장음표시 사용
291쪽
168 HIs TORIARUM tum plures telis abripiantur, dum clivum scandunt aperto corpore atque obsessos propulsant, credo equidem inultos non morituros ; & tantum ut quicque hostem seriat, prius isti quam nos conficiemur. Nostrum autem qui numerus lenta obsidione consumeretur, uno die in discrimen datus certam nobis victoriam pareret. Quae itaque hujusmodi consultatio est Dum ab una parte, si reseramus pedem , intoleranda bellicosis viris ignominia proponitur, nec sine caede 3 ab altera praeda, triumphus, glaria, de quidem minori pretio. At militi decess1t animus M tore. fidius redibit, si urbem divitiis affluentem , incces quamvis N iuturno certamine capiendam diripiendamque intelligant . Quin etiam negata praeda, si audiant uno oraelio nancisci posse tot aerumnarum finem, nemo hac mercede praelium detrectabit. Id tandem praeter c tera cogitandum: ingentia facta si non aggrediaris , cauti plerumque, tardi quoque si velis, opinionem inducere ; quae tamen opinio gerendo bello profuit aliquando, nunquam obfuit ; inchoata vero si deserantur , redargui duces aut rei male gestae aut male cogitatae; hinc minui apud milites ipsorum
fiduciam, quo nullam cladem nocentiorem esse. g Lotharingius quamquam intelligeret: cauta consi-rm lia nunquam noxia 3, audacia non semel; ad illa inclinaret animum ; rem tamen ex Caesaris volunt te pendere Voluit. Pactae initaeque per eos dies induciae Gallorum metu Germaniam liberaverant. Du .
292쪽
rioribus etiam conditionibus acceptae fuerant, ne I 684. illuc a Turcico bello vires abstraherentur . Parum , iam eon' proinde Caesari de retinenda Budae obsidione deliberandum fuit. Quies enim ad Rhenum parta pro- Ruga oppugna sequendae admonebat ; clim praesertim Maximilianus Octovir, Bojoariae Dux, gloriae demerendique Caesaris appetens, octo suoruin militum millia eo se adducturum fidem dedisset . Haec subsidia cum
aliquot Caelarianis legionibus meunte Septembri millibus Budam exercitum supplevere . Siquidem Lestaeo legato qui ad inferioris Pannoniae fines commorabatur ; Mnuper Brebim, munitum prope dextram DraViri- ωιlaeus quoque patia in Sesavonia oppidum, armis subegerat : ut g - Τηρ
mandatum fuerat is Quod consilium cui omnia uuando advertis impellimur, male cessit. Nam . . A A
irequentes apud ipsum, huic genti gratimmu', silio, σνare VCroati convenerant ; junctique paucis Germanorum cohortibus justi exercitus speciem exhibebant, p tuerantque nunc levioribus proeliis, nunc Oppugnationem vicinis oppidis minitando, Ibraimum retib Pinere ne iterum carperet at Budam iter, quod cogitabat . Huic Uisirius in supplementum miserat octo Scytharum , duo Ianiratorum millia , quibus instructum adversus Polonos exercitum extenuaverat , certior redditus , sero illos & cum nihil at ipsis amplius metuendum esset , moturos ia Igitur Lestaeum Croati vixdum ab Dravo profectum de
strucre, inippe Mns strenua quidem , sed impa
293쪽
Ibraimus exere tum Eudam reduincita Ejus advextu Budensies eduntiantia Agaa. Inde ' Germani, quid istud rei es et certiores fa u. Lotharingius
en valida manu quarto Tureis ob. via e vallo processit
et o HISTORIARUM tiens disciplinae militaris , N praedae non gloriae avida, oppugnanda Buda nihil sibi ex hujusmodi
ingenio assere arbitrabatur. Illuc proinde omni s lutus hostium cura Ibraimus percommodum pacatumque iter habuit. Ubi in proximis collium , qua in urbem patet aspectus , posuit castra , oppidani clamore & plausu ejus adventus dedere signum. Ger mani quid hoc rei esset mirati,nam primos tantum Barbarorum ordines conspiciebant, quorum parVam aliquam manum praedatum speculatumve progressam existimabant ;nondum enim suppleti Ibrairni exercitus quidpiam ad eospervenerat; missis exploratoribus audierunt, illic Turcas majoribus quam antea copiis
