장음표시 사용
271쪽
248 HIs TORIARUM 168 . eas angustias conjicere, unde non facilὸ expediri
posset. Sed, cum magnum in bello momentum habeat praeoccupata quaedam strenuitatis fama; Scsaepe cauta consilia timiditatis arguantur ; militum suomodo tith. l-ςrix t/m magnanimo incoepto confirmare voluit. ringius rem dὰ In rem incumbens, cohortes lignatum ire , singu-
randum. rato loco, in hunc modum iter munien)um conficiendumque statuit. Ad oram paludis majora tormenta in hostem intendit, si, quod erat maxime pertimescendum, ad obsepiendam viam in adversum limen procederet. Bipartito exercitum dividit. Dextro agmini Ludovicum Badensium Principem , laevo Neoburgensem Ludovicum alterum praeficit . Duo paludem itinera persecabant, nonnumquamis angusto peditibus tramite ; nondum alicubi recedentibus hyemalibus aquis, quae M interdum viam intercipiebant. Sagittarios equites praemittit dens iis ordinibus, de , quantum Vada permitterent, eX-plicata fronte hostem aggressuros, si vim pararet , si quiesceret, locum succedentibus munituros. Dein loricatos subsequi ; hos peditatum, qui ubi superstaret aqua , fascibus siccaret solum, firmaretque machinis sitstinendis; paucae demum turmae agmen . r. b. clauderent. Prima luce hoc ordine viae se commi sta pugna com- tunt. Cernunt hostem ad signa concurrere, instrue- ρομη - re aciem , arma expedire . Cogitantibus, eos descen- 'suros, prodigii simile videbatur, quod cum ad pugnam se comparallent, immobiles starent. Tt quidem
272쪽
TO. I. LIB. III. 249dem, nemine prohibente, in subjectam colli pla- 168 .
nitiem accelerato gressu transmittunt. Id non Turcarum incuria Limini, sed Budae praetorem Mehe- metem, qui summo cum imperio praeerat , haud vana incesserat cogitatio : se, ubi pateret in collis dorso hostium acies, facilc repulsurum eam , minutis jaculis, quae tum declinari non possent, acerria me laceratam . Quod ad paludis marginem non licuisset, aperiente ibi se agmine angusta fronte ;caeteris, si agmen progredi impediretur, ad primam antesignanorum caedem impune se recepturis. Laeti prospero successu, eoque ferociores , Germani confestim e duplici agmine in unum coeunt, se seque, ditatu in medium accepto firmatoque alis equitum , in cIivum erigunt ; cito subducturi se missilibus , quae ab alto murales machinae jaculabantur. Plus Oritur pugna,ea- prope Turcas hostium animi tam prompte succeden o Mcribis ristium, quam arma terruere; nec se loco tenuissent, ni Mehemetes cum aliis decem urbium militiaeque praefectis , qui omnes ad rem tanti momenti accumrerant , hac illac discurrens qua minis qua precibus Gregarios ad pugnam exacuisset. Nam quid vobis, vociferabatur , terrorem infert quid ingenitam vir- Visasi iast
tutem in animis vestris restinguit Alacritas ho- Mim i ammat stium ' Haec enim vero pari alacritate retundenda est. Numerus λ Hic profecto non vires sed impedimentum affert angustum, ut modo est, asperrimumque locum subituris . An Mars communiS incertaque
dimicandi alea &istud, militiae rudium esset, intarim. I. Ii prae-
273쪽
aso HISTORIARUM pCesens cogitare. Pugnat pro vobis ingenium loci, quem Vix expeditum , nedum insessum machinis militibusque, viator gravem labore animam reciprocando , superaret. Saxa si pro telis hic foeminae contorquerent , tutum ab ascensu redderent, & tanti non erunt arma, non erunt viri, non erunt milites Hostes , credo , sitis male Superis litasse , cum hanc ab iis , ut huc venirent, accepere mentem, nisi forte vindici nostrae gentis Mehemeti tribuendum sit, qui tandem eos scelerum , vos voti damnare velit. Ite, percutite aciem ferro ; nec