장음표시 사용
351쪽
318 HIs TORIARUMI 58s. 11 pedem referret, metu id fieri, hostem reputaturum ἰtraducturumque cis paludem extraque inexpugnabile vallum legiones, ut carperet recedentium agmen,
eliceretque ad pugnam; aut si in fugam se daret, occidione occideret. Res in Con silio proposita cunctis e militari sagacitate visa est; quamquam initio Bojoarius horreret cedendi nomen. Consensit tamen , certior redditus , bellicam virtutem exitu iudicari . Primo vespere milites curare corpora, secunda vigilia noctis vasa colligere, eodemque, quo Venerant , ordine lento gradu redire jussi. Id ubi Thracibus cognitum in proximo quippe stabant Turea, rati Ger. brevi aestuario intercedente ) praetor e concepta im-2, .na , inua bellicitatis hostium opinione rem arbitratus, extem-mt simo loco e- plo signa convelli, &, qua palus per angustas semialta , iis,' tas aditum aperiebat, omnem exercitum Germanos insequi, haerere vestigiis, ne se se illi e conspectu eruperent , imperavit. Tria Lotharingius processerat passuum millia, quum ab excubitoribus, quos in id frequentes reliquerat, haud procul . inde abesse Barbaros comperit. Illico sistit agmen, obvertit legio- tharis iusse num frontem, pereasque discurrens hortatur ut , fisa ' ν I. . cum educendo in apertum hoste bene sibi res cesserit, videant, ne ipsi pugnando virtuti desint. Forte nebula campis sederat e stagnis orta, adeo densa ut conspectum vel prope adimeret. Ea fecit, ne prius errorem ponerent Turca de hostium numero, quam sibi transgressis paludem nullus foret amplius receptui locus. Ubi Sol caliginem dissipavit, facile di-
352쪽
dicere, quam in aleam se dedissent; non tamen animos desponderunt; sed extimulante ferociam neces sitate, sublato ingenti clamore praecipites in dextrum cornu permiserunt equos. Germani stare jussi ac densiare ordines, vesanum impetum excepturi ; nec prius laxare pyrobalistas, quam dato signo. Vix ad telorum conjectum perventum erat, cum sua Thraces immittunt; sed ictus ab hoste, errante, durria currerent, manu, procul abiit. Illi paullum cumctati , quoad Turcae interiores fierent, tantam e scorpionibus majoribusque tormentis minutae glandis procellam effundunt, ut, stratis humi, qui se pri res obtulerant , reliqui , priusquam recrudesceret nimbus, circumflectentes cursum periculo se proria puerint . Recedentes immissa levis armatura jaculis carpebat; qua molestia Thraces irritati circumagunt fraenos ; ει cum illa in gyrum citatis equis protianus se subduxisset, Barbari rursus dextrum cornu, tamulque alii ex altera parte laevum adoriuntur. Utrimque missilibus submovebantur; quorum nullunia incassum cadebat, diligenter ac stante acie vibratum . Interea Turcae, casu an consilio, ubi vacuus inter duas Germanorum acies patebat campus, inuunum coeunt, miscent turmas I Sc dum peditatus inferret se lento gradu; pars adversi, pars obliqui unum invadunt dextrum cornu, ubi I otharingius aderat. Is, barbaricum equitatum conglobari viso,
&quid in animo haberet, suspicatus, frontem PDrobalistis duplicat; Dunevaldum legiones e subsidiis Torn. I. Τ t actu-I68 3.
