장음표시 사용
31쪽
i dem haeres tantum de eo tenetur, quod adi sum peruenerit; amuis quoad actiones saeualet, de ad actionem Rei Imrsecuto-tiani, quae intentatur ad interesse, &ad damna, teneatur de Iure Canonico, non 8 de Citilli. Haeres ergo non tenetur vltra vires haereditarias : etiam quod inuciatarium non consecerit. Quod extendo ad horredem viserati j. quia cum duo remedia competant ad usuras recuperandas,
unum scilicet de Iure Civili quod est condictio indebitii alterum de iure Canonico, quod est iudicis ossicium: quando hoe
ultimum intentatur ad cxonerationem animae Defuncti, haeres non tenetur I secus quando primum de Iute Civilii usque ad n 69. Poena ipso iure imposta transit inhae-39 redes, etiam quod non praecesserit declaratio, dummodo sit imposita ipso Iure: se Ad haeres in crimine futti tenetur, de in cri- miue peculatus : sed similis haeres inno 'centiam Defuncti probare potest. AEna Repetundarum , scilicet quando Iudex , durante ossicio iniusth recepit aliquas pei cunias, vel Res a subditis, AI litigantibus transit in haeredes, quoad poenam bono 2o min. Ampliam crimine Assastinis quoad
pecunias receptas ex tali crimine ab haere. dibus repetendas, etiam lite non contestata r Ac etiam Mando pro poena delicti causatur exceptio : hoc est quando delictum opponitur in modum exceptionis prout similiter si agatur de dolo commisso in ipso contractu, de crimine Apollatatus
a fide, Desertioliis militiae, Plomicidij ex
causa successionis, de fraudatae Gabellae: usque ad n. 7s.
Et licet poena corporalis morte extinis a I guatur: tamc practicata.& magis communis est opinio,quod in delitiis utrocissimis ad aliorum exemplum, terrorem, ludici arbitrium sit, Cadauer delinquentis mortui,& in vita condemnati, suspendi facere. Qui vero sibi mortem consciuit, sue taedio vitae assectus, siue memoria sceletis patrati, non suspenditur. Caeterum quando memoria defuncta damnari, vel eius bona confiscati postunt, de sic contra haeredem procudi ad poenam pecuniariam, hoc effici potest fle debet intra quinquennium a die mortis defuncti, non antem ultra. Hoc tamen non habet locum inhaeres, de qua potest cognosci intra quadraginta annos, δc omni casu processus est formandus contra memoriam defuncti,s illius haeredes citandii usque ad n.8 3. Regulariter ex diuturnitate remporis 1 a delicti poena minuenda est, δe delinquens extra ordinem plectendus. Diuturnitas erit, vel octo, vel ad summum decem an norum : quod procedit sue delictum sit momentaneum, de non iterabile, siue successuum : & sue delinquens fuerit accusatus, Ac processatus, suc non. Alij eontra: sed firma conclusionem. Diuturnitas vero debet considciali a die commissi delicti, Ae ista verior opinio. Excipe delictum Assassiiij, Haeretis, Laesae-Maiesta- χιris , Apostatatus, Simoniae,&alia smilia, in quibus diuturnitas nihil operatur. Et de mum ipsa diuturnitas poenam minuit, dummodo delinquens post commassii in delictum fuerit bonae,& laudatς famaeivbi ergo postea tu honeste vivendo alia commiserit scelera, diuturnitatem non operari diminutioncm poenae firmiter est credendum i usque ad n. 9 I.
contumax bannitus , . condemnatus quando comparent , stu captus , ad
se excusanaum , aestiam tum , in
'tentiis executionem impediendum ad utatur. Ouxu MAx de Iure communi dine non potest haberi pro vere confessi Iso , prout absens damnari non potest ad pcenam in poenis relegatione maiorem e praeterquam in crimine Laesae-Maiestatis. se aliis Alictis exceptis. bona vero contumacis pariter de iure communi 2 adnotantur 1 sed i infra annum compareat , illa recuperat: secus post annum; licet quoad personam etiam lapso anno audiatur. Sed hodie de generali consuetudine pro quocunque crimine quis diis nitive condemnatur, etia in in poenam mortis , de confiscationis bonorum i licet si compareat ante sentcntiam. omnia resol- Mantur in uim simplicis citationis : sed si condemnatus ad manus Cutiae perueniat post sententiam, eadem sententia, absque alio processu executioni demandatur. Ex 3 vigore autem Bullarum summorum Pontificum , condemnatus habet annum ad comparendum i quo elapso, s fuerit captus, sententia contra eum realiter , δίpersonaliter executioni mandabitur. Et licet bannitus post sententiam audiatur, si velit docere de estis innocentia per contra It is probationes.Hoc sane intelligendum, nisi
32쪽
De Inquisitione Quaestio X l. 19
nis statutum, seu lex contrarium disponeret, prout in Statu Ecclesiastico iuxta dispositionem Bullatum : vsque
Postionibus non respondens, licet habeatur pro confesso, admittitur ta- 4 men ad probandum contra hanc si ctam eonsessionem & ita sententia lata ex praesumptiuis, priuilegiatis probationibus nunquam transi in iudicatum, ac potest ex sortioribus probationibus retractari, quia exceptio innocentiae nunquam a Statuto sublata censetur, & Iudex tenetur eam inquirere.