de VLctoria timendum est, tantum ut vobis eam certam animo proponatis . Haec ubi dicta , Budae praetor iussit eos instructo agmine ad medium clivum de currere statim, ac illuc ascendisse hostem contuerentur ratuS eo cursu motum quoque Iaetitiamque animorum facile, ut in re nova , excitatum iri; nec factum ex alto impetum Caesarianos sustinere posse. Hi tardo gressu progrediebantur ; cum repente Barbari citato pede in clivum se demittunt. Uerum priusquam ad medium, quo tendebant, perVeniarent , obruti telis S multa caede , se tenuere. Incita ti ducum stimulis paullo post rursus irrumpunt Srursus e regione laxatis pyrobalistis confodiuntur. Strages morabatur eos 3 nec ipsi , imperite sua vibrantes jacula , parem faciebant. Adhuc tamen a praetorum , qui primis ordinibus se immiscuerant, conspectu territi , obfirmatis animis inceptum intendunt iter . At chm tertia ingruisset procella, nec
274쪽
intermitteret, quippe Germani per Vices armabant 1 63 . alii scorpiones, alii discutiebant ) victa metu vere rire temuer. cundia est. Primi equites terga vertunt, mox pedi- tes in summum recedunt clivum . Hostis intra vallum ingressos consequitur. Ibi caedes potius quam pugna. Interea pedites , qui longius distabant, explicata fuga nam equites effuso cursu Pesthum contenderant pars Uacciam repetunt, clauduntque portas ; pars per Danubii ripas distracti, quacumque
datum fuit, Budam retrogrediuntur . Nox enim Sc diururnus labor Germanos ab insequendi studio revocaverat . Castra capta ac direpta . Plura militaria signa, quina majora tormenta in ipsorum potesta- in utraquetem venerunt. Caesa Turcarum ad duo millia; Cae- Ρrte cades.sarianorum, quod sane admirationi fuit, vix centum. Postridie Uaccia, adducto exercitu, Victori Vareia insem
bus cessi1t; mille & quingenti pedites in deditionem ηοrum potestatEaccepti. Illi, biduo curandis corporibus dato, binis Castris Pesthum perveniunt. Oppidum a Turcis desertum conflagrare Vident. Rati, usui sibi fore, flammam comprimunt, quae unum iam diem grassata vix quidpiam reliquiarum fecerat. Etenim Me- Flamma a Geν- hemetes praetor statim ac isthuc advenerat, dedu-- tiu 'ctis majoribus tormentis, igni aedes quam celeriter tradi jusserat. Ipse cum militibus , qui secum ex praeli' fugerant, Budam , quae trans flumen e regione surgit, transgressus , pontem rupit. Loth, tingius tamdiu ibi commoratus, quoad ripae, adductis secum lintribus, conjugerentur, exercitum pri-
275쪽
asa HIs TORIARUM 168 . mo D. Andreae insulam, quae in Budae conspectu
Lesboingius jacet; mox otiose in dexteram Danubii ripam, 'cum nemo se opponeret , traduxit . Paullum. Euce sitasOmu- hinc abest tumulus , fluvio , postquam in unum ' confluxit alveum , superbe imminens . Eum haud longo intervallo mitissimi circumdant colles. Ab ortu mons D. Gherardo sacer angusta valle ab arce dividitur, aequato jugo . Hinc, ex opposita parte ascensum praebet ; ab Austro Boreaque prohibet, abrupta rupe . In summitate planitiem habet triangulari forma, lateribus nonnihil in arcum flexis. Occupat illam Hungarici regni caput Buda, circumducto per crepidinem muro, tantum ut cedat fossae locum , septemdecim latae passus , vallorum sepe circummunitae. Is prisci operis, mole structuraque firmissimus , interno aggere ad machinarum usum innititur , distinctus rotundis propugnaculis, quae in lateribus exiliora, in angulis ad reliquorum tutelam satis ampla. Qua vergit ad occidentem solam , ubi faciliori ascensu pervius est, duplici murorum lorica cingitur ; interior ab exteriori brevi spatio distinguitur 3 utraque propugnaculis, aggere, fossa, vallisque tuta. Exadverso, ubi tumulus in angulum extenuatur, haud dissimili