eaque describitu Di siligoo by Cooste
353쪽
actutum educere , peditatu extenuatum a tergo agmen quadrare , equitatu interius latus armare j bet . Irruere Barbari abalienatis ab horrore periculi animis 3 & cum in unam aciem tota incumberent copiarum mole, vixerat, ut ferox impetus cohiberi
posset; nisi fiequentissima jaculatione dum primi
quilibet conficiuntur, alteri ingenito naturae motu paullum restitissent inhibuissentque iraenos. Conabantur tamen, ut ad gladios venirent; quo pugnandi genere ut peritia ita te viribus plus valebant. Ma-. gnum sane dextro Germanorum agmini discrimen aderat; quum Bojoarius laevum cornu transversummovit . Clamor a tergo auditus Barbaros conste navit, ratos ad utramque pugnam minores esse ;quum praesertim in ipso tumultu dissolvissent ordianes; dc praetor brachium telo ictus, dolore an lassi- . tudine, haud parum averterat animum a re praesen- rea fugaseo ti. Itaque misso praelio arreptaque fuga per paludem, δε si j μ' ' venerant , prima repetunt castra. Palus fugiςn tibus saluti fuit ; non ausis Germanis , hostem insequendo, ignotam ingredi. Stetit Thracibus ea pu- si anta meo ρη- ana caesis duobus non amplius armatorum millibus,
partis eades. quadringentIS captis ἶ quippe eminus tantum, nec diu pugnata , proximo quoque in tutum receptu . Venerunt in Caesarianorum potestatem tres ac VLginti majores machinae, militaria signa quadraginta, non parum bellici commeatus, vix quinquagenum
suorum caede . Turcae ea nocte in castris morati,
postridie incompositi Budam se retulere ; verito prae
354쪽
tore, ne hostis per adversam Danubii ripam, trajecto deinde ad Parchamum ponte, Strigonium traductus quod oppidum sibi a tergo erat), reditu in- δη m repetunt. terclus' castra obsideret. Dum iret, Vissigradiae praesidium secum abduxit , deletis munitionibus, ne sibi negotium facesseret, si in hostium, quibus in
propinquo erat, potestatem concederet. Inter haecaneas Caprara duxerat vineas ad Neoselii moenia, Nessilii ορ- nudaveratque aditum ad duo propugnacula ascensu gnatio ab C.imt- leni magnaque murorum strage. Re ipsius literis I tu
i Lottaaringius comperta, ne quid, si praesens adesset, legato gloriae praeriperet ut qui suae satis habent, moris est ) jussit uno ejus auspicio impetum in arcem
fieri ; renuntiata prius tamen Mehemeti praetori se rum clade, si forte ea motus, incruenta deditiun ε v sinu, ad apraesidiariis cautum mallet. Misso, qui de re sermori disionem invita-nem faceret, superbe respondit: Urbem ferro ac vi, L. CV si non vanis terroribus capiendam esse. Dein paucis oppidanos, vultu & sermone ad spem consormato, Eius ad Prsia est adhortatus, ut suae virtutis, non objecti periculi Πρεε μ ' meminissent. Stare ante ipsorum oculos Budam , superiore anno atrociter concussam, feliciter propugnatam . Quae non illic intentatae praesidiariis minae, quae non proposita, si obniti pergerent , vincula , tormenta, mota Haec si auscultassent invicto antimo viri, corruisset Othomanici Imperii propugnac
Ium , nec tanta eos gloria tantaque praemia consequinuta forent . Caeterum se non reputare subituros hostes , & ad extrema venturos. Quippe longa T t et e
355쪽
ordo ultima ag gressionis a Ger manis insiturus.
expertum aetate didicisse , non ita propere cum sis conseri pugnam, quibus rerum desperatio serociam ac vires addit . Quamquam ipsis non desperatione , sed certa vincendi spe ad certamen & ad vindictam obdurandos animos esse. Mille & ducenti, ebat , adhuc sumus, satis pro numero, nedum pro B nuitate ad repellendos hostes 3 & fracta propugnacula interiori vallo ac fossa circummuniuntur; quo,si forte impellamur ab extremo aggere, pedem tuto re ferre possumus. Interim ferendis auxiliis tempus dabitur; quae brevi negotio per tot jam fessos Iaboribus huc appellent. Quod si fata sequi humanae mentis consilium negent, magno ac forti animo fata impleamus. Illa quin strenue Oppetamus mortem , vetare nequeunt. Itaque si moriendum, gloriosem nobis erit pro religione mori, gratum pro libertate , jucundum in hostium interitu Ec patriae funere. Dictis tenui submissoque murmure annuere milites; manifesto indicio, ingratum sibi esse in ultimum discrimen adduci, sed pudore victos m rem gerere . Germani ad obtinendam vi urbet
