장음표시 사용
311쪽
NON ET ARUM LIB. Irduplex est, uetus 3c noua Solonis. illa LXXV. drachmarum, haec c. ut libro quinto De mensuris & ponderibus explicaui. Euboica uero mina aeque ac Solonis c. fuit drachmarum . quod ex Polluce & Herodo, to potest intelligi. eteniin Babylonium talentum, ut Pollux scribit, u Iet septem millibus drachmarum Atticarum, quae essiciunt LxX. misnas Atticas. Euboicis autem minis totidem ualere idem Babylonium talentum in Thalia scriptum reliquit Herodotus. Alias preterea quas, da minas in libris De mensuris & ponderibus exposui,quibus an rem
nummariam ueteres explicarim, nec ne, certo scire non possimus. De his satis: nunc de monetarum temperaturis dicam. Cum monetae aureae tam ueteres quam nouae partim sint purae, partim mistae, ut costet de pondere, si harum temperaturas non habuerimus cognitas, nec cuius precia fuerint,aut sint, certo possumus scire. ueteruna autem monetarum,quae non extant,& de quarum temperatione non est mea
moriae proditum, misturas perspectas habere non possiimus. earu ueam quae extant, seu ueteres seu nouae fuerint, temperaturas perito ad usum ac artem huius rei, licebit explorare: siue ipsi uisium suerit eas coaticulis atterere: siue magis uoluerit eas in sernaculis igni excoquere: Due deni placuerit argentu ab auro,aes ab argento,aqua illa aurificum secernere. At , ut rursus ordiar ab aureis, cum in omni auro insit alio qua argenti portio, ueteres non modo Graeci & Romani sed etiam extri ni cum ex eo nummos signare uellent, si ipsi legitima portio natura liter insita non esset, deficientem uidentur supplesse, excoxisse reduna dantem. Darius uero rex Persarum, ut Herodotus scribit, quoad seri potuit, omnem excoxit. ita aurei Darici longe omnibus praestanta quinetia ut Aurelianus imperator uetus pondus restituit auress num/mis, ita qui ei successit Tacitus puros aureos percussit. nam senatum iussit prouidere ne quis auro misceret argentum, argento aes, fri plinribum . At in aureis Atticis aliquando inerat ut minimum quinta uilios
ris metalli pars, quod ex Crate comico Atheniense, qui scripsit semis sextam aurei parte octo obolos esse, uidetur Percipi posse. quia enim octo oboli sunt dimidia sextae pars, sedecim sunt ipsa sexta.sex ergo et
nonaginta, integer aureus . tot uero oboli sedecim drachmas emetiit. quoniam autem aureus Atheniensium scit duarum drachmaru sequiatur ut seis quinta in eo fuerit portio. nam si ex auro puro suisset, ualuis. set ut Daricus drachmas uiginti.ars uero cum auro permiscuisse Athenienses significat Aristophanes. Sed quia Harpocratio Sc Aristophaonis interpres scribunt stateres Daricos ualere aureos Atticos,intelligimus in eis aliquando ut in alqs aureis Graecis, qui extant,& item externis sere fuisse quinquagesimam argenti portionem. Graecos dico eos quos percussit Philippus, Alexader, Demetrius: externos,quos Prussias, Mithridates,& alii reges. Ad quorum bonitatem proxime accesi dunt
312쪽
asS DE PONDERE ET TEMPERATUR Adunt aurei Romani quos signarunt c5sules & imperatores a Iulio Caesareus ad Uespasianum. etenim fere in se continent octauam S quadragesimam argenti portionem.reliquorum uero imperatorum nona nullorum quartam & uicesimam. sic etiam in Graecis 8c externis, qui non extant,arbitror suisse discrimen. Aurei auton nummi,qui his nos