munimento arcem habet, exigua utrinque portendentem brachia ad aream penitus complectendam . Tenet eam aequatque propemodum , regia oIim . nunc praetoria domus; quae contra veterum m
276쪽
Illinc murus orbiculatis turribus interfectus ad ripam descendit; qui brevi circuitu ad superiora moenia reflexus , ambit aliquam rupis partem, eo loci non adeo confragroiam; simul suburbia , ad collis radices posita , ab ea parte claudit. Haec tanta sunt latitudine , ut usurpent urbium appellationem , a Quae ad fluvii marginem pertingunt, ab aqua ΠΟ-men obtinent. Quae ad occasum spectant nam, alibi desunt ex humilis natura loci inferior civitas nuncupatur. Utraque concludit murus ab ripa fere in gyrum ductus ad superioris urbis meridianum latus, nullo aggere aut fossa, quadratis solum per intervalla turribus interjectus. Praeerat civibus militiaeque praetoria dignitate Mehemetes, ut jam retulimus, Purpuratorum unus; vicariamque gerebat Sotanus prop*-
auctoritatem Mytanus ; ambo rerum militarium ususpectatissimi inter suos; quippe arduum munuS ingenio, strenuitate fidem aequabant . Machinarumν .utum in urbe omnisque bellici apparatus, commeatuum quoque prasitissum, qμβ. t i ta aderat copia, quantam ipsi adesse exoptaverant. qn Praesidium fama fuit, quindecim armatorum milIta superasse. Nam comparandis , quae OpuS erant di non defuerat tempus , non facultas, non eura. P tebat enim, in ea urbe tuenda belli prope summam, potentissimique Imperii existimati nem Verti PVM iue Minui ser αsidiatiis Ibraim is supremus militiae dux Serasthe eherius que exerarium Turcae vocant) augebat animos , locato ita , I m proximis collibus triginta hominum millium me citu , factoque serendar opis promisso cum posti uia
277쪽
lassent . Quae dum ad Budae propugnationem parata forent, Lotharingius castra movit. Progredienti ab speculatoribus renuntiatur, Ibraimum adventare citato agmine,& mox affuturum.Hic enim haud imperi levit aliqui existimabant, occasionem dimiserateransgrediatibus, Germanos ab Danubii transitu prohibendi;sed opin
posuerit . quae in proximo erat, haudquaquam vetari posse; -- luerat propius urbem se continere, certiorem hostibus
- . . ex locorum notitia dc collium anfractibus pernia fuscaesarisossu. ciem Illaturus. Ibat In duas partes, unam prope te alteri continentem, diviso exercitu, mixtis equitum peditumque legionibus , prout inaequales couLatharineius eae- les aditum aperiebant . Quo viso, duplicem & Lo-: ..' Ap. xli ringiuS aciem constituit , alteram praebet Enecerne retro re a Capram legato, quem ex superiori Hungaria, Schul--, caprarasi- tio in ejus locum suffecto, ad se revocaverat ; sumit si ' sibi alteram dirigendam. In editiori tumulo machi nas cum impedimentis , quasi expeditus pugnare vellet , sed in hostem directas, relinquit. Prima Ca-ν istiuis si V prarae acies , quae composito longius processerat, ad manuS venit, ingruentibus in eam Barbaris ingenti Simulat redere. aeque strepitu ac vi. Ipsa, velut impetu non sustineret, sensim cedebat , & Turcae sequebantur, Tufeis isse .us; incuriose bombardarum jaculis se subjicientes . Quς,' se machinarii ubi tempus fuit . atrociter jaculatae stragem edide- 442 2. .d sunt . Hinc primo nutare hostium signa, mox acies turbari visa. Germani successu alacres, laxatis illico manualibus tormentis caedem cumulantes, gla
278쪽
diis deinde eductis vice sua impetum faciunt. Thra- 168 ces ea tempestate abrepti dissipabantur. Verum Ibraimus cum sinistro agmine accurrens, ordines resti- Inclinant.
