장음표시 사용
21쪽
Dubitatio. Rela sum. Dubitatio. Respissum Fieri qctsi posis,gina fiuc
Cum apsium sentire innil commune quoddam admouerin&patietes appetitiones ira sci,scilicet S audere, desiderare sub ipsum sentire adduXeri quonia passiones hae aut sunt siensas,aut non ine sensu:α cum ex ala a parte Obiecerit ipsum intelligere: prosecto in ipso intelligere omnes vitas comprehensas voluit,quae sensium superant: hoc est ima Linationem, actioncm omnem quae cum ratione fiat. Quibus ambabus comune est ut intus incipiat: re a seipsis euitentur:& propter hanc causam ei quod maXime propria ipsius animae similes sunt.
S IN autem est ea id imagiriatio quaedam aut non sine imaginatione,non con tingeret ne v id sine corpore esse.
Recte cum condicione locutus est. quoniam ne v omnis imaginatio est intellectus. ne enim ea quae animalium ratione carentium. Quare dc illa particula quaeda ipsi imaginationi adiuncta fia it. Ne p simpliciter intellestias est imaginatio: sed tota id,intellectus qui pati,at s emno potest.Attiem omne intelligere in ea actione quaerationis particops est non sine imaginatione existit.Sed quatenus non pura est actio,necv in seipsa permas nens.sed tunc id accidit,cam amma extransecas progrediens a seipsa recedit,& a substantia partibiliter disiiungetur.Id quodppassio quadam ratione est.Propter haci causam dabitationem esse dicit non de actionibus,sed de passionibus animae. quas hoc in loco non sine corpore esse ponit in tertio vero libro praeterea declarat. At quamnam ob cata fam omnino dubitatione habere inquit si de passionibus sermo habetur Videtur naiam perspictae Omnis passio ex eo fieri impetu,qui ad corpus tendit. Naquid quoniam actio nem illam rationis participem,quae haud corpore indigeat,licet imaginatio cosequatur: dubitare tamen aliquis posseunum Oportet Se cum corpore communem ducere. Quoanan v separabile existit aniseste habet.Uerum utrum id ita possideat, ut ipse exactiUS loquens indicat dubium est. uoniam haud omnino sine corpore est..uod tamen node mortali omnino intelligendum. Sentiendinant vim habet alit cogatatione concipiecit,& illud quot diuinam animae nostrae vehiculum.
SIa v IDEM aintur est aliqua,animae amonum,aut passionum propria Con tingeret ipsam separati.Sin autem nulla est propria eius non esset separabilis.
Reetissime ex actionibus sese in substanuam reducitiquemadmodum enim ex vicia cibus viventem sicimus Zc ex rationabilibuS rationabilem,ita ex separabilibus quom separabilem. Quan quidem & quod conuertit necessarium est,rationale scilicet substantiam rati ales habere actiones & separabilem separabiles.Antea vero adducta dubita tione de passionibus,an omnes communeS sint Sciam eo quod hab nunc iam uniuersaliter determinans,non ex solis passionibus,sed Sc ab ipsis actionibus quod animae separabile est,cognoscendum censi Cum sane sciat Passiones quadam ratione esse inseparabiles:actiones vero eius stabiles,esse separabiles.At quada rationemquit, tanu cernet testula quae in naris profando existit,cum tamen apta sit, vi cematur Quoniam, spondebo, orte Qrtuna euenit ut antea corrupta sit,si cerni potuerit.Necv enim quicquid ambulandi potestatem habet,ambulabiclicet actambulanctum aptum,at v natum si Ne via duod sua ex substantia huiusmodi est:& ia aliquo huiusinodi pacto agere censiemuS: sed aptum,natum p esse,nobis iam sufficit.Nam de oculus qui proprias ha actiones, attamen a toto corpore secundum substantiam inseparabilis est.Nem enim idem esie di eam quod proprium, quod inseparabile est.Propriam nantu eius ipsium int rida zRmen abscv tot Quandoquidem erat quo proprium oculi simul cum toto Gubernator Vero diuerso mo se habere videtur : nam cu inseparabiles a naui habeatam est atramen ipse secundum substantiam separabilis est.Q uatenus nancv homo separabilis est: inPPequi alias quo habeat actiones separabiles. Hominis enim int,&quae
gubernandi Vim habent: sed ex coplexione quadam custo fiunt. Nihil autem prohibet
22쪽
LIBER PRIMUS Vsquon separabile est:eX aliqua aliquando actione cum eo conIrecti,a quo separatum est.