3 sententia vero lata ex falsis probatio nibus, retractatur ore restitutionis, seci quia bannum, quod hodie contumaci bus datur est mortale, sententia non potest per eumdem ludicem retractati, etiam quod ei postea constet de innocentia. sed princeps in consulendus:
Et quamuis cxceptio innocentiae neco a statuto , nee a Principe excludatur, nisi ratione publieae viil Katis ι unde contumax condemnari non possit, nisi praecedant picnae probationes de delicto, secundum Ius Commune; non tamen licie sequitur ex constitutionibus Pontificum, secundum quas sufficii.fit indicia, dummodo sint legitima hoc est sufficientia ad transmittendum inquistionem di quoniam si secus, sententia non Erit exequenda sed vel poena commutanda, vel Reus torquendus. vel absoluendust sed quando torquetur, mo- γ derate quidem torquendus est Banni tus vero de consci is potest interrogari,& super isto si illos neget , torturam infligi sne praeiudicio sententiae.Quod sane intelligendum, dummodo adsint indicia de complicibus, ac dummodo
tortura sit admodum leuis, non excessiuar usque ad n. I9. Iudex non potest damnare continNaias cem, ubi constat de eius innocentia,eo minus contra ipsi im exequi semetiam, quae antequam exequutioni detur contra Bannitum, debet fieri recognitio eiusdem, ac ipse fateri se esse eiusdem nominis ,& cognominis i nec non ille idem, qui de maleficio arguitur, 3c est, descriptus in banno. Eoque fortius, si
in inquisitione & banno suetit erratum in nomin , cognomine, Patria, seu aliqua demonstratione, tunc enim , sicci
sustineatur inquisitio si de identitate corporis inquisti constet ad hoc tamen ut constare dicatur, habenda est recognitio illius personae,eo magis, s plures
eiusdem Dominis, & cognominis adc-rant, quia hoc casu constarc potest petcondemnati consessionem, sed etiam ex citationibus factis domi eiusdem ca pii , vcl in personam eiusdem executi si non tamen dicta citatio suffceret, nisi alia indicia concurrerent i eliditur tamen per consessionem omnis quaestio: Et licet Alij contra; firma pro communiori r usque ad num. 2 3. Minor regulariter, nec Contumax
reddi, nec banniri potest , nisi sit in veto dolo : oc scut excusatur in delicto i oab omittendo ita non comprehenditur in Statuto contra Ius commune , Ecquod punit factum de iure communi non poni bile: sed in Statu Ecclesiastico
per constitutioncm Pil a v. minor aetas viginti annorum , dum tamen maiCrquatuordecim , habetur pro maiore :
ditur ad quaecunque delicta : usque adnum. 33.
Bannum quod nullum est, exeqDinon potest : Ec nullum dicitur, si fuerit i ilatum ex praecedenti nulla inqDistione, vel nisi sint seruati termini soliti,
aut si latum sine citatione quae hoc casu debet esse trina; vnica non susticit: ipsusque bantii copia debet dimitti , quae contineat tenorem inquistioniS,& fiat personaliter, uel saltem domi. Vagabundus hoc casu citatur ad val-Das Curiae ibi dimissa copia e sic pariter citamur forenses. Sed ludex, licet non possit contra bannitum captum exequi
1entem iam , aut nullam, aut notorie iniquam di nullum tamen absoluere nequit, nisi a Principe sit admissis ad no
uas defensi ies. . 'Potest bone bannitus captus Oppo- is Dere exceptiones, quas s a principio
opposuisset, non subisset iudicium, ex quo insans, furiosus, vel alter qui poterat impune delinquere, s fuerit bannitus, & condemnatus, contra eum sententia lata non est exequenda. Sic exceptio , quae incontinenti offertur probari , impedit executionem : usque ad
Baianum datum a Iudice incompe-temi est nullum, & exequi non potest,
quare non immerito capto condemnato, adhuc dandus est terminos ad se defendendum, ut tanquam contumax excusetur, si habuit iustam causam non comparendi, seu aliquod aliud impedi. mentum. lusuque causa erit 3bsentia
33쪽
tempore citationis,infirmitas, Carceratio, seu Citatio ad locum non tutum, ratione inimicorum capitalium ibi existentium vel 1 s ludicis minarum , Zesaeuitiae , quae probatur per famam. Sed in proposito aduerte- ut tunc demum iusta causa excuset,quando Reus miserit Pi curatorcm , seu excusatorem ad docendum in actis causam impedimenti nec non de hoc protestetur, quia protestatio ad hunc effectum admo dum est necessaria, de quatenus impedimenta sint notoria, Probatione non indigent , si secus, probati debent pet excusatorem. Vcrius tamen est , quod etiam praedictis non executis . adhuc tamen si condemnatus venerit in fortiis Curiae, cst nihilominus impedimentum allegare, EU probare, eoque probato ludo aduersus sententiam restituere debet, saltem consulto Principe. Sic firma , &tenementi i quidquid Alij contra : usque ad
