장음표시 사용
12쪽
IN PRIMUM DE ANIMA ARISTOTELIS.
IOANNE FAS Eo Lo ΡΑΤΑ VINO INTERPRETE. DRIMA PARTICULA.
X HONESTIS &honoratis scientiam esse erasti
Rocemium id propositaetractationis meta designat: ac quippe cum res maximo studio digna sit,cunctis hominibus gratulatur Ppteream auditore exacuit. Nam fe generatim difficultatem contemplationiss stantiarum, Stipeciatim ipsius quo animae manifestat. Omnem igitur scientiam inter honesta,&honorata collocauti cet non quamlibet cognitionem mentiam vocet: sed eam quae vera notitiam gignere valet.Ex hac enim ipsiuS scire participes facti sumus: ex opinione vero ipsius opinari. Superantur autem Sphantasiae S sensus ab ipsa scientia:quippe qui semper accidentiam nullam unquam percipiant inbstantiam. Scictiaitam cognitio erit, Quae veram notitiam parere potest. Honesta vero, S honorata siubiecto quidem conue niunt. Nam quicquid vere honoratum,honestum quo est:S omne quod honesitum honoratum: sed ratione offerunt.Honestum nano est,tanquam amadum,ac ex te eli gendum.Honoratum vero propter grauitatem tti excellentiam dicitur: cum ei illa ce dant quibus est honoratum.Iure igitur nos qui homines sumus,at ex ratione perfici mur ex honestis re honoratis esse existimamus contemplationem scientiae gignendae vim habentem.quippe quae praestantissima rationis perfectio si1t: α hanc quot caustam ab ea ex se expetencta:quae o vhi affuerit,praestantiam ei omnem largiatur.
MAGIS autem alteram altera Aut propter Gactam notitiam:aut quia melio rum maiorit admiratione dignorum sit.
Omnis nancn scientia honesta,&honorat aestiverum alia alia honestior, at hono existitiain quia certior sit:quemadmodum sese Geometria habet erga A onomia minorehendentem,qua in coelo apparent:quod quidem coelum exac a propter dias in Aeseritur notitia. Aut quia mesiorum sit, eadmodum econtrario sese habet Mirore cium in iis versatur,qum apparent, La intuentem illam facultatem,quae Geo lex est Caeterum hae quia mathematic*tractationes sunt,a propriis vincuntur 1cae
se ooe eum necns staticiam spectent,ncm Veris causis principia sortitae sint. Me Ρ - - stiis substantiales sormae. At detur has quo inter illas connumerari, quae
redirem illa Dcculta non est.Haec ainem ea potior,quia ne nobilioribus agat. Pr rati, ouidem igitur in eo quod aliquando est,quoa perpetuum: S qu magis ata ocum bimet,aut tanquam finiS,aut tanquam efficienS,aut tanquam forina, eo ciri me i, Cristis Et omnino quod DiiS OPinquius nobilitas quod ex sua si stantia ab
ζ-iu; recessit.Exactior autem incognitio qu* necessitatem reunci:quae deficere
'rion letumae rei quod cognosci debet conueniens existit.
DRo ΡΥΕκ ambo haec de anima historiam iure in primis collocemus.
Tum propter exactam notitiam:tum quia meliora,maiorim admiratione digna rea ctet.Naram propter propinquitatem aio conuenientiam ipsiuS animae erga seiptam: cum xime Lopinquum sit cognostenti quod cognosci debet:praebet dc evictam composiSimp.de Anima A
Pharasiae ac sensus OP cipiante Scietiς demisHonesta dehonorati ro. Honestucae
Formarum stativi MPerpetui Bec fis nobilitas Dei excellentia Cognitio ex aetior quae Notanda.
13쪽
torum cogi3monem .ine cnim compositorum ConsensuS qui a nobisipsi S Percipitur pei , spicuus se, certus est.Conaei sito vero illa ipsius animae in seipsam quae iccudum intes lecturnoris rationem absqr vlla perturbatione fit,dilucidior,atq; ceritor existat. Verum&ea in seipsam conuectione, tam scipiam sine corpore,ati adeo se a corporibus separabilem inuenerit,sim ipsius noscendar se proprie vim habere viderit: quia fecundum volutatoni Umat: atq; principatum ranil praestantissima obtineacis quom ceu a primis causis in haud besunctam admirabit . et enim raristomnino primam assero:sed ceu interpri ν' Hausae mas naturale Q uod sene ei accissit propter subingressum ad eas carebus naturalibus Hist Viae si fiere confiniam1 Historia vero scientis Ioco nunc accepta fuit.Nam ea nos scire dicimus
quae exac te cognoscimus SECUNDA PARTICUL
VID ETU R praeterea re ad ueritatem omnem cognitio ipsius magnopere lpe clare.praeteram autem ad naturam.Est enim liquam principium animalium.
