Jo. Vincentii Lucchesinii ... Historiarum sui temporis ab Noviomagensi pace tomus primus tertius

341쪽

318 HIs TORIARUM a 683. ciem aequarent ; hique terra ad pedis altItudine

sternebantur. In solo secundum aggerem duae trabes jacebant, distantes inter se pedes vicenos ; quibus identidem e regione infixi semipedales cervicapreolos excipiebant, crebris longuriis conjunctos; iisque imponebantur vimineae crates , recentibus boum coriis protecta. Latera tegebant Ioricae, saccis gleba insertis constructae, quibus pariter cervi. fulcimento erant. Praesidiarii arduum opus ubi ει nue progredi conspicantur, primum missilibus submovere hostem; deinde lembis undique erumpere, operasque cominus deterrere; quod tumultuarium

certamen mutuam nec raram caedem afferebat. Nuhil tamen Germanos, laboris periculique patientes , ab opere dimovebat; de jam utraque moles prope moenia pervenerat . Quum oppidani prima vigilia noctis, frequentes conscenso promurali tumulo, qua parte Bojoariorum aggeri imminebat, igniti bitumi-

EF iis reuestus nis ingentem vim in proxima effundunt ; remo-GOppiiami μω tiora. saetitiis inflammant. Stuppam pice , ac sui incendisar. Iure ulliam arundinI circumligabant l, quae media accensa clim mitteretur, ipso motu conceptam flammam eo inferebat, ubi configebatur. Magnum inde ac velox ortum incendium, torridis aestivo sole virgultis , aridaque materia ue brevique momento plurium dierum opus absumpsit. Quin & scintilis, ut fit, longius volitantes quidpiam corripuere nitrati pulveris, ad tormentorum usum non procul in apertum educti ; quo quadrageni, qui astabant, milites

342쪽

To. I. LIB. IV. 3Is

sublati sunt . Turcae successa laeti eamdem pelieni 168

proxima nocte in compositam ab Caesarianis limem intulere. Et illic vehementior exarsit ignis , vento auctus , quo ferente non modo celerrime , quic- Mox alio miseΦ. quid ibi lignorum erat , voravit , sed ita vicinam munitionem baccatus , machinas arripuerat , qu ternis earum combusto carro , reliquis parem perniciem minitando is Iam jamque discrimen aderat ma 1ulfureum pulverem, qu1 non longτ diitabar, 1 maximo cum ρει genti fragore ac ruina incensum iri . Hoc meta, Scriculo, quia tela, frequentiu& isthuc conjecta ad eos arcendos, intutum faciebant locum, stationarii diffugerant, de fiammamemine coercente grassabatur Quum Lotharingium fumus ac flamma primum , mox inconditus tumultuantium clamor , quid illic rei esset, admonuit. Assuere deinde alius supen alium trepidi Nuncii , qui diram, inccndit voracitatem di nlue Ebilini cendo augebant - Dignum proinde facinus sibi vi- tius accurrit. sum, in quod operam conferret suam .. Facto, qui circum se erant, militum globo , pluribus quacumque incederet persequutis , eo convolavit . Primum illud fuit , cados abducere tormentarii pulveris 3 & cum ingens rei gerendae periculum tardaret militibus gressum , ipse prior inctedibili ausui manum operi injecit , infuditquae caeteris audar Σπ ὸ-.

eiam .. Eo periculo amoto , ad eripiendaL ignit ma vit, torpentibus iachinas globum duxit; factoque ab ipsis, intervallo, A., ... o, desedit flamma .. Magnum hujusce operae pretium retulit eximiuς Imperator, famam scilicev invictae

343쪽

De quo austu male audiit. M t dandus. reac sagya- ea collecti quo nuis

ero . cum hae exercitu Ibratinus S rasiberius movet

adferendam eo. selio opem a Ruod ejus in hore coasilium.