stris percutiuntur temporibus,ita se habent. Ungarici Hispani, Turciri,ducati Veneti signantur ex auri besse Noriber o, in quo insunt argenti sex binae siliquae, ut nostri monetari j partiuntur, id est sextula. quae quia est octaua & quadragesima pars, illi eandem, quam optimi
ueteres aurei Romani, habent temperaturam. Ducati uero Romani,
Bononienses, Lucenses, Mediolanenses formantur ex bes ,in quo insimi argeti tria scripula id est secunda & tricesima pars. Sed coronasti Francici & Burgundi ei sunt ex besse, in quo insunt argeti tres sextulae, hoc est decima sexta portio. At coronati Italici ex besse signantur. in quo insunt argenti quino sextulae.quae est nona pars, Stres nonae partis quintae. aliqui tamen aliquanto minus argenti in se continent: sed qui minimum quatuor sextulas id est duodecima partem. Postreo mo Iehenani signantur ex besse, in quo insunt argenti sex binae sextu lae, id est quarta pars. ita* id genus aurei albescut. Sed magis ex auro argentoso constant Philippei lirabantini & Uilhelmei Hol adici. nam conficiuntur ex auri besse,in quo insunt quindecim auri binae sextulata
nouem argenti. At argentei nummi ueterum etiam uariant temo
Peratura. Aryandici uero ex argento Purissimo fuerunt. Aryandes em ut libro primo dixi,omne plumbum, quoad fieri potuit,excoxit. exco qui autem potest ut in argenti besse resideat tantummodo una pluma hidrachma,in libra, drachma cum dimidia. nam non raro damnum sascit argentum si is, qui ipsum perpurgat,pergit ultra excoquere.In uetustissimis Graecorum nummis argenteis, qui extant, ut in aureis, scicinest etia quinquagesima metalli uilioris portio. item in externis: Roamani uero nummi argentei quos percusserunt cosules 3c imperatorestis ad Vespasiani tempora fere continent in se octauam&quadragesimam uilioris metalli partem: quos hi qui Vespasiano successerui, interdum quartam oc uicesimam.quanquam temporibus consulum Lisuius Drusus,autore Plinio, in tribunatu plebis octauam partem aris argento miscuit: &ex imperatoribus Tacitus et fortassis alij ex puro argento signarunt denarios alios nummos. & contra nonnulli cum maiori aeris portione quam ex his, de quibus iam dixi, una ulla fuerit,
argentum temperarunt. At Germanorum nummi argentei partim sunt puri, partim misti. ex puro argeto sunt tenuissime illae ueteres bracteae in Misena erutar, in quibus olores sunt impressi. similiter purinummi sunt, qui non prem persoluendi causa, sed muneris dandi lent percuti. hi diuorum &principum & clarorum uirorum imagines expri
313쪽
NON ET ARVM LIB. Ir ας oexprimunt, Ac varias historias tam sacras quim profanas. non autem; unius ponderis sunt,sed modo duarum unciarum, modo unciales .modo semunciales modo didrachma, modo drachmar: nunc uero minos res maiores 'ue.nam Desiderii Erasmi imaginem ex argento uidi libras Iem. qui numus altera parte exprimebat Terminu cum hac inscriptio/ne: Nulli cedo. obolo autem leuiores sunt qui speciem gerunt diui Pauli. Verum in nummis argenteis mistis,quibus Germani utuntur, diis Deria inest aeris portio. etenim nummi argentei Misenorum,qui supearioribus annis percussi sunt, unciales, semunciales, didrachma constat ex argenti besi , qui decimam sextam aeris partem tantummodo in se continet. ita id genus nummus argenteus uncialis ualet aureo Rhe, nano:item duo semunciales,atcp etiam quatuor didrachma. Anugelici autem siue Srechen T 3 signantur ex argenti besse in quo inest plus quim octava aeris pars: nimiru uncia una,oboli tres, aereola duo. eorum uero septem ualent pro aureo Rhenano. At nummi argentei qui ex tributo nomen inuenerunt,conficiuntur ex besse,qui assicii un/cias tres, drachmas sex, scripula duo, obolum unum, siliquam unam, siue arreola duo in se continet: aeris autem uncias quatuor, drachmam