SED quemadmodum recto, atenus rectum,multa contingunt , ut ta re ineam sphaeram in ptata stoenon tamen tangeret id separatum ipsum rectum. se parabile erum,siquidem semper cum Corpore liquo est
Ouemadmodiam enim a nomeri,album,ambiguum est, dum aliquando albedine, uti ando quod albedine insectum indicat. ita Sc ita nomen rectum: quod re ipsam fiagnigeat re itudinem:& qtaod securiatam eam formatum est: vi corpus quod oti dirigendi ootestatem habet Quanctoquidem inseparabilis a corporibus ipsa est rectitudo. Ipsum aci, re stum qu Oct tangit aeneam sphaeram,quatenus rectum,corpus est quod rectitudine fi muratum fuit. Quandoquidem Sc sphina quo aenea est Namp re ipsum sepa ratam nanu tangit id.Et illunid biecism ipsum significat.Rectam nune pro ipsa forma at in rectiti me accipitu ult aut ex his Aristoteles eius passiones cosiderare, quoa terminatum atq; λrma honestatum sit.quae quidem passiones definitionem sequaturaverano definitione eius quod definitur .m dc ambulatio vita se tur,veru huius aiatis. UsCIΜAQ UARTA PARTICULA.V1 D E N 'TUR ditatem dc animae passiones omnes esse cum corpore,ira,clementia timor,imisericordia Audacia .praeterea laetitia. ec ipsum amare, ec odisse. Simul enim cum his patitur aliquid imiam Corpus. Indicat aute id ,quod aliquando qui dema uincinentibus,ta perspicuis perturbationibus euenietibus, nihil incitamur, aut timemuS.aliquando autem ec a paruiS,ati obscuris movemur. Quado concupiicit corpus,& ita sese habeat,quemadmodum cum irascatur. Praeterea id magis ni esitam,nam nullo formidoloso eueniente in passioni hos aliqui collocantur, eius qui timet.
Cum opera hoc est animae actiones amiserit: de solis naceius loquitur passionibus. Quae quidem oes ei ex illo impeta in corpus euenimini propter hanc causam Pasti =ries dicatur: at in inseparabiles quada ratione a corpore existunt. Sed aliae quide erus itae Xistut vi consequatur:aliae vero ita,ut ipsum quoqr corptas simul agat. At hae a uociter fiunt tu iuxta vitam eam quae utitur,at mouet instrumenturhoc ipsitam variescor Putatamitaxta vitam eam,quaeransi instrumentum,ill ess citatin effingit.Pastio nes ita in eas.quae corporis sitarit,ianu eius quod tanta conssequitur,liaua huiusmocli an
dicantur viae eis nuc fit metio facienda. Om illae potius actiones sunt. Ipsum nanchtelligere licet n5ssine imaginatione fiat actio potius inest, passio.Vera inprimis allatae sun assiones illae quae iuxta vita eam positae sunt,quae instrumentum m arara sicili cet clementiaMuta eiusdemordinis cum his. uae passiones quidem sunt, eius quociviciaciter mouetur tar patientis:animaeve larisi mouentis.Quadoqictem necvagetes practicaeWe illae intellectiones halusinodi sunt quippe quae secundiam seipsas totas
rvore viantur: in ita utantur,ut Patienti:cum ex conuenienti conuersione ut rcorpore:sed potius utantur tan animali agente Hae sprfferea non e actione quadam iudicandi vim habente,reperiuntur.Passiones autem illae intellectus quae enumerat minere.Qui excoHersione,at alteratione corpor11nstantilicet auara iudicat utitur' nascantur: attamen ita instrumento insunt,ut vivaces dic ectae sint passiones.Nec enimnu
iusimodi hae sunt quales eorum quae anima carecquae ex sesImpetu ab eis quae rinsecus fiant eis adueniunt.Sed non sine quadam actione consistum,quia id vivax est. I ih i, sum nanoemouens inus quae anima habent,intrinsecus existit. Quapropter quΣdmodum irim eritis corporea apparet teperatio,quae ham Perturbarionum causa est: sic α in niscua in iis qui dissici linis imbuti sunt,animae alla mouendi vim habens adest aetio, quae mo icetrio cocudistat ipsum corpus,aut cohibet motu illuc moris vel cocupiscens. Aristoteles vero ceu pspicata sit ex morali philolaphia,quod ma rationis particeps domina
23쪽
DE ANIMA istius excitationis,aim cohibitionis sit,id nunc praetermisit. Vnde &ingi ne huius libri, intellectum imperare,at v in corpus potestatem habere,confirmatum fuit. Quod vero perturbationes passione&vehae haua ad ipsam animam sipectent: sied corporis sint pro
batur.Nam palison Somne S eas,quae cum mutatione, ait alteratione fiunt, corporeas esse vult.A mam vero a quacunq; perturbatione liberat.nel eam solum quael ara bilis sit atin in seipsa maneaused quaecun ν utitur corpore anquam instrumento.& in ipso motu collocata est.Quae ita ipsius Instrumenti sola est: vita,vnactam corpore eas
excipit passiones,de quibus hactenus locuti sumus.At si secundum se impassibilis mo
uens anima est,quonam Paeto eadem edocta perturbationes reprimit qaove praeterea mono anima quae extra seipsam vergi ab ea diuersa erit,quae tota in seipsa permanet, si
5 ipta impassibilis est Naquid in actionibus est at quis subingressius, couersi1Ove quae