Cum ex se nontia de anima: ut iam dictum sit: honesta ait honorata est: tum vero si 5c ad omnem veritatem eius cognitio magnopere spectat:hoc est ad cognitionem, quae rerum scientiam gignere valeat.Ueritatem nan hic haud ea interpretati tabemuS: quae ex fenirente aut opinante notitia proficiscitur: sed eam,quae sciam gignere valeat: quae Pin .ru pro substantiani sit. Ad qua non tum spectat cognitio de anima: sed Sadmoda quo si eua-i, 'o ia. At D ad eain quidem primo quae de iis agit quae fiunt quandoquidem ut in libris de Intelligibile particulis aialium ab Aristotele dictum fiuit neqam sine ipsius intellectus cognitione,ip RU ς S stim intelligibile cognoscere potes sumus. At ne psine comm5e ea quae nostri ipsius in Inredi tibi, tellcctus sit. Siquidem nobis quacuno ratione cognostibilia ipsa intelligibilia reddiatur. ii quV: Eode igitur modo nem sensibilia abso ipsivissentientis facultatis cognitione Pcipi queu Veram quando nequau flati possunt,ne ista quicte substantumlinil eae quae sensu per
Ronisaecvr cipiantur:iedrati arcs intellinas ille est,quiis stantiarum,dc naturalium rerum constellect ' quae templa clarum potestatem habet: huius quo p cognitio ad naturalium cognitionς, ἰλnqta , sta, eorum quae sciri queant,fatis super D pertinet. Dei e media inter vere intelligibilia,at s Asa rite e q ea quae naturaliter sunt: Scinter ea quae impatetibilia,atcp partibilia anima est:& contem
'di' sin platio de ea ad extremas philosophiae paneis pectare valet. Ad primam cpinprimiSphi ζων ro,h losophiam propter similitudinem animae culis,de quibus in ea agitur.Ex ii S nan qumtes.Nhlcaia1 in medio collocaraiunt,facilius ad maiora ascendere possumus. Ad naturale vero maxime pertinet,quia scientiae munus existit tari ex cauta ea cognoscere quae inde Aeduci RS munus. atq; effecta simi.Iure ita v praesertim autem ad naturam cticium fuit, mi cognitio qua a in x ς gni causis, in ea quae abiis effecta sunt,ducimur:ea cognitione conuenientior, at s Praestanx-φP'RΠ0x quaecontrario ab effieistis rebus ad cautas ipsas agimur.Exanimav ' reS ipi naturales,ceu ex principio pendent. maXime nantv propria inter naturalia, at alia sunt. quorum tang principium alam esse inquit. Particulam illam tam advidit, rma, seideibi si te re intelligibilis atq: impartibilis sabstantia reuera principiam est. Anima vero cu decide Uera rit a substatia illa vere impartibili: Sc ab eo quom quod vere principia dicatur,sup mur V mεως Formale enim principium impartibile est Omnis narer norma terminus & Cuius CR i existit.Persectio enim est,& illud unde motas principium fit.Intellectus nan qu ammo mouet, istit. Videtur autem dixi non quia incertus sit,sed tanqua id effer , quoa omnium concessia habetur. manr 1Α ΡΑRTICU A' - c. ian
IN UIRIMUS autem eonteplarifc cognostere natura ipsius,&rubitati r
cό L1, I, MAEnifestius ex his propositum nobis iuum philosophus indicat: qui id agit, ut amb&cogniti 1s malam substantiam quae v pei Ioipfi animae insunt aliisv Per hanc, OntemPletur,at s gn nc ti cognoscat. Contemplatio vero significat relationem eam quae eX ipsa Perspicuitate,atque ex iis
14쪽
LIRER PRIMUS, Dees iis sensui apparent ad veritatem de anima spectat. Cognitio autem Comprehesio nem illam scientiam patientem,quae secundiam rationem acquiratur.Nomen vero illud natura ne in genus milia Ignificare vadet me enim 1lauti eo Vocabulo conmeia et Nasu ν si irieci: Quia istem quod substantia clicat,iba possitum est: sect per natura quicqvrct ipsius ani ficatio &iulanam ad ea quα naturaliterint vergit.minuitur: ubstantia vero quod cum intelligibili bus cognatum, atq; separabile manisestat.