unam, fili quas duas .unus uero & uiginti aureo Rhenano aestimantur. Sed dimidii nominati signantur ex besse,in quo sunt argeti unciae duς drachmae duae, scripulum unum:aeris autem unciae quin , drachmae quin , scripula duo. eorum duo & quadraginta precium habent a rei Rhenani. At quadrantes nuper primum sunt percussi de quibus dicam postea.Nummuli uero,quorum duodecim ualent nummo qui ex tributo nomen inuenit, conficiuntur ex besse conflato ex argenti unciis duabus & drachma una: at* ex aeris unciis quin & drachmis septem. eiusmodi igitur bes taxatur duobus aureis Rhenanis Sc tertia unius parte,ac reliqui sunt quatuor numuli. Similiter se habet alterum genus nummulorum, quorum quatuor & uiginti ualent nummo,qui ex tributo nominatur. Ita omnibus his numis secudum portionem argenti, quod in eis inest, fere idem est precium. tot enim in unoquom genere ex argenti puri besse signantur, quot ualent Paulo plus aureis Rhenanis octo & dimidio. ueruntamen minoribus nummis & numa mulis aliquid de argento adimitur, ut precium monetarhs,qui ponut Plusculum operae in eis cudendis,persolui possit. Extant praeterea etsi
pauci uetustiores argentes, quos maiores nostri, cum tributa consera rent, dominis numerauerunt. etenim anno Μ cccxc. Uilhelmus cos
nomento Cocles princeps Misenae & Balthasiar princeps Torin Giit uero Balthasar, Vilhelmi patruus, ex besse qui quatuor uncias Scsemuncia argenti in se continerent, signaruto stoginta. atq; hi Uilhelis mini sunt dieii. qui uero postea percussi sunt partim ex altero Vilhelamo iam duce Saxonum,partim ex Iudaico Pite cognomen traxertat.
314쪽
auoniam uero eorum uiginti aureo Rhenano permutatur, eo modo bes argenti minoris uenit: nempe aureis Rhenanis octo. Villielminos uero alteros, statres Fridericus & Vilhelmus principes Misenae 5c eorum agnatus Balthasiar princeps Toringis percusserui anno mcccc. eos qui ex Iudaico capite cognomen traxerunt, i jdem statres Frideriacuq& Uilhelmus ia duces Saxoniae facti signarui anno Alcccc XL HII. ijdem Datres eodem tempore etiam percusserunt nummos, quorum tres ualebant uno Uilhelmino, atq3 sexaginta aureo uno Rhenano. in eos aute impressus est leo cum tribus trabibus, quae sunt insignia Landes bergia. eiusmodi nummi centum pendunt bessem, in quo inestar genti sescuncia. qua ratione bes argenti uenit octo aureis Rhenanis et tredecim id genus nummis cum tertia unius parte . qui residui nummi
Partim numerantur monetari j s. eorum uero admodum pauci extant vj dem fratres eadem nota percusserunt num ulos, quorum nouem uassent Vilhelmino: centum & octo aureo Rhenano: septem Sc triginta pendunt semuncia. in quibus nummulis nunc usitatis etiam uestigia antiquae probae monetae remanent: appellanturw nummuli antiquuiidem deniq; principes percusserunt numulos his minores. quorum duo ualent num ulo antiquo decem & octo Uilhelmino,at* hi etiam in usu comuni sunt. Sed quaerat ex me quispiam quo modo principes Misenae monetam tam probam cudere potuerunt, cum emant a me tallicis argeti puri bessem septem aureis nostratibus.