piam:quam alio modo passionem appellamus: licetne P passio vocanda sit Quae nant proprie Passao,Perturbatiove dicitur,extrinsecus tota accedit:&inmutaticte ea possita est . quae ab alio aliquo mouente fit.Anima vero mouens,at ipso corpore utens rha era trinsecus aliquid recipiens,nem dum ab alio mouetur: sed iuxta propriam actionem, Ocsubinoreditur,lcvariis modis versando mouet:α utitur instrumento,dum Obscare,aut praeter rmonem,aut inordinate,aut quacunq; ratione indefinite agit. At ipsis quidem eruditio medicina est,illius actiorus inueris. Intelligens vero contemplatio ab actione tendente ad id quod extra,actsubstantialem ipsam actionem transimulatio est Irae nan v&timores,G, qaα huiusmodi sunt,quae una cum corporea illa conuersione innascuta turiquod totum id est: quia vivaces suntmotiones:passioes sane animales siunt: verum iuxta vitam eam quae ipsum fere animalefiingitatunt ab anima illa, quae mouetuaut inordinaten immoderate: S ab ea quae indefinite agit,aut ordinate ab ea quae naturam,
Grationem sequitur.Quod ita communes cum corpore quod ipsas habet, huiusmo di sint passiones prima probatio vel inde sumi valet:quia una cum his ipsum quo D cor
pus pareaturita autem est:quod corporea mutatio fiat.Altera vero sumitur ab iis,qui im Perite erga corporeaS temperationes,ati dispositiones se habet: qui vel immobiles per manent:licetvaIicia interdum,arm vehementia sint quae extrinsecus accidunt, tum sinas uia tum molesta: quae passiones quom appellatae fiaere: aut ultra mediocritatem omne mouentur,cum corpuSipsum incitatum est.quemadmodum quod semine flua erga venereas sese res habet. aut quod indignatione accensum est in ipsam iracundiam. Ali quando vero,quamuis nihil extrinsecus molesti euenerinqui paulo plus ad atram bile proni sunt in timores incutiuntur: manifestior m hoc pacto redditur perturbationum causa,quae ex ipsa corporis asellione pendet.Licet anima quo huc ipsum corpus mos Mens accersita fueriti uemadmodum enim dicturus est,aliquado quidem ipsa animae actio exordiens .progreditur ad corpus: aliquando vero corporispassiones animae actio nem ad ipsum reuocant.Verum nequaquam tanquam in finem,ut panis appentionem ad se trahit: tanquam eam,quae finga at formet nivisio corpore congruas,atq; conuenientes subiectae temperationi passiones. DECIMAc INT A P ARTIC ULA.
SIN ante ita sese habet, patet,quod ec passiones rationes in materia sunt. ma re dc definitiones tales. ut,ipsiam irasci,motus quidam talis corporis, aut Partis,aut
Vivacem quidem actionem ratio manifestat.Passiones vero inseparabile eius iniiceIVI indicarat,quod cum in materia sit,ail corporeum vergit motum,quia ipsiuSqum e Compositi est.Sermo ita qui passionum ita definienctarum vim haber, Ut rebus RGONipsis Conueniat mon solum ipsum Uiuam corpus quo comprehend Vr,eXepli grau/,ipsum irasci motus quidam est huiu odi corporis aut parti Mutationaris cor WR CR,SPropter hane causam.motus quom ilicitur.Licet non sim icirer morUS appe
LMiqv x: sed quidam motus.Quandoquidem totum id est iu scilicet mUNS,&tan
24쪽
I. I B R P R I Μ υ 'S VI iri uiuentis corporiS. uapropter corporis simpliciter ditanus:sed huiusinoesie potis hoc est,uiuentis.&ViuentiSiuxta talem vitae speciem,ut ex li gratia appetendi,& senisilendi oculeiscincti vim habentem.Interdum vero sermo ipse definiens hauci totum coprehendit corpus: sed Partem solum illa,quae primo passionem eam recipere Goletivi sangui nem circa cor existentem,aut spiritum sentiendi vim habente.& propter hanc causam aut partis dixit.Illud autem,aut Potestatis,adiectum fuit,quia aliquando estiitiones illius vitae motu primo significare solent quae instrumenta formata uinan iram inruore esse diqit sanguinis circa r,vltionis appetendae vim habentem: cum motum corporis primoenantiarit,qui in materia est:deinde formam ex eo quod appetendi vim habet, significa uit. vi vero appetitionem ultionis, sanguine circa cor feruente dicat, morum potest iis antea adduxit,hoc est, mantis vitae instrumentum.
In perfectis itaq; passionum definitionibus accipere debemus no solum quod ita vivat corpus: si 5 quod ipsum mouet:& quod tanginstrumento uretur: α quod tanil finis incaaia est siue vere bonum sit,ssiueim videatur. anm,ut exemplis hanc rem declaremus, salus secundum naturam bonum est:vltio vero bonum esse victor
Eae propter haec iam naturalis est contemplari dσamma,aut cuiuscuq Aut talis. Talam quide intelligit no λlum eam quae instramentia effingit: sed de eam quae illius
mouendi vim habet:& tam ins umento utitur:qua mouet:α qua utitur: ΣΟmo ea H α an corpuS Uergit, at uS vergita eam Praeterea oem quae rerum veritatis contema αvim habetitum quia emineat:ta quia tuam in substantia actione reducat. enim Vna, multiplexo ais substantia est quatenus quide una,at s ea si iecto,quae fim1C,at s aliquando emi coni laturaec quae in corpus inclinaure qum corpore utituriquα iPssum motaei,de quacun* naturalis ipsie sermone habere Wicleri posset. ateria nan attingit,qtai quacam ratiocipsam cot laturi uatenus vero diueria reddit ita ut haud una
sola sed multiplex siuqui ea conlepiatur iuxta idqaod inseparabile est,hau de Oi conte piaret Leci sipeciatim de eammit arabilis quacuo rone est a corporibus, qtenus talis.
