장음표시 사용
11쪽
libris usus sum ad meam de mensuris &ponderibus sententiam aflirmandam. Acron interpres Horatii Andocides Appianus Aristophanes Aristophanis interpres
Caper Cato Cicero Cleopatra Columella se tCornelius Celsus Cornelius Tacitus Demosthenes Diodorus Dioscorides Dioscorides alter Fabius Quintilianus Flauius Sosipater Galenus Pergamenus
Horatius Iulius Capitolinus , Iulius Pollux Iuuenalis
Martialis Nicandri interpres Nonius Marcellus Oribasius lPalladius
Persius Plato Plautus ' Plinius Plutarchus
Propertius Rhemnius Fanmus Scribonius Largus Sex. Festus Pompeius Suetonius Tranquillus Suidas Terentius
Terentia interpres Titus Liuius
Thomas Magister qui scripsit At
ticorum nominum eclogas. Varro Vitruvius
12쪽
Vin bonarum literarum studiosis omnibus mensurarum & ponderum cognitionem ad autores recte intelligendos utilem esse cenoseo, tum maxime medicis: Quibus tamen, si rem acutius atq; acrius uidero & per exesro,non modo ad percipiendum artem suam, praeclaram illam,utilem esse sentio, sed ad ri. te exercendam prorsus necessariam. Quod - caeterissere,qui laec legunt, satis sit ea intelliis gere,medicos quae intelligunt, perficere oporteat. Habet enim mediscina mensuras ratas & certas, ac definita statain pondera, in quibus si imperiti &parum prouidi homines errore ducuntur,quos uelim nunquam errare, ea errata non raro asserunt dolorem,interdum etiam interitum. At* aliorum errores humana ratione depelli possunt, medici, si fuerint magni nonnunquam diuina tantum. Etenim mercator cum metitur uel ponderat, si extra modum incuria prodit, ipse accipit detrimentum: sin dolo quippiam de hs detrahit, defraudat emptorem, sed in eo, quod facile rependi queat. Medicus si uel inscitia, uel negligenistia, uel maleficio utitur maioribus,qua in par sit,mensuris & ponderi, bus, praesertim cum medicamentis purgantibus medetur, aegroti ros bur minuit, aut eum omnino interficit: sin minoribus,quamuis id misnori fiat ualetudinis iactura, non raro tamen etiam tunc medicamenatum quod purgat nocet aegrotanti. Sed mercatorem emptores decis
pientem Magistratus poena mul fiant. Circumforaneis pharmacopolis,qui se pro medicis gerunt, & his &ali js modis ubiq; homines imis
pune. ait ille: necare licet. tantum uero abest ut arceantur, ut florentissi/maru Italiae urbium fora istorum uocibus personeniata peruerso quo/dam more magis curae nobis est tantula pecunia, nam minoris uenodunt suas merces fallaces atq; sucosas, quam bona corporis ualetudo,
sine qua nec mens ipsa satis fana esse potest. Verum nihil mirum pharmacopolas istos indoctos inter caetera permulta mensurarum dc ponaderum rationem priscam Romanorum Sc Graecorum ignorare, cum nostra aetate medici qui ea probe teneant, si sint sorte, pauci admodum sint, aliquot ante nos annis atq; adeo seculis nulli fuerint: quod apparet ex istorum scriptis,in quibus videmus eos turpissime lapsos. Hinc partim facitam, ut quia ueterum libros de mcdicamentis conscriptos non intelligerent ipsi miscere medicamenta simplicia coeperint, adeo
13쪽
ut non Alertes solii uiri Sc experientes id agant, sed inertissimus qui oque R omnium rerum imperitissimus quotidie utatur nouis medicas mentis,a se temere excogitatis, ueterum neglecta iaceant. Haec autem