se compararunt. Duas instruunt acieS, utrumque
propugnaculum, qua arietando viam fecerant, s bituras. In utraque mille quingentos locant, subsidiarios mille. Dexteram ducebat Baro Astius pro tribuno , snistram tribunus Kalleleius; Comes Scassembergius pro legato summo cum imperio praeerat rei gerendae. Ubi illuxit, majoribus tormentis dissipant vallorum saepem , qua noctu p
356쪽
tentes hiatus occluserant ; S rudera ad faciliorem 1 68 s. ascensum densaverat imber per plures horas contunuo effusus. Dato signo, quicquid muralium ma- Mus progresst. chinarum pro vallo erat, laxatum , ut fumus aerem Occuparet eriperetque hostibus lucis usum . Fores caliginem levis aura ad urbem ducebat, qua Caesaria ni in tempore teisti in summum clivum incolumes evasere . Illinc, vixdum telis petiti ; quae in incertum , M trepidis nam pavor oppidanos incesserat contorta manibus, paucorum corporibus adhaesere; in altum prosiliunt, collato pede pugnam inituri. Sed jam Turcae se subripuerant conscendebantque interiorem aggerem, vitam sublato deditionis vexillo , si nihil aliud obtinere possent, Orantes. Frustra Exitiis. obtestabantur, & Germani tergo inhaerebant, fer
citer exprobrantes monstratam dudum superbiam reiectasque conditiones . Vallum transgressis occurrit Mehemetes praetor raro comitatu. Hunc, ani mo potius quam senili obluctantem corpore, statim Prstor occidituri obtruncant, tumulantque oppidanorum strage. Inde in urbem decurrunt, nulloque inermium arm
torumque discrimine , obviis promiscue jugulum hauriunt ; N patuit quidem, intempestiva Turcarum Oppidum vi vi,
ferocia irritatos animos una tantum caede exatur xi velle. Non 1exui, non aetata parcunt ἱ Igne ac
sanguine praedam corrumpunt. Quadringenti Ianurari in ultimum propugnaculum se receperant, Obtentisque armis vitam, quam carius sibi eripiendam - . . Ostςntabant , deprecabantur . Surdus ad haee Ger- '
357쪽
manus undique ruit ; compulsosque in ulteriorem, angulum ferro ad unum omnes trucidat. Pauci , qui nihil morati praecipites e moenibus se dederant , immisso equitatu pariter eonfossi. Ducenti, in iiDPμα ωptivi. que propraetor, falsaeque religionis Antistes, retia qui plerumque foeminae ac pueri, qui latebris ess gerant victoris iram, cum ea deferbuisset , servati Ruanta caesari sunt. Ad sex millia corporum neci data. Caesariam myuς norum in eo conflictu superandisque moenibus demderati haud plus quinquaginta; per totam Oppugna a praeda. tionem pauci praeter mille. Undecim supra centum repertae murales machinae; fatis ad duos menses frumenti ; bellici haud minus apparatus ad omnem vim propulsandam . Lotharingius biduo post captam urbem ad Caprarae laudem Neoselium venit; iusso-Eπbarietius ire. que, purgandis ruderibus instaurandisque munitio---- nibus dari operam, ad exercitum rediit. Ibi comperto , per Budae pontem in superiorem Hungar am Turcas ad triginta millia Danubium transgressos prope Uacciam posuisse castra, eo movit, acie co flicturus. Nam Budam Ibraimus Imperator fuga transvectus , qui ducum primi deseruerant Strisui prope Ua goniense praelium, securi percusserat. Mox ad col- . . .... ligendas undecunqne disperias legiones , quotquot, ut fit , non dissipaverat inconsultus pavor, intemderat animum ; collectasque sacramento adegerat, M. Eisis ' secum Neoselio nullis detentas difficultatibus opiatulatum ire. Et jam Novigradum praemiserat, qui arcem dudum incendio labefactatam restituerent,
358쪽
munirentque locum , ab Neoselio non longe si- 168s. tum & in itinere. At certior factas Neoselii potitos hostes, victoremque exercitum ad se perduci, N ii
mutato conlilio NOVIOgravi moenia, egellis com repetit praetor.