DEI IN DE quaecunq; euenere circa ipsam ex quibus alia quidem, propria: pas siones animae esse uidentiar: alia uero communia,ec animalibus per illata inesse.
uuae scientiae Parta xvim habeti stantiae notitia notitiam accidensi praecessit: nosmscientiam adi sti volumus: iure inquirimus prius cognoscere substat iam,dcinde quae scanu; euenerexeriam quoniam ex nobis notioribus disciplinae tradedae ratio existit: αad ea quae naturae priora sunt,progredimur necessario in sua hac doctrina ex accidenti hus ad ipsam substantiam peruePit .PaSsiones autem intelligit non ea quae quacunxvra Ilione ipsi animae in sint.Neq; enim de permanentes eius intelligibiles actiones comprehedit.Sta qua cum ei ita insunt,ut ipsa aliquid patiaturiCuiusmodi impetus illes corpus est: α omnino vita ea,quae tinta appulsum quendam consistit. Nan in necessu quodaipsius immasEpia illa posita est. Ido passio dicitur. Quandoquidem permanens illa actio eadem cum ipsius animae substantia estmora autem accidens existit.Ex accidetibus autem,quaere passiones dictae sunt,alia sunt Propria animae,ut contemplariS eius cogn3 h ohoiatio quae nem sensu Me Phantasia eiu omnino corpore utitur. Quaecimi vero sentie di aut coctitatione informadi vim habet.& quae his quom utitur,agens est commo,qu*cois cit aliis quom atalibus.Nech ipsis solis adest aialibus quae reuera posita sunt: tea ipsitus quot aiae in Nant ut dicetur,aut initium sumit ab ipsa,aut in aPsiam desinat.
PENITUS autem,&omnino est in difficillimis accipere aliquam fidem de ea Nanq; cum communis sit quaestio,ic multis alus. Dico sane eius,cuod circa substatiam de ipsius quid est:forsan alicui uideri possit,una quaeda esse methodus de omnibus de quibus uolumus cognostere substantiam.quemadmodum N propriorusecundu accidens demonstrationem. Me investigandu esset methodum hanc.
cLVINTA PARTICULA.SΙFr autemno est una,& Commianis quaedam methoduScirca ipsum quideli, adhue difficilius fit id tria Me oportebit enim inuenire circa Unumquodi, quis modus.Sin autem manifestum sit,utrum demostratio est ut diuisio,aut ec aliqua alia methodus. Praeterea multas dubitationes habere posset errata,ex quibus naCporteat inuestigare. sx POSITI . Cum contemplationem de anima ex iis quae dicta sunt eligendam,at expetenda de monstrariccum in illud praedixerit quod in primis eius substantiam cognoscere inusi Ramusmin eorum anim Spra Parans,qui rerum studiosissim*ramo meratim clini cultatem methodi,quae substantiarum cognoscendarum facultatemhahet nobis in rΠω moriam prouocatinem enim verum Una,m plures tiacile est cognoscere. anancuvi eri Posset. Quandoquidem S ipsa substantia quae inuestigatur,com asta una qumdam in omnibus esse victetur.&ita rei quo u societas adest. Praesertim cu una quom de tur methodus in simplicibus quide proprietatibus intelligentia illa quae ex notione in telligit:qua terminos cognoscimus In iis autem quae expiarib constant, quae ex genere redimerentia. At re plureS videri possient propter generiam,at 'disserenuarii diuersitatem S fiormarum quo .Siue autem una, e plures fiant,si1ue,quod veru est, fie una,
Plures haud in prompta eius comprehensio est Quandoquidem dc omnis quo ha Simpli ae Anima. A i i
15쪽
partabilis. Genus aedis, ferentia quo
DE ANIMAbitus scientia; a1 praestans diffscilis est Natural indaget apta, longassa exercitatione,5 vita secundum rationem peracta at w ab Omrii vitio remoria:ssi omnino debeamus recte eius
quod propositium in tubst tias pUlchre consequi mera haec quaestio haud pro pria est cotemplationis de anima:sed comunis inquit,vincurri aliis permultis: in qui has ipsum quid est inuestigamus ommunis nano homi Omnium quae ad definitio nem 1 pectat. Deinde quia unam.fere non sine excus Onepotuat: quemadmoda enim v na est 1 cientia eorum quae Lecundum sic insunt:quaeipsia est clemonstrativa: itamuria et Q est,quae ipsum quod quid cratesse definit:quoniam Δ resolutiua una 6 diuisssiua una .inuestigandum inquit .methodum hanc:ita scalicet,videfiniendi habitum possidere queamus. At quando S multae quot quodammodo sum:quodαnobis signis, cauit cum di xit.Oportebit inuenire circa unumquodiu quia modus. Opus nan est in unoquo* ssingillatim conamuni uti methodo: quoniam i tur 13 quam, &multae fiunt. difficilius fit id tractare da utem est ut propriam uni cuiuis inueniatnus substantia. Illud vero,quod postea infern .sinainem manifestum sit,utLum demonstratio,& quae sequuntur,interpretatio mihi esse videtur eius quod antea dictum sumetus inqua, oportebit enim inuenire circa uni uod quis modus. Quippe cum S iis id quo P accidat, qui unam quamcunt ipsius quid istentur methogum. Accidit enim &his,ut inuinigent ex quibuitiam principiis propria uniuscuius p assignanda sit definitio.
