장음표시 사용
121쪽
llo coXSTITLTIOMESsraudem adhibeat aut segnitiom manifestam, vel quod melius potuerit se defenderoisse tam cito in recredentis a vocem erumpere debuisset si quidem is pro quo pugnat accusatus extiterit, cum si pugno succumbat mori debeat, ut poto reus habitus criminis majestatis vel de homicidio absconso convictus, campio simili in periculum mortis incurrat. Ceterum si is pro quo pugnat accusat, quia dolorem justum prosequitur patersorie vel mater aut filius de moris suorum, qui succumbit in pugna mori non debet, cum nec ad pugnam fuisset admissus nisi quia ipsum justi doloris impetus et indiciorum procedentium probatio admiserunt Campio tantum manum amittat, quam exigento legitima pena periurii, quilibet alius scienter pedurus amittat.Videbatur etenim impium in casu presenti capitali supplicio subjacere campionem, cum is cujus causam principaliter
agit, per casum suum periculo capitis non succumbat In crimine tamen teso majestatis accusatorem etiam qui in pugna succumbali sicut et reum si succubuisset in ea ultimo supplicio subjugamus.
De vitialitate et elate pugnatorum b).
Consuetudinem pravam et a tramite rationis cujuslibet alienam, que in regno nostro obtinuit hactenus, unditus extirpantes, statuimus ut is qui alii pugnam obtulerit, in his casibus in quibus os pugno judicium reservatum, juxta conditionem et qualitatem illius pugnaro debeat quem convincere per oblatam pugnam intendit, non ut olim ad electionem iblius qui ipsam pugnam obtulerit fieri debere Promeditari namque dobet primitus accusator et secum perpensa deliberatione pensare quis et qualis conditionis existat is cui pugnam intendit offerre, et reus qui favorem a jure promeruit et preter spem omnem ad pugno dispendium advocatur,
122쪽
REGra sicis iAS. Illcum so defendat ab alio propulsatus, suo defensionis modum non debelamiltero per eum qui antequam veniret ad pugnam, consilio forsitan fraudulento tractaverat qua impugnationis specie a contra omnem veritatem aliquando confundere valeat accusatum. Sed si miles suerit is qui pugna impetitur et eques se voluerit defendere, adversarius ejus quamvis
miles non sit, eques similiter ipsum impugnet incontrario si podos suerit qui se defendere nititur, licet is qui pugnam obtulerit suerit miles, non ut miles, sed ut quilibet alius pugil accusatum impugnet. Defendentisso namquo debet esse electio qualiter melius se defendero valeat ab alio impetitus. Illud etiam presenti sanctioni duximus adnectendum ut si is qui pugnam obtulerit lesus fuerit in aliqua parte sui corporis, propterea is qui pugna impolitur, in nullo suo defensionis auxilium minorabit. Ceterum si impetitus orto sit losus in quacumque parte corporis quo necessaria sit ad pugnandum, is qui eam obtulit in ea parto so debilitaredobebit in qua debilitatus est is cui duellum offertur veluti si unum tantum oculum habeat impolitus, is qui pugnam offert aliquibus diebus antea illum oculum apposito aliquo sibi claudet, in quo pati dignoscitur accusatus. Similiter et in digilis et in membris aliis hoc volumus obtinere, juxta proborum virorum consilium et discretionem providam judicantis. Nec illud pretermittendum vidimus η quod necessario gratiam nostro benignitatis exposcit ut qui elatis annum sexagesimum tetigerunt otqui nondum XXV annorum curriculum impleverunt, per Se pugnare minimo teneantur, sed possint ad defensionem suam, non cum alios impetunt,
subjicero campiones no vel ciali. by in altero naturali frigescent calore, vel juvenilis virtutis in altero robore non impleto, non tam incerio quam periculoso pugne judicio, quod esset asperrimum, relinquamus.
a Si eorrigimus ex eod. 4625. Ap. Careant traetaverat impugnationis Periem, sensu multo minus nitido. b In eod. 4525 volum . e Si corrigimus ex eodem codice Ap. Carrant aetaι es
123쪽
Mulieribus ubi non modico les sunt propior fragilem Oxum legum equilalem Sectantes, tam per nos quam per osticiales nostros visceribus pietatis subveniendum esse decernimus, sicut decet et quatenus Oportet.
De restitutione in rum. INPERATOR FREDERICUS.
