장음표시 사용
261쪽
cturno, sed incrementum aliquod: quoniam lici ἰea,quae sum, contra legem prohibentem de iure sint irrita; etiam si lex non procedat vitia irritando acuam, ut in l. non dubiu, C .de legib. nihilominus, id est verum,
quando ex alia lege, iure, ac ratione certapon constat, gesta rata cilciac firma: Modo in casu nostro quamuis non adsit lex, quae cainbia in Ecclcsia facta contra Canonum,& legis Diuinae prohibitionem rata habeat, si tamen cambia realia sint,& iusta recta ratio suadet, ut firma remaneant ad tollendas ires,o dispendia, ac ad labulandum fraudibus, quae in hac re fieri possent,iuxta ea,quae
supra adnotauimus in prooem.q. Is .in resp.
ad vit. arg. ubi ad da. non dubium multipliciter fuit responsium.
De cambio vendito infra termi. num solutionis faciendae, an sit
a Cambian ceubratum, aram misse situm , in mist trauusceum declaratu a Cambium venditum infra terminum solui
V Idetur prima facie assirmative re 6'. dendum esse. Etenim capsor lucra retur in chmbio,no mi Isis litteris; nam emitv.g. Genuae scutu March. i' 'incipio miti dinarum soluendum: Placentiae ibi id. deinde idem scutum in dionundis rumvendit solid. 66.&deno vel 6. vi adeqluctum consequitur ex embio non misit litteris. At cambium, ex vo lumiMm ci pitur,non missis litteris, pri nostram Eura , uag. in nostro S.declaratur siccum, ut pate in litis verbis,ti, mi'um,hu ras quidemsuas cambytra unt, seduo mit, tantur. β γ cambium venditum inta resemin v solutionis faciendae redditur siccum ,
, Oppositis tamen n5 obstantibus,in comi, uas u est veritas.Nam si huiusmodi lucrum esset illicitivmac vlarari Ridesset;quia prurcederet ex contractum sui natura illi esto; sed hoc est salsum; ergo,&c. Minor patet ἐquoniam tam primus, quam secundus ha, bent omnia essentialia r siquidem in primo camplar dedit pecuniam praesentem suo
campluario, ut reciperet absentem , consignandam tempore nundinarum in nundi-n:s , sacta conuentione, contractus permintationi tauit completus, cu mutuo contentii
perficiatur, ut patet in c6tractu emptionis, di venditionis,ad quem saltem cambij contractus reducitur. In contractu enim em,
ptionis,ae vcditionis, ficta de pretio couε-tione, dicitur perficta venditio etiam ante rei traditiorum, ita ut venditor cogi possit ad rei venditet traditione l. t. is de akon. empl.& l. viliarius, g offerri,ffeod.& S. I .in Ilis iit.de empl.& vendit.Vnde per supradietum primum cambium camp:or acquirie dominia pecuniae absentis, & sic scuti mar. char. Placentiae solliendi, cum iam dederit
pecuniam praetentem Genuae, ut recte docet Asten lib. 3. C p. 8.ar. . Syl.in sium. Ucr. E l ptio.num. 3.& et rex.in l. quae vendidi, ff. de contrah. empl. Secundus contractus
habet etiam sua essentialia; quia supponimus camparem alienasse rem suam pretio iusto illi,qui no prohibetur emere, dc acce pit pecuniam praesentem Genuae, ut daret pecuniam absente Placentiae: & sie scutum march.quod Placentis cosideratur ut merx quaedam,ut saepe didiimus. Ad contrarium ex nostra Extrauag. patet responsio: si quidem vi nostrae Extrauag. licet prohibeatur cambium sine mission litterarum; id tamen intelligi' debet de ea. bio persecto non modo quoad contractunnis ψ eatiam quoad executionem contractus. Satis enim ruit , quod tempore contractust intentio contrahentium esset iusta, & litterae suo tempore debuissent destinari. Q odsi is Ultio eampser intentionem habuerit
recedendi a primo contractu per venditi nem,de qua agitur,tunc quidam volunt,esbium dici palliat lucrum usuram et quod miti videtur valde dubium.
262쪽
An venditione cambij per campserem infra selutionis te minum,campisarius possit se re dimere. in LXX.
AD tituli explicationem supponamus,
quod Titius dedit cambio Sempronio mille aureos Genuat, soluendos Plac me ad primas nundinas una cu luero cait his. Aecidit, quod ante tempus nundinarsi ipse Titius pecunia indigens cambnim it Iud una eum lucro, de sic scutum marchar quod erat recepturus Placentiae vendidit Meuio minoris,quam emit, ut statim pecuniam recipiat ad consulendum propriis necessitatibus.Quaeritur, an Sen unius ponsit statim pretium offerte, quod est minus, quia anticipato soluitur, & ira se redimete Plinia facie videtur Uirmature respondendam esse.Nam potest Meuius ius, quod Titius in Sempronium habet minoris emere: erg6,di ipse Sempronius;cua non possitastigitati diurasitatis ratio, cur potius in
uius possit dictuin cambium minoris eme re,& non Sempronius. Contraria tamen senestram et Mor. I p. Inuit orat. Iib. O. cap. II. q. 3. Nam Sempronius ex cambio vero antea facto' debet mille aureosine certum etiam luctum in proximis nundinis soluere: & propterea non potest hoc debitum minoris redimere, ct extinguere; quia in onmem euentum debea stiriere milla aureos macum lucro,&haee sententia nobis videtur vera.
et Ad contrarium patet responsio Est enim disyarratis siquide Meuius ex nullo priorieontractu debebat mo mille aureos cum Iaero. At Sempronius ex priori cambio ἔcito cogebatur Titio BIuere mille una cum
An campsor, qui dat cambio pecu - - Principi,quem ceri nouit,
. . vel saltem probabiliter credit ,
se ijs usurum in bello iniusto, peccet in LXXI
a cambio dans ei, quemprobabiliter Mint, γ- pecunia ad cambium auem usinum ad celebranda eambiasicca, peccat moriatiter, o tenerin ad damni itari resutitio .