ratio explicandarum mensuraru & ponderum multis de causis est perdifficilis & lubrica . Primum enim diuersarum regionum non minus olim ac hodie diuersae fuerunt mensurae, & pondera. Sic alijs scriptos ribus in usu sunt mensurae Romanae, aliis Atticae, at tem aliis aliae: eadem p uarietas etia existit in ponderibus. Deinde au tores, tam Graeci quam Latini,regionem, cuius mensuris uel ponderibus utantur,insterdum non nominat,interdum de ea memorant nimis obscure.Tum etiam unus & idem autor mensurarum capacitatem, grauitatem uererum quas metimur,uel ipsa pondera, modo suius, modo alterius, res gionis declarat. Praeterea Graeci de rebus Romanis loquentes, aut contra Latini de Graecis, mensuram uel pondus uocabulis suae regios ni usitatis sepe explicaruntiquod aliquibus res, etsi non fuerut eaedem Parum tamen uiderentur inter se differre: Mi s etsi multum disterrent, uti uocibus externis n5 placeret. Postremo libri mendose sunt scripti. nam,ut de reliquis nihil dicam, mensurae & pondera notis significan tur quibusdam, quas aduertimus aliquando uel diuturnitate k iniuria temporum descias, uel mutatas librariorum incuria aut temeritate,uel deniq; libros excudentium negligentia, aut praua corrigentium diligentia uitiatas esse. Quae omnia nili quis diligenter obseruauerit,saeiblime in eos rapietur errores, a quibus ne magni quidem nostrae aetatis uiri pace eorum dixerim, sibi fatis cauere potueru t. Ne uero eorum autoritas, quam alioqui summo studio, maxima eruditione, utilissimis libris iam pridem s ditis, sibi iure comparariit, Latinae Graecae ν linguae studiosis, quod attinet ad hac rem obiit, & ut mensurae ac pondera plerisq; omnibus adhuc ignota fiant perspicua& dilucida, decreui rem ipsam latius explicare. Quamuis in Graecis ponderibus tarte non adsmodum opus Hisset hoc meo labore, si non periisset liber a Diodoro de his scriptus: multo uero minus in ponderibus simul S mensii is ta Romanis quam Grecis, si Galeni libellus de pondere liquorum,qui in
medicamenta recipiuntur,extaret. Quoniam uero neuter peruenit iit manus eorum,qui nunc uiuunt,& Budaeus, Portius, Alciatus uiri clarissimi Sc doctissimi & iurisciuilis omniu peritissimi de sextario Rosmano totius cognitionis mensurarum quodam quasi landameto seno serunt maxime diuersa,ac unius tantum sententia stabilis 8c firma esse Possit, aut nullius, operaeprecium mihi uisum est meuna quoq; iudicisum interponere. Et id misi licere arbitror.qui enim non cu Budaeo liscuerit libere de Hermolao Barbaro, & uere de Angelo Politiano, qui huius tractationis semina nostro seculo primi in suis comentari)s sparserui,iudicarerdeinde Portio iam edito libro Budaei sua in lucem pro
14쪽
serre nuper aute Alciato de utrius sententia discedere, ac propriam& nouam in locum substitueres ludicia certe in literis olim fueriit libor nunc debent esse, S erunt posteris,uel nobis inuitis, modo non sint leuia, temeraria, & iniqua. Quod si eorum quispiam me in ius uocare
ob hanc causam & apud doctos accusare uoluerit, rationibus pugnet, argumentis agat, testimoni js deniq3 autorum, si potest, conuincat: abs stineat se modo maledictis & conuicijs, ne nostra arrogantia uel pertianaeia,ne quid aliud dicam, periclitetur ueritas: quae sane ut accurate disputando exquiri,ita nimium altercando plerun* amitti solet. Id qui dem quod aequum est postulo: quo neglecto si quis omnino uoluerit stomachari & petulanter nobis maledicere, ipsum suo magis obsuille
nomini quam meo,optimus quis , certo scio,iudicabit. Nec a me hec scribuntur,quod uehementer id ipsum uerear in tantis 8c tam prae claris ingeni j s. Nam Budaeus quidem, ut magni 8c generosi est animi, ita puto meliorem esse uirum quam ut perspicuae ueritati ullo modo refragari uelit. Alciatus uero, quantula ex scriptis eius intelligo, uir est& ipse egregie doctus: quantum audio ex amicis,ingenio ualde candido. Portius autem quo magis est acer & diligens inuestigator rerum absconditarum, hoc enim nomine inprimis a Baptista lignatio uiro docto commendatur, eo minus grauiter seret me, quasi socium quens dam laboris, in idem incubuisse studium. In quo etsi mihi liberius neo cessitate quadam est disputandum, sic tamen me gerere conabor,ut ne minem eorum sua debita laude priuare uoluissse uidear. Ut enim ueritati consulere cupio maxime, ita clarissimorum hominum autoritatem imminuere, neq; uolo necpaequum esse censeo. Quod si alicubi labo