ALIA enim aliorum principia,quemadmodum numerorum,dc planorum.
Et alia quoq; rerum naturalium principia sunt, in aliis omnibus eode modo. Profpria vero quae domonstrantur secunctum accidens dicantur: licet substant 1alia sint. momne quod demonstratur,tans aliud de alio dicitur.Et propter hanc causam accidens, ir cum alio cactens nominat .Proprium autem dicitur, qu niam quod multorum comune est,singillatim ex demonstratione cognosci debet.Hac igitur ratione primo generatim quam dissicile sit definientem consequi habitum,nobis in memoriam reduxItude inde S propriam atm priuatam obscuritatem n ipsa animae substantiam uestigada ad mouit: simul φ dc quaestiones proponit de quibus inquisiturus est,ex his.
PRIMO autem fortiri necessarium distinguere, in quonam ex generibus, ecquid est.Dico autem utrum hoc aliquidsc subitantia,aut quale,aut quantum,aut
de aliquod aliud ex diuisis generibus.
Quandoquidem in orationibus definiendi vim habentibus genus esse solet, quod ante omnia accipitur: 5 deinde differetia:quoniam forma impar tibilis est, impartibilitercu comprehenait quod circuns pium,at vilessignatum est definitio diuidens,atq; colligens si1ngillatam illud primo eius iniscat quod circunscriptum atq; inde quod designa tum: quibus alterum quidem in ipso quid est,alterum vero in Nio quale quid est,cos scitur,at; dicitur. Quapropter Sipse cum dixerit,m quonam ex generibus necessariueti distinguere,addidit Δ quid est explanans quid illud in genere est significet:qIni X ta quod quid est: quemadmodum in differentiis,iuxta quod tala.Dubium autem est de anima,vir metus genus substantia,a qu ale,aut quantum sit. Unde de e tribus hiSLCneribus speciatim mentio tacta fuit:tan ea sint quae in iis opinionibus circun&ra aquae di anima recitatur.Adiectum autem dc illud a philotimo init aut& aliquod diuisis generibus,quia euenire potest ut Sadali quo*ia genus ab ah Rudus
catur. At Pythagoraei quidem una cum Platone si statiam eam esse assierat . in Sutem OrPorum harmoniam ipsam dixerunt qui talem mixtionem in q,itatae collocarui. XC CrateS vero qui ipsem numerum esse voluit in quantitate pCsiue Videtur
PRAETEREA uero,veru ex iis,quae in potestate sunt,aut pctiuSa stuS quia
dam,dissert enim non parum. Forma
16쪽
L I B E R P R I Μ U S 1 II Forma quidem ea est,qua Pramus,&Purus est actus. f Orma Umqtae actus,at pers Forma lexistat. ln potestate autem nori Ioliam materia constituta est: qu PPQq M, cuna Im In pectis sicleo secta secundum 1essit,quia recipiendarunt formarum vim habeat, Perficiatur: Leci Geta ne ict quod λrma affectum est:compositam cs in primis propter Locietatem, quam eum materia habet. Immo Vero α Omne corpus,licet sine materia sit, quippe cum fecundum Leipsum et a sciPso vivat, sed ala unde id accipiat,nel enim quatenus cor=oas vivit. Anima vero si1 ret Ucritatem quaeramus,media inter mrmas,atque ea, qua Tor Ara infeest misa ecta sunt est:quippe quae totas uiipsius totius cum horum unoque coniun&Os mediae nemindicat enset autem Aristoteles,quia seipsa vivat, atquzemita. r, S i Πquam Ata in Ahiae principitam mouendorum cor Ortam vim habens sit,non in id quod terina natur, ita in sentesia quo id quoa terminat,vergere.quapropter di sic quodam pacto dixit, aut potius at has quan Orgat-doquidem non piare,neque simpliciter.Siquidem Sc anima rationiS Pam psy intelle Nadsiciis Eius cujus ipsa particeps est potestate, ac materialis dic; tur. Propter eandem caulam, de particula illa quidam adiecta fuit:quonia haud determinate, dc simpliciter est aetas, set si in Ediendo. Vnde neque semper iuxta perfectum manet actum, sed interctum hosti α iuxta imperfectiorem eum qui secundum habitum. In potestate autem est, re quod forma affectum posivit,quod actu quidem est,non tamen actus:is nan forma est. Iur irem ei quoci in potestate non id quod actu sed ipsum Opposuit actum. Nam acta Illae qstodiserae existit,quoa forma affectam est.Forma vero haud in ipso est actu,sed ipI et actus est. quod non parum differt. Is nanque est secundum seipsum substantia ut in septimo eius Rc stationis quae post naturalia dicitur,didicimus.quod vero actu est, iuxta altera si se stantia eXistit.. aetas quid primus,ac causa a autem sectandum, de quod ex causa
INVESTIGANDUM praeterea re an partibilis,aut impartibilis.