OVod talis campsor eo casu peccat,
3 . limit. I 8. Etenim huiusmodi cambium est illicitum,& inhonestum.Vnde sicut moti, liter peccat, qui vendit arma illi, quem scit ea emere ad nocendum iniuste, aut ad bellum,quod nouis esse iniustum,ut habenirex
ita etiam laetatem culpam contrahit,quidae pecunias eambio Principi,quem scit,le illis vlarum in bello iniusto, eum militer eadem ratio,arg.tex. in l.illud,Tad Ieg. Aquit. Alia qiumplurima cumulat Scae. loco citato, pro corroboratione dictae conclusionis,qus
Haee sententia re vera est citra dissiculta, . a tem: imo campist hoc casii non soliun peceat, sed eti1 eficitur restitutioni obnoxius, de damna tenetur reficere, si dando pecunias eambio Principi fuit damnotum illatorum effectiua causa: uidem omnis rest itutionis obligatio prouenit, vel ratione rei inivsth aeceptae, ves ratione iniustae acceptionis , ut habetur ex Caiet. in sum. vers. Restitutio,&ex alijs Doctor. communitcr. At eam rem certum est concurrere ad iniustam acceptionem dum concurrit ad - iniustam damni illationem. Idem dicendum inde e qui dat cambio pecunia ei, quem scit,se ea usurum ad celebrandum cambium e siccum,&cumine celebrauit; ioniam peccat mortaliter, de tenetur ad damni illa. ti Dis tiroc by Cooste
263쪽
ti restitutionem, ut recte post alios prosat
Ioan. de Salas tract. de usur. obtaqq. subnum. .& de camb.dub.Qt.ih fia. ubi etiam tractat de campsoribus dantibus ad cnium ijs,quos sciunt ad ludos,ia luxus , aliaque delicta committenda pecunias postulare:&concludit cum Salon. de camb. q. q. art. a. contia I .adfimcum Fabian.Genuen. eod. traei.num.qq.& 3 5. illos non esse citra culpam, tum quia tales cabi' accipientes climul plurimum nullam h ant pecuniam, , vel creditum in locis destinatae solutionis, cambia,quae cum eis exercentur sicca sunt; tum etiam quod esto quod in locis desisnatis solutioni, pecuniam & creditum haberent;nihilominus, quinorum pecunias acceptas cambio in praedictos usus esse con . uertEdas,consentiunt,& cooperatur pecca tis,& prodigalitati illorum.
, Non licet ab aliquontere, vel accipere quod es inuinucher ex obiecto malum. a Puere, vel accipere non licet, quia non here
3 Perere, vel accipere ab aliquo non licet, quod illi tepr are non potest. Maleficiumsolvi ammaueficio nEAp i
3 Inducere aliquem ad peccandum e ca-lum activum.
6 Cambio Meo pecuniam puere: licitum es, aliqua exsente necessuale. 7 Petens pecuniam ad cambium Aceumd citremus' babere 8 Aeripientes curias ad eambium sicc mu t
I 3 Urura e uo genere es patis culpa virisse.
I4 Petere, ἡ acciperesub isti is, eradialium licitum in extremὸ i genti, etiam inora tparara alia recusis mugia e Patis,aω δε- re cambis reali. Is Extreme indigenti nosuccurrens cum risu, perinia MI eum occidas. 16 Deitumessua eminus malum ad euitan-
I7 Minin malum consilens ad euitandum ma ius, non dicituν consulere malum sed bo
I 8 Ex duobus malis minus est eligendum. I9 Electio minoris mali, u es mia sed bona,
aci. Minus malum infer tim vis confutire mases licitam ad euitaridum matur malum praeparatum altera. II Deitum es confulere minus malum is fere iam um ad euitandum maius malum prin. paratum aurei, quando is, cui illa minus
malum eonflulatir inferri, unctas Mispali ex debito iustitia. maa iatrem indigenti Mistimen consuere. ut necissaria sibi ιamparet de domo μοι diu, uino non de domo pauperis. a 3 Ebemosna es debitum rustitia. ta Cambio sicco pecunias Mitum es is eo pue. re,vel accipere, qui 'πMus est is daAdam tDas pecunias ad cambiumμα-.x s Liritu es vri peccato eius,qui adpeccariauari. . paratus es, quando peccatum idia cessitis
as Sicario rara ad rapiendum, ad occides. dum, licitum es utendere bona, qua rapiat,
ne occidas.1 7 .cambio seco noe Festum est petere pecuniara parata adseuerarim, quantas ali iam ce ras adest ex parte perentis. x8 Ex debito charituris, is aenal assi cu pa tenemur vitare peccania Oximi. as Adpetuum cambio sicco,ermum a Mmὼ parato ad faenerandum non exigi a ex parte petentis extrema necesseras. 3o Accipiens mutuosub usuris,'ad cambium Accum a parvito quisupra, admercanddin
264쪽
Wo alenda familia fecundum decentiam status,vel ad emenaeas posse ora Miquas,
3I Perere ab initio mutuo sub vsinu seu eambio μω a principio formaliter, i, expresia non
licet. 3 a Consentire inprecam inerius nudo unquam tempore licet.