Minorum jura qui in judiciis vel xlra judicia immodice legi r hantur, precipimus inviolata servari, quibus in illis casibus lanium succurrimus beneficio in integrum restitutionis indulto, in quibus eisdem leges veteres succurrebant : Videlicet si facili lato sui, vel tutorum, curatorum, baliorum seu cliam procuratorum fraudo vel negligentia aut dolo adversariorum suorum les probantur. Eis autem delinquentibus lsi delictum procedat ex animo, nisi quatenus miseratio elatis judicem moverit, minimo subvenimus. Illud etiam expressim constitutione presenti duximus ad millendum b ut in causis non tantum civilibus, verum etiam criminalibus et publicis, tutorum vel curatorum se ha-julorum auctoritas ipsis assislat. Abundantiorem etiam providentiam do sinu gratio nostro pupillis volumus impartiri e ut causas criminales et
a Graeees: De subueniendo mulieribus propter naturae fragilitatem. b In eod. 46 25 adnectendum, quod etiam graeco convenit. e Totus hie locus diverse in graeeo conelpitur is non solum in judiciis eirilibus sed et in publicis, non suffagante tutorum aut euratorum aut baliorum auctoritate, abundantiorem providentiam a nostra majestate praeberi velimus; ita ut eausas criminales, etc. Quum enim prius solae universitates et mulieres ex titulo II hujus libri essent exceptae a comparendo in ludielo criminali demum post editam hane eonstitu-
124쪽
REGNI SICILIAE. Ita publicas etiam per tutores aut curatores eorum ad lites datos in judicium deducere valeant, dum suam vel suorum injuriam prosequuntur, sive accusent sive ab aliis accusentur penis ex accusationibus debitis constitutionibus nostris et antiquo jure statutis personis principalibus infligendis Minores autem iam masculos quam seminas intelligimus eos easve qui vel quo nondum elatis suo decimum octavum annum excesserinici quo completo, ipsos tam in contractibus quam in judiciis et in omnibus persecto statis volumus reputari.
Beneficium restitutionis in integrum nostro reipublico in judiciis ot contractibus antiquis legibus reservatum, non ipsi procidimus sod illud nobis integre reservamus a), sanctioni presenti manifestius inserentesint ad petendam restitutionem eamdem specialo mandatum, quod in minoribus et mulieribus exigitur, quorum b procuratores et defensores restitutionem implorant, a procuratoribus statutis a nobis vel a magistro justitiario nostro aut regionum justitiariis, quibus in causis nostris civilibus et criminalibus statuendi procuratores et defensores concedimus lacultatem, nullatenus exigatur.
m in murum restitutione mulierum.
obscuritatem legis divi regis Bogeri se avi nostri de restituendis mulionem, beneficium comparendi per proeuratores eum minoribus communicatum fuisse videtur. a Graece ista eo usque reservamus, ad petendam, ela. quod melius sonare Careanus dI lt
125쪽
II Co XSTITΓTIO XES lieribus editam declarantes, mulieres Longobardorum Seu Francorum jure vivontes in judiciis tantum restituendas esse Sancimus, cum per negligentiam vel fraudem mundualdorum seu procuratorum Suorum enormiter lese probantur, et adversus predictos mundualdos vel pr curatorest, dum sorte non sint solvondo, indemnes servari non possunt. Item, si propter nimiam simplicitatem ipsorum enormo damnum ineurrant. Nam licet i proscriptorum Psimplicitas ipsos excuset, simplicitas tamen eorum in damnum mulierum reverti non debet. In contractibus autem in quibus non tam ipso progentes res possunt quam et aliorum presentiam judicum et mundualdorum atque procuratorum habere, ipsis non vidimus succurrendum nisi sorte per circumventionem aut fragilitatem sexus immoderatam dolo ultra patrimonium vel ultra vires patrimonii sui a promisisse vel constituisso probentur. Casus etiam in quibus antiqua jura mulieribus jus ignorantibus f succurrebant, in suo robore reservamus : Videlicet si per errorem, non preci accepto e), ab accusatione desistant; si incestus crimen per ignorantiam juris committant; vel si instrumenta edenda por fragilitatem sexus ignorantes non edant. Succurritur etiam is si in satisdationibus in judiciis prostandisper uris ignorantiam inveniantur esse decepte item si solverint ex in-lorcossione, ignorantes se beneficio Velleiani munitas. Quos omnes et siquos alios probala juris antiquitas introduxit, in suo robore volumus
De alienationibus rerum in judicio deductarum M.
rum fraudibus occurrentes qui res mobiles vel immobiles seu etiam incorporales ante litem contestatam vel etiam ante citationem actam inla Videliae quod hie in edili additur, deest in eod. 4625 et suste. η Graece ἀπ-ωμειαις, se dereptis. e Graece omnino diveraeci per deceptionem praetii Meepti. d mmo Q De his qui in potente judicia transferunt.