Partibilis auidem simpliciter corporea omnis substantia est: quia alix alibi partes col Pa hibilles, ae locatae suntdmp tibilis autem quae pu3 e intelligibalis: quae ct multini pro ditatis
habet.&quae media quo Pinter utranque est, inqua&anima astat. lndicat aute eius
ingressum in id quod partibile,& comprehensio erus quod c Mosci Potest, quae non ae aram sine distantia fiu&ex aliis in alia transitus: redecursus qui singillatam in iis, quae inuem
ganmr Q.Caeterum eius quod imparii bile est partic Sssit , alluci manire at Scco asam initionis iuxta id,quod cognosci inrefatus fit. niunctio nanque illa v rivique imo rari tibilis est.&gresus issem mutatione semper iuxta terminOS: α collectio quoque, oua post singularium decursum in unum venit, inem aeclarat . Aristoteles autem, ut Aia ubi ab λrmam,itare apud id quod impartibile, potias animam collocat. Eam quidemen ceu non partibilis.Ict autem huiusmodi,ut non solum a parabilibus,sed cic alii hctantia ea quae circa corpora dispersa est,seiuncta sit rationis particeps anima.
ΕΥ utrum eiusdem species omnis anima Rut non.
Idouo ue inuestigandum Proponitur, utrum eiusdem speciei inter se omnes ani mae sint vegetanua sicilicet,sierissitiua rimalis.Erusinem autem speciei ea profecto siunt, μQuae iuxtaudiam postremam aliquam determinantur formam, OUM cnim tu ta al0 sitis,in is Quid communius eiusdem dicuntur generiS Onatatem eiusdem speciei. nuestiga eis xene autem quod nunc propositum est,clignum iudicatur,propter eos, qui ctiuersitatem incompotitis ex materia,nori autem forma adducunt. Quemadmodum intibus in
Quiunt soni ex propinqui hastaraminibus diuersi redduntur ab eis, qui longius di. Ranucum tamen unus sit qui inflat spiritus. Verum neque secundum am neque secunctum substanuam huiusmodi differentiam esse dicemus.Ouemadmodum enim quod prolixius quodque breuiuSin hominibus est, nullam facit secundum formam
17쪽
DE ANIMA mutationem: ita neque quod grauius , quodque acutius tibiarum sonum iuxta Me, mana mutat. Quoniam omi1isi Istantia cum et siuum esse et quod huiu1modi sit ex aliquam mastarat ex ea re diuersitatem uam quo ab alii S differat,recipere debet. Di DiuersiRS i uersiitas nan quae in instrumentis atw mairmis cernitur,aut ex diuersiis Oritur formis, aut ex diuersis rationibus,quae in una reperiantur serma.Accidit autem ei, quiduinem Maris speciei animas ponit, ut &diueris potestates in una anima tanquam eiusdem speciei ponantur.Ita ut in nobis absque ullo discrimine sint,vegetatiua,s fitiua, racionalis,&aliae quaecunq:.Nequail autem fidissimilium sint formarum,quaedauersorum animalium istum,ut equisiensitiva in ea quae hominis,altora enim ranonis expers, altera autem rationis particeps: iam Cc in homine plures erunt di Ssimilia formarum restates.ut quae sentiendi exempli gratia &quae pinandi vim habeti nes enim hominis existant: dc hominis speciem iuxta postremam unam krmam designant. Verum diuersis rationi huc nanque multae sunt iuxta unamquan formam rationes.
SIN autem non eiussiem species,utrum specie disserunt,aut genere.
Licet enim omnes animae,&vitae quoque quaedam sintrattamen iuxta id quod prius, ac posterius inter se differunt: ita ut nem sub uno genere constituendae sint. Talia nanin Aretune d a sunt qua Cmnino simul existun Posteriora vero cum prioribus, ut quae ab uno, Sad
NTIS analo unum coniunctionem habentiga dicuntur
NUNC quidem enim dicentes, cinuestigantes de anima de humana sola uita
dentur considerare. In Timaeum orationem nunc dirigere vigetur,qui in naturali suo sermone de hom0rie,atque huius animis mentione facta finem fecit:tanquam de ipse ad reliquorum anismaniimn animas Plantarum quoque contemplationem tu perducere debuerit. xkeucae Ti Sut, 'ma dico Τinamum Proprium Germonem de animis, quae in aliis reperiunturmatus. dimisisse:cum censeret eX exemplo secundae,atqr tertiae partis illius animae, quae inlio miner eritur,ta eas quae in aliis animantibuS furit,1 Spercipere Posse. OCTAVA PARTICULA.C AVE N DUM autem est, nos aliqua ratione lateat, utriam una ratio eius cst,quemadmodum animalis,aut iuxta unumquodque diuersa. ut equi, canis,ho minis, i.