33 In doli, O paenis temporalibus incurrendis ad ex fanuam culpam sincis metus --ioris damni,vet ραπ.3 Petens ab initis sub vfinis frema liter, Omnes a parato ad faenerauidum II illum ad pereandum inducere. 3s Puere ab initio formalitra, ct expresse mu-ι sub Oseris su eambio fluo ἀ parato adfraerandum,quando novis petens ea orem xum aliter mutuaturum qua ubvsuris ,
O datarumsuas pecunias, nisi ad cambium
3 6 Perens ab initio Ut supra si maliter sub v ris a pararo ad onerandum, po excusari ὰ eulpa ex probabili iuris ignorantia. 37 Ignorantisprobabilis uam iurissit, ex
fata culpa.38 Daduertentia naturalis excuset Doctos, quos non excusaret iuris ignorantia.
o semisseia malum omnino iam secundunt sub amiam actus, giam ex eintranstasianumquam licet petere citra culpam inecuravitem in inuisseia ma- ex circumflan
4I Petere,er a petere, ut quis dat cata sicco,er
6 missicium opera malefici diFlui nonposse,
s Maleficium est malum intrinsia omnino MIeeundum sub antiam actus, quam secun
dum circumflantiam. 6 VIura es intrinsece malasectanda circum-nantiam tantum ; non auum secuiaut L
sub istiam acto 7 Perens mutuo sub usuris , seu eambio seca ἀparata ad Veterandum times illam inducere aspectauum
in LXXII. 269IN hac difficultate videtur prima facie
dicendum,quod petentes,& accipiemtes pecunias ad cambium siccum mortalis ter omnino peccent. Probatur haec sente tia primo quia non licet ab aliquo petere, aut accipere,quod est intrinsece,& ex oblocto malum, quantumuis cognoscatur paratus ad illud praestandum: sed dare pecunias ad cambium siccss,est intrinsece,& ex obiecto malum; ergo non licet eas ad cambium siccuin petere, vel accipere ab aliquo,& si cognoscatur paratus ad non aliter eas prae standas, quam ad cambium siccum. Maior patet inductione in omnibus vitiis et ex quo enim fornicatio, homicidium, & alia eiusmodi sunt intrinsech, & ex obiecto mala,eo quod sunt contra ius naturale, & Diuinum, cum prohibemur in Decalogo,non est liciis tum petere ab aliquo ut homicidium, aut
Drn cationem committat, quamuis para tus sit ad occidendum, vel sol nicandum. Minor patet ex iis, quae supra adnotauimus in procem.q. I a vers.Siccum vero cabium:
ubi onstendimus, quod cambium siccum non est vere cabium,sed apparens, ac squis uoch taleοῦ quoniam in re est mutuum usurarium cambii pallio indutumr at mutuum usurarium intrinsech, ct ex obiecto malum esse satis nos ostendimus in nostris Co menta r. in Bull. coenae Domini, lib. I. cape4.q. T. num. 8. & lauus in Commentar. ad Extrauag. Pii V.de censib. in proqm. q. q. a
Secundo, quod non Iicet appetere, nona licet petere,nec accipere: Sed sic est, quod non est licitum appetere, ut quis pecunias det ad cambiu siccum:ergo non est licitum ab eo petere, aut accipere pecunias ad ca . bium siccum. Maior patet; nam ex quo non licet appetere rem alienam,aut alterius nuptam,iuxta illud Decalogi,Non alterius nuptam, in rem cupies alienam. Idcirco, de eo minus fas est eas petere, vel accipere Mi. nor probatur; quoniam alias citra culpam licita esset complacentia de alterius peccato:quod est omnino salsum,cum id chatitati repugnet, de qua Apostol. I. Corinth. c. I .inquit, non gaudet super iniquitate. Tettio, non est licitum petere,vel accipe-3 re ab aliquo , quod ille licite pr stare non valet: Sed camplarnsi potest suas pecunias Υ licite , Disiligod b, ,oo le
265쪽
licitὸ dire ad eambium siccumc ergo nee Iicitum est a campsere ad cambium siccum
illas petere, aut accipere. Maior est maxima Theologieariuae verificatur in omnibus villis: nam non positam ab aliquo iuste petere, ut homicidium comittat, suetur, menti tur,&c. quoniam ille praedicta omnia licit di citra culpam prςstare non potest. Minor est clara ex nostra Extrauag ubi damnamur cambia sicca tanquam usiuraria,& ex ijs,quq
Quarto non licet petere maleficium sol. ui alio maleficio a malcfico quantumuis ad id parato , & ςognitor ergo non licet ab aliquo petere, vel accipere pecunias ad c a. bium siccum, quantumuis parato, & cogni
26. q.7. consequentia probatur, quoniam
no eu maior ratio in uno casu quam in alio. Denique petens ab aliquo pecunias ads eambium siccum, dicitur illum inducere ad
peccandum: ergo citra culpam non potest
quis petere ab aliquo pecunias ad cam-bium siccum. Antecedens patet,quia petens pecunias, illasque accipiens a eam. More ad eambium siccum, est causa effecti-ua illius peccati, eiusdemque iniquitati vere dicitur cooperari. Consequentia probatur; quia nemini licet inducere aliquem ad peccandum: eo quod inducere aliquem ad peccandum est sic adalum estiuum; quod in re graui est culpa laetatis
His tamen non obstantibus, in contra-6 tium est communis sententia; aliqua tamen
concurrente necessitate, quam tenet Ioan.