tuit ; & dubiam fecisset pugnam, nisi catapultae, ingenti laceratione frequentissima vibrantes jacula, eos loco nimis infesto excedere coegissent. Instructi recedebant , quum veriti Lotharingit aciem, raraimus eos i quae a latere propinquabat, vix non fugam capessunt. Fanum erat in edito colle haud longe situm, ae se munium. circa ipsum murus ad tutandam loci religionem. Ibi pedites majora tormenta, quae secum, referentes pedem, adduxerant , constituunt ό & equites
templo se circumfundunt. Magnis utrinque ani- Instauratis pra- 4 quamquam inclinato iam die instauratur prae- si m nox diremi lium, quod incerta victoria nox diremit. Τurcae tamen silentio noctis continuato itinere cedentes lO- Turca nocte rein
eo, longius se subduxerunt, cum Octingent S mi ἴ hiaut i, is lites amisissent, Germani dimidiam partem. Ubi P. illuxit , de hostem discessisse Lotharingius cognovit ἔ haudquaquam in rem esse arbitratus, iis persequendis tempus terere , Budam recta iter agis greditur 3 N cum parum abesset, eodem, quo moverat die is fuit postridie Idus Quintiles in Lotharingius M. ejus conspecta castra posuit . Legionibus circum ipsam dispositis, aliquot in gyrum castella excitari jussit , quae fosta & aggere inter se con
juncta arcerent ab moenibus nova subsidia , atque adversus externos hostes castra munirent. Aggere demum vallari urbem, nec mora vineas ad-
279쪽
a s 6 HIs T RIARUM.168 . moveri . His coeterisque operibus , moderandae-
Ernestus Stπe- que oppugnationi Ernestum Rogerium Starem
P0νQ-: bςygium legatum praesecit , qui superiori annonis cura accipit. Uiennam defenderat. Non enim aliter vulgi opinioni satisfieri poterat , portendentis aeque illum tuendarum expugnandarumque arcium potentem ac peritum esse. Ducitur ad utrumque angulum imferioris oppidi vallum, & moenium lorica majoribus oppugnatis . tormentis die ac nocte Verberabatur, quae non fa-
scribiιμ . tis mole& compage firma haud dissiculter ruinam dedit. Sed ut ipsa facile decussa, ita inexpugnabiles erant oppidanorum animi, qui & vallis armare disjecta murorum Sc quotidie magno numero , majori'. audacia erumpentes e munitionibus , deturbare ab operibus hostem , nec sinere stare loco. Hujus t men obstinatione procedebat agger. Interea Ibraimus infestam facturus Germanis oppugnationem, &Ibrai ui hctam si res tulisset, soluturus, suas iterum legiones pro- exercitum adm pius hostem admovit. Quo per exploratoreS comperto , Lotharingius omni fere equitatu ac mille pedis Lotharistius ex. tibus secum eductis obviam processit. Parum pro-
ωι ργο.ὸρ gressus, Turcas in conspectu habuit, qui statim ad arma conclamantes, sub ipsis castris aciem instruxere, non pugnandi studio, sed in se se avertendi Caesarianorum animoS , quoad submissa clam milutum manus objectum arci obsidionalem aggerem, . ac simul Budenses quod condictum fuerat vineas, ex opposito ad inferiorem urbem adductas, convellendas aggrederentur. In id Ibraimus per occulta vallium
280쪽
miserat duo millia equitum ; qui non ante, quam ad montis D. Gherardo sacri fauces pervenissent,
nudato agmine repentino incursu adorti Germanos , cuncta metu & tumultu implerunt. Acrius tamen ex adversa parte res agebatur . Nam praesis diarii e portis effusi non stationarios modo c de ac vulneribus affectos in fugam consternaverant; sed duobus, quae in primo medioque aggere erant, munitionibus occupatis, interiorem alteram pertentabant . In tanto rerum discrimine Starembergius , facto quotquot potuit armatorum globo, iulam ingressus, hastis pyroscorpionibusque Turcas detrudere , ipsorumque plures jam in altum progressos, praecipites dare. Deinde ubi primum fractus
eorum impetus, datumque a periculo spatium, ille paucis milites cohortatus, ut Uiennae, egregia secum Virtute propugnatae, meminissent; e castello
egressus, hostem strage multisque plagis debilit
tum intra moenia conjecit. Ex alia quoque parte post longam dimicationem equites a vallo depulsi in castra ad Ιbraimum rediere. Stetit Germanis ea pugna trecentis militibus, vicenis minorum ducum ; multum quoque aggeris solo aequatum, comruptaeque munitiones. Turcae minori clade praeli ti sunt. Lotharingius postquam a suis prospero su cessu hostem a vallo propulsatum cognovit, ea non amplius suspensus cura, quae inter serendam opem conserendasque cum Ιbraimi exercitu manus medium tenuerat , hunc postridie nam tum Tom. I. ΚΕ nox 1686.
Du acies exad. versiostat, Ibraiis mussubmittit at legiones,qua superato vallo urabem ingrediatur,