Siquidem enim elusidem speciei omneS fiant, una quo erit cunctarum ratio quem admodum de hominis, ut ipsis dixit animalis.Sin autem diSsimilium firmara existur, iuxta unamquan formam diuersa assignabitur rano.
Dei coelestis animalis mcens.Quoniam autem S de unoquoque eorum quae dissimilium formarum fiunt generis dicitur ratio,discrimen subiungens rationis ipsius species, erga rauonem generis inserti
ANIMAL autem uniuertae,aut nihil est,aut posterius. his, ni Senim vi a species substan perfectam indicat permanentiam, Ecquae se
eer. Cundum seipsam Perficiatur: licet materialis sita uippe cum haud perficiatur a materia, aut a Composito: dipsius quidem compossita constituat,materiam Ap perficiat,inactum C m ipsius naturam quae recipiendi vim habet,adducens.Ipsum vero genuS, quod tariquRm sine formis ex sesi sistat nihil est.Semper enim cum aliqua sprete existere debet, aut Clesti aut hominis aut equi aut aliqua alia. Aut posterius Nagenus quod in Vnasi
quat si Se est,post speciem existitiquandoquidem ipsa quidem specieS Partabilitet
18쪽
LIBER PRIMUS IIII est totum.Genus vero iuxta Parciccitarem quandam rationem eorum quae in Oecie continentur,illa complestitur QuaPropter quatenus quidem per se subsistens nihil est. Oatenus vero particulariSQ aedam ratio quae in specie connetur posterius specie est.
EODEM praeterea modo si aliquid commune aliud dicatur.
Non solum siquid aliud tanquam genus dicatur,ut planta sed adhuc magis etiamsi quid tanquam in prioribuS,α posterioribus commune sit. Nem enim aliquid pure in
his commune daturata quodcunq; cum aliqua mutatione dicas. NONA PARTICULA
p αAEΤEREA uero si non multae sunt animae,sed particulae:utram oporteat antea inquirere totam animam,aut particulas.Difficile au emo ex his determinate quamam diuersis sint inter se.
Ex OSITIO. Si non multae sunt animae,inquit,hoc est,si non secundum speciem inter se differat: quae in diuersis atque uno reperiuntur homine: sed particulae istant: quae diuersita tem verum non secundum sipeciem obtineant: cum unius sint particulae: ita secandu mi rationes differant:vt ignis leuitas ait illustrandi facultas. Oct in uno quidem anima li fue hominesve aliquo alio verum iniquo una uniuscuiusque anima sit. Sive igitur parriculae,siue potestates,quae in unoquoque multae existunt Witae, ilicendae sint: eius dem tam speciei atratione differentes,fatendum est. Illas vero quae in anImalibus di uertaram formarum videntur:& in specie quoque variandae. Quo eorum secundum speciem diuersitas ab animis in primis oriatur: atque deueniat. In quibus itaque particulae fiunt multae:proponit inuestigare virum totum antea, an particulae contemPlandae sint quaenam ex particulis reuera inter se diueris sint.&quae non.vi qum produceris, di vin1 habet diuerta ab ea quae assetere Walat.Nutriens autem, de augeriS, &Rerieraris plures non sum sed hae omnes in una coeunt.Uifficilis de his determinatio est.Quo niam si veritatem sequi velimus sua ex substantia,& una anima est, ct multae: S securi dum seipsam,Sc iuxta quamcunque vitam. anque unaquae Ruria, α multiplex res perit PS quadam ratione patetibilis, atque impartibilis. Quod propteream cautam ei eveni uia in medio collocata est.Hac o ratione fit et neque quod pure,atque yncere ictemper seipsam totam habeaturaeque diuersitatem diuulsam, aut Omnino partibilem. Difficilis itaque est, non sine magno laborecti iudicari potest has ob causas configeratio ea quae inter media,atm opposita constituta est:propter contactionem sicilicet quam cum iis retinet:quae extremis in locis sita sunt.