DIVERSA aut ratioe definiret naturalis, dialacticias,ianuquodq; ipsism, ut, ira quid est. IS. n. petitione ultionis,aut aliquid tale Ille ciero femore langitanis Cir ca cor,aut calidi.G his aut, alter quide materie affert:alter uero forma, ac ratione.
Quandoquidem determinatum est qua ratione aiatam substantia sibi naturalis vendicatequatorius scilicet,a corporibus Ins arabilis modum quo D cognitiois eius, qui xinus conueniat, si oteles aeterminat. Quicquid enim animae ipsius a corporibus iniex Parabile est,ut aptuna,atq; natum est,isa intelligi quoi debet.hoc est, iuxta eam cognitio item quae rebus conueniat id autem est,quatenus ocillud quot inseparabile. Duo si is mul,vivacem scilicet formam ΓΦ iPsum corpuS qui res aptas consequitur,videbit. Qui vero,aud tanquam inseparabilem ris arabilem contemplatur uuam, leuiter ipsam at tingere,ac nequaquam ad intima Peruenire videtur. propter hanc cautam, logice, ait dialectice agit. Levem nario notitiam ct quae haud ad res ipsas usu perueniat, logic , atq)ctialecticam Aristoteles appellare coniueuit,quippe cum Opirnonem,riori autem ita tiam gignata uide naturae ua* rationibus disputat,cum lcientiae profestor istat,&tanquam inse bilem videbitire qua ratione inseparabilis su perspiciet: Od qualistiam vitae forma fit,ne qua sermo est:& a quonam corpore ins arabilis.In apta Vero dictione, cum antea di it diuersa ratione definire naturalem,atq; dialecticam:cum utrunqr diuersita rvm Luam siub exemplo irae informis,at D passionibuSaninam iri me tum adducere vo luinalterum in Qta forma yertari,inquit,alterum vero in ista materia. ecptamen natuis rate ni ipsum Golam materiam tractare intelligit: manifeste enim hunc ambas sibi asciti.
25쪽
DE A N I M Astere, inquies . Sed eum metam sibi hanc statuerit, quo inter naturalem,dialecticum Q. quid discriminis sit indicetiuniuersaliuS diuidit, quotcuri irae definitiones afferri posse Videtur.Inter quas& ea quae eXmate a coste sumpta quo fuit propter diuissionis pse, monem.Ouae iram ex appetitione datur definitio, rmat est quae vero ex calido circa cor ad materi ecta At infert Postea ta eam quae ex ambabus constet ex his.
HAEC quide enim ratio,illa uero rei. cesse aut esse hae in materia tali stetit. 1dmoda de domo, ratio quide talis esse posset,quod umbraculu prohiNs in teritia a uetis,ec ibribus,ta caloribus. Illa uero loqueretur lapides di lateres,dc ligna.
Haud sane haec intelligeia,quemadmodum Plutarchus philosophus exponit,qui dis uidit rationem,aduersus eam quae rei Sed cum Aristoteles dixerit appetitione ultionissormam esse,&rationem,ratione rei esse inquit, hoc est,m mmiuxta qua perficitur ira. autem composita est ipsa ira necesse est,rermonem Brma in materia uidere, si licebit. Nan cum fit,haud sine materia est. Deinde cum εἰ iri domo separatim formam, ac separatim materiam dixerit,definitionem ex ambabus additi
ALTERA aute in his forma,causa tu. Quae itaq; naturalis ex his tuturi quae circa materia,ratione aut ignorisnut quae circa ratione sela: aut quae ex ambabus.
In lignis sicilicet,&lapidibus lateribus Brana est,hoc est ipsum umbraculum:Si adodiderat&finem. Quandoquidem in iis quae ab alete fiunt,determinatum est ipsum cuius causa ex Bima.Uerum cum distinxerit definitiones,inuestigat quod reliqua est, quaena ex his naturalis siti&eam esse iudicat,quae ex ambobus constat.
Quae in materia,&quae solum in rationexerta videtur mihi eam quae in materia posita est,dimittere cum emonsti et neminem via ex sola materia definire. Ex iis vero quae postea inseri,distinguit uniuersaliter definitiones quata circa rationem positae sunt. Ex mata terialibus nant rationibus,cum aliae quidem substantiales si1rit: secudum quas posita substantiae sunt: qualis quae animalia vitam S M Mignem,quael alia elementa, ct quae ex hiscoposita finire potest:aliae vero substatias sequat Oes illae scilicet rationes quae secundum acci enim consistunuae cum ex hiS substantiarum accidenti inrationibus: aliae quideria a materia inseparabilis sint:quaere quatenus naturae participes fiunt, intelli nunturialiae vero quatenus per se sunt cognoscarituride omnibus ipsis i stantialibus. at p aecidentium materialibus rationibuS, qu*n risint separabiles, re quatenus non se parabiles,solus naturalis tractabit. DECIM A SEPTIMA PARTICULA.AN non est aliquis qui circa passiones materiae no separabiles. nel quatenus se parabiles.Sed naturalis esca omnia,quaecunis tari corporis, talis materiae opera, passiones.