de Salas,& alii, quos allegat in suo tradi. de camb. dub. 3. Pro hac eadem sententia faciunt quae habentur per Doctori in cap. super eo,de usur.Caietanan opusc. I 7.resp.r . quaest. 3. Conrad. de contr. quaest. 67.
Molina de conir disp. 33 3.& idem Ioan .de Salas in tuo tract. de usuri dub. 8. ubi probant licitum esse petere mutuo subularis, quando aliqua subsit necessitas ex parte petentis. Sed quociam horum opinio non est adeo indistincte vera, ut declaratione aliqua non egeat, idcirco pro eiusdem explicatione est adnotiquod petens,seu acci.
sena ad cambium siccum,dupliciter se liq. here potest, primo, ut petens, seu Me lan
pecunias ad cambium siccum ab eo, qui paratus non erat ad dandam suas pecunias eambio sicco i secundo, ut patet ab eo, qui
alias date pecunias ad cambium erat op . sitiis, ac paratus. Et utroque casu potest contingere, ut petat adhuc dupliciter: primo ut prius postulet pecimias mutuo gratis, vel ad cambium reale sibi tribuendas;sed cuincamplar gratis mutuo, aut ad reale cambium recusauerit, aut aliquo euidenti signo uidieauerit nolle aliter quam ad eambium siccum suas pecunias darneas ad eambium siceum petat,& accipiat. S cundo, ut accipiens pecunias ad cambium csiccum,ita se habeativi ab initio formaliter,& expresse petat easdem ad cambium siciscum. Et denique in omnem euentum diis ninguendum est, an petens ad caminum
siccum sit necessitate, vel egestate aliqua prissus:vel nulla inopia, necenitate inadi- qua alia causa compulsus. His breuitet sic adnotatis, sit
A Ccipissites pecunias ad eambium sieἰ
8 cum, licet nullum iniustitiam coma mittant contra camplares ita dantes; ponsunt tamen iniustitiam committere aduerinsus eorum creditores, uxorem, & filios.Ηςe conclusio colligitur ex ijs,quae habentur ex
disp. 3 3 3 .& ex alijs. Probatur coclusio quoad primam partem; quoniam vibrarii nulla afficiuntur iniuria ab accipientibus sub usu.ris:quia usurarii voIuntaris dant mutuo subvluris, & vsuras exigunt: & volenti, ac patienti milia fit iniuria, I. cum donationis, C. de transact.I. venditor, C.de rescind. v .l.in diem, fide aqua plu. arc. & cap. scienti,ubi Dyn.& alii,de regul.vitain 6.Imo ipsi accipientes sub xlatis iniuria assiciuntur ab usurarijs quia supponimus mutuatarios non sponte, inultos viras soluere, ' os iniquitate,ac impletate usurariorum lenistisi gratis mutuare: siquide luctu ex mutuo in tantu est usura, quantiun est in Iunetarium ea patre dantis i eo quod si spontEdetur ex mera liberalitate mutarii, vi
266쪽
ta non esset, sed osticium naturae mercederemuneratum , ut habetur ex Molina de contr. disp. 3o3. sub num. F. Less. lib.2. de Iustit.&iuti cap. 2 o. dub I. sub num. 37. cum alijs, quos cilegat. At campsores datites pecunias ad cambium siccum vistrutij sunt,eo quod vibram committunt, visu pra ostendimus in prooem. quaest. I 2. PrinIobatur modo consequentia: quia ubi noni insertur iniuria , ibi nulla committitur iniustitiaidicitur enim iniuria eo quod non iure fiat, atqi se adeo contra iras, ct iustitiam. quae dicitur constans, & perpetua voluntas ius suum unicuique tribuens, leg.iustitia, is de iustiti& iuri& g. i. in Institui. eodem titula Quoad secundam partem patet conclusio ι quoniam ad cambium siccum accipientes
pecunias, Pissant murinnae salienum irraιtionabiliter contrahere ad ludos exercenadosabilemniter epulandum ,&ad alia Hupmodi et proprer quod bona ilia dissipantes
impotentes cssicerentur ad soluenda debita, ad satisfaciendum creditoribus, ad subiministranda necessaria uxori, ac filiis, quos iure naturali tenentur alere , ut in F. ius moturinan lanitu dejurviat. Seutadc civ.
