장음표시 사용
41쪽
Vocat praeterea & subingressis illius,qui secundum erus substantiam fit ab intelligibili,
at indivisibili illa substantia motum,ceu recedentem. Quod ipsum Canc de Aristoteles q indignum iudicat termino,at forma.Sed terininum,at mrmam substantiani appellare consueuit.Erit ita animamrmalis substantiae digressus:cum iuxta ipsum in . tum suum habeat esse,atque perficiatur. Uerum non huiusimodi ut aut fiat,aut intereat. Alio ita modo cum anima moueri dicatur secundum substatiam scilicet, ait rationes: recte corporei ab ea remouentur motuS. At quando ad distinctione miliuersorum motus significatorum manifeste eius sermo de eo quod per se mobile ei Oectat:&se iam corpois reos ab ea motus remouere,indicaui US nunc quo D scrip ne prosequitur quae ex Deo mocriti sententia dicunturiat v ea,quibus TimaeuSicere eundem animae,at corpori localem asicribi motum:quippe cum S alia quom ratione ille motus in anima exponi posisit Nonnullos enim ita asserere inquit eu Scalii quom sint qui haud ita. Perspicua autesunt,quae de Democrito dicuntur.Pr terquam quod liqui um illud argentum, quod viuum dicunt argentum,significare,volunt. Interrogat autem Aristoteles eum, qui motu animatorum atomorum mouet corpus,utrum S quiescere quom faciet corpus, eorum motus.Quod ceu difficile positu sit,at v adeo ceu impossibile reiiciens, non etiam pone ψbat atomorum egressu, aut immobilitate corpus ipsum quiescere.Egressus nant ille viistae priuationem,non autem quietem animalis inferret.Immobilitatem vero atomorum, ne Democritus concederet:qui semper mobilia esse vult. Nem pote est, ut ponaturanio malorum atomorum in corpore immobilitas:quia ne* alio quopiam motu animal ad Deorum motaetur,
OMNINO autem haud sic uidetur movete anima ammai:sed ex electione ali qua,ec intellectione.
Quos localiter scilicet moueatur ana Democriticas positiones Sed ex electioe aliquare intellectione Electionem quidem mentem oco appetitionis intelligit. intellestionem autem vocat,&phantasiam. Quo Sin aliis quo animalibus motus causas indicet: viremanifestius in tertio libro dicturus est.Snnui praeterrare quodammodo innuat, quotinae Plato animatos minus appellarit. Appetitiones nan ,at B intellectiones, ceu agetes cum continuitate corporum olumia vitae quaedam sint conuoluentes. V ADRAGESIMACUVINTA PARTICULA
EODEM autem modo N Timaeus DFsica ratione ostendit animam r uere corpus Q enim ipsis mouetur,dc corpus mouet, quia compi aesti eo. Iemnan constantem ex elemetis,ec diuisem iuxta harmoracos numeros: quo lentiamato innatam harmoniam habeat:& uni aerim feratur concordibus latioru's, re Hudinem in circulum detixit:ec cum diuisis siet ex uno circulo duos circuloS ge minos coniunctos:rursus unum diuisit in septem circulos: ceu sint coeli lationes ant
ra Vergit:demonstretio uemadmodum linea quo media est inter
qui nullam patitur conuersionem,qui ab ea ipsa lat. At&conueisionem quo animae in scipsam CX6 i mii R/ Π es hi, voluit.Tanquam sane ex diuisione unius rectitudinis in duas, ,
42쪽
LIBER PRIMUS XVIrior in Ceptem,comprehesionem illa; ndeclaret:quae in causa coelestium sphaeraria iuxta conuenientem mCaietatem existit.Non enim ceu mens,omnino abscs vllacliuisione est: sed ceu amma iuXta reuolutione.Cuius circulares lineae animatae vitae indicia iunt et ques admodum harum linearum morus. icet enim mens coelum moueat: at id non singaraiana a facit:quae Per ProPriam reuolutam mentem anquam meaiam producit indivisibile metatis mouendi vim habentem actionem, in continuam, Saluissibilem coeli actionem.
Quem Golum philistophus is appellat motum:& Timaeo aduertatur:ceu diuisibilem, α
distantiam,& actionem animae assignet.At ne stequentem vocabulorum usum sequenates de sic Platonica illa accipietes,aut magnitudinem aliquam animam esse existimemus, aut corpori moueri:patere di Imus,quod complexio illa eius cum corpore,non tecum dum locum interpretanda est:sed secundum pr*sentiam per totum illud, at v secadum substandam Constitutio autem illa ex elementis,perfectionem indicat ex se statia,Oc eoadem at v altero:S omnino ex Proprietatibus constituetibus ea quae sanuquatenas sunt.
