicere interdum pluvia veniente juvabit; Namque columbinus fimus urit gramina, nimbo Succedente, suo ni de fervore remittat. Forsitan eveniat, tibi quod contingere nollem, Cum siccs calido pendebunt aere niabes, Nullaque subveniet nimborum roscida pratis Copia: fraudata tristes non ibit in agros Tenuis aquari vus, tacitoque abscondet in antro Caeruleum caput: haec atavus perpessa mihi olim Narrare exitia , & feralia damna solebat, Quando omnes caecis se se occuluere latebris Najades, & nullos urna effudere liquores: Quid imisero tunc mentis erit Z succensa videbis Arva siti decus omne suae deponere formae, Inductaque hortos macie squaltere, nec ulla Iam veris superesse solo vestigia : damna Tot contra, nil praeter opem implorare Deorum Proderit ; augustis tum Divum accedere templis

Te jubeo, di secti facilem mollire Tonantem

Thure dato, precibusque; nec in tua vota vocabis Frustra Parthenidem; deerit non illa vocanti Eliciens e nube imbres, e rupe liquores Pulchra quibus variis tellus laetabitur herbis. Saepe etiam stagnante palus humore locorum Insedit plana, atque ignava torpuit unda; Illa altis infosso, ducto,& longo ordine sulco Corrivata, exire suo doceatur ab alveo;

ritque ingens lapidis ni pressi copia desit Longos saxosa sulcos superintege testa, uuae geminae incumbens solido de rudere spondae

28쪽

Componat teretem qua profluat nnda eanalem e Saxa operi fossis mox supra exta nita glebis Ne vacua herbarum , neu pars sit inutilis ulla . Longa tamen senii quis damna avertere pratis Possit 'ubi annorum innumerus se verterit ordo Subrepet fundo facies inhonora virenti, Et Muscus nocua lanugine deprimet herbas. Illico vomeribus validisque bidentibus aequor. Infinde, di Soli glebas obverte supinas Noxque sub autumnum serito : vos ista per an nos Haud plures habeat s Jertes cura Coloni; Mox iterum positis cessate ligonibus, ut se induat in viridem tellus velut ante juventam. Haec pratis super irriguis documenta serentem Me placidi Thomam colles Thelioris alebant: Tempore quo heroum Lodo ix fortissimus unus Grandibus occasum factis implebat, & ortum. Te cultis elegis, Rarundine, Partheni, lusi.

29쪽

De Ficulnearum cultura

LIBER LTU quoque post liquidos sontes, ct mollia prata

Carmen eris nobis Ficunea : flatibus euri Hibernis , tenerae pareant edicite plantaro' superi, gelido qui morem imponitis anno. Et pariter vati, pariterque favete Colonor Utraque eat tali x vestro de munere causa Virgo prius grati quam formosissima ruris Infortunatos Phaebi meruisset amores, Nulla fuit stirps in campis ficulneae Nymphe Versa est in biferam Diana a vindice Plantam. Nam fuit haec castae de nymphis una Dianae: Illius inque omnes ut longum extenderet annos

Dedecus, induxit lac Delia frondibus; index Maternae est illud labis, issique pudoris, Ergo tuo si te fieus delectat in agro Conserere, ad placidos Λustri, solisque tepores sVergat ager, qui non alto de colle iacentes Despiciat valles, cui nulla injuria brumae, Nec ferus officiat Boreas : mihi nec loca muris Proxima displiceant, aut sicubi tecta supersunt Semiruta, & veterem ostentant monumenta ruinam; Ruderibus, fabulique, & mixtae calcis acervo Proficient arbusta : tibi non plana locorum, Pigra nec alpino succurrant arva rigore: Planitiem gelidis δε quilo circumvolat alis, Nec favor alpini speratur ab indole caeli,' Veris ubi tamen assidui elementia vernat

Colle sit, an plano nil me sata planta movebit Sunt tamen Arctoae qnae frustra in collibus origPresumunt blandi a spatii mansuescere Solis Quando bruma ritet: fit qua perlabitur Ister, Quique celer gelidas persultat Vistula ripas Non

30쪽

Non ullis arbor novit parere coloni

Blanditiis: Ligurum qua littora prospicit, hic se

In mores Itali studuit componere caeli

Gallia, sed reliquis ingloria maeret in agris: Quin ipsa Eridani ad virides AEnotria ripas

Prole caret bifera, tamen haud procul alta beatos In colles emergit humus, quibus indiga pensat Damna loci, montisque favet vicinia plano. Ergo ubi communes caeli, terraequae favores Conspirare videbis, & aera prorsus amicum Respondere, virens cum turget in arbore gemma Ficulnae spem matris ab imo caudice vusam

Crede solo: studium tibi de radice, nec ulla Cura sit; ex facili inveniet sibi cortice rupto Injussum radix iter, dc comprendere discet

Sponte sua ramus: ramo blandire novello

Assiduo cultu, ct renovatis saepe bidente Impresso glebis: si quas in germen abire

Praeter vota , novae circum internodia plantae Aspicies gemmas, admoto protinus ungue Corripe, inutilibus ne sedit racta fatiget Stirps incrementis ς tantum de vertice summo Pubescens virgae spes exeat: illa senectam In sterilem cum verget, erit subumiere tempus Parvam tunc sobolem, effeta que matre capessat Fundendi partes fructus , genus atqaenovandi Arboreum: illius conamina prima juvabit, Ingentesque animos agdet borealia contra

Frigora, sparsa fimi sub brumam copia fasce Nec non stramineo , filicisque arentis amictu Insuete poteris defendera frigus Αlumnae . Ne tamen ingrato vitientur dulcia succo Mala, fimo planta haud crebro saturetur affulta rUtilios fuerit caenum, sordesque Uiarum Applicuisse, vel externa pinguedine cum non Est opus, augendi curam interponere succi Λrtia