N Oh mrest quis citra culpam petere:
seu accipere pecunias ad cambium siccum ab eσ, qui pecunias dare camiacis eo noti est paratus. H;ec conclusio est
D. Thom. U. 2 q. 78. arti c. .&m elimSa, Ion.in prine. eiusdem 1rt. Innocent. Panor. de aliorum in cap. super eo,de vulta Molinae de contractὰ disp. 3 3s.& eouun omnium , qui uolunt, 'mutuatarium citra culpam non
posse in tere, ii accipere subvistis abeoέIa qui ad foene and , miston est haratus. Plo batur; quia sulli tistestuliquem adipeccan. dum inducere, cum id sit istinatu acti niue operatimeoncursus,de consensus adpetaeatum lilii iste mi qui ta n parato non potest citra des passi peterea Laccipereri: euritas ad cisti bium secum ἡ aeso ad usu rams qui ala esset inducim illum ad peee tum,cum usura ex QS genere sit istulis culc
I3 mala,contra legemDiuina enaturalem c. super eo,de vlur. atque adeo hoc casu tant dantes, quam meipietes pecuniasad cam-hium siccum laetatem culpam caninahe et in rLimittatur taec conclusio, ut locum non I habeat in eo ν qui cum extreme indigeat Petierit pecunias mistuo, vel ad camb:um reale ab aliquo diuite,de ille dare eas rem sauei it: quoniam tunc potest illum induce, recitra omnem culpam ad contrahendum decum eambivm.sic eum, Si ad mutuandum sub usu ας. dia Panota de aliis in cap. super 'r
Ροῦobatur, quia hoe casu Mn est proximum ad peccandum inducere .; sed potius consuqtere,ut minus peccet, itast, ut potius com mittat peccatuin .sMae, quod elimipus, 2 quam peccatum homicidi; quod est nisius. Etenim, qui extreme indigenti non iubile. nit,cium pol sit, dedebrat, perinde se habet, II ac si pauperem illum occidetet juxta illud D. Ainbran cap Pasce, ου d. drientem, sino pauim,rettium a Atlicitum est luadereum inus malum ad euitandunt maius,ut est tex. in cap.si quod eritis, 33. I .2.vbi D.August.agendo devito adulterae, volente altoum cx duobus 'praestareavκorem sic ilicet adulteram occidere, vel ei dimissa,& viventriciam dacerri de manerexum ea in adulterio, sic ait f.S fari rins tio nem licet, iam ist ades emum ct u Mammmutulo uidiumssicet una rara facere labeata Sic etiam D. Ch y l. mih a 7. ad Popul Antioch. tractans dem,qui rurandi niuet Almeni habet, inquit,conitalendum hi esse,ne iuret pri Deum; sed iuret dea pulsuum:quod iurameti gemis nec quidem licitum est , tam ja prohibeat. Domitria Maat caprue Mimns, Ne pocum tuum stimueris rum qirique capra γ. volentibus sambus per*iuidiam oeculereIosephis, nun star Iuasit I. Has illum venundari IsmaelitiM Irrimcnsy niau prodestiv ut imuinasia sexu , o niminimus --εφάας in ἰνω es,. --ritu Uniusi
267쪽
eonsuleremitara mavri admirandum ma-i
-i Ratio autem cur licitum se suaderem, 27nus malum ad talitandum maius , linc estiquia qui consulit minus maluini ad euitandum maius, non dicitur eo utere malum sed bonum: eo quod coalusit praeelect ornem minoris mali, de vitationem maioris , quae praeelectio bona est i atque ideo hu' ius eonsili j obiectum bonum est. Hinc ro. .cte, ait Dia Gregor. mcan. Nerui, I 3. dist. et 8 quod ex duoias malis minus .est elige dum: siquidem licet iacere minus malum, sit malum tamen electici minoris mali non χρ est mala, sed bona: ergone' consulitiuminus malum ad euitandum maius; atque
ideo extreme indigens, di petens pecunias a diuite ad cambium reale, ves mutuo sibi gratis tribuendas, si diues illa subuenite petenti nolit, cum possit,&debeat, citra culpam potest eundem inducere ad secum contrahendum cambium feeum, S ad si
bi mutuamlam sub usuris. Quod quidem
hinc verum esse disimus, si tria copulati cuὸ concurram: Primum, ut omnes via
se medix temviris prius in stadendum
huiusniculi diuita ad gratis mutuandum, ad reale eambium contrahendum, aut alia imsa via ad sinueniunctura ipsi extremh in . genti ν di in vanum fuerit elaboratum, ut haberiinex Salonuoco citato. Secundum ut petens hin sepra petamias ad eambium siccum extram eundigeat; quia si exuenis Mon eat,id non maefecit culpam tquid tune non esset suadete dilaus m tum ad evitandum malusa nam maius tum est socii eris, noris currere eis treme non indigenti et licev nos; conceda, mus ramam necessitatem mn frequis ed
acremtauras umi a parato odiisenerandunt, ut insta, modum, diremqs.. Tmtium exigitur,ve iniustitia imor sit inseret, da, Reiampessimae, culam parata erat maiori seeus autem si iriustitiamnor esset Graio visenda; atque ideo extreme in
digemitam poteram me diuitem resesteum ambium celebratev aut gratis mura re re tinteis , tardis m. pecunias
ad ea vim siccum, seu ad instruandum
ιbb usuris Tritio,. Et sibi grati s mutuum
praestet,vel secumreale cambram celebreti 'uoniam tulat est licitum iu dere minus malum inferendum via ad euitandum maius malum praeparatum alterc non enim last est munu daniniun constitere, nisi quia comparatione maioris, bonum est illi, cuimini: s insertur 1 id autem locum sibi vendi. care nequit iniit ratione eiusdem personae , di non diuertarum αlias recipirati illud minus malim, estet absolute, a d simplicitet maelum, & nulla ratione bonum: quod n Pie consilio, neque fluore, ne qui ullo alio modo licitum est alicui eum aliquo comeurrere et quia non licet pio spicere bono
vnius cum detrimento alterius,ut recte do-eet Sonlib. de iust.& iur.q.7.art. 3. quem resere,& sequitur Salan. 2. a. q. 78. artic.