& tredecim nummis, quibus tributa persoluimus. respodeo:bes tabergius multo grauior est Erphurdano siue Miseno.eum iam ab eo tempore, quo metablatabergi primum sedi coeperunt septem aureis nostratibus emunt quocirca sine aliquo detrimento nummos tam bonos percutere potuerunt. Sed redeo ad propositu. Decimotertio post anno hoc est ncccc Lui I. iterum mutata est moneta 8 c nummi argentes minoris formae, sed eiusdem precii, cuius essent Vilhelmini, percussi sunt qui etia his temporibus restant,& in manibus habentur.sed ualent nummulis maiusculis, quos etiam duplos nominare soleo decem dc octo. Quoniam uero finitimi principes etiam tunc uiliorem monetam cuderet, eam pToringie & Misenae importarent preciosiorem uero exportarent, EDphurdani ut sibi suis cauerent, sanciuerunt ut eiusmodi argentes sino guli ualerent num retulis maiusculis quindecim, cum antea duodecim tantum ualerent. Sed cum principibus,ut ea cautio hisce rebus adhiberetur, non placeret anno Mcccc LXV. noui argentei, quos, cum tribota penderent dominis darent Miseni,percussi sunt. eorum aute unus& uiginti aestimantur aureo Rhenano : sed duo & uiginti tantum ars genti in se continent, quantu uiginti Vilhelmini, hoc est unciam una. Post hos argenteos nummi unciales, semunciales,didrachma,&reliqui,de quibuε supra dixi, sunt percussi, At anno MXXtavi rursus
315쪽
vsquid citractum est de argento. etenim ex besse, qui avgenti uncias septem & drachmam unam, scripulum unum, siliqua unam in se cono tinet signati sunt octo unciales, sedecim semiiciales, duo & triginta dis drachma. qua ratione ex argenti puri besse conficiuntur octo unciales numi: atin remanent sex & quinquaginta quintae & sexagesime unius uncialis nummi partes. semunciales autem sedecim,ato reliquae sunt septem &quadraginta quintae & sexagesime unius semucialis partes. . didrachma uero quin* Sc triginta: atm residuae sunt nouem & uiginisti quintae & sexagesimae unius didrachmi partes. At nummi quibus tributa persoluimus ex besse argenti puri signantur centum nonaginota tres: at remanet undecim quarte & uicesims unius eiusmodi nummi partes.Nummi uero quorum quatuor ualent uno, quo tributa persoluimus, Dcccrii. atq; reliquς sunt quin sexis unius partes.Numuli aut maiusculi, quom duodecim permutatur uno,quo tributa per Isuimus, liccccxxxv.&residua est dimidia unius pars. Misenaenio, netae bonitate proxima est Boemica. quam ob rem cu duces Saxoniae
anno ncccc XLi III. omnes alias externas monetas a suis regionibus excluserunt, has solas non exterminarunt. attamen anno NDXXXur.
quia uilior Boemica moneta cum meliore Misens & Toringiae impoetaretur, eam omnem praeter Ioachimicam regionibus prohibuerunt. Nummi autem argentes Boemici,quos antiquos nominamus,ex besi se misto signantur, quia enti uncias tres, drachmas tres, scrupulum unum in se continet ita eorum quatuor & uiginti taxatur aureo uno
nostrate: 8c paulo plus argenti habent, quam unus & uiginti, quibus
nunc tributa persoluimus. Sed multum bonitate cedunt totidem Vilis helminis aut ex nota capitis Iudaici nominatis. ita* si ex integro besse argenti puri,cum legitima aeris portione permisti signant tales nummi antiqui, ualent octo aureis nostratibus 8c reliqui sunt noue esusmodi nummi & fere tres nummuli albi dicti. quorum septem aestimantur uno antiquo.quanqua autem duo nummuli nigri, quos Gorlicenses, sed non soli cudunt, pro uno ualent albo, tamen minoris precii sunt. etenim bes in se continet argenti unciam unam,drachmas duas,scripula duo, siliquas duas. qua ratione ex argenti puri besse signantur tot nummuli nigri, quot ualet auress nostratibus tredecim cum dimidio:& supersunt de id genus nummulis quatuor & uiginti. At Slicones