millia quinque & viginti sub signis erant castra
metatos. Opportune paullo ante advenerant cum
oviro suo Boioarii Caesarianique, quos antea diximus . Visum proinde, satis adesse militum ad o sidionalia opera retinenda, simul ad externum hostem praelio lacessendum . Re constituta Lotharim gius , qui tum sorte convaluerat, secum educti quindecim millium agmine signa conferre statuit. Nam praeterquamquod non alia erat dissicultatis expediendae ratio, fidebat equestribus copiis, quamquam paucioribus, adversus fugacissimas Scytharum turmas. Paullum Ibraimus processerat, peritusque loci occupaverat tumulum ab ea parie confragosum, qua non ita multo longe arcem spectabat. Adventantibus Germanis aciem instruit ; ac
yeluti ad pugnam se compararet, ipsorum in se
294쪽
oculos mentesque avertit. Dum uterque exercitus 168 . levi armatura proludebat ; duo equitum millia , quos in interiori valle continuerat, pone D. Gherudi montem subire Danubii ripam, atque illinc
in urbem penetrare, lubet. Per Infrequentes ita xiliatum pereraetiones primum transgressi vallum, esseso cursu ac- σ qμοmodo. celerabant iter; cum ex vicinis munitionibus Caesariam agmine facto a tergo a latere eos invadunt. Ni HIma casis hilo tamen secius pIus mille, qui viam praeceperant riois repellun-Iaetis clamoribus ab oppidanis recepti sunt. Reliqui e .is his .isti
paucis desideratis, qua venerant, se retulere. Ιbraiamus successu alacer cum ceterum se in pugnae aleam
clare nollet , militibus In caltra receptui canit . frequentes pro-
Illinc per insequentes dies infestis procursationibus msMως pabulatores lignatoresque , quin & commeatuum transvectiones adortus , hostem crebris incomm dis divexabat. Interea Caesariani muros iterum subire aggressi , datoque Bojoariis superandae arcis negotio, ipsi ex adverso latere moliebantur. Mλ oppugnationem gnis utrique animis insistebant operi; de vires non- Wgent sirio nihil Germanis instauraverat laxata paullum anno--βna, fiumento per id tempus transvecto ab Croatia, eique finitima Hungariae parte, protecta Haister duce cum valido praesidio ab Turcarum incursionibus vehiculatione. Et cuniculis aperiebatur humus subtus tria in angulis majora propugnacula. Etenim consilium erat, caveas ibi fodere ea magnitudine , ut non minus caperent sulphurati pulveris, qua
qui ad ipsum prope oppidum subvertendum satis fo-
295쪽
a et HISTORIARUM. ret. Uerum, casu an imperitia, collis indoles resistebat operi, objecto modo silice, modo salientibus aquis ; ut parum inde ad rei summam prosectum fuerit. Alio tamen inducti cuniculi, ex iisque erum pens ignitus pulvis quidpiam demum ruinarum fecit . Sed non in eo deditionis occupandaeve urbis spes maxime versabatur. Perdomanda erat oppidanorum ferocia, qui continuo prodeuntes, Opera & stationarios milites prosternebant. Tentatum an, cum armis parum e sententia succederet, id con- ad deditionem si silio obtineri posset. Nam ut ut Germanorum qu ιμ-- tidie plures obtruncarentur , hoc non impune prae
sidiariis contingebat; dc istos recentibus copiis suinpletum iri, exigua manebat spes, diligentius custodito obsidionali aggere. Illis identidem nova auxilia