Ex POSITIO. Sed naturalis circa omnia quae talis corporis,&talis materiae opera' inoes. Hac ratione materiales rationes vocat:quas omnes siue substantiae siue accidetium sint, solus considerat naturales,cum insepara,iles sint quatenus inseparabiles.
UAECUNQM E autem non sine huiusinodisius.
Hoc est,non quatenusinseparabilia,sed quatenus separabilis alius.Dialecticus nari est qui substantiales rationes,tam per seipsas existentes cognoscit.
Eae circa quaedam quidem artifeκ,si evenerit.ut faber ut medicus.ει iis autem quae quidem no separabilia:quatenus uero cion huius cor tis passiones,ec in ablatione mathematicus.
26쪽
L1BER PRIMUS VIII. Quippe eunt de inseparabilibus S ani sex quo coiisideret haud tamen de ossius , Leade solis accidinulam AccidenS nata v est,ct bona ualetudo,ct pulchritudo ligni.&hac ratione a naturali differtaquia in illis versetur,ut dictum est.queadmodum dialecticus quia fere separabiles,ato si stantiales rationes consideret. De quibusidam autem re mathematicus agit quea Od Wartifex:&de his accidentibus,re profecto haud separabilibus. Hi non amplius erit mathematicus,cum de huius corporis passionibus tractabit non.n. tan de inseparabilibus Sed ceu ex ablatione,& ipsos perie numeros, tam aluos eorum xespeetus,arm figuraS conssiderat.
Q UATE NUS atatem separata,primus philosophus. Quod quidem ae separabilibus primus philosophus agat perspicuum est . Illud autequatenus separata locum habet non in iis quae supra nos Lanus ea in nostra rationali aiat qua intellectum appellat.Ipsianant in illo ad corpus respectu,separabilis simul est, alminseparabilis. Sc quatenus quidem inseparabilis a naturali cognoscit quatenus veros parata se primo philosopho contemplandana tradit.
DECIMA OCTAVA PARTICULA.SED sedecidum iam est unde discessit oratio. Dicebamus enim quod passiones animae inseparabiles sani a naturali materia animaliam. QuatenuS uero haut o di sunt,ira,ec umor:N non quemadmodum linea,atq; planum.
Id aut est,redeundum aes animae passiones,quaecunt separabiles cum simia nat si materia animalium quatenus huiusmodi insunt.Animae quidem igitur dicatur passi neS:csi tame ipsius cspositi sint.quippe cum illa moueat,aim agat ipsas in posito. Quo Idmodum ct solis lumen in aere dicimas:quippe cum sol quiae illud agat,aer vero patiaritur. Naturalis aut materia animalium est,instrumentarium corpus quod ad vita aptisi, simum est.Illud vero quatenus huiusmodi sunt α quae secunturiindicat huiusimodi passiones, iram dico &timorem,& me his simileS. Quae nequa ex ablatione,queadmocla ineaatq; planii sine materia intelligi possunt.quippe quae quatenus talia,materia quom secum trahant:5 non queamoctu plana sine aere at omo sine duritie poni possimi. Ipissum nam planii,ut 5 ipsum cauum sese habet,ca sine naso ititelligitur.Ira vero, ut ipsium
simu.Simanat cauitas innasio est.ut ira appetitiis ultionis in feruore sanguinis circa cor. DECIMA NONA PARTICULA.
INVESTIGANΥES autem de anima necessarium simul dubitantes de qui bus abundare Oportet,prodeuntes antiquiorum opiniones una c5prebedere quot quot aliquid de ea diaerunt. Quo quae quidem di basiant recte,accipiamus: sin au tem qui iam non recte, id caueamus.
E XD OS 1 TI S. Quando haud confestim nobis remi veritas apparore potesticum ita assecti ad cotis Iationem post ortum simus:praecedit inuestigatio,5 impetas,qui nos in diuersias partes trahit at v de his dubitatio Hexepli gratia in eo quod propositum emutra stilicet i statia amnia sit necne.&si si stantia,utrum polrstate, an actu.&virum corpus, an sime cCF re.&rursum si substantia ut in separabilis an inleparabilis vel quadam ratione utrunm. Atqris opiniones quae antehac de ea habitae fuerunt.opposita e ipsa quom enuntiarata earum narratio ad nos magnopere pertinetiqui Gad dubitationem,& ad inuentionem iis aciem dirigamus. Quo ex iis in quae illi intuentes,alii quidem sic,alii vero sic statuerint: nonnulla refellamus nonnullam probemus
P R IN CIPIUM autem inuestigationis proponere quae maxime uidentur inesse ei secundum naturam- Quadoquide de cognoscere ea quae institit tutantea dictu fuit magna parte cofert acl co ΕΤ Icedit ipsium quid est.Particula vero illa, cadunatura,adium fulciqeso quae secilatas indicaret. umn.exaudietibus colora sunt:haud in Proma alae substatiam. reducunt. Simpli de Anima. D ii
27쪽
ANIMATUM sane ab inanimato duobus in primis differre uidetur, motu, ipso sentire. Accepimus autem ec ab antiquioribus hxc fere de anima.