abhinc annos triginta percusserunt nummos unciales & semunciales
ac didrachma. in quibus tantum argenti inest, quantum in Misenis eiusdem ponderis.nunc Ferdinandus rex Boemiae eosdem percutit fere similes Misenis, qui nunc signantur. Sequuntur nummi quos serire solent duces Boioariorum 8c aliquot liberae Sueuorum ciuitates. quorum unciales Sc semunciales, & tam hi qui ualent sex crucigeris quam qui duodecim, coficiuntur ex besse in quo insunt argenti unciae
316쪽
3 ex DE PONDERE ET TEMPERATvRA septem, drachma una,& drachmae quarta,quam nummum Osi uocat: aeris uero semuncia & drachmae duae ac tres drachmae unius quarta sive,ut ipsi loquuntur,tres numi. ista igitur ratione ex argenti puri besse signantur nummi, qui ualent aureos nouem & quartam unius aurei Partem. hoc est crucigeros quindecim. Nummi uero qui ualent tribus crucigeris ex besie conficiuntur, in quo tantum ς is inest, quantum argenti. quomodo ex besse argenti puri signatur tot istius generis num
mi quot aestimantur nouem aureis,& reliqui sunt tales nummi num
m septem: id est crucigeri unus & uiginti. quorum sex maioris operae gratia cuduntur. At ipsi crucigeri constant ex besse,qui in se continet argenti uncias tres & dimidiam, seris autem uncias quatuor&dimυdiam .qua ratione ex argenti puri bei se conficiuntur tot crucigeri quot Dalent nouem aureis:& residui sunt unus dil triginta. at hic etia pro
Pter maiorem operariora laborem sedecim cuduntur. Sunt praetorea duo nummulorum genera:alteros duplos possumus appellare, sim Plos alteros. horum duo ualent crucigero: illorum quatuor. utriusque
feneris tot ex besse argenti puri signantur, quot ualent decem aureis sex crucigeris. Eiusdem preci j nummos argenteos signat rex Ferdinandus in Pannonia superiori,sed ex besse Uiennensi, qui, ut supra dixi, maior est Nohibergio. siue igitur nummos percutiat unciales, Gue semunciales, siue didrachma, siue eos qui ualent pro duodecim aut sex crucigeris, ex tali besse argenti puri conficiuntur tot nummi, quot aestimantur aureis decem,&reliqui sunt quatuor & quinquaginta crucigeri . At ex eodem argenti puri besse Uiennensi tot nummi, qui
lent tribus crucigeris,signantur,quot ualent aureis dece et residui sunt tales nummi numero tredecim,id est crucigeri X XXim. tot uero cruci geri, quot uesct undecim aureis, atq; residui sunt duodecim crucigeri. tot autem nummuli dupli, quot ualet undecim aureis at reliqui sunt septem Sc uiginti crucigeri. tot deniq; simpli,quot ualent undecim a reis,&remanent quatuor&quadraginta crucigeri. Sed argetes numini Agrippinenses, dimidi j albi dieii, Moguntini albi, Treviroru albi
rotati signantur ex besse Agrippinensi,qui, ut dixi, eiusdem ponderis est,cuius Erphurdanus, in quo insunt argenti unciae tres atq; dimidia Sc drachma una atq; scripulum unum. quo modo ex Miseno besse arogenti puri tot cuius generis nummi coficiuntur, quot permutantur aureis odio, quindecim nummis quibus Miseni tributa persoluunt,&nummulis maiustulis duobus & dimidio. At argentes nummi No, hiberni,principis Francorum episcopi Babergensis, principis Palati,ni,qui quin P ualent nummulis, item qui decem signatur ex besse
ribergio qui in se cotinet argenti uncias tres et drachmas duas,acobolum unum dc siliquam unam. qua ratione ex besse Miseno tot confici, untur numini,quot ualent aureis octo, nummis duodenariis quinde.