res ipsorum quibus nomen suum commendarunt immortalitati uidebor iniuste aestimasse extant omniu scripta, in quibus diligens & pruis dens lector facile obseruabit quid illi,quid ue ego praestiterim. Sed ad
rem. Hunc docendi ordinem,quo omnis haec tractatio, ratione Sc uia Procedes,stat expressior illustrior*,in uniuersum seruare institui.Pri, mum meam sententiam breuiter ponam. deinde eam autoritate, quae pene sola hic magnam uim habet,enitar confirmare. tum a me dissidentium opiniones diligenter expendat vine res non satis discussa sed ad. huc plena dissensionis lectorem non acrem dubium reddat, in cuius sententia debeat discedere. Quamuis qui mediocri sit iudicio, is ea parte nondum perlecta, no dissiculter statuet, quam unam e tot sententi js Sc tam discrepatibus potissimum probet. Nec enim plus una poterit, quod una tantum non modo fit uera, sed etiam esse possit. Principio
autem de mensuris dicam. Appellantur uero mensurae quibus metiamur tum liquores,quod genus sunt oleum,uinum, acetum,aqua, mel tum res aridas,cuiusmodi sunt omnia frumenta, legumina fructus,ac
piae U aliae. Sed quia mensurarum alis sunt Romanae, aliae Graecae:
15쪽
nam reliquas consulto nunc omitto: nec hae inter se congruunt, iri illo Romanas tradere decreui, quod ijs intellectis quomodo plerisq; earuGraeci Romano Imperio iam florente,sint usi perspicuum fiet lametsi no ignoro Romanos quoin Graecis usos suisse. Romanae praeterea, ut & Grsca inter se disserunt,quod at is materiam tantum humidam, aliis siccam metiamur, nonullis uero utranP. Primu igitur liquorum mensuras aperiam. Culeus amphoras uiginti capit. Amphora urnas duas. Urna congios quatuor. Congius sextarios sex. Sextarius hemisnas duas.Hemina quartarios duos. Quartarius acetabula duo. Acet , bulum sesquicyathum.Cyathus ligulas siue cochlearia quatuor.Libra
cuo cum mensura est, non secus ac si pondus esset, capit unc. duos in a. Uecim.uncia autem duas semuncias.sextarius uero Romanus comprehendit libram Sc bessem, id est, unc.uiginti: intelligo,quas, - ία c uerbum e uerbo exprimentes,mensurales dicemus,ut saetitios ponciv. ---iae derales. Ati librae quidem Sc unciae mensurales cui Q mensurae sxa ,- - ας semper Sc immobiles manent, ctim ponderales pro rerum, quas metis in mur, uarietate saepius mutentur.Hinc autem non difficulter Rintelliatico C 'ρgere & colligere possumus numerum librarum uel unciarum, quarum μ/ unaquaeq; mesura est capax. Ut igitur a sextario quasi initio quodam 'o fundamento incipientes, per maiores ipso mensuras ad culei usque ' 'perueniamus capacita teni quia is,ut iam dixi,unc.uiginti, congius carisil ' - pitlib.decem. Urna quadraginta. Amphora octoginta. Culeus mille&sexcetas.Rursus,ut sextariu distribuamus in plures partes,&mino - - rum mensurarum capacitatem explicemus, quia ipse unc.uiginti, H - - Ud mina recipit decein. Quartarius quinq;. Acetabulum duas cum dimisiadiae Cyathus sescuncia drach.