Uultisne ex iis, quae animae insunt,eius substantiam inuenire. ueteriam vero ea sint. quae insunt: iis quae ab ea determinata sunt:hoc est,ex animatis quatenus talia surauco templatur. v antea ita lurit: quM animato,quatenus animato: Omnium, ut uno Verim comprehendam,sententiarintunicipium intrinsecus moueri. Motus nan hic a ceptus fuit,qui intransecus ei inestae non si1mpliciter Quinant intrinsecus animatorum proprius est. Qui vero ab altero,ct in iis quae anima carent reperitur. Ipsum vero sentire lumptum fuit,non tanquam id,quod omnibus animatis insiit: sed tanquam quibusdam solis illud vero intrinsecus moueri olbus. an vociri Planus accretio, alis decretio CXIat. VICES a MA PARTICULA.
INQUIUNT enim nonnulli ec maxime, primo animam esse ipsum mouens.
Natura quidem principium est eius in quo est,ted ut moueaturmo ut moueat.Anima vero haud simpliciter principium existat: sed huius modi,ut intrinsecus vivaciter illud moueatur. Quapropter non uolum ipsius moueri principium animalibus praestat: sea tanqea quo quae mouendi vim obtineat.Uita ita quae corpora concessa est,eius principium est,quod vivaciter mouetur:ati ita ut illud moueatur. At quando hac non omnino ani mam:sed aut animaepartem:aut non sine anima appellaciadcumradea,quae vim corporaribus largit quae anima magis proprie est, vita: quam ex eo quod movet definit. M inuens quidem igitur esse animam,re ipsie quot statutused non primo:&praevertim anima eorum quae genita siumcle qua nanc sermo habetur.Animae vero corporum coelestium rnisi S ante has intellectus sit:nostraeiv,quae non per seipias omnino verum est,q d moueant mortalia corpora:sed aliquem finem qui extrinsecus accidat,intuet exul in physicis dictum fuit:&cum per accidens moueant:propter accessum scilicet eum,quod ad Corpta
rasipectantanem primo,ne maXame mouentes dioedae fiunt.Quippe cuneq; cautaqUα-Puentea,quae errando vagantur,sive animae siue intellectus sint: propter id haud sola: omnem eorum exordiantur motum. Forsan aut particula illa,nonulli addita sui pro, Pter Anaxagoram,quino manifeste appellat animam illum intellectum,que primum , uens poni uct propter Empedoclem,qui amicitiam,at dis Ordiam,&no Mas vocat, quae mouent: aut α propter eos naturales,qui materialibus itum utuntur causis.
ARB1YRAΤI uero quod i iam non mouetur non posse alterum mouere: iis quae mouentur quoddam hac racione animam essxputarunt. Non secus informalibus causis sese res habet:Sc in iis quae mouedi vim habent: atm in
materialibus.in quibus alia quidem proxima est:alia vl5gius abest:&alia prima existit. Et quoniam iptum mouens cauta est:motus vero ex causa efficitur:prinium ipsum moluens nullo pacto moueri necesse est.quo Pure in mouendi cauta remaneat. Media vero quadam ratione moueri Plato vult:quippe quaesiubingrediantur primum illii intellectu, qui mouendi potestate habet.Haud tamen ita, ut corporeo illo motu moveantur: qui Postremus est,s eoru quae mouentur solum. Decimus ita v in libris e legibus alae motus esse dicitur:cta post octo corporeos sit: ati non qui Daturalis est. Natura enim apud eumouetur,per subingressum ex impartibili:5 multo magis aia.Uerum Aristoteles .qui iolum corporeu notat motu:hAvssimo divam habentiumus arta sese adlucturum negHt.
UN DE Democritus quidem ignem quendam,at calidum, ipsis, esse inquit. Nam cum infinitae sint figurae, atq; atonia,quae sphaera formam habent gne di ani
mδm dicit. ut in aere quae ramenta dicuntur: quae apparet in radiis per fenestraS in grςdienti se ouorum cuiuscunqi generis semen ,elemeta dicit totiuS naturae. EodePra ter modo S Leucippus.tatis aut, quae *harete formam habent,inimam:quia Pr G e ubi, post 1nt ingredi huiusmodi figurae:ec reliquam e , tam moueantur ipsa. Existimantes animam esse quod praebet animai S motum. Vigesima
28쪽
IX LIBER PRIMUS VIGESIMA PRIMA PARTICULA.a V AP R OPTE R ec ipsius uiuere definitionem esse respirationem Cum enim colligat ipsum continenS Corpora Sc eiciat ex figuris eas,quae praebent ipsis animali-hus motiam: Cum neq; hae unil quiescant:auxilium extrinsecus accedit:quatienti S
aliis huiusmodi in respirando. Prohibetit nanq; hae de quae iniunt in animalibus, di Didi prohibentes quod colligit,atq; coniungit. Et uiuunt donec id facere pos t.
VIDE TVR praeterea ec quod a 'thagoreis dictum fuit eandem habere senoe
tiam. Digerunt enim quidam ipsorum,animam esse ramenta illa, quae in aere sunt. Alii veto quod haec mouet. De his autem dictum fuit: quoniam continenter moue riuidentur licet sit tranquillitas summa.