sententiam latam a Iudice unius territorij non potest exequi ludex alterius , si territoria sint sub diuersis Principibus'; tum si eidem Principi sint subiecta absque alia requisitione potest exequi. Et licet multi velint, ut aa hoc si necesse iudices 'cte sub eodem Prasile, in statu Eccles-ustico id non practicatur , A misistincte unus Iudex potest exequi. sententias capi tales alterius , oim sufficiat locos este sub tectos Sedi Apostolicae , vigore Bullarum
Iulij II. Leonis X..Clementis V IlI. Pij I V. de Pij V. Sed adhuc non debet
exequi, nisi viso, quod sententia sit lata late , de praeccdentibus legitimis indiciis, de se habito, & viso processu, quoniam si contineret poena ultra condignum , etiam, non esset exequenda r usque ad n 61. Bannum afficit condemnatum quoad
delictum principale, non quoad qualitates delicti, A1 admissus ad sui faciendas nouas defensiones, auditur in probatione innocentiae: verum solus Princeps sic admittit, de quatenus per ludicem ex officio quodas nunquam facere debeti admitteretur, si
absolutus esset, utique valeret absolutio. Sic admissus non auditur, nisi refectis e penss contumacialibus, &haec sola contumacia, de bannum facit indicium ad todituram , nisi talis comparens, de admissus esset minor, aut ageretur de banno dato adiuerso Iudice in viro bonae famae in sententia nulla, quando Contumax filii impeditus comparere, seu quando Comparens eneruasset omnes sici probationes, siue eidem a Principe fuisset remissa contumacia. Et licet fama bona tollat omnia
iudicia non tollit indicia specialia delicti, sed tantum indicia malae famae e usque ad
Quidquid si de Iure ; de generali consuetudine, s Reus admissus ad nouas defensiones. si post annum compareat, diam quod absoluatur, bona confiscara non rc perat : Bene verum est. quod si compareat ante sententiam , tunc sine dubio per simplicem comparationem , non expectata alia absolutione, bona adnotata re pserat , sed non releuatur, licet admistus ad nouas defensiones , ab onere probandi suam innocentiam: quod si non est erat, sententia executioni dabitur : quidquid Alij contra ; quinimo etiam si compareat post primum hannum , quando per ludicem fuit declaratus consessus, vel si habrutus a Statutor usque ad n. l o I. Et generaliter bannitus tenetur probare suam innocentiam, quando sententia fuit lata ex plenis praecedentibus probationibus, veὲ ex indiciis indubitatis; non autems compareret ante terminum baiam, seu quando Princeps expresse remisset contumaciam. Testes vero contra Contumacem examinati,ipso post sententiam comparente, repeti debent : ξά in pioposito, virum bannum, de contumacia operentur quoad poenam criminalem , seu etiam cumulative ad damna, & interesse partis decertantibus opinionibus, distingue assit-mative procedere quando condemnatio restitutionis emanat ex eodem Statuto, seu lege: negative quando procedit e con .
tra. Et tandem dicas, quod licet admissus ad nouas defensiones, debeat suam innocentiam probare; non tamen fiscus potest aliis nouis probationibus eiusdem Rei delictum detegere. Auuior contrariam opi Dionem sotiet, A sic practicari indistin .cte fatetur r quare Ze ego sic semo pro
34쪽
V AESTIONE XII. DE ACCUSATIONE.
Ad accusandum quae persinae admittuntur, in quae repellantur.
D materiam accusationis, licet essent multa generalia praemittenda, ta
men quia haec alibi videri possimi,& prascrtim penes Clar. g. in. quas. ra. de pluris. δεφ& apud Decian. Tract. Crim. Lib. 3. cap. I. 2. hic non repetuntur. Et pariter, licotvideatur superstuum de inutile, quaerere quinam ad accusandum admittanturaei mhodie de generali consuetudine, etiam nemine accusante, posse procedi in quocunque delicto, ergo multo magis inhabili aecusatore interueniente ; attamen in illis imcis, ubi, cessante consuetudine, seruaturius commune, vel in quibus adsunt Statuta, quod ludex ex officio non possit procedete , valde utile erit: usque ad n. . Et licet in querela non requiratur ille solemnis libellus , & subscriptio ad poenam Talionis i debet tamen continere nomen querclantis, & querelati; ludicis.& eommissi Criminis, quibus loco, anno, de mense patratum fuerit, ac diem datae querelae r quibus deficientibus, υbi sus commune seruatur, circumscripta constre-tudine non valet. Regula ergo st, quod in priuatis delictis non admittuntur ad aciacusandum , nisi ij, qui suum, vel suorum iniuriam prosequuntur, in publicis autem quemlibet permittitur accusat qDinimo,&in priuatis, quando fisco poma applicatur r usque ad no.