DECIMA PARTICULA.ET utriam particulas oporteat primo inuestigare: aut opera earum.Ut ipsum in
telligere,aut ipsum intellectum. N imam sentire, aut quod sentiendi uim habet. Eodemq; modoSin aliis. Sin autem opera prius,rursum aliquis dubitare posset,
siue oc opposita horum antea inuestiganda sint,ut sensibile ante id quod sentiendi uim habeti& 1ntelligibile ante id quod intelligere potest
Scientiae ea farie propria ratio est quae ex ipsa si stantia actionum nostendam vana adipiscitum .Respectis e nostro ea manifestioreYisticquae contrario mcdO pr re citurat nem actiones cum ad ala quid referantur proptet respectrum , aut tanquam ad ideo osciturna ut quod expetitur: aut quod nutrit cognostere possemus, sine eorum Cognitione ad quae reserantur.Quae opposita dicuntur secundum Oppositionem eoru quae Maliquid dicuntur.ceu recursus ac reflexio quaedam sit eorum mutua,inter in
P a rea. Misi perspicua haec quae de oppositis habetur cognitio cognitione illa est,
Opposita difficita Propria scietiae ratio qe Nobis manifestior quae e
19쪽
DE A N I M Aquae de actionibus confestim tracti posset. Ouandoquidem&sensui magis exposita sunt ipsis opposita queadmodum ipsetum sensi1baltare quod inter haec a Petibile l&quatenus ipsium quom intelligibile interea,quae sentiri possunt,conninerindum est. Quo ve rono in Ellectus 1eiunctum est,ex ipso intellectu melius percipiemus.
VID ETUR autem non solum ipsum quid est cognoscere utile esse ad conside
randas causas eorum quae euenerunt substantiis, quemadmodum in mathemati
cis,quid ipsum rectum,dc quid ipsum obliquum. aut quid linea,& planum,ad per
spiciendam quot rectis trianguli anguli sunt aequales. Atta econtrario accidentia conserunt magnam partem ad cognoscendum ipsum quod quid est. Ubi enim habuerimus tradere iuxta imaginationem de accidentibus, aut omnibus at plurimis,tunc di de Iubstantia habebimus aliquid dicere quampulcherrime.
Posteaquam quaestiones proposuit:S huius contemplationis disiicultatem explicasuit:quod inde consequens erat,aga tuac rationes odOS quibus copiosii eme possi1muS, FGπmun tradit de primo ad totius definitionis inuentionem.Scientiae nanque manus est, ex ipio quid est,hoc est,ex ne finitione quaeipium esse declarat,quae ex substantiis euenerat, C teplatio considerare. uoniam contemplatio ex causa procedit.Accidentium autem caula ipsa , d 'ii't- existit Lubstantia.Substantiam autem nunc communius omnem Brmam interpretari mentis, debemus Licet sub quocunt reperiatur genere. Rectumata M tragonum accepta fueb bstR .nic re,quibus quae contingant ex eorum Jefinitione cognoscimus Definitio enim quae pro βψ Rςςiph esse ipsorum inclicat nos periscile praeparacvita quae pre se huiuimaei r msunt, cognoscamus Scientiae ita munus id est.quoniam re ipsa res in causa ene ostenditur eorum .quae sibi insunt.Uerum cum ipsa res interdum haud ex seipsia nota sit, ecumo ex iis.quae ei per sie euenerunt: quae S a siensius ab imaginavone comprehedi possunt: com scit .In mathematicis quidem igitur,nodi est ipsum quon quid erat e e cuiui suu LS quanta quaedam aut qualia sunt quae definiuntur:quae& a sensu S ab imaginatione comprehcncti possunt .Quaecuri vero substantiae sunt:quarum contemplanda rum ratio atq; intellectus vim habe Chaud ex se iis manifestae sunt: qui secundum 1en sum vivunt. Sed ex iis quae ipsis accinerunt ad ipsas relatio fit. Qui fane modus in a manecessarius est.
OMNIS nanque dentonstrationis principium istam quid est.Quare ex qui
buscunque definitionibus non licet accidentia cognoscere:at neque Coniectura as
seqtii. de ipsis facile est patet quod dialactice dictae sunt:ati inanes omnes.
Suhstitiis co . Coniunctio cautam inferens addita est: quae indicat quemadmodum &propter hanc. GP ri cautam maximo studio digna est contempriciosiubstantIae:quia&demostrationis Prin Σrcipi in s e contineat.Demonstrationant est,quae ex iplo quid est,accidentia r Oci
accria par M- - - 1 - - Q- - , -- M sit hctam iam recursus fit. Dicit itam Quemad m,n5critrae. Naturaliter Jogice. . apua A fissisimenta Dialectices vocabulo quo Aristoteles viasi
modum aliquiil in primis de Lubstantia dicendum est.quo ipsum quid est nobis demonstrationis principium sit Propter quae tanq corollarium infert: quo distinguantur aetinIxiones quae recte traditae sint ab iis quae ceu descriptiones existant .at criptae sint .Ex finitionibus eram quae res naturam complectuntur,tum m helitus,tum isturius sequitur accidentium cognitio.Sin autem non sequitur dialecti ζακὲ m. inaneShabedae. pro eo ud est logice,& nonaturaliter. Solitus Datim Aristoteles eli nuic Parrictatae naturaliter distinacito opponere particula illa logice Quae id. a apparet,at i Opinione posita est significat: n5 aut qd ex natura ato esse ipsius'acceptu sit,anodς vcrareru cognitioetata de ea quae in opinione posita sit dialecticeS vocaDulu adducit.