& scripulum.Liceat mihi sic abuti pons a - deribus, quo res possit explicari. Ligula postremo drac. tres, scripulutinum.Haec de Romanorum mensuris, quibus liquores metiebantur mea est sententia. quam nisi scriptorum defendero testimoni js,nemi f- ni me persuasurum scio.Nec immerito, quod tota sere confirmandi ram: in D c,ι tio hoc in loco in autoritate consistat quae autem autores illi scribunt aut perspicua sint necesse est,aut, si fuerint obscura,illustrentur.Atque is hic statim nostra legentem etiam atque etiam rogo, ne moleste serat sem --σ:- - s. nonnulla ab alijs prius scripta iterum legere quae si omisissem, ut non secissem inuitus,qui dilucide docerem no uidebam. Nunc antequam ad culeum mensuraria maxima reuertar, illud unum dicam, me perspiscuitatis causa distinxisti & diuisisse mensuras in maiores & minores ut maiores sint supra sextarium, minores infra. His igitur frequentisssime medici utuntur,illis rarissime,omnibus tame diuersi generis stri,ptores usos iam declarabimus. Quod Culeus uiginti amphoras cona, b tineat ostendunt hςc Plini j uerba que sunt in quarto libri decimi quar I- ti capite. Quando & postea saepenumero, septenos culeos singula iu/
16쪽
LIBER PRIMus spe a hoe est amphoras centenas quadragenas musti sedere. Sic minutis. Si septem culei centenas quadragenas amphoras, ut ipse declara essiciunt perspicuum est ad calculos reuocanti, culeum amphoras caspere uiginti. idem Rhemnius tantus in libello de ponderibus & men. suris dicit apertius: quo teste,qui ante me scripserunt,quia in hac mensurarum capacitate exponenda, saepe sunt usi, eum ne mihi quidem ne
Pligendum puto. Sunt uero haec eius carmina.
Est &, bis decies quem conficit amphora nostris
Culeus, hoc nulla est maior mensura liquoris. Culeus autem uerbum est expressum ex Graeco, quod est κρυλως, sic enim Ionica loquendi consuetudine GMEa dicitur quod praeter cstera apud ipsos Graecos uasis genus significat, & fortasse men suram, cuius res nos certiores facerent rei rusticae scriptores, si modo ulli qui
hoc uerbo uterentur extarent. Vnde Romani eos imitati tam utres os Darios ec uinarios, quam mensuram culeum dixerat.Est autem liquo.
ris mensura, ut asserit Fannius,& ex Plinii uerbis intelligitur,at Caatonis quae sunt in libro de re rustica capite tertio & vigesimo. Si in do, lium resinam indes,in culeum musti p. m. bene comminuito inde in fiscellam indito,& facito uti in dolio musti pendeat. Hscde culeo.Sequitur amphora,quae duas urnas comprehendit, quod Columella capite vigesimo lib.duodecimi explanat. Ego tamen si humida suerit uinde, naia trientem,si sicca quadrantem medicaminis in binas amphoras miscere solitus fiam,ita ut quatuor urnarum esset musti modus ' urna aut quatuor&uiginti sextarior Eannius quoq; de amphora loquens ait. Huius dimidium fert urna.
. Sed id ipsum apertissime&planissime explicat Volusius Metia,nus:cuius uerba sunt. Nam quadrantes, quod nuc plerio amphoram uocant,habet urnas duas. Quod uero idem mensurae genus quadranates Sc amphora nominetur, Festus Pompeius etia declarat. Quadranstes,inquit,uocabant antiqui,quam ex Grsco amphoram dicunt quod
uas pedis quadrati octo & quadraginta capit sextarios. Hge Festus. Si igiε amphora octio & quadraginta capit sextarios, ut ille recte scribit,
urna uero quatuor & uiginti, ut tradit Columella, quis non intelligit amphoram duas urnas continere: Quin etiam idem ex eiusdem Columellae uerbis,quae sunt in libri tertia capite tertio, cum uerbis Varros nis libri primi capitis tr. collatis percipitur. Varronis uerba sunt.Nonne item in agro Faventino, a quo tricenariae appellantur uites,quod iuperum tricenas amphoras reddat Columellae uero de eadem re haec. Atque ut omittam ueterem illam felicitatem amorum, quibus & ante M. Cato, & mox Terent. Varro prodidit singula iugera sexcenas uronas uini praebuille ud enim maxime asleuerat in primo libro rerum rus sticarum Varro Cum enim de eadem re loquantur, nemo non uidet