Filiti, familias in Criminali Iudicio, tam agendo, quam se defendendo, potest sine
Patris consensu comparere, Clericiis vero, licet ad publieam vindictam accusare non possit, tamen ad persequendum suam propriam . vel Ecclesiae sitae ossensem admit. titur, nis veniat imponenda poena sanguinis, alias eisceretur irrcgularis: δί quamuis a principio protcstaretur a attamen, si poena mortis , vel mutilationis membri imponeretur , seu super hoc testificaretur, irregularitatem non esstigeret. Laicus ad accusandum Clericum, sith ciuiliter. sue criminalitcr agatur, quamuis esset Pationus Ecclesae , non admittitur, niti in criminibus exceptis, aut in dilapidatione bo notum Ecclesiae, vel nisi esset publicus de- nunciator. Milites nostri teniporis non repelluntur , sic da Minores, dummodo maiores annorum quatuordecim. Mulier autem , licet ab accus Indo repcllatur principaliter, attameffadmittitur ad sui, vel suo- rum prosequendam iniuriam &propte rca lus accusandi super necemariti destincti illi non denegatur extendendo ad alios nouem casus scilicet. Primo, in Crimine Lasae-Maiestatis. Secundo, in Crimine Annonae. Tertio, in accusatione sis pecti Tutolis. Quarto, in accusatione salsi testamenti. Quinto, in crimine Haeretis. Sexto, in erimine sacrilegi j Septimo, in crimine Simoniae. Octauo , in dilapidatione bonorum Ecclesiae. Nonb, in Com-
35쪽
matre, quae accusare potest occisorem Compatris sui: usquc adnum. I 6. Infamis infamia facti repellitur ab g accusando de Iure Canonico , secus de Iure Civili, infamis vero infamia Iuris , nullo iure accusare potest , nisi quando sui, vel suorum iniuriam prosequatur, vel nisi versemur in criminibus
exceptis. Criminosus, nondum accu-9 satus scit diffamatus, de Iure Civili non repellitur; secus de Iure Canonico: de
quo, nec etiam constitutus in peccato mortali admittitur. Sed Criminosus simpliciter accusatus, cuius nomen adhuc intct Rcos receptum non sit, potest indistincte accusare : Sic & condemnatus , nisi per condemnationem incurrat infamiam,ac pariter inquisitus dc crimine post absolutionem obtenta. io Socius criminis in delictis talummodo cxceptis admittitur , Excommunicatus vero cx utroque Iure generaliter,&in- .distincte reiicitur,dummodo sit excomis
municatus excommunicatione maiori.
Ir Inimicus de Iure Canonico in totum repellitur, de iure Ciuit 1 sui pectus tantum rcputatur; indistincte non admittitur , Ctiam in atrocissiunis, praeterquam
in crimine haeretiς strieto modo sumpto. EXtende, quamuis sit inimicus de
recenti reconciliatus, Ec non lotum mimicus meus, sed etiam Amicus inimici mei, dummodo assiliae cum eo vetis tur, de cohabit t. Sic e Pauper, quando non habeat in bonis quinquaginta aureos, vel non sit bonae famae. Αδ accusandum alieno nomine, D mo pariter admittitur: Sic &sanguine coniunctus, eius sanguine conluctum etccusare non potest , praeterquam in leuibus, vel quando suam, vel suorum iniuriam prosequitur: usque adnum. I. Et zeneraliter limitando supradictas conckisiones, utique non procedunt, quando pars non opponit, imo de in.
is inhabilitate debet excipi ante litis comestationem . nisi inhabilitas proueniat a iure gentium , vel naturali, quia tunc otiam postlitis contestationem quandocunque opponitur iudex
ex ossicio repellit omninδ, & prorsus i. inhabiles, ut puta Iudaeum, Haeretiis cum, infamem, & similes, qui repelluntur odio ipsiιis personae. Sic & admittuntur generaliter , quando suo rum,uel propriam iniuriam prosequan-Is Mir. Decertatur in proposito, quando quis dicatur suorum iniuriam prosequi , sed certum est, suorum appella tione consanguineos non venire, nisivsque ad quatium gradum, vel ad summum usque ad Sextum, vi ra quem reputantur pro cxtraneis: sed in praerni sis vide latius Decian. p. I. Lib. persol. '
a 'uis praeferatur ad accusandum super nece Defuncti , m prosequendo
suorum iniuriam. Vs accusandi super necc defuncti competit Consanguineis proximioribus exclusis remotioribus : ex Iquo, primo loco si ij praeseruntur in aciacusando, & transigendo, quamuis ab
haereditate paterna abstinucrint : ea ratione, quia scilicet in eis adhuc remanet existentia flutatis. Et in tantum 2 Ius accusandi competit proximioribus, ut licet haeres teneatur mortem defuncti vindicare, & non vindicando eius priuetur haereditate a si tamen cum dicto hqrede concurrat Consanguineus,
iste praeserendus , etiam quod non sit haeres; & hoc casu haeres non accusans, non per hoc haereditate priuatur. Ne 3 intelligas quando diximus, haeredem teneri mortem Desuncti vindicare, haec esse effecturum cum armis : sibi enim hoc tantum licet via luris, accusando i & hodie poena priuationis recessit ab Aula, cum videεtur esse delictum in Omittendo: ex quo Minor excusatur, & effectus Maior nou tenetur: prout generaliter, quando haeres supcrnece jefuncti accusat, si ex desecta probationum succumbat. sententiam
Contrariam reportet. non tenetur apis
pcllare, imo nec accusare, nisi certo
sciat quis sit Reus, & delictum posse
Aa accusandum Defuncti necem, ultra proximiores , admittuntur Asti. Φngs i sed in hoc tria tempora sunt aduertenda. Primum, quando iniuria est facta ante affinitatem contractam. Secundum, quando affinitate contracta.& durante. Tertium, quando post dissolutam assinitatem In primo casu, FAffines ius aecusandi non habent. In secundo, non competit. in tertio , Ius neque vindicandi, neque accusandi
36쪽
datur. Uxor vero super nece viri non 6 solum in accusando praesertur haerediabus, & Consanguineis, sed etiam in faciendo pacem, & transigendo super Cadem nece : quinimo volunt aliqui ctiam praeserti filiis in pace facienda; quod est dubitabile, licet Vir, si agatur
de morte uxoris, praeferatur filiis etiam communibus i sed verius est, etiam filios concurrore debere. Quod tamen de uxore dictum est, non procedit in IXOre transeunte ad secunda vota, rein vidua luxurios ε vivente. Quanquam uxor binuba praelationem non amittit , nisi quoad filios i nec etiam
quoad hos,si nupserit de licentia occisi, vel filiorum. Comparet, & filius spiritualis ad inuicem super eorum n ce ac- cusire possime. Monachus vero utrum
admittatur, necne, dubium est, sed resolutive dicas,quod ante factam pro- sessionem possit accusare, transigere,ac 3 pacem facere, tam de iniuria sibi illata, quam etiam suis , secus post professionem emissam. Sic Monacho intersecto, vel iniuriato , requirenda est pax ab ipso Monasterio, vel & Monacho offense , cumulative r nec ipse absque. Monasterio pacem facere potest. Similiter Episcopus , pro iniuria illata Ecclesiae, non potest absque consensu A Capituli transigere. Et hoc unum specialiter nota, quod si iniuria sit facta Patri Monachi, Monachus desuper non admittitur ad faciendam pacem , sed hoc ius remanet penes alios filios offensi, quibus deficientibus pariter Monacho excluso, restat Ius penes Monasterium: usque ad in . 26.