undecunque collecta, Hungarorum praesertim cohortes submittebantur . Igitur Octo vir ad Sayta. num misit, qui adductas nuper ab se legiones ostentaret, praedicaretque funestam civium praesidiique occidionem, nisi vim deditione anteverteret. Admoneret quoque: satis milites virtuti suae , satis gloriae fideique adhuc fecisse; SI Saytano , caeteros ut imperio sic strcnuitate solertiaque antegresso , cum nihil addere ad splendidam famam possiet, videndum, ne se, milites, innocuos cives dc vovendo, nominis decus crudelitatis opinione, bellicaesia F,.st,a, O stinum laudis morte perderct. Praetor comiter acia quodis Praetore ceptum auditumque legatum Imperatori suo rei lun- redditvm respρ'' i'are . se nec spernere eius monita, nec mQ4O
296쪽
facere. Tametsi Turcae non ament literas . ac solum armorum studiis excolantur ; scire tamen , aeque ignaviam ac temeritatem militari homini vitio verti . Cum ab utralibet vereatur, amice familiariterque ab eo petere , utra ille obsolesceret, qui hac, quae modo eth, urbis conditione ipsam hostibus in potestatem traderet. Ne vero incomperta re judicium faceret, velle , ut ab ipso legato suo, quae praesens viderit, commoneferet. Itaque datis custodibus illum per forum, stationesque circumduci jubet ; horrea , bellique apparatus ci cumspectare . Dimilis, renuntiataque legatione , magnam Germanis injecit curam non tam appar ta res militaris & frumentaria, quam praetoris aniamus , cui non frustra tantam inesse fiduciam suspicabantur. Et sane id, quod mente praeceperant, redidicere. Nam instantibus oppidanis agger vixdum promotus dejiciebatur ; nec itationariis tutus in propinquas munitiones receptus erat. In hoc rerum statu Lotharingius, quem iterum ab re militari febris abstraxerat, Octoviro mandavit, ut de reduincendo exercitu cogitaret . Is fervens floridis annis gloriaeque cupiditate , dictum aversabatur . Sed nimiam prosperis eventis greverat Budensibus sui fiducia, hostium contemptus; & jam per ludibrium majora opera adoriebantur, vix tuentibus ea Gemmanis . Id vulgo dabatur non labentibus metu animis , sed munitionum vitio 3, culpaque in Starembergium conferebatur ue incertum merito an prona Tom. I. M m ad
297쪽
sem , ut afflictis rebus consiulat.
a 4 HIs TORIARUM.rs8 . ad accusandum aemulatione. Quod ille aegre serens,
Si irembergius questusque hominum malignitatem, obliteratam- is λ .meis que servatae Viennae memoriam, cum Uidone fi obsidione disiceit. tre, accepto commeatu, rumori & invidiae cessit. Haec negotium Caesari facessebant, anxio, quo belli sortuna in tanta rerum perturbatione inclinatura esset. Quare auctoritate sua , ne illa in Turcas propenderet , providendum ratus , ad exercitum misit Ermannum e regnatrice rudensium Principum Do-mo,bellicis negotiis praefectum;qui,ex ipso magistratu censor castrensium morum, metu aut spe restitueret militum animos, ducum disciplinam. Simul habito cum Octoviro, Lotharingioque consilio , ex eorum sententia , quid e praesenti re foret, pronuntiaret. Statim ut in castra pervenit, omnium primum
quod erat sui muneris promulgavit, in utraque
Pannonia exercitum, quo locorum fertilitas invitaret , hybernaturum; sic arbitratus , illum quicquid reliquum circa Budam laboris ferendum esset, sequio ri laturum animo, quod quies commodaque hy matio in proximo habenda foret. Uerum id fessis rebus non levamentum , sed perniciem attulit . Nam Hungari, quorum ingentes in diem globi in supplementum venerant nunc debilitatis Germanorum legionibus ad omnia oppugnationis munera adhibebantur , indignati hanc sibi socialis fidei mercedem reddi, clam sine commeatu abiere, Turcae transfugarum monitu quotidie edocti, quibus holies difficultatibus obruerentur , suam
Iarorum,qui cis ea Eudam erant, arumi, O' quare.