meatibus atque omni re bellica, solo aequari ; Uacciam fiammis deleri jussit, ne copias vix satis nobilioribus tuendis oppidis, distraheret absimeretque. Ipse praemissis impedimentis, ubi hostem propi
quare intellexit, cum omni exercitu , superatorum sus amne, Budam trajecit. Inde vitae suae, nec temere , metuens ex armorum infelicitate, Achmetem quemdam , cui servitus, pretio dudum exuta , Gem' φba tigi
manorum aliquam notitiam Iecerat, cum IIteriS ad sermonem institis
Lotharingium misit; ratus , si pacem aequis condi- xμ tionibus suadere posset, bene sibi ac Turcicis rebus consulturum . Reiecta ad Caesiarem pacis mentio; nullo responso Nuntius dimissus; quem deinde uno aliove obtentu paucos intra dies quartum regressum, quum continuo de reintegrandis induciis sermonem
mterret , Lotharingius abire luitum monuit , suo O qu.ire. tantum periculo rediturum. Ita e re visium , ne per iterati colloquii speciem Turcae, metu jam prope t multuantes, spe reconciliandae cum Germanis gratiae sedarent animos; ejus Caesar Foederatis suspicionem faceret. Ibraimus, cum parum in rem suam consilio Proficeret, videretque, Germanis iam Vacciam pro-i ' .
dam tentare auderent ; hac , Albaque regali quae QR longe posita, si viribus destitueretur, facile ad 'I ' ς'
359쪽
168 3. Oppugnationem hostes illexisset validiss1mo firmatis praesidio, cum caeteris copiis Muriam discessit . Illuc enim Lestaeus Brebi, quam nunc Uranitiam vom ἡ ρλὴ.Ha ς nt , discedens, cum tribus Croatorum millibus , exercitum ducit. Germanorum peditum septingentis, octo sagittari rum equitum centuriis, loricatorum decem, Michaelopoli, dum iret, in deditionem accepta, magnis itineribus venerat. Hic prope Mursam Posigae praefectum cum valida manu obviam habuit. Tri- mure uti stiba diVise agmine, latissima quam potuit froneri tufugat. ε te hostem invasit; qui primo impetu fusus fugatus. que, parva tamen caede, quippe ex itinere fessis ad insequendum Germanis) terga dedit. Ipse admo-M-- Oeeupisi. tis ad Mursam legionibus Oppidum , vacuum milia μα dimissa. te, obtinuit incenditque ; ab arce, in quam plures a pugna se conjecerant, utpote non suarum virium , abstinuit. Uerum ad insignis expeditionis, &faci--, . . noris laudem accessit igne haud modica ex parte a pontem incendii sumptus sublicius pons ; quem illic ad traducendas commodius copias & commeatus Solymanus Turca rum Principum maximus, dum propinquum obsideret Sighetum, Dravo atque alluentibus prope st
gnis per quingentos sexaginta supra octo passuum millia , quindecim haud amplius dierum spatio, imposuerat magnifico sumptuosque opere , potentiae atque animi sui, nunquam non excelsa meditantis, monumentum . Agros deinde late depopulatus, via A D. gr Vςm praeda militem, cum iter Ibraimus acceleia laaret, Brebim reduxit. Per eos quoque dies Her-
360쪽
besteinus Carolopolis praeses expedito agmine ad va- 1 68 s. standos hostium fines perrexit Praedae undique actae, Ingentes a Ger euicumque felici arbori segetibusque ferrum ac nam- .ia Te .esia ma illata. Simul ex alia parte Comes Erdodius Croa- nua a. tiae propraetor popularium cohortes in Boisiam trajecto Savo praedatum duxit . Secus Unnam fluvium progressus , DubitZam castellum vi captam igne delevit. Agrestes oppressi malis, gravissimis que aerumnis exagitati ad provinciae praesidem confugiunt atque arma capiunt. Eos in aciem eductos Croati sortissima gens primo impetu fugant ; fugam caedes insequitur. Ingentes manubias victores domum retulere . Interea Lotharingius postquam coagnovit, nobiliora trans Danubium Turcarum oppida egregie instructa suis viribus satis confidere, M hostem, eam plagam tutaturum, ad Dravum successisse ; ne tantus exercitus, quem secum habebat, reliquum aestatis otio transigeret, illum dividςndum s tessariettis, bellumque per plures acuendum Hungariae partes exercitum divi- proposuit. Placuit Caesari non minus animus, quam is consilium Ducis, non privatum sed publicum decus atque utilitatem cogitantis. Itaque AEneae Caprarae legato decem armatorum millium datum agmen, quo sitam in superiori provincia, ubi Schultius parva manu , quamquam strenue, rem gerebat, perduellionis sedem everteret. Legiones aliquot Pabfit auspiciis , nam Lestaeus morbo detinebatur, ad veteres copias contra Ibraimum adjectae. Aliae duce Mercio pro legato Agriensem praetorem, ne vi Tom. I. V u cu