20쪽
LIBER PRIMUS UInane veto dixit, insignificcire volens s. uod a Datura,rerit in proseinditate absit. DUODECIMA PARTICULA.DUBITATIONE FI praetereati bente passiones animae,Utrum sint omnes communes habentis:aut cit aliquid Oc ipsius animae proprium. Idnant inuen1re quidem necessarium,non tamen lacile. Videtur enim ex plurimis nihil sine corpore pati,neq; lacere t irasci aiadere cupere,omnino sentire.
Fassiones quidem animM,Vt Santed diximus,non simpliciter appellat omnem eius up ssiors actione.leda diu Squae Patitur at D th in IecuSate1pia quali recedens, progreditur.Ne 'R 'enim S permanenteS us actioneS: qu non recedunt a lubstantia: ieci in idem cum ea veniunt passionCS dicit.Ucrum censet exhiS,tanRex manifestis inarumae Iub aliam nos este adducendos:&ad CZSactione Squae cum anima: Ha stantia conuenitit: quae non Lec 1s sunt occultat atq; ipsa anim*sit substacia Quapropter neco facile est, ut vite Vnde,quoadixit has inuenire . ex quibus soliS, quid ipta a corporibus separabile habeat, colligere. possemus. laetin cnina tarisi manifeste ponere omnem animam esse iubstantiam: qm bile hea tectita omnis vita est lubstantia Silla Praesertim postrema:quippe quae contraria fusti crequeat ut uoluptarem, doloren cupiditatem,Gaium,S Q ae mouere, at S cohiber C Cordi af. aderit
pora colligere vcPOSsiacat animantia conuenienter gererminare. re vera magis mnis vita
alia omnia corpora runt Iubstantia: Quo autem secundo loco vivens est: id primo Ipsia est vita:ex qua S illud viventibus adest propter quod vere vitilatant.Primo ita 5 magis proprie Liabstantia ipsa est vita.Inuestigat praeterea utrunm sit ulla anima , quae Omnino a corporibuS separari Possit.Nam quod multae inseparabiles sint, tana peripi
cuum ponitur quandoquidem ne v earum actiones a corporibus separari potie viderit .Pronuntiatum autem illud veri Ssimum,at 1 apertissimum est: φ scilicet in si stan AMoma vestiis pares,at conueniente S sine actioneSNiuaceSnan. sunt, T quM Vivat racios Clitori, e citnales alit eorum quae visitur ratione. Quare cic arabassaSIubstantia separab: Ies quoq; stibassii, e omnino actiones habebit. Sensim vero P CS,5 imaginationes, ct perturbationes quae actio a. Vna cum his insiti rutata scilicet audacia cupiditaS,Odium haud abso corporibus reperiri possunt. u. propter nec anima, αh- Patitur,atq; agit omnino separabilis esse poterit ei um quando multae fiant illiuS animae quae ira eparabilis existit iuxta onmes tatem diuersitates:quae quidem eXtremα inseparabit CS,ab omnibus conceduntur quippe quae instrumentarii corporis aci sint: secudum quosv iuaciter moueri potest. Qui vero actus eam habent vim,Vt instruanenium mouecti qua S nautae Proportione responderit: qim de praestantiori quodammodo illud obtinent,ut in eparabiles sintiquippe cui excellendo eam habent vim vica qu*mouentur,moueant: omnino propteractio nem illam erga corpora a corporibuS iPsis inseParabiles existunt:cum tamen possint de alias Quo in actiones separabileS habere. madmodum di nauis rector eas exempliceatia habet videambulare POS sit. Alio autem modo inseparabiles sunt agentes. nostri Scit practi egintestinus scientiae: ia in minori sua Propositione a sensu atq; imaginatione seiungi 2,
nequeunt propter hanc causiam di coet ne Sctaeo quod ipsaS retinet, istunt.Quod & naeuiates autem ad maiorem pertinet,nihil hoc indigent .Eodem aute modo sese habent, &cunu, ea conte aritur,quae naturalΙter sunt. Vae vero intelligibilia traetant nihil hoeututatur.Ouaecumo vero non sine quadam Cminentia agentes,intelligibilium contemplationem exercent,haud abs s imaginatione sunt: quippe cum ipsa imaginatio consse queris sit non autem simul agat quemadmodum Vmbra inlumine corpus cosequitur. Quodnῆpe euenit propter Progressiam illum rationiS,quae eXtritisecus tenctendo ima nationem mouet.Hoc ita Pacto Sc haec quom inseparabilis est:cum omnino imagi nationem habeat consequentemquoniam quae primariens est,ati in Gui substanam actionem contrahit omnino est si arabiliS:ne 'quocuncs moueatur modo una cum
quopiam corporeae aut appetitionis,aut cognitionis motu movetur.