126쪽
REGA Sic ILIAE. 115 alium quomodolibet potentiorem transtulerint causa mutandi judicii, decernimus ipsos non ut olim tantum ad interesse, cujus probatio est dis-ficilis et incerta, sed in tertia estimationis rei quam transtulerit condemnari, quam Sacro nostro erario precipimus applicari. Quod si post litem motam res in judicium litigiosi ahcadentes aliquis scienter transtulerit ut processum judicii valeat impodire, venditor pretio rei vendito, emptor etiam sciens alio tantum pretio b Iro vendite, utroque fisco nostro a plicando mulctetur. Si autem sciens emptor probari non possit, cum presumatur ignorans propter bonam fidem suam, pretium recuperare volumus quod exsolvit, et de toto se pretio in quo venditor qui semper sciens H invenitur ut prediximus, est damnandus, quartam lucri sacere volumus ignorantem emplorem, aliis tribus partibus se nostri juribus sociandis. Quo omnia non tantum in venditionibus, sed in quibuslibet contractibus locum habeant. Contractus tamen transactionum, dotium et donationum propter nuptias, necnon divisionum rerum hereditariarum et alienationum J, legati vel fideicommissi causa factos excipimus, tenore etiam Voleris legis exceptos.
Appellationum tempora per quas definitive sententie suspenduntur certo dierum spatio jussimus limitari, statuentes ut in quacunque parte regni sententia extiterit per quoscunque ossiciale so judices prolata, delegationis jure vel ex ossicio ordinario cognoscentes, a qua uerit ad audientiam nostri culminis appellatum, quinquaginta dierum spatia ala Ap. interem in viιium litigiosi. Ita in eod. 4625, nisi quod post litigiosi ad
127쪽
Il COXSTITΓTIO XES die appellationis interposito habeat appellator, infra quod processum judicii et appellationis nostro curio representet. Et ut omnis omnino allegando dissicultatis occasio in posterum conquiescat, appellationes ipsas magistro justitiario seu judicibus magno curio nostre sussiciat presentari. Celorum si ad alios majores judices a minorum sententia suerit appellatio interjecta, qui non a nobiscum in curia commorantur, tunc pro locorum distantiis et causarum qualitatibus necnon et peramarum, a pronunciantibus judicibus presentandarum appellationum tempora prestitui volumus appellanti, dummodo predictorum quinquaginta dierum spatium non excedat indulta dilatio. Quo omnia in ipso appellati num ' tenore volumus contineri. Illud etiam presenti conjungimus sanctioni quod si post appellationem prosentatam, appellator sine licentia judicis ad quem appellavit discesserit, nec instanter instet ut responsum debitum consequatur quasi nunquam appellaverit, rata sententia permanebit, nisi ipso jure nulla a judice superiore dicatur.
De causis in judiri eis direndis H.
Universos et singulos judices regni nostri volumus cum voto nostro concurrere ut causas in eorum examine ventilatas cito docidant, adu calorum allegationibus qui philacteria sua perorando dilatant, nisi quatenus desiderate instructionis necessitas exegerit, nullatenus indulgentes. Sed post dicta testium publicatorum in judicio et ex eis rubricas as-8umptas, in qualibet causa duorum dierum spatium tantum habeant advocati ad disputandum de jure et concludendum in causa. Quorum
segnitiem si judex causo sorte repererit evidentem, expensas omnes
a Addimus non ex utroque graeco et ex eod. 4525. b In omnibu editis apostolorem. Quod ipse ex gracto emendat careanus. e Graee : O judicis non indulgean adu alia lausa prolongao.