17쪽
s DE MENS VRIs Romam phoram duarum urnarum capacem esse. Alterum autem uocabustum a Graeco fonte est deductum .a Graecis enim ἁμφορους dicitur uas quod utrinque ansas habet, quibus capi Sc portari possit' mensuram etiam eodem nomine appellant, licet a Romana, ut dicam suo loco, diuersiam ' nam Latini una cum terminationis mutatione & genus &mensuram mutarunt. Alteru Latinum est dictu a figura quadrata quadrantal est enim pedis quadrati, ut Festus ait, Sc haec Fannia carmina
pulchre explicant. Pes longo spacio lato p notetur in angio Angulus ut par sit, quem claudit linea triplex Quatuor ex quadris,medium cingatur inane Amphora fit cubus. Iam utroq; nomine non solu eadem significatur mensura, sed etiam utrumq; ad liquores refertur ut enim amphoram aquae, ita quadranates aquae uel alterius liquoris positamus dicere. Amphoram uero liquorum mensuram esse cognoscitur ex Columellae loco paulo ante citato: quadrantal aute, ex Catone: qui sic scribit capite quarto & vigesimo. Vuas apicias percoctas bene legito: ubi delegeris in eius mussi culeuaquae marinae quadrantalia bina uel salis puri modium hunc in fiseelatam suspedito, sinitoq; cum musto distabescat.Imo etia ex Plauti Curagulione ubi de anubibula loquuntur Phaedromus atq; Palinurus, Sitit haec anus. Quantum sitit Modica est,capit quadrantal. De amphora satis multa, cui proxima est urna 'quam quatuor conogios comprehendere diximus. Scribit enim Volusius amphoram duis
as urnas, congios uero octio continere: unde certum est urnam, quae
est dimidium amphorae, congios quatuor capere. Id autem congruit cum his Columellae uerbis quae paulo ante quo retulimus. Urna autem quatuor & uiginti sextariorum. Nam cum congius sextarios cais Piat sex,ut mox explicabo, urnam, quae est quatuor & uiginti sextariorum, necesse est quatuor congiorum capacem esse. Verum urna, quar& uas aquarium significat, Varroni dicta est, quod urinat in aqua haurienda ut urinator. Mensura uero liquoris esse Columella in loco iam dicto,& Cato in capite tertio Sc vigesimo ostendunt. Ait enim. Maromor si indes in culeum, libra indito in urnam, & misceto cum musto.
Horatius etiam in primo sermonum.
Vt tibi si sit opus liquidi non amplius uma Vel cyatho, & dicas magno de flumine mallem. s. se, Sed discedamus ab urna. Congius sextarios capit sex quod indicat
Ise in . .e Volusius cum scribit. Quadrantes habet congios octo, sextarios octo& quadraginta ' nam octies sex, esticiunt octo & quadraginta. Hinc sextario nomen impositum, ut Eannius his uersibus declarat.
A quo sextari nomen fecisse priores
18쪽
tiara PRIMvs νCrediderim quod eos rapiat sex congius unus. Sed Catonis uerba ostendunt quo* congium sex esse sextariorum. ea sunt in capite septimo&quinquagesimo, ubi statuit,quantum uini sit familie bibendu. Mense quinto,sexto,septi mo octauo in dies sextarium unum. Deinde id ipsum declarans addit. in mense congios quinque. Cum enim menses sere triginta dies habeant, Sc singulis diebus hibatur sextarius, fiunt triginta sextarq, qui quin P essiciunt congios. Hunc locum docte explicauit Budaeus uir acutus&diligens,ut hic de Porcio taceam. Ex eisdem autem uerbis quisq3 intelligere potest conomum rei liquidae mensuram esse tum etiam ex his Livii que sunt libro quinto & vigesimo ab urbe codita. Et congrj olei in uicos singulos dasti. Hactenus de congio dixi, nuc de sextario similiter testibus planum facia quod duas cotineat heminas. At id declarat Festus Pompeius sic scribens. Hemina ex Graeco seu rati quod est dimidia pars sextari j, Nec minus Gellius in libro tertio capite quartodecimo. Si ex sextario hemina fusa est, non dimidiatum sextarium susum dicendum est. Prgterea haec Fannii carmina. At colylas, quas si placeat dixisse licebit