317쪽
no NnTAstv Μ Li P. II 3oscim,& uno posterioris generis nummulo.Tales autem nummi Noti, hemii &Francici quinquaginta et duo corundem nummuli ualent aureo Rhenano.quino et uiginti alterius generis,ac eorundem nummuli duo, tantunde. Nummi aut episcopi Dircebergensis, quos solidos nominat, signatur ex hesie, in quo insunt unciaravicti tres ac dimidia& scripulum unum.quo sane modo tot id genus nummi conficiuntur ex besse Miseno argenti puri,quot aestimantur octo aureis,et quatuor nummis duodena s ac prioris generis nummulis, quos maiusculos Dei duplos soleo nominare,nouem & dimidio. tales uero nummi Vir bergenses octo Sc uiginti ualent aureo Rhenano. Sed nummi unciales & regis Danom & regis Suedom & liberam Saxoniae ciuitatu eandem temperatura habent quam argentei quos Liuius Drusus in tribunatu plebis percussit. Arei postremo Romanoru numi triumuirum temporibus ex aere & ferro fuerunt temperati . nam Antonium unum ex his aeri miscuisse ferrum Plinius bonus autor scribit.sed quotam serri partem miscuit aeri, memoriae non prodidit. Subissciam hic ueterum nummum notas.assis quidem, quod libralis fuerit haec est x,
uel L: dupondii, quod bilibris, haec It, uel ri: sestert', quod duos asses & dimidium ualeret, haec bri, uel II S, uel D. prima est apud Valerium Probum: altera in uetustis libris & inscriptionibus: tertia in quibusda inscriptionibus in Hispania repertis. Quinarq uero hoe est signum v: denarii hoc, uel γρ. Aliorum autem nummum Romanorum notas posui in libro quarto qui est De ponderibus Romanis inscriptus. M
Roximo Iibro monetarum pondus 8c temperatus ram,quoad fieri potuit,explicaui, nunc dica de procio ueterum monetarum & de rei nummariae sum. mis quas scriptores memoriae prodiderui: quae res perdifficiles habet explicatushest ualde laboriosa. etenim qui unam aliquam ueterem monetam noua uoluerit explicare,et necesse est primo utrius. ponadus expendere. deinde si neutra pura fuerit utriusq; temperaturam ex Plorare.tum, quod ad ueterem pertinet, si extiterit considerare utrumuere uetus sit an ad ueteris exemplar facta. atq; si uere fuerit uetus,into
318쪽
3o4 DB PREcIO VITERUM gra sit an mutilata uel attrita uel corrosia. si nullae eius reliquiae fuerint, perquirere quid de eiusdem pondere Sc temperatura scriptum sit.nam
haec omnia nifi quis diligenter aduerterit, imo uero etiam penitus per specita plane* cognita habuerit, nullius antiquae monetae preciis, rivistius rei nummariae summa redie poterit explicare. quocirca de precio monetarum, quas uetustas obruit, & quarum pondus & temperatus ram scriptores memoriae non tradiderunt, nihil certi possumus scribere. Sed ut de pondere ueterum monetarum costet,eos qui omnium aurearum siue argenteam precium ad unam regulam quaerunt, & una ratione iudicant multum opinio fallit. nam ista regula ad ueritatem iocirco semper dirigere non potest, quod nec aureae omnes ex auro pus m fuerunt signatae: nec argenteae omnes ex argento purosed qusdam ex auro uel argento puro, multae ex misto. Similiter,ut ueterum monetarum temperaturam habeamus cognitam,quod eam scriptores explicarint, si pondus earum ignorabimus,ne ullam quidem id genus pecuniae summam,cuius precii fuerit,possumus exponere. uin si una alia qua moneta uetus mutilata uel attrita uel corrosa superluerit demulatis:quanquam eius temperaturam explorare possumus,tamen nisi utarerum scripta pondus eius nobis notum secerint,iterum nullius id gesnus nummorum summae precium possumus