Concurrentibus consanguineis Inpari gradu ad accusandum admittunturio in Solidum i sed primo loco praesertur magis Coniunctus, aut sanguine aut familiaritate e sic & amici quoque defuncti, & ad accusandum, & ad faciendum pacem super nece Amici defuncti, dummodo strictissime sint amici: Ca ratione, quia amicitia, & coniunctio has Conclusiones. Primδ , quod Ius ac cusandi spuriis non competat, ex publico scorto natis. Secundo, quod nec competat Adulterinis , & Incestuo ss , nisi Patrem certum habeant , ω
tanquam talem nominent. Tertio, quod nec spuriorum, Patrem non re
cognoscentium , filij legitimi admittantur. Quarib, quod tales spurij admittantur tanquam extranei, & caeteris extraneis praeserantur. Quod, admittantur ad accusandum super nece eorum Matris, super qua etiam pacem facere possint: licet Alij contra. Sexto, naturales nati tempore, quo inter Parentes Matrimonium adesse poterat admittuntur ,εc caeteris praeseruntur de communissima opinione. Septimo,
quod filij legitimi possint facere pacem
super nece eorum Patris in omnibus
casibus, in quibus ipsi possi int accusare. Et licet in omnibus praemissis opiniones Patrum decertentur 3 ita retois lue, ac vide Authorem, obiectis resepondentem, & bene hanc materiam disputantem: usque ad num. 73.
tuto, quod pacem habens, mitius
puniatur. NE Rox t Miox. Es Desuncti in teria
e it minis propositis lus transigendi, i
seu pacem faciendi retinere dicunturiat si eodem gradu sine plureo occisi proximiores, susticit pacem habere a Maiori eorum parte: quod non procedit , quando Statutum mandaret, quod pace habita delinquens prorsus poenam euaderet, tunc enim ab Omnibus
proximioribus est habenda , si Statutum id mandaret occasione pacis habiri aequiparantur: filij autem Adoptiui, & tae, tunc, licet non possit in totum pin eorum Adoptiuus Pater, nec accusanis di Ius , nec vindicandi habent , nisi ageretur de filio adoptato,seu arrogato ab aliquo ex ascendentibus. MinorcS viginti quinque annis non admittuntur,nisi cum Tutoris authoritate. Quod multo magis procedit in Posthumo,pro quo dum est in ventrC, nec Tutor ad-I 2 mittitur. Spiiij autem, illegitimi, seu Bastardi, quando admittantur, formanam adimi, potest tamen illa minui, Mreduci ad pecuniariam. Tunc demum valet pax habita a maiori parte consanguineorum in eodem gradu existentium , minori parte contradicente ἡquando omnes simul ad ineundam pacem in aliquo loco fuerint congregati , & conuocati ; secus si separatim, re particulariter pax huiusmodi data sueriti quia tunc non valetintiam quod laetit
37쪽
1 fuerit habita a maiori patre. Quando verδlucrum ex pace proueniens sit aequalitet commune omnibus proximioribus, valet pax habita a maiori parte , secus quando ipsorum Paciscentium maior pars tibi tan-3 tum detulisset. Sed si essemus in easu plurium haeredum, virlim omnes concurrere debeant ad paciscendum, an unus, vel maior pars requiramr variae sunt opini nes di verior tamen illa est de mente Authoris, nempe quod sufficiat habita a maiori parte concurrentibus requisitis, quae in consanguineis, & dummodo maior pars non distinguatur respectu numeri personarum, sed quotae haereditatis, in qua succedunt: usque ad n . I g. In tantum veth pax debet haberi a pro-4 ximioribus, ut etiam eam facere possint, etiam si non sint haeredes: ideoque Statuisto requirente pacem ab haeredibus De- cti, intelligendum est de haerede sanguinis, non bonorum: At dato, quod eo
currant , haeredes extranei,&consanguinei, non extranei, sed consanguinei sunt
praeferendi id verius, &xquius , licet s Alii contra. Feminae autem, si sint proximiores , & ad faciendam pacem admittantur , & ab his habita, absque dubio valida est I etiam in casu Statuti excludentis Reminas a successione:quidquid Alij con-tta. Sed exstantibus Masculis in pari gra- . praeseruntur foeminis, nisi foemina sit haeres Consanguinei occis r usque ad
Pax habita a vulnerato, ante mortem, non valet, secuta morte ex uulnere r nisis ratiscetur post mortem ὶ Consanguineis eiusdem. Ratio est, quia pax habita
vulnerat , non trahitur ad causam mortis, nisi vulnus esset mortale : praecipue quando Sta una requireret pacem ab haeredibus. Verum quando vulneratus
7 dedisset pacem cum elausula , Etiam si
mors sequeretur, valet, nec est reiteraniada : prout etiam valeret, si constituisset Proculatorem ad eam ineundam post