Heminas, recipit geminas sextarius unus. Quod autem liquoris sit mensura, si no esset maxime perspicuum. ex Horatio fieret qui in primo sermonum inquit. Panis ematur,olus, uini sextarius. Ac Cicerone qui ait libro secundo de ossiciis. si emere sextariuinaquae mina cogeretur. Vnde uero dictus sit, ante declaratum est quam ob rem iam ueniamus ad Hemina' ea capit duos quartarios,quod asserit Volusius Metianus quem, nequis tanquam testem minus Rrauem contemnat,sciat nobilem fuisse iurisconsultum quo ut Iulius Capito, linus scriptu reliquit, duo Antonini Pius 8c Philosophus sunt usi, aluter cu de aliqua re iure sanciret Philosophus aute ut iura disceret. Umlusii uerba de mensuris hic integra ascribam. Nam quadrantal, quod nunc pleri pamphoram uocant,habet urnas duas,modios tres, semos dios sex,congios octo,sextarios octo &quadraginta, heminas sex &nonaginta,quartarios centum nonaginta duos, cyathos quingentos septuaginta sex. Ex his quilibet intelligit heminam duos in se contineo re quartarios. Sed Hemina unde sit nominata Festi uerba, quae supra retuli, declararunt. quod uero mensura liquoris sit ex uariis scriptoriabus cognoscitur, quorum libri nobis passim exempla suppeditanti nunc illud Plautinum sussiciat in milite. Neq; equidem heminas octo exprompsi in urceu. Progrediamur recto ordine ad quartariti, qui duo continet acetabula,ut ex Plinio potest percipi qui capite ultimo libriprimi & uigesimi sic ait. Cum acetabuli mensura dicitur significat heminae quartam partem. Igitur quartarius quem dimidiam partema 4 esse
19쪽
esse heminae uerbis Volusii probauimus,necessatio duo capit acetabula. Sed Plinius 5 Fannius acetabulum quod Atticis fuit in usu explicarunt. Romanis eade ratione suae extitisse capacitatis alii scriptores ita .. usurpantes declarat. Quartari j autem capacitatem inter Latinos,pri ter Volusium, qui explicarat hactenus inueni nemine. E Graecis cum eo cosentit Dioscorides, cuius nonnulla extant in libello de mensuris&ponderibus, qui Galeno ascribitur. Is enim inter caeteras mensuras sic semper in liquidis meminit quarta in ut dimidia pars sit heminnus quod idem prorsus est duo capiat acetabula. Hunc quartarium, quia Fannius, ignorariint Budaeus, Alciatus, Portius ' quod nemo putet acerbius & asperius dictum nullus enim unquam fuit,quantumuis rerum diligens inuestiuator, quem non aliqua latuissent. Verum quintarius est appellatus, quod quarta sit pars sextarii. Liquoris aute memsuram fuisse indicant haec tauq uerba, quae libro quinto ab urbe cons dita scribit. Manlius primum ob virtutem laudatus,donatus non ab tribunis solum militum, sed consensu etiam militari, cui uniuersi selis bras farris & quartarios uini ad aedes eius, quae in arce erant, contulis runt rem dictu paruam. caeterum inopia secerat eam argumentum insgens charitatis,cum se quis uictu suo deseaudans,detractum corpo riat. usibus Mecessari js ad honorem unius uiri conserret. Et Coluo mella quinto capite libri duodecimi. In uini uapidi ut acre sat sextari. os duo de quinquaginta, fermenti libram, fici aridae pondo quadranstem, salis sextarium subterito, & subtrita cum quartario mellis aceto diluito at ita in praedictam mensuram adiicito. Ac mihi uideor latis& quartarium esse mensuram,&qualis esset me sura ostendisse pro mum est ut doceam acetabulum continere sesquicyathum. id uero perspicuum fiet ex his Fanni j uersibus, quibus de cyatho loquitur. Bisquin hunc iaciunt drachmae si appendere tentes. Oxybaphus fiet si quino addantur ad illas.