, ac ipsa ratione, si Titius vellet alterizorum ex duobus malis inistre : Sempronium scilicet occiderer vel eius filiam vio. lare; non possum.Titio consistere stuprum
i eum filia ipsius Semmonii ad mutaedum
riusdem homicidium. Nec obstat texti iacap.siquodverius, 3. quassia. quem supra retulimus: & ubi D. Augustinus agens de
viro adulterae , qui decaeuerat uxorem
et adulteram hi tes ficere, ves, ea dimissi&vi
uente, cum alia in adulterio permanere,
suasit adulterium, ne fiat misitam , a me ideo viaeim contulisisseminus.malum i tendum vnia ad euitandum maius prae paratum alteri: quoniam r*seo detur,quod DcAugustin. om consulu,t , ut vir adulterar, ne illam occidui aliam humilam d
cat, st ex honesta adulteram sectat; sed neu rem occidat, udulterium spm altera. qua ivo moturpia esse vehi , commiuat.
Viivi loquitur xc mu eiusdem viri, quid illi magis e ediat eidere, vel mochari. Maiores a cis ultatem in hau re assertiuiud, quod tur Gen. cq. q. viata hq iEt filina suas sud initis, ne in hospites eius neruiliae illeastellia committeremi sed remi ut ea mente nonnullarum iquod oblatio issa istutum Lot. pon fuit M. hi in re animo i itales fiere sidia detin Mandumqtiam molastum sitasset tisat
268쪽
Loth vest non obtulit filias , atque adeo
non suasit minus malum inserendum uni ad euitandum maius alteri praeparatumr alias proculdubio Iaetalem culpam contraxisset contra iustitia ac pietatem paternam aduersus proprias filias, etiamd euitandum maius sodomitariun peccatum illas prostituendo.
Non tamen negamus probabilem esse a I opinionem eorum, quos refert Salon.loco citato, dicentium,licitum esse consulere mi nus malum inserendum uni, ad euitandum maius praeparatum alteri, quando is, cui illud minus malum consulitur inferri,tenebatur alias pati ex debito iustitiae. Vnde lici. tum esse arbitror extreme indigenti conlu-a a lere, ut necessaria sibi comparet 4e domo talis diuitis,& non de domo pauperis: quia diues ille ex debito iustitiae tenebatur illi
lubuenire, ut habetur ex D. Thom. a. 1. q. 18.2LI I .in resp.ad primum. iquidem de iure necessaria extreme indigenti tanquam sua debetur, cum necessitatis tempore Omnia sint communia, cap.discipulos, depce nitent.d. s. Hinc Dominus Matth. cap.6. 23 appellat eleemotyoam indigenti dinitam, iustitiam, dicens, AEundite, ne ius uian . .emam faciatis eo am homi ibus vividearimini;tam ergo facis eleemosynam noli tub.
canere,ere. χod quidem verum puto, nisi consulens probabiliter sciret, diuitem illum, & quemcunq te aIium similem admonitos non esse necessaria subministraturos ipsi indigenti r secus autem si probabiliter crederet talem diuitem, aut alium daturum esse illi eleemolynam ubi sitisset admonitus nam tunc non videtur licitum esse tale consilium praestare; quoniam consulere hoe
rasu indigenti e domo illius, cpii pro Fabi, listiter necessaria ei contulisset, ea sibit,a a stoma auctoritate comparare, negari non potest luin in-3 a iuria inseratur ipsi di, tuti:& ita sorte bii supradi-
-ia 'n exemplum voluit intelligere .locacitato. ' V .
I Icitum est ad rambiumsieeum pete.
re, & accipere pecunias ab eo, qui expositus, ac paratus est suas pecunias dare
cambio sicco,& mutuo usurario. Haec coa- , clusio est D.Thom. a. a. quaest.78. arti c. q. quem Doctores communiter sequuntur.