mortem. sed quidquid sit de Iurei Contrarium seruatur de consuetudine, secundum quam pax habita a Defuncto non admittitur, nisi ratificata a Consanguineis . & haeredibus t sed circumscripta Consuetudine, valeret, habita ut sura: etiam Statuto disponente, quod ab haeredibus habeatur: usque ad n 33. Pax habita a Patre pro iniuria facta filio, ipso filio vitiente, & eo inuicto, valet des Iure:sed de cosuetudine,praecipue in au cibus , & iniuriis personalibus, non valet:
se, & habita a filio sne Patris consensu, nihil offendenti prodest in casu si
tuti minuentis poenam propter pacem licet secus si , quoad odium, & rancorem, quem solus filius, etiam inuito Patre re mittere potest. Quando vero iniuria sit illata ab aliqua coniuncta persona ipsus filij , tunc Patet eam remittere nequit 2 9ideo. si filius sit emancipatus, aut alias non sufficit, nisi accedat consensus filia: Quapropter Mater non habet Ius faciendi pacem pro flio. Et tandem smiliter, quando Pater esset vilis, abiectaeque cci ditionis , filius autem aliquo titulo decoratus ; vel si Patet esset furiosus, vel absens, aut ageretur de iniuria filio facta. obviolationem thori, aliaue graui; Pax habita a solo patre non sufficere. In uxoricidio facto a Patre,non prodest pax habita a filiis eiusdem uxoris, nisi habeatur a filiis ipsius mulieris, ex altero. Matrimonior & istis deficientibus, a consanguineis ipsius uxoris : licet Alis contra; sed firma pro verioruusque ad num. Α'.
Pax hul M a minore, seu ab eius Tutore,
test, neque ipse solus, neque cum interuentu Tutoris : maior vero infante, I potest eum authoritate Tutoris, vel Gratoris r ubi ergo minor non potest facere pacem, nec etiam potest alicui pro eo facienti consentire: Sed quia pax semper est minori utilis, etiam quod in ea remittanis tur damna, 8e interesse, & quamvis Tutor pro liabenda pace donet res Pupilli, ideo minor potest facere pacem, etiam sne statutariis solemnitatibus , cum istae non Icquirantur, etiam quod Statutum loquatur de renunciationibus, seu remissionibus et ex eo quia Statutum requirens s lemnitates in contractibus minorum, non extenditur ad utiles contractus : usque ad
Mulier Tutrix potest dare pacem, filiorum nomine, sine statutariis solemnitari 3bus: adeo ut, uec minor restituatur adue
sus pacem, etiam quoad damna, & interesse : quia restitu is sne laesione non datur : & in pace laeso non consideratur Tu- 4tor ergo potest semper facere pacem pro
Pupillo, quia illi semper ex pediti quinimo pax Disili od
38쪽
pax facta a minore, sine Tutoris interuenis tu, dummodo sit iurata, valet. Sic, de facta ab impubere, praevio Iuramento; Iuramentum enim firmat Minoris Contractum inualidum, interuehiente tamen ludicis Decreto. Ex quo Minor ob ruptam pacem punitur , tanquam pacis violator, si eam rumpat in maiori aetate:
secus si in minori : vcl si pax esset nulla; nullum enim quid est e, de non est e , a quiparantur: Sc nullum quod cit, rumpi non dicitur, ergo quod nullum est, non facit
Committcre poenam . quia poeila adiecta in contractu nullo, eo irrito, cuanescit.
Tutor vero. licet non possit bona pupilli donare, fauore ta en pacis, cum ludicis Decreto, hoc sibi est permissum. Et pro Pupillo pacem facere potest tam cum
Certo, quam cum incerto Patris occisororia licet ante consectum inuentarium , 5e decretam administrationem bona Pupilli administrare nequeat . attamen potest facere Pacem, cum utilia, i SI quae dilationem non recipiunt, facere possit. Sic
quando Tutor, siue Pupilli Guratot specialis pro eo fatit pacem utilem , putόquando ob Aduersamj pNentiam inimicitia esset periculosa, valida est: secus si pacem damnosam , seu ignomissiosam. Sed in practica. haec dullinctio non admittitur: semper em' pax praestim itur utilis, nunquam damnosa, seu ignominiosa , de sic
Uin So v sit tomissis disputatio-
δM nibi is habitis in praemissa materia
de eius authoritate loquendo, quod Calumniatus , seu falsus hccusator extra ordinem Iudicis arbitrio' puniendus sit . nec non ad damna, expensas, & intereste, per Accusatum passa, condemnari debeat; levigore Bullae Pis V. in Basiario p. a. fol. mihi ς 6. per calumniam accusans , ad pinnarii Talaonis teneatur : licet haec poena hodie sit sublata, de eius loco suς- cesserit poena extraordinaria. E ctendere gulam ad eum, qui accus1-tionem non probauit . vel ab ea destitit, qui in expensis condemnatur , nisi ultra querelam , aliud nihil Curiae subministi uerit : secus, si aliqua iudicia ex quibustulta causa oriatur.