Verum acetabulum ex aceto nominatur ad imitatione Graecorum
apud quos οἱυβαςον, quod Sc uas primo dictum, in quod
acetum infunditur, ut in id panem,cum ad carnes acorem addere plaseet,intingamus deinde ad mensuram translatu.Liquoris autem me
suram esse, apparet ex eius acopi espositione, quod est apud Celsum& inscribit λο Ast neruis utileait enim. Instillatur suuinde quam optimi mellis acetabulum. Sequitur cyathus o -Mἄν id est a sundendo Graecis dic his, literae aspiratae in tenuem mutatione. Hunc in Simpuli locum in conuiuiis successisse dicit Varro de lingua Latina. cum in sacrifici js manserit altera appellatio. Inde translatus ad mensua. ram cyathus,quorum duodecim sextarium complent quod ex iam disetis percipi potest,& nihilo minus ex his Seribonii Largi uerbis, quae sunt Compositione cta curi. Item rumicis radices tres,aquae tribus heminis
20쪽
minis iis cocts donec sextarius relinquatur inde cyathi quatuor pertriduum dantur. Ex quibus etiam, si non ex nominis ipsius etymologia perspicuum esset, liquoris mensuram esse intelligimus. Restat ligulae& cochlearium quae licet retensuram interdum significat eandem, noli tamen semper. Siquidem ligula aliquanto simplicior uidetur esse, cum in cochleariis magna sit disterentia, quam in sequentibus libris exposna. utrocpuero nomine Latinis quarta significatur pars cyathi quod Columella declarat in libri duodecimi capite vigesimo primo sic scriabens. Et ita coadiicitur in binas urnas lisula cumulata, uel mensura seMmunciae bene plenae salis coeti & triti. Ex quibus uerbis intelligitur li/gulam quartam esse cyathi partem. nam cyathi quarta est sere semuniscia, demptis scilicet duobus scripulis. Quia uero dixerat ligula cum iis lata, necessse erat,cum mensura simili eam uellet apertius explanare, di/cere mensura semunciae bene plenae.Si uero simpliciter ligula dixisset, mensura semunciae non plenae fuisset dicendum meo arbitratu. deest enim id,quod supra dixi, quo minus quarta cyathi pars sit integra seMmuncia. Capit nainq; quarta apud Romanos drachm. tres & icriptiolum unu-ut liceat etiam nunc mihi semunciam mensuram sicuti polidus in eiusmodi minora pondera,non aliter ac si mensurae essen t,diui/dere,ut eo melius res dissicilis queat intelli Uerum quod eade qua in cyathi pars etia cochlear dicatur,planius dicit idem Columella pau/lo post.Praeterea Bonum grecum maceratur in uino uetere per triduu
deinde eximitur & in surno siccatur uel in sole idm cum est aridum se,ctum molitur & ex eo molito postsalituram musti cochlear cumulatu uel simile genus poculi eius,quod est quarta pars cyathi adiicitur in binas urnas. Haec ille. Mensurae uero siue poculi genus ut ipse loquitur μέςῖον Graeci appellant quod non modo Columella idem quod cochlear esse in hoc loco declarat, sed etiam Graecos costat sic usos. Verum
genus hoc cochlearii magnum nominandum censeo, ut a reliquis dissicernatur. Ligula autem dicita est a linguae simili tudine, in cauum intradentes,palatum uersus,contractae. Unde Plinius pro mensura & lino quae uocabulo utitur' cuius uerba sunt in libro vigesimo capite tertio uigesimo. loquitur uero de granis ferulae in uino tritis. Sunt qui co/initialibus morbis.dandum putat Luna quarta,sexta, septima, linguae
mensura. Sed ligulam sic usurpat Scribonius Largus Comp. cxoris. Dantur quantum lupinus ex mellis ligula&aque cyathis quatuor, Et Comp. cc Σπα. Huic medicamelo si anatis sanguinis quasi dualigo elis adiunctae fuerint,minus mordebit. Ide sic quocpusus est cochleario 'Comp. ccxta Nuri. Cum opus est cochlearia tria rosae cyatho permis scentur.cum uero dicit rosam intelligit oleum rosaceu. Sed de cochlea irio hoc in loco plura non dicam. Hanc autem Romanarum mensi
rarum rationem, qua explicatur quoties maior proxime se minorem et . opiae