De Democrito primo mentionem faci tanquam de eo qui mani ste corporeum m tum animae assignarit: nan. localem desit. 1iquidem quoddam ex corporibus atomi Siplam ponebat: quatcnus sicissicet sphaerica quid existit: in quoa dc ignis quosv est, Quod
enim facillime moueatur: dc per omnia pertranseacita ut n5 prohibeatur:cum sine atagulis inter figuras,quae Iphaerae formam habet existatrimi,ati animae conuenire videtur. Manifesta autem Democriti opinio ae elementis est,ex primo naturatas auditionis ca at ma Polumi Parua quaeiam corpuscula qualia illa apparent ramenta in ratis,qui perinnestras ii rediuntur. et enim haec sed similia his propter paruitatem elementa Democritus posuit:quae ex una quidem substantia omnia essent:sed magnitudine, at s figura inter se different.Ex quibus tanu seminibus posita omnia corpora constare inquat:at seam ob causam di cuiuscunt generis Leminarium ipsa vocat: tan omnium rerum Gemina. uapropter Sc ipsius vivere definitionem restinationem esse vult:quae duplici quom ratione ipsius vivere causa est Tum quia prohibeat egressiam roturinorum illora corporum iam intus existentium:ingrediente,ati occurrente aere rotundis illis figuris quae ab ipsis excunt: quia facile mouentur: Sex necessitate elisis ex colla mone ibi Ictoruio, quae a continente fit:&aere ingrediente pugnante aduersus illam collectionem causa dilatandi, atq; expelletidi solida.Haci ratione respiratio ipsius vivere cacita est. Ti1 quia loco exeu tium rotundarii extrinsecus similia induci trum autem hoc modo Democritus ex coris Poribus animam genuerit:quam quasi digito intelligentem volebat si1bstantia per si se ram indicare:haud lane habemus declarare. et eraim vcnieris est Aristotelicae aduertari historiae:qum,ut plurimum illud tantum exponit,quod apparet: quemadmodum Millud quod de Pythagoricis adductum stat Democritum enim scribit elementa similiam meritas quae sunt in aere dicere: nonnullos praeterea Pythagoreorum haec eadem Lentire:cum tamen haec riunil opinati sint Pythagorici illi viri:ato adeo forsan demonstraue rint animae si stantiam iam diuisam,& in id quoa peripicuum est,progredientem,
IN idem praererea ferantur&quicunq; dicunt animam immovens.Videa tur enim hi omnes existimare motum esse maginae proprium animae. Et alia quide
omnia moueri propter animam. Qua quidem ratione Plato animam moueri dicat ex sibime a primo mousim iadictu est.Non simpliciter tame mobilis Led per sic mobilis dicitur:itavi haud omnino ab impartibili illa substantia,atq; amoris recedat idem nano impartibilem iptam substatia, arcu per&ctam actionem apud Platonem indicat . quemadmodum S ipsium nobile eam habet vim,ut partibilem significet.Medictati itaq; an;maenome repositum ex extremis tribuitur propter conisicionem medii ca ambobus extremis. Aristoteles vero qui motus Domine selum utitur cam de partibili loquitur actioneraim ea quae da fit sint habet esse: iure incorporeas motus causas moueri negat: siue primα,siue medix siue exae ae sint
29쪽
HANC autem a nullum uideant moueS,qd no 5 ipium moueatur.
EODEM praeterea modo re Anaxagoras animam esse dicit mouente: ec si quiis piam alius dixit,quemadmodum ipsum omne mouit mens. Non tamen omnino quemadmodum Democritus Ille enim simpliciter animam,re metem. Id nanq; ue re est,quod apparet. Quare recte scripsit Homerus, ut Hector iacet aliud sentiens. Non sane utitur mente,tanquam potestate aliqua circa ueritate1 sed idem dicit ani
A NAXAG ORAS autem minus dilucide loquitur de ipsis. Multis enim in lo
cis causam ipsius bene,ac recte mentem dicit. Altera Vero ex parte mentem esse eand nn cum anima. In omnibus nanq; ipsam eZistere animalibus,ta magnis,ec paruisec honoratis,&inhonoratis. Non autem uidetur,cum iuxta prudentiam mens ista dicatur,omnibus eodem modo inesse animalibus,at neque hominibtis omnibus
QVICUN EVE quidem igitur propter ipsummoue animarum inspexere,hi
quod maxime mouet existimarunt esse animam.