Extende iterum ad Instigatorem, Sol licitatorem , fisco adhaerentem: vel ut Alij fidicitiit, Promotorem : quos de calumnia teneri, dc uti talcs ad damna, expensas, Minteresse, ac etiam Sullionatus crimine, extraordinaria poena Iudicis arbitrio ple
cundos re Quod procedit in quolibet 3
ministrante Testes contra inquisitum s licet suerit protestatus, nolle facere part Accusatoris. stesttinge ad publicum Denunciato rem, seu ad Sundacum Malcficiorum, quition tenettiae prosa re accusationem ., s d tantum Testes verisimiliter informatos inducere: Quare, ubi quis non ex ne Dsitate Offici j, sed spontε ad denunciandum. siue in actis iudicialiter, siue extra iudicialiter ad aures ludicis accederet, ut sunt Exploratores, siue spiae, qui I siue sint in praesumpta , siue in vera calumnia, semper sent condemnandi, nisi iusta cau-
sacos moueat aduenunciandum : S interuenietite vera calumnia, extraordinari E condemnantur, iuxta casum, dc personarum qualitates: usque ad n. i 8.
Fiscus, seu Procuram e fiscalis, qui in debite aliquem vexat vel per calumniam 4 instigat Iudicem ad inquirendum Inedum
tenetur actione iniuriarum ad damna,
expensas, & intercile de suo proprio re- farcienda , . sed etiam concremari debet rex L. muersi, C. ubi Caus si P. sed haec poena ignis hodie non futuatur: verum si adiit dolus I seu fraus, extra ordinem pa-nitur. Prout pariter sic plectitur Iudex, affectate, de per calumniam procedens. Quo vero ad Accusatorem calumniosumi scondemnandum esse, ut supra : nec non Iudicis officio mercenario in eadem sententia , in qua accusatus absoluitur: quini. mo etiam perviam principalis actionis, uec
contrariae accusationis, post sententia prolatam.& termitiatum principale negotium,
5e habito sitfficienti iudicio, ad capturam potest procedi , dc ad torturam deueniri. Haec autem non siibi vindicant locum, quando Accusator iustam causam habuit, sed id iudicis arbitrio i emittitur, considerato processit, actis cause, aliisque circumstantiis. Et tandem ex semiplena probatione tollitur calumniae praesumptio , Calumniae poena euitatur, nisi iste calum Aniator calumniari consueuisset,vel Reus ad sui defensionem in totum elideret, semiplenam probationem Accusatoris. Quod tamen intellige, dummodo tempore accusationis, contraria illa Rei probatio fuisset Accusatori nota, aliter secus: usque ad
39쪽
Eqcusatur similiter Accusator ille, qui aratibus deceptus fuit, qui scilicet promiserant se in causa plenum testimonium la turos,post modum vero nihil deposuerunt, Sic & ille, qui ratione sanguinis, &imis menso dolore ad aceusandum mouetur:ri pota si Parentes de morte filij,vel δ c trabula de morte uxoris,vel adulterio Sc iis s. milibus;istis enim casibus si succubuerint, non punititur,nis essent in vera calumnia. Extende ad delicta atrocia a M ad Mulierem , propter sexus imbecillitatem: Mad eum, qui accusationem suam probauit per Testes inhabiles ; & ad illum, qui pro sua accusatione habuit Occis telationem. Excusat etiam Accusati dismatio , &magis generaliter, quaecimque iudicia, vel ad torquendum sussicientia, aut saltem ad inquirendum. Et licet generalitet quasi- 2bet causa, etiam bestialis, fatua, temeraria , ae iniusta excuset a dolo a id tantum locum habet in delictis extra iudicialibus, secus in iudicialibus, prout est delistum Calumniat, in quo requiritur semper iusta causa. Et denique ista iusta causa excutit, quando Accusatot aliquo modo scit Acis seusantem dcliquisse, secus e contra: prae cipuae quando ageretur de delicto in se commisto quia tunc, cum non possit de eo ignorantiam praetendere, a praesumpta calumnia non excusatur. imo fama , iudicia , .praesumptio , semiplena probatio, Principis rescriptum, & alia smilis eausa non excusat, quando Accusator istiens quem non deliquisse, illum tamen temea de delicto accusauit: usque ad finem.