aestimare. Postremo qui ueterum monetarum, quae non extant, pondera simpliciter ex suae esuitatis ponderibus aestimat, ignorans proportionem,quam ad uetera pondera habeant, is, etiamsi ex scriptoribus didicerit illarum temperaturam,rion minus a uero aberrat. Ita cum hanc rem uiderem tam magnam habere dissicultatem ut prospicerem Sc consulerem studiosis antiquitatis 5c historiae,pondera ueterum monetaru,quae scriptores meo moriae mandarui, aut nos trutina examinavimus: similiter earundem Histarum temperaturas proximo libro explicaui. pondera autem uo
mana & Graeca libro quarto & quinto operis De mensuris & pondes
ribus inscripti: externa libro secundo alterius operis,quod de externis mensuris & ponderibus scripsi. Quanta uero suerint pondera uetora ite in alio libro, qui est inscriptus de restituedis ponderibus & mena suris, exposui. quos libros qui legerit,ea, quae hic tradam, facilius cos gnoscet. Rursus autem ordiar ab aureis monetis,& puris quidem: etiamsi externae sint . itaq; singuli stateres Darici, quia fuerunt ex auro puro signati ualent aureo Ungarico atm aurei Ungarici momentis se maginta duobus & dimidio.nam cum Daricus pendat duas drachmas Atticas, Ungaricus uero, sicut etiam Hispanus atque Caesarianus nusper Augustae Vindelicorum percussus, unam drachmam Atticam &praeterea tria momenta, Ungaricus & sexaginta momenta pendunt Daricum. quoniam uero in auro, ex quo formantur etiam optimi Ungarici, inest octaua & quadragesima argenti portio,auru Ungaricum
319쪽
bonitate superatur a Darico. sed eam auri particulam, quae deRcit Vligaricum quodammodo exaequant duo illa momenta&dimidium. deest enim Ungarico adhuc aliquid auri, nimiru octaua unius momenti
Pars. uerum eam non explicamus, ut etiam aestimemus argentum 6c
quod in uno Ungarico aio in Ungarici mometis sexaginta duobus& dimidio inest,& quod in Darico.etenim in auro purissime excoetoremanet aliqua argenti particula, quanquam argentum hoc omne alia quanto pluris est quam auri octava mometi pars. Ut uero studiosi bo, narum literarum,in quacun* Europae regione habitent auri puri precium intelligere possint,dicam praeterea quanto auro Veneto signato aestimetur Daricus,quanto Romano, quanto Francico, quanto Rhea nano. Primo autem Daricus ualet ducatum unum Venetum &mo, menta sexaginta tria ac dimidium, una parte momenti octaua & sexaogesima minus : siue momenta sexaginta tria & triginta tres momenti octia uas Sc sexagesimas partes: nam ducatus Venetus, ut etiam Turcicus,eadem,quam aureus Ungaricus, habet temperatura. sed quia pendit momenta sexaginta quinq; & duas momenti partes oelauas & ses xagesimas, eo leuior est momento, duabus partibus momenti octio uis 8c sexagesimis minus. uerum unam non numeramus ut etiam taxemus argentum quod in se continet momentum .etsi uero argentari, Sc teri qui aureos nummos appendunt, tantum modo momenta, non minutas eorum particulas, numerat, tamen eas si omiserimus rei numis mariae summas recte no poterimus explicare. AtΦ ut licuerit oratoribus & historicis interdum non accurate aliquam pecuniae summam exponere,sed Graecis dicere εουιMe, Latinis sere, uel ferme ad uel circiter, nobis, qui precia ueterum monetarum aestimamus, non licebit. quanquam id ipsum non semper propter minutas particulas, quae rasaiocinio disti cultatem asterunt, potuimus uitare. Deinde Daricus ualet ducatum Romanu & sexa inta quin P momenta, duabus momenti tricesimis secundis minus. omanus cinaureus ille & pondere