32o HIs TORIARUM erga Caesarem fidei , martialis animi bellicar

que virtutis admirationem. Cum tamen diu iteterit objectus nudatusque hostium telis , quae tum temporis duodecim in ejus conspectit milites con- secere , major visus, quam qui pro non summi momenti re se se, ac totius prope exercitus fortunam in discrimen offerret. Uerum non eadem belli, ac pacis prudentia est;& ubi plura ex improviso accidunt , tutior audacia , quam consilium . Interea dum iisdem restituendis operibus ligna e propinquo nemore colliguntur, de rursus agger per fossam lemtius producitur, quippe quem majori molimine tutum , ad suppetias ferendas obsessae urbi tempus datur . Cojerant ad Albam graecam sexaginta haud minus armatorum millia, iisque summo cum imperio praeerat Ibraimus praetor . Nam tandem Me-hemetis animum Selymus Visiriorum princeps Muphtio interprete expugnaverat, ut sibi fas esset, ab moderando exercitu abstinere; causato, tot reliquas belli curas nonnisi ex Aula explicari posse; verito re vera aut se imparem, aut Aulicorum inis dias, si iis tantum paterent Regis aures. Itaqu Ibraimus audita Neoselii oppugnatione, magnis iti. neribus Budam progressus, copias bifariam disjunctas cis transque Danubium adverso flumine ire j bet . Animus erat, hostem ancipiti metu dubiaque mente detinere; se deinde e re nata consilium c

pere . Rebatur enim, si Germani dividere & ipsi

344쪽

exercitum statuissent, utrobique moram atque impedimentum hostibus allaturi ; non tanto esse numero , ut divisi urgere oppugnationem possent ; & si ad alterutram partem se conferrent, tunc sibi liberum fore vel ultra Danubium opem obsessis immittere , vel citra infestis ar/is Strigonium , quod o cupatum rependeret Neoselii damnum, invadere . Lotharingius cum primum Thraces Alba graeca mo- , visse comperit, quantus eorum exercitus esset speculatum misit . Nam usquedum praetoris arte ad consopiendos hostes injiciendamque socordiam diL seminatis rumoribus extenuatus, nunc Vulgo ince tum metu, an quod ita exploratum foret validissimus hominum robore ac multitudine dissipabatur. Certior factus rem non aliter ac fama ferebat, se habere ; & ex ipsa agendi ratione Turcarum assequutus mentem, Consilium vocavit, quid sibi in hoc rerrum discrimine faciendum esset, deliberaturus. Cum alii alia dicerent, placuit trans Nitriam amnem capere castris locum, circumvallare munitionibus, quae ripam complexae, hostibus aditum intercluderent, με - -

1uis in omni fortuna tutum receptum darent ό lon- estus pane obiugius , ubi vada admonebant, collocare Hungaro P λς credamurum stationes, si qua turma illac transmittere conaretur. Statutum quoque, partito exercitu, c mitem AEneam Capraram legatum cum undecimi

peditum , quinque equitum millibus in oppidum vi subigendum incumbere; cum reliquis quinque

ac triginta erant armatorum millia, suppleto per eos

Tom. I. S s dies

345쪽

322 HISTORIARUM 1681. dies exercitu Agrippinensibus copiis hosti occurῶrendum , quacumque progrederetur. Satis omnibus in hunc modum compostis, Nuncius advenit a n=smis, si st Gilla pro tribuno in asscidiae legionis, quae Strigo nium obsidet. nio cum mille quingentis militibus praesidio erat, urbem pridie Kal: Sextii: Turcas hostiliter conclusis. se. Quippe Ibraimus pugnam cum Germanis ineundam , si Neoselium ad ferendam opem penetrare vcllet, aversatus, in animum induxerat, eOS , tentato Strigonio,ab illa oppugnatione facile abductum iri. Propterea jussa copiarum parte , quae trans Danubium prope Uacciam diversabatur, ad se traduci , tenui solum agmine ad fallendos hostes ibi relicto , veluti opitulatum Neoselianis ituro , castra movit Superato saltu , quo intermedii montes iter prae- Et antea Zοπη- bent, aliquas legiones Uisscgradiam , quae in proxi-

gradiam globum mo erat , oppugnatum Nutit; ipse cum reliquo exer-

militum miserat . citu Sisigonium petit . Uissegradiae Gallenseldius

oppido, vallo solum fossaque protecto, in arcem at tae, ut jam narratum est, impositam rupi, dc loco magis quam tribus , quae habet, propugnaculiS tutam se retulere. Ad ejus radices agger obsidionalis erigi in clivum coeptus, & biduo ad superiorem sos iam impigro labore adducitur . Nihi I enim , fasces corbesque pro vallo dirigentes, milites arcebat prae ter missilia, quibus impavidi ferocesque sese osserebant. Ubi in altum perventum est, cuniculus agi