Probatur, quia accipiens ad cambium siccum, S sic mutuo sub usuris a parato adscenerandum , ac dandum cambio sicco, non dicitur illum inducere ad sceneradum,& ad secum celebrandum cambium siccum; sed utitur iniquitate illius ad bonum aliquod consequendum, nempe ad subuentionem propriae necessitatis,uel alterius: atas licet uti peccato eius, qui ad peccandum paratus est, quando peccatum illuscedit in bonum aliquod. Sic D. August. epist.1 quaerenti, an licitum sit uti iuramento pagani,per falibs Deos iurantisintque ideo laetatem culpam contrahentis, cum hon rem , & cultum veto Deo debitum salsis
Diis tribuat, respondit, .mitur Me
istius, qui per falses Deos iurasimis a. iam ediamun,neque putauitas Me suiu, qui per monia iuravit; sed pam eius M. no, qui fidem seruami. Confirmatur,quia Sicario parato ad rapienda bona, vel ad x6 occidendum, fas est ostendere bona, quae rapiat, ne occidat. Hinc larem. cap. I. commendatur honesti quidam Cives Hierosolymitani, qui Ismaeli magno Sicario ostenderunt theseums, quos raperet, ne ii Ios occideret: hoc enim casu ostendentes thesauros latroni, quos certo sciebant rapturos, non peccarunt; quia hon se affoci .uerunt iniquitati illius, nec illum induxerunt ad rapiendum, elim sit isse iam paratus ad rapinam; sed usi fuerunt iniquitate , eius ρd bonum consequendum; nempe ad mortem vitandam, & libertatem assequendam. Ergo eodem modo, qui pecuniam adteambium siccum accipit . campsere par, to ad ita cambiendum,& sic ad foenerandu, no dicitur a clari peccato illius, offeredo ei usura soluere ad subueniendu suis neces.sitatibus, quibus prςmitur, cu usurarius diis eat raptor,c.si quas usura accipit, Iq.q.3.
269쪽
2s6 Commenti in s I. Extrauag. Pii papae V.
di in utroque casu militet eadem ratio, arsetex in Ullud,ss ad leg. Aquil.Sic Deus utitur pecHtis hominuini, quando peccata illa cedunt in bonum aliquod iuxta illud D. Aughs . in Enchir. cap. II. Amma Deiss-
Haec ct nclusio limitatur primo, ut ita di demum licitum sit ad cambium sic cuna pe rere,& accipere ab eo,qui paratus e si pecu niih clite cambio sicco, quando aliqua ne
cessita dosi x parie petentis r alias citra onmen, nec cilitati in petens ad cambium B cum aquantumuis parato, ut supra morotat tet peccaret, ut contra aliquos tenet Conrad. de contr.q. 7.& MOlin. eod.traαd I p. 3 3 3. Eteni m eκ debito ch iritatis, &a8 Iubpςna laeta is cuq e tensimur vitare pecratum proximi nostra, quando sine maxinio incomodo,de molestia id facere possumus, iuκta illud Ecclesca: . t 7. Unicuique mana auit Deus de prox mo seuo. Modo quamuis eamplior habitu allicr sit paratus ad dandum eambio sicco,& sic ad laenerandum, cum In quolibet actu scenerationis mecet mur. taliter,petens ab co secum cotrahere cam. Nam siccam citra necessitatem aliquam,di. euur proculdubio eontra charitatem age
te . Est tamea verum, Fod adpetendit m ., αρ si cunias ad cambium siccum, de sic mutuo sub visi is non exigit ut cxtrema necessitas, i qtialem patiunturhi, PH aliter conuiuare nequirent proprium iii diuiduum , nisi adeambium siccum , ct mmuosi b v suris pe. tunias acciperent: alias nulla disserentia esisti iniet petcntem cambio sicco ab eo, qui non est paratus,de a parato ad sceneiadum rvt igitur aliqua differuntia constitiicitur imiet petentem ad ea tum siccum pecunis a parato ad scaenerandum,& into meremst non parato,dicendum css. quod si Mecasu requiritur necessitas extrema ad excusandum petentem ad cambium siccum, seu infruo sub v stiris,quod idem est,a peccato, in pilori talu non icquiritur. Vnes ad ea .cus, dum a peccato petetem ad cambium sic eum a palato, ut iupta dicendum est,s iis esse 'uamlibet necessitati m,quae non sit extreie';etiam si illa esset, ag commmiter appellitur honeila quaedam utilitas, consevitas ad decentiam satus, ut cum communi serὸ sententia tenent Salon. . I.q.78.
Molina eodem traα 33 3. Rationem autem hanc esse volant,quia loci tum est uti pecca to alicuius parati ad peccandum, quoties peccatum illud cedit in bonum aliquod, ut iupra ostendimus i at quaelibet honesta vitis litas statui conueniens cum sit bonum alia quod, satis erit ad excusandum a culpa petentem,ut bipta ad cambium siccum. Hinc sequitur excusiti, qui pecuniam ad cam. 3 o bium siccum acciperet, di sic sub vluris ad inercandum pro alenda Dinilia,secundum decentiam statustaut ad ludos iaciendos in aduentu sui Principis, & ad alia eiusdiodi rquoniam haec omnia pertinent ad decentiam status. Sic etiam accipiens pecunias ad cambium siccum ad emendas possessio-m S aliquas, quae emendae commode sibi
OTrunt,ciilpam aliquam non contrahi :s,
quidem licet haec petendi ratio non pollit dici proprie, ac formaliter egestas ; dicitur
tamen hcinest. quaedam utilitas quae largo
modo potvit quoque dici necessitas, qua tenus satis esse dieunt praetiti Doctores adpetendum cambio sicco, di sub usuris. Non ramen excusarentur accipientes cabio sictoadludendum, venandum,ad sollemnius epulandum, de ad alia eiusmodi,citra neces sitatem aliqua' ι ut per Doctor. supraciis
Secundo lictitanit supradicta conelusiotar ut tunc licite petatur mutuo sub viatis, da ad ca mb uin siccum, , quando prius peti ostepetitia talis cambio reati, vel mutuo gratis, ct cammor ad cambium reale, vel mutuo gratis dare eam recusaueritr secus autem si
a principio formalitet petatur ad cambium siceum ι quoniam citra culpam peti non pi sivi ab usurario, quantumstra parato ad foenerandum. od pristi modo liene peti possit cambio Meo, seu mutuo sub viuris patet ; quia sitat ulmodi petendi modus licitus non esset, nunquam daretur casus, in
quo citra culpas ias nobis non esset petere pecuniam ad cambiunt riccum, sed mutuo subulatisis purio adlaeno,ndam de alia quando licitum emit Pithdocet D.Thom.