298쪽
immemores,aut patientes invicto robore & nihil sibi 1 68
parcentes,continuis eruptionibus hostem fatigabant. Parum igitur, quid in rem foret , Germanis deliberandum fuit l, nec amplius Turcarum desertores, urbem prope interitum esse assirmantes, audieban- ο id ο-μ-tur . Aderat hyems, ingravescebat annona, nec erat unde vitam jumenta retinerent. Quocirca postridie Kal. Novembres post centum ac decem dies subductis muralibus machinis, incensis Pestho, suburbiisque, vasa colligunt; Danubiumque ponte transvecti nullo Turcarum impedimento, oc nemine agmen carpente discessere; oppidanis quoque ad extrema redactis , & verito Ibraimo irritare hostem,
taedio atque infortuniis exasperatum. Magna tamen accessit clades Germanis ab ipsa plurimarum rerum Magηa abeuηtia necessitate. Lintrium & vehiculorum inopia quam 'r' stru clo plurimi aegroti pedibus iter ingrelli ad quatuor mil- iliata. sed imoralia miserandum in modum occubuere. Alii biscen- i/tum, deserti hostium crudelitati in D. Margheritae insula, ub iisdem illico interempti . Stetit Germanis obsidio qua ferro qua morbo aerumnaque sublatis , sexdecim millibus peditum, octo equitum, equis eum bellatoribus tum clitellariis vectariisque qua' qa.Uumptώhο.draginta fere millibus . Budae praesidium ex tanto minum, alia ἁ-
numero ad mille quingentos redactum. Principio l ... aestatis, quo haec gesta sunt Tehelius, distrahendis a Budae obsidione in plures partes Germanis , cum decem perduellium millibus Ungariam munitum obelius oppidum aggressus, septimo die, dedentibus se
299쪽
ar 6 HIs TORIARUM 168 . praesidiariis in potestate habuit. Pactis vitam & li
Rus ergaGerma- bertatem , servata Polonis, Germanis fides viol ta , quos omnes vallis transfigi juisit . Illinc inta icta fidei. propinquum semlyniensem Comitatum profectus prope Puthanochum oppidum castra posuit . OP thanothum is rerum suarum trepidi legatos mittunt, qui pote latε redigit. Emerico nunciarent et ei se suaque omnia permis. suros, dummodo integris corporibus salvis rebus . Data fide, portas aperuerunt . UrbS tamen , Et rapia de di=A nulla promissi verecundia, militibus diripienda trapit. ditur; eademque perfidia plura circum oppida Adis populationibus vastata. Sed inops tumultuariusque exercitus nonnisi praeda retineri poterat. Dilatatis in ea superioris Pannonie parte ad Carpathios mon- superiorem Pam tes, ubi sedes rebellionis erat, imperii finibus, tur- - dσρρηιβ' mas aliquot variis itineribus terrorem ac vastitatem, quo longius pollent, Hungaris, qui nondum fide mutaverant, inferre jussit, Ipse cum septem equitum millibus stativa ad Derias habuit, dum intexim de Germanorum exercitu exploratum mitteret ἀPalfius ab una parte, facta duum millium Austria-
Germani in popu. corum Hungarorum manu , populatores ex impro tores irruunt, viso apstrellus, trecentos solo stravit , reliquis dis,
1ipatis. Ab at,a quinque Rahatiae legionis equitum centuriae globum alterum pari rina multarunt ἀDum ita regio a praedatoribus Vendicatur ,. Schuus I ὸlia T. xi legavo adversus Tehelium per Sepusiensem vet. Comitatum exercitum duxit. Ab EEcheno eum.
300쪽
gnae inter perduelles auctoritatis, praesidii presecto veniam polliceretur, si extemplo arcem dederet. Cum nihil pacati responderet , Schultius milites
cohortatus , ne moram in ea capienda facerent, corona cinctam subegit ue Adamo, pluribusque praesidiariis , dum strenue praestantur , occisis; caeteri
quamquam abiectis armis omnes ad unum obtru
cati sunt. Castrum direptum incensumque . Teli lius audito Germanorum adventu ac suorum clade, sub ipsis Eperiarum moenibus castra locat , imminens occasioni, si qua carpendi conterendique hostis daret se. Schultius certior ab exploratoribus f ctus, rebelles, ut in tuto loco , cibo somnoque indulgentes noctu vallum negIigenter custodire ;clam eos invadere consilium capit. Signa sub occa.
sum solis efferri jubet ; secunda vigilia tacito itinere septem distabant passuum millia ) ad hostes per
ventum . Simul ingens tubarum tympanorumque
clangor ipsorum aures, corpora simul ferrum percussit. Nam c sis excubiis, superatoque aggere, confestim Germani per tabernacula discurrentes partim sopitos, partim semisomnes transfodiunt. Tehelius quid rei esset incertus , ubi adesse Germanos cognovit , primis tantum indutus vestibus ac semiemmis praecipiti cursu periculo se subripuit. Nox t
multum, clamor inter cidem & Vulnera metum, augebant. Haec oppidanos , ne sociis intra moenia tutum receptum darent, detinebant. Portas deniaque victi precibus aperuerunt. Sed illi ruentes alii superi 68 q.