128쪽
REGMI SICILIAE. IlIqua pari propter tarditatem ipsorum amixerint cum integritalel persolvant. Quod fit per advocatos sorio non steterit, sed per partes quo concludero sorte non volunt, expensas omnes similiter pars conclusionem et renunciationem disserens adversario suo in utroque casu Sacramento partis cum taxatione judicis manifestandas exsolvat Partibus autem concludentibus, judices ad decisionem negotii secundum Deum et justitiam instanter ad pronuntiandum byintendant; quibus propter causarum multitudinem certum pronunciandi tempus nequimus desinim e); si in quod infra decem dierum spatium a die conclusionis numerandum Salubri d nostro constitutionis provision judicibus prestitutum, causam studeant sententiali calculo terminare. l
Si judex fraudulenter atque dolose contra leges sententiam protulerit, ab auctoritate judiciaria irrecuperabiliter cadat, notetur infamia, rebus suis omnibus publicatis. Quod si ignorantia juris in sententia oberraverit, pro simplicitate animi manifesta pro nostro voluntatis arbitrio
Iudox si accepta pecunia reum aliquem criminis et mortis secerit, periculo capitis subjacebit.
a Mellus in eod. 4625 eoncipitur Dexmmas omnea parti quam propte tarditatem imorum' iserint. b Addimus ad pronuntiandum tam ex eod. 4625 quam ex graeco. e Baee a quibus propter, licet sint in graeco, in cod. latino desunt. In eod. 4625 additur nove . , Graece rubrica adest De judici diu munera aeripiemibus e aliquem reum morιis
129쪽
De probationibus in appellationibus producendis a).
Iurisperitorum altercationes determinare volentes, sancimus si quando testes in principali causa producti fuerint et etiam publicati, superiodem articulo a producente vel ab adversario testes amodo produci non posse, propter salsi fabricandi materiam 8, propter cujus timorem post publicalionem testium testos produci denuo jura in principalibus judiciis, tuerunt, in appellationibus etiam removentes. Quod si nulli testes suo-rint in causa principali producti, ita demum in appellationum judiciis eos appellanti producere liceat, si is qui terminum adumbandum in principali causa receperit, justa ex causa impeditum so doceat propter quam speratos testes producere nequisset. Alioquin adimbandum denuo nullatenus admittetur. Presenti etiam sanctioni illud dicimus adscribondum H, si quando in causis appellationum probationes inducendo sunt vel interrogationes et consessiones fieri desiderantur, in is ambo partes necessario sint presentes ut eis cominus constitutis causa plenius instruatur. Quod si in termino peremptorio pars appellata citata non venerit, nihilominus appellator presente, altera parte contumaciter absente d), ad confirmationem e sentensio secundum jus et justitiam
procedatur. a Graeee te non producendas testibua post publicationem restium in eodem artis .ib Graeces V altio του Hrtoinoo ομῆσα μυδές m. e In eod. 4625 et in graeeo simplieiter ciuis alielmul. d Haec desunt tam in eod. 462 quam in graeco, ubi legitur recundum unam partem, κατα mi μέρος. n Additur in eod. 4625 vel infirmationem quod tamen deest in graeco. Ex PLI cIT LIBER SE CONBus.
130쪽
Scire volumus principes nostros, comites, barones, archiepiscopoS, universos episcopos et abbatesse, quod quicunque do regalibus nostris magnum Vel parvum quid tenet, nullo modo, nullo ingenio possit ad nostra regalia pertinens alienam, donaro vel vendere si totum vel in partem minueret, unde jura nostra regalia minuantur di aut su trahantur aut damnum aliquod patiantur. J
De vasallis non ordinandis e). IDEM AEEx f) Adscriptitios sine voluntate et assensu rerum quorum uri subditi sunt et potestati, nullus episcoporum ordinare presumat s). Hi quorum ad-sa ordo enim titulorum libri secundi in odie graeeo prerogatur usque ad u-tulum XX libri huius, secundum latinorum ordinem tertis. η Graeees: Ne quis regali res alienare poni ad diminutionem juris aulae regiae. e Graece a sumυς, selliret praelatos quocumque tenseantur nomine. Q Constitutio glossematibus purgata ita se habet in graeeo: Seire volumus principes atros ete. praelator e qui move, quae de nostris regalibus ad nostrum demanium pertinent, vel parva sin vel magna m/ridet, non pone a quoquam alienari nee vendi ad nosιrorum jurium detrimentum. e Gractes: De non ordinandis vinaris absque eonsensu dominorum. sy Ita legimus ea Palat et indebr. quibus aeredit eod. 4625. Carennus explerisque edidonibus retinuit IMPER FRED. nostra sententia minus recie. ρ Ille in graeeo additur cita ut per ordinationem jus eorum eis muriMιur.