almbonitate eius similis Bononiensis, Lucensis,Mediolanensis ide,quod Venetus pondus sere habent, sed disserui mistura. etenim in eis inest secunda & tricesima argeti portio.atcp hic quoq; partes duas momenoti Oelauas & sexagesimas non annumero, ut putem argentum quod in duobus & sere dimidio momentis inest. Tum Daricus ualet duos coaronatos Francicos Sc septem auri eiusmodi Erancici momenta, & terstiam momenti partem. nam duo coronati Francici ac uero etiam Buragundici pondere superant Daricum, quod pendant Daricum 8c praeterea quatuor et uiginti momenti septuagesimas partes. sed in auro, quo signantur,inest decima sexta argenti portio.quae esticit momenta septem &quatuordecim momenti decimas sextas partes. uerum duas tertias in numero non ponimus, ut aestimemus etiam precium argeti,
320쪽
3os DE PREcIO VETERUM quod tale aurum Francicum in se continet. Postremo inricus ualet duos aureos Rhenanos & momenta triginta tria & dimidiu.nam duo aurei Rhenani pondus habent Darici, sex mometis minus. quoniam uero Rhenano inest quarta argenti portio, ea simul & pondus sex momentoru,quae desunt, assequuntur momenta triginta tria & dimidiu: si aestimauerimus etia,ut semper aestimari debet precium argeti, quod aurum Rhenanum in se cotinet. Ut autem haec expressiora dc illustriora fiant unam 8c alteram Daricorum summam exponam. Triami lalia Daricorum,quibus Cyrus,ut scribit Xenophon, donauit uatem Silanum ualent aureorum ungaricorum v Dccc XL. 8cm mcta LX. Venetoruuero, V DC ccc XXVIIJ. momenta NMπ.&quinquaginta duas momenti octauas&sexagesimas partes: at Romanoru v Dcccc π crimomenta XLim. & uiginti & octo momenti octauas Sc sexagesimas Partes: sed Francicorum vi cccxLViri. momenta sedecim & uigintiquatuor momenti septuagesimas partes: Rhenanorum autem vita DcLxX v. Verum decem millium Daricorum, quos idem Cyrus deis dit Clearcho, precium fuit Viamricorum Nixc ccc LN IX.& moa
que L vi momenti octavaedc sexagesimae partes: Romanorum rei X cccc LXXXV. & momenta LVI. atq; uiginti & duae momenti octauae& sexagesimae partes: Francicorum tarac LX. & momenta LIIII. at triginta tres momenti sexagesimae partes, & una septuagesimae tertia: Rhenanorum X xv DLXXxtil.& tertia aurei Rhenani pars. Sed ut mihi necesse non sit precium cuius pecuniarum summae omnibus istis aureis aestimare proportionem,quam habent ad Ungaricum, planius
explicabo:& id ipsum precium posthac Ungaricis tantum aestimabo.
hac enim proportione cognita quiso summam cuius pecuniae ali js aureis poterit exponere. Aureus Ungaricus pendit momenta sex &sexaginta,& in eo inest ocitaua & quadragesima argenti portio. id est
momentum unum aio tertia mometi pars. & octava tertiae particula: siue, quod idem est, momentum unum,ac decem Sc octo mometi octa
Dae N quadragesimae partes. sed Venetus pondere efficit momenta quinin 8c sexaginta,& duas momenti octauas Sc sexagesimas partes,
siue unam momenti quartam & tricesimam Partem. eiusdem uero cu ius Ungaricus, est temperaturae. Ungaricus igitur ualet Uenetum &tres ac triginta momenti quartas & tricesimas partes . ex quo sequitur ut septem & sexaginta aures Ungarici ualeant octo Sc sexaginta Venetos. Romanus autem aureus nec eiusdem ponderis est cuius Ungais ricus,nec temperamenti, sed idem pondus quod Uenetus habet,eanodem temperaturam non habet. Nam secundam & tricesimam argensti portionem in se continet. hoc est momenta duo & unam momenti
secundam & tricesimam partem, cum in Veneto sit octaua & quadra.