Nec obstat si dicatur, quod consentire 31 in peccatum alterius nullo unquam eue
270쪽
tu primininir,etiam ad propclam vitam re,
dimendam ; sicut non licet consentire tu Drnicationem, etiam ad mortem vitadam pergo non licet petere pecuniam cambio siccb; vel mumo sub usuris,etiam campisatio recusante eam non aliter date quam ca-hio sieco, de mutuo lub vluris, cum id i Meeonsentire peccato ipsius campioris. quoniam respondetur ex Duran. in 3.sentent. d. 3 . q. . quod in damnis, S poenis tempo-33rὶlibiis incuti εdis ad excusandam culpam sufficit metus maloris damni,vel pquae: quia ex duobus malis temporalibus minus permittitur eligedum, ut in c.nerui, I s. d. Nam eligendo qliis minus damnum,'minorem poenam,non dicitur consentire, aut concur- . rere ad iniquitatem inserentis illud malum,. aut poenam sed in hoc tantum,quod est pati minus damnum ad euitandum maius.Vnde sicut viator, cui dicit Sicarius da mihi centum;alias te occidam, lic te, ac prii denter dat illi centum,quae rapiat, ne Oscidat; ex quo directe intendit conseruati orba propriae vitae,&ad Sicarij rapinam concur. rit tantum passuet,aempe quia potius elipit pati damnu illud ducatorum cecu n, quam mortem subire, clim prius sit minus maluin,& posterius malu uita qui petit cambio sic. eo, & promittit vlaras eampseri parato ad shmaetandam, di nolenti nisi ad cambium secum suas pecunias dare:non dicitur cotia curtere ad peccatum ipsius campseris; sed potius se issere pati soliationem usuratum mediante cambio sicco,quae est minus ma/lum, quam pati necessinate qua praemitur,
clim pecunia careat,qtia possit propriae ne-eessitati consulere quae est maius malum. sio
quidem directe, & per se primo ipse vult a
necessitate liberari; ad solutionem autem usurae concurrit tant sim passiue,cam re vela illas soluere nollet, si campsor pecunias g atis mutuare vellet, vel sibi saltem dare tambio reali. De peccato sornicationis est diuersa ratio, velnsta dicemus .Qdod autem posteriori modo non liceat 3 petete mutuo sub usuris, & eambium sie. tum a parato ad scenerandum, a principio stilicet,sennali et de expresse,colligitute D.Τ m. F. γλ. 8.at . .ubi ait, licere qui ldem accipere lab usiris ab usurario parato
esse inducere illum ad scenerandum:qui autem a principio petit ab vlurario quantumuis parato expresse, & socinaliter pecunias mutuo lub viuii . t u ad cambium siccum, vero dicitur illusii ad loe erand am induce. re: sicut qui petit ab aliquo id, quod sine peccato praestare non potest, vere dicitur illum ad peccatum inducere. Id quidem magis verum esse, ait Salon. loco citatu, contr. a. ubi campibr paratus ad scenerandum, ac ad dandu i pecunias luas ad cam-bium siccum, aliquando dat ad cambium reale , icii mutuat vatis, ac sine ullo sceno rer nain cum sit quand que iblitus gratis mutuare, & dare ad cainbium reale, petere ab eo a principio, & expreisξ si ib usuris, est active , ac Mimalltci illum inducere ad sci:-nerandum, & offerre illi occasi inem peccandi . Confirmatur; quia sicut petere sub usuris ab eo, qui non est paratus ad scenerandum,est peccatum; ita pariter exponot esse pericuIo petetidi lub vluris ab eo,qui' nerari non eli paratus: at quando viserarius camplor aliquando mutuat sine usura, sest dat ad cambium reale, cum sorsitan eo teis pore,&eo casu, quo petens ab eo non est paratus, consequenter,vel petit ab eo, qui non est paratus,vel certe exponit se pericula peteadi ab eo,qu; tu ac non erat paratus.' Haec,' iae diximus vera esse arbitror, nisi
3 s petens forinaliter,& expresse ab initio sub usuris, seu ad cambrum siccum a parato ad
scineranditin, nouerit eum non aliter mutuaturum,& daturum cambio, nisi sicco, &sub vluris: siquidem hoc casu petens non peccaret, si non reperiat aliquem, qui sibi vellet dare pecunias cambio reali, aut mua tuo gratis, ut habetur ex Dii r. in 3 scnt. d. 37. q. Palud.ead.dilf.q 2. D. Anton. 2 p.
nim sic petens perinde eii, ac si diceret, Mutua milii gratis, seu da mihi pecunias
oras ad cambium reale; ted quia certo scio, te ilia lauri u iturum gratis,nec dare ad eam.
bium reale, mutua sub vluris, & da ad eam. hium sietum. VndE quod directe petitur ab usura in st mutuum, sed propriae necessi- tatis reddinptio,quod obiees m est bonum: peccatum velo usurarij non est volitum di