pugnatia deseria maliS imperitabat; qui ad Turcarum adventum

346쪽

tur ad propugnaculum in occasum vergens, impleturque martiali pulvere . Eo ignescente ruptis cominpagibus cavea exarsit, abripuitque ingenti ruina frontis moenia . Illico ad arma concursum, collatique pedes, ac diu atrociter dimicatum , cum pro Germanis faceret difficilis ascensu locus, pro Tu cis succedentium invicem multitudo ; unde labor non interruptus in pluresque divisus, tolerabilior. Nox pugnam diremit, promiscua nec parva caede. Triduum , refectis interim viribus mollitoque clivo , quievere Barbari ; dein praelium instaurant. Accepti ferociter ab oppidanis , qui per eos dies adoram propugnaculi subitarium objecerant vallum , quo tecti balistas impune ac frequenter laxabant . Turcae tamen non modo pedem sustinebant, sed effuso cursu erigentes agmen, locum subjerant, saris. sis tanto impetu submoventes hostem, ut eo non

nihil impulso iam ipsi in aggerem prosilirent ; cum Gallenseldius suos paucis hortatus , hastile inter

primos ordines vibrans, reintegrat pugnam . Exemplum ducis partim pudore , partim ne inulti caderent , imitati omnes tanto conatu irruerunt, ut se tenere hostes nequiverint. Recedentes, pyrobalistis confossi, operuere cadaveribus solum. Nec praesidiariis incruenta fuit ea ferocia, pluresque cecidere. Quapropter dum in unum collecti aspiciunt, accepto ad respirandum spatio, paucos integro adesse corpore , reliquos & ipsum p sectum vulneribus debilitatos ; quin re subterranei motu ignis, unicum S s 1 e r 683.

347쪽

tura

324 Hrs ToRIARUM extinguendae siti subsidium, cisternae aquam nam jugis deest) limo corruptam, de paciscendo cur

hollibus decrevere . Accepta fide, cum omni mi-g risia nisu, lit si decore sese abituros ; postridie centum tri in quibus condia ginta , quot solum supererant sextodecimo o pugnationis die illaesi ad suos deducti sunt. Turcae, praesidio arci imposito, cum reliquo & ipsi exercitu se conjungunt . Percrebrescebat enim, Germanos appropinquare . Quae dum isthic geruntur, Ibraimus Strigonio admoverat signa , nulloque milites protectos militari vallo una enim celeritas prosperiris: i. 'd stribia eventus faciebat spem succedere jus erat ad fossa labrum, qua parte mons D. Thomae sacer imminet inferiori oppido. Nam illuc ex arce , ex ipsoque monte, utpote praealto vertice, incerta ac dissicilis iaculatio. Clim oppidani intra moenia se continerent , vix ad tuendas munitiones idonei, nullo i pedimento quatuor cuniculi aguntur ad eas subruendas i, nudataque per id locorum urbe, Turcae accelerato gressu sese in fossam dejiciunt, patentes ad ius occupaturi . Stetere ex adverso Germani histricem atque arma Objicientes, dc eum e transverso majoribus tormentis nequirent Vibrare jacula, angustis ad id propugnaculis , seviebat solum inta fronte pugna minori caede ac periculo ; unde hosti majores animi, obstinatiorque vincendi spes . Haec demum fracta incendiariis ollis, quae in consertum agmen projectae e pinnis murorum, primum frequenti uiorsu ciere turbas, mox illud confidis ordi

348쪽

dinibiis dissiparunt. Hora erat octava diei, & Oppi- 168s. dani rei periculo distracti, corpora nondum cibo curaverant . In id per domos dispersi, cito e mensa ad

aggerem revocantur. Nam clim Turcae instructo iterum agmine repeterent aperta loca, e stationibus datum signum, ad armaque conclamatum. Ferox ac diuturna ea quoque pugna, recentibus Barbaris ;ira, taedio molestiarum exasperata, fessis praesidiariis augente vires. Et haec manualibus incendiariis ollis dirempta; quo telo nullum tunc melius urbem tutatum est. Noctu tumultuario vallo obstructar m rorum fauces; sed eas oborta luce murales iterum machinae aperuerunt. Nec mora irruere ThraceS, Obstinati, aut transgrediendo moenia, aut prodigendo vitam, ducum, qui aderant , insanam rabiem exaturare. Uerum quo major imperus , eo plures obtruncabantur . Foeda, quae in conspectu erat , stratorum corporum species restinxit tandem Barbarorum ardorem, deditque mentem, ut se referrent ;non ita tamen ut, fremente Ibraimo mortemque regressis minitante, non se se rursus in discrimen obtulerint ; &, quantum suroris conferre solent irrit ii ex iniquo imperio in desperationem animi, non exemerint. Pari tamen successu cumulataque caede, quamquam dc praesidiariis nece, vulneribus , asi1- duoque labore vehementer consumptis ac debilita- .ris . Itaque frequentibus nunciis Lotharingiunia obtestabantur, ne se diutius ope orbatos in incerta erasidiaris a L Martis permitteret. Is VII. Id. Sextiles ab Neoselio