Ex POSITIO Licet enim mens primo moueat,cum omnino immobilis sit: at simul cum anima, atonatura mouet.Si ita moueantur animariti natura,cauta guae mouendi vim habet Co fata iis ipsis,aro eX mente,quod mouetur,erit. Uerum cum mentionem secerit de Ana Tagora,qui mentem motus causam eme dixi tanquam Ec animam quom imam mouens tem pronuntiarit:addit haud tamen omnino quemadmodum Democritus. Hunc quide
enim tanquam non distinguentem potestatem illam cognoicendi vim habentem semper veram: quam mentem appellamus:abeaquM aliquando fallitur qualis ea in nobis vita est , quae lentiendi cogitatione effingendi,at opinancti potestatem habet: quia oe quod apparet verum osse iudicat:in Hem,inquit,adducere mentem,ati animam: eam scilicet, quaecunq; stat,quae cognoscendi vim habeat. Laudari u Homerum a Democrito Aristote lesicribit:qui dixit ut Hectoriacet aliud sentiens Propter vulnuS.cum tamen propter cor poris percussionem laesa ea fuerit vita quae iudicandi facultatem obtinet: non autem ea, quae a corpore si arabilis est. Quam animae huiusmodi potestatem appellat, ut veritatem comprehendere possit: ct eam proseistomentem innuit,quae non si1 ne prudentia ad vera notitiam Perueniat.Homerunt quidem igitur e X poetica quadam licentia absq; ullo discrimine dictionibus uti a miratione dignum nequaquam est.Uerum Democritus eum laudaris dilucidum taci quod in quamcunq; cognitionem mentem illam cum prudelia ad ducst. Magoram vero Aristoteles inquit,ha Omnino in idem animam,aim mentem conferre:qaodi non manifeste loquitur:atcv adeo opposita dicere videtur. Nanq; inter dum solius rectae cognitionis mentem causam esse dicit: S propter id quadam ratione is fana ab anima siniungit: quippe cum ea situquae hauct omnem comprehedat veritatem: teri sine praestis illa vi interdum autem cum ipsam in omnibus animalibus reperiri asserat: Mandem quo ita cum anima ponit. Anima enim in omnibus est: at nequaquam mens: nisi quispiam imaginationem mentem appellet:cuius respectu distinguens, merem cum P ridentia haud in omnibus esse dicit Quandoquidem ne in omnibus quidem homini bus repe turi Perpauci nan sunt,qui cum prudentia veram notitiam uel Mentem Veritatem conten feritur. Haud in omnibus itam hominibus estnion tanquali ea careant sub stantia,quae intelligere valeat: nano vna est anima,quae omnes habet potestate sed ceu
30쪽
. IC UNIVE uero propter ipsum cognoscere,atq; sentire ea quae int:biti ne dicunt animam principia.Alii quidem plura facientes principia: alii Hero unam
hanc Quemadmodum EmpedocleS quideo, ex elementis omnibus: esse autem Scianumquod horum animam,siC di s. Terra nanq; terram uidimus,AMaziatem aquam Aethere uero Aethera deum,at igne igncmisuum. Amore uero amorem.
EODEM praeterea modo in Timaeo Plato animam ex elementis iacit.Cognoscitur nant 1 muli simile,reri; G principiis stini.
Subintelligendum est verbum inspexerunt quod ab Aristotele superias positum fuit. Verum cum duobus aiam iam dixerit,eo scilicet quod mouendi habeat, atm eo quod cognoIcendi)S cum scripserit,quod quia moueretur, mouere quot ipsam antaqua res volaere:addit, ct qua ratione iplam ea quaerunt gnoicere existimarunt. Simili nans si mile semp cognoici opimantes 5 animam quippe quae ea quae sunt cognosceret: US Q Q quae stant similem esse voluerunt. Ac ne ex iis omnibus quae fiunt, ea sibi constituenda iniet,quae infinita fere sunt:ex principiis ipsam potaere. uaniloquidem Scincipiendum cognitio ex principiis ortum hab Satis supercv igitur,cum ex principiis anima constitia Gla sit:non ilum ipsa illa principia: sed de alia quae ex eis deducuntur, cogno cere valet. Hac F sane ratione Empedocles ex quatuor elementis ipsam existere inquit:& duobus principiis vim mouendi habentibus micilia,scilicet,atq; discordia.Ita,vino stilum anima misicella sit ex omnibus illis principias: sed de unumquotm principium cum habeat vim cognoscendi simile. uod nati caluΓ prei cognoicenda: vim habet liud anima est. Io vero in Timaeo ex impar tibili substantia,de ea quae circa corpora diuisa Mapiam conicituit.Ex quibus altera quidem intelligentem altera vero sentientem terminum indicat: cii ex substantia elementorum rerum generandarum vim habentitam, Se ex eoctem, at s Sisueri constituatur.Quae sane,α his similia eodem sunt ordine genera disposita,remi Omniam elementa Plato ponit.
EODEM praeterea modo Nisi quae de philosoplata dicuntur, determina tum fuit.
De philosophia nunc intelligit quae de bono ab eo cum Platonem allocatus esset,scri Pta fuere.In quibus Pythagoricas, atque Platonicas opiniones de iis quae sunt memoriae
1 P SUM quide animal ex unius idea, prima longitudinesc latitudine,& pro
funditate. Alia uero eodem modo.
Aristoteles qui em semper quod extra apparet scriptis suis mandare,at confutare cosueuitaverbaq; aduersias anciquorum consita dinem excipere:ne id mactam virorum illorum veritatem,quae cum rebus ipsis conuenientiam habet tollit:Ωd Cotta dictiones vo cabulumve quibus abusi sunt,sese obiicit. Onnullos nan cognoscebat, qui iam deci piebantur:& in mathemati OS numeros,geometricas magnitudines ferebantur.Viri vero illi itinera multitulini trita fugientes,Cc occulae iis tantum qui digni cxisterent Ohilosiphiam tradentes,aliis ex mathematicis nominibias eam indicabant.Acmanifestius quidevirorum iliorum sententia in iis libris conscripta fait: qui a me in ea quae post natur adi untur ectici fuere.Nunc autem taritum dicamuS,quantum necesse est in memoriam re uocare:quo quae nunc proPosita sunt exponantur . NumerOS nanq; appellabant sipecies:
uappe quae primae ab imparibili illa coniuctione disiani tmessent. Quae enim stupra spe Vi ,α supra omnem disiunctionem sunt. Absolutam quidem formarum multitudinem