dicis, continuando nostram Succi extoreulationem, Re
gula vera & Communis est, quod in imponendis poenis, Iudex habeta Iure concessum arbitrium, illas iuxta delictorum qualitates, & circumstantias minuendi , augendi, & immutandi, nedum in poenis Legalibus, sed etiam statutariis;&nmi solum quando Iudex, seis ossicialis
iurasset seruare Statuta, quia semper censetur excepta authoritas Legis. M Principissaed etiam in consuetudinariis, minori hos, ordinariis, Maioribus extraordinariis,
Accessotiis,impositis ipse lare,vel a Statu tis continentibus dictiones, Praesse, omni- 2m.A. & similes. inunimo etiam Iudices. qui Liper delictis Aspensandi facultatem non habent, possunt tamen dictas poenas augere, seu minuere, siue Iudex procedat per Inquisitionem,sies per Accusationem, nec ab ista arbitrata,seu commutan poena datur appellatio. Soque fortius, si Iudex a lege, homine, vel statuto habeat liberum,& ab lutum arbitrium , restringendo, quod hoe habeat locum in causis leuiori- , bus, ubi parcum praeiudicium insertur; secus ubi maxim excedatur, quia licet isto casu prohitata sit appellatio , non tamen prohibetur recutias ad Principem usque ad nam 8 , In
40쪽
De Delictis & poenis Quaest. XUIll. 27
In tantum ergo arbitrium Iudici est des latum, & arbitrando etiam possit poenam
mortis imponere : quiuimo etiam in crimine Laesae. Maiestatis, dummodo delictum sit adeo atrox , ut Iudex ex Circumstantiis,& qualitatibus ad sic arbitrandum animum disposuerit. Ex quo licet dantem alapam Ostietati in ossicio existenti, siuὸ post Syndicatum, puniri debeat, arbitrari h a attamen huic sic percutienti, poena mortis potest imponi ex arbitrio. s talis ossicialis percutiatur ratione Oiseii, Aeeius contemplationet secus, si ex odio pri- , uato, seu particulari inimicitia. Et in pro . posita, ossicialis percussus non esset Iudeae competens de simili iniurias hi illata, nisi offensa esset nototia , puta facta sedenti pro Tribunali , vel coram Populo, aut
etiam coram decim hominibus ἰ tunc enim esset competens, dummodo fuisset
illata ratione Omeij i sed etiam hoc casu
Superior benefaceret, causam delegando.
ε Quod vero diximus de arbitrandi poena mortis, hocsanhintelligendum, quando
delictum fuit consummatum, non simpliciter attentatum, seu non secutum; prout, s Statutum imponeret poenam pecuniariam , Ac postea iudicis arbitrio, tunc ista poena arbitrio remissa, non extenditur ad mortem r praecipue, si Statutum haberet
dictionem, plus, is Minus. usque ad n 12. Et generaliter in arbitrandis poenis,
di iudex debet sequi id, quod solitum , de
consuetum est 3 nec a solita, & consueta poena recedere : de hinc est, quod non posset poenam mortis arbitrari, quando lex, seia Statutum daret arbitrium moderari g tiuum. Et generaliter tale arbitrium mi nuendi, seu augendi poenas competit Iudicibus Superioribus, non autem Paeda istaeis & inserioribus, nisi isti arbitrarentur Consulto Principe. Arbitrium vero in omni casu expendi potest ante, non autem post sententiam i & sententia debet exprimi causa auctae, vel minutae poenae, non quidem ad sententiae validitatem, sed ad sui excusationem, ne teneatur in Syndicatu pro excessu: de tunc sussicit tantum ins Lenere exprimere. Iudex vero delegatus non potest augere. vel minuere poenas. Et tandem noti datur hoc arbitrium, quando Statutum prohibet iudiei, nὸ poenam al-1 6 teret, vel minuat 3 seu quando verba Statuti poenalis diriguntur imperative ad Iudicem vel quando adesset aliquod aliud
Statutum mandans', latinorum verba
intelligi ad litteram. & ps ut
UELicetvM est nomen generale,di
fert a crimine, seu maleficio , sicut genus a speciei Delinquere enim idem est, iquam peccaree Aliquando fit dolo malo &mala intentione aliquando per ignorantia.
Crimen est illud ,quod proprie committitur dolo malo,&praua intentione. Maleficium accipitur pro damno, iniuria,& facinore, non contrahitur nisi cu dolo & malo animo i differt a delicto.& a crimine,quia crimen requirit ultra dolum AI malum animum, etiam contentionem. Plenius de iis videre poteris apud Decian p. I. L I. o L. E. c. s. Aduerte igitur. Primo quod delicta dicuntur etiam maleficia. secvnri,quod delictum,crimen,At maleficium confunduntur. Tertro, quod ubi non cadit poena, ibi non est Aelictum. Delicta alia sunt publica, alia priuata: quod valde utile est scite . quia in pu- Eblicis, unusquisque accusare potest , & ex illis oritur infamia , secus ex priuatis
Omne delictum veris, quod principaliter respicitos ensem Dei dicitur publicum de 3
vnusquisque de eo potest accusare. Sic, fleomne delictum pariter commissum in onfensam Principis. Ex quo publica delicta dictitur Criminaret L sae Maiestatis. Hae resa, Adulterii, Homicidij Panicidii Peiaculatus , falsi testamenti, V is publicae. vel priuatae, Ambitus, Repetundaru, Annonae, salsi instrumenti. Omne delictu comissum in priuatam personam,dicitur priuatsi, nisi
Lege contrarium caueatum& in iis tantum
iniuriatus potest accusare,siue civiliter,sue criminaliter agatur : priuata ergo delicta
sunt,crimen iniuriarum furti,damni arborum furtim caesarum, bonorum raptorum,3e similium. Verum de Iure Canonicci omnia delicta sunt publica, 3e in omnibus Iudex ex ossicio potest procedere 1 sed
utrum sit publicum , vel priuatum est attendenda consuetudo loci r usque ad n. i'. Delicta alia sunt mete Ecclesiastiea. alia meth seculatia, alia mere Commu- sitia, alia mixta. Mete Ecclesiastica ; sunt quom in cognitio priuatiue reseruata est Iudicibus Ecclesiasticis etiam.si snteommissa per laicos. Mere secularia quae si sitie commissa a laicis solum secularis Iudex Cognoscit. Communia, quae commissa a sulcis, uterque Iudex cognoscere potest. Ite-C , tum Oole