cum Diuili od by Corale

349쪽

168 .

Lotharingius iter in id aggreditur.

Duo ordine procederet exercitus

Usse dextrum agmen ducit. Boiorr us, qui ad

exercitum vene

rat, sinistram. Nulla eam L

tbaringio de 3mperio contetione.

cum ea, quam constituerat, exercitus parte in viam se dederat . Fuerunt quinque & triginta, ut dixi mus , armatorum millia, praeter equestres quadragenas centurias Hungarorum Croatorumque. Ire militari ordine, ut in suspecto loco, exercitum jussit. Duo agmina fecit 3, in duas agmen Acies divisit, mix tis utrobique Caesarianis sociisque. Equitatu exteriora agminum latera protexit ; interiora, modico spatio disj uncta, peditum alternis auxiliis patere V luit . Ipse dextrum agmen ducebat , magistro ibi equitum Ludovico Badensium Principe, majoribusque praesectis Comite Duneualdo pro legato, Comiatibus Tassio, Stirhaimoque Instructoribus I peditum ductore Ualdechiae Principe, Fontano Instructore is Sinistro agmini praeerat Maximilianus Octovir, Bo-joariae Dux, quein vividum & gloriae cupidum imgenium ab augusta conjuge in castra dudum addu-Xerat, testatum, eas acturum se partes,quas Lothari gius dedisset ; cum ipsoque ossiciis de benevolentia,' non de imperio atque auctoritate decertaturum. Tenuit pronussum , illustrior hac moderatione animi, quam suprema exercitus potestate; adeo in omni fortuna nihil virtute majus. Et ad regendum equiatatum dati majores duces Rabatta , Palfius, Mercius 3 ad peditatum Comes Serenius, quem missis ab se auxiliis praefecerat, aliique sociorum praefecti,

ea in exercitus parte agmen augentium . Hoc ordine

binis castris Danubii ripam subiere; quo, duobus injectis pontibus, ad Comaram superato, quinto die,

350쪽

quatuor ab Strigonio passuum millia, cδstra ponunt . 1 68 s. Ibi Lotharingius a Galle praefecto certior factus , Turcas ad Germanorum adventum obsidionem solvisse, missisque Budam impedimentiS iter ad prO- ωlam G emanis xi e vada paludis arripuisse , primum omnium , procedμος quingentis militibus bellicoque apparatu ex adversa ripa ae Barchami deinde ponte in Oppidum transive- tithariust Iur πο- istis . illud , si forte hostis rediret, confirmari iussit. τ' misit

Explorato, ubi castra metati forent, auditoque Illa , mat.

ab seonte stagnum , ab dextra Danubium, ab Iarva sylvosos montes, ab tergo tumulum , ubi majora tormenta ad longius jaculandum Iocaverant, habere; Deuυerantis timuit, ne loci munimento tutus majorem exercitus partem traducto flumine ad liberandum Neoselium mitteret. Anxium quid consilii caperet, Sari tata.

quidam , desertor jamdudum Christianae Religionis,

nunc etiam Barbarorum militiae , ab fluctuatione animi ad certum egregiumque propositum revocavit. Retulerat enim , Ibraimum Imper i r 3 pςr roidiijlaetus βι- exploratores admonitum , non amplius viginti mil- mulauo recedere, libus constare Germanorum exercitum, statuisse, modico praesidio in castri&relicto , caeterisque legh maia id gestum .

nibus brevi itinere per occulta vallium c lacumductis , illum a tergo inuadere; nec dubitare, quin levi negotio deleri posset; quippe qui ex eadem loci natura nam & ipse ad paludem constiterat, Danubioque & saItibus contegebat latera) nulla parte ev surus esset, a tergo inclusus - Falsam opiniovem . in ejus perniciem vertere L haringius statuis; ratus,