Cum proprio quodam monota haec quom in anima deprehela sit. Ex omnibus quidem
enim communibus ea omnia constant quae tu Sed proprie quaelibet iuxta eum ordis nem quem sortita fiunt.Mens quidem enim ex indivisibilibus constat.Corporeae vero Yfim ex iis quae circa corpora diuua sunt Anima autem mediis .R. um se diuisito quo que ea. α secundum harmonicos numeros fit, permanentiam omnium rationum iri ipsa indicat S illius pe manentiae modum: qui in Auisionem adduciturita in id,quod nisdiuisibile colligit Uc propter id secundum harmoniam numerorum qui diuictuntur, fieri dicitur.Harmonia enim e concentu collectionis indicandae vim habet earum ratio num quae iuxta diaersas proprietates permanent. Numerinarim eam obtinent vim, ut proprietates significare queant.Rationibus autem sutipsius anima Se mouet elum conis cinnatati me:o cognostit eam harmoniam, quae insuperioribus eXistit: dc eam quae in inferioribus.Quoniam Sc cum praestantioribus non sine continuitate coniunguntur: αinferiorum quo causae fiunt. Quippe cum Hestes lationes animae motus finiti uanis doquidem S circulares illi motus suspicionem hanc praebent:tanquam sphaericis lari nibus similes Quoctargumentis quom confirmat tam incorpoream anima esse semonstraris:tum quod actionem habet nequaquam cum continuitate multam. Haec enim conporibus conuenitit anquamiis,quae micruallo perficiantur.Animae autem SuniuerfiPraecipue nequaquam conuenire potest.
α UADRAGESIMA SEXTA PARTICULA.
PRIMO quidem igitur non recte,dicere animam magnitudinem ess . Ipsius Daci; uniuersi profecto huiusmodi esse iacili:qualis est,quae uocatur m . Neq; enim fune cuiusmodi quae sentiees,aut appetendi uim habet. Harum enim motus nequa Quam est circulatio.
ra Ex POSITIO. Etiam omnem animam incorpoream este demonstrauit,quia motus acriones corpo ram propriae at conuenienteSiunt.Animae autem nulluSconuenit:quii visibilis,at continuus situCum ea in loco non reperiaturavi eiuS Pr entia per totum corpus indicat G ipfauciae tota in quacun veristit Parte. Quod perspicuum inierit uvam tangendi habete exist Et cum debeat mortalium anima violento quo P aliquo motu moveri: siquiae Omnino mouetur. Quoctautem violentum est erga id, ἈOct in animae specie sua spine, Minimpulsu proprio fit, positostsehabet modo:itS,Vt uiuaXems insentia permutata in locati mo u natura sit. Ortuo nari vivaciter animam adesse impossibile est.Localia ter autem possibile esset,si secundum locum mouerettar.Necesse autem erat ipsam ita moueri: quo ipsa haud secus moueatur,ato corpus:quCd ab ipsa mouetur.Siquidem mouebat,quia particulariter mouebatur.Localis autem erat motu ,qui ab ea corpori largiatus fuerat. At m id iccirco eueniebau fa alteratio quaE sentiendi vim habeti quae animae
in primis esse videt mori huius,sta sensiorii potius existit. At I anima quidem vita secuis
43쪽
DE A NI M A dum substantiam estiverum recesstis quot a substantiali motu,secundum substantiam existit Contrarium autem accidit,cum vitac Fias firme,donec ei adsit, contineat. Ex hisitam omnem quom animam incorP eam esse demonstrauit.Ex iis vero quae proposita fuere sinetillatim rationalem quam mentem UOCauuti Pse indicat:cum eam distinguat ab ea.quae sentiendi allappei di vim haber. QuMne fecundum Pythagoraeos quidem circulus erit:quippe' quae haud in seipsam conuertatur.Quod earum animarum proprium est,quae uionem particiPant:at sideo rationales appellantur. αvΑDRAGESIMA SEPTIMA PARTICVLA.
IN TE LLECTUS uero unus,& continuus,quemadmodum S intellectio. In tellectio uero coSItationes. Haec autem quia deinceps Unum,ut numerus: sed no ut
magnitudo.Quapropter neq; intellectus ita continuus:sed aut impartibilis: aut no
ceu magnitudo q aepiam continuus.
Platoni noster Aristoteles adhaeret: qui ex actionibus substantiam confirmat. uod in iis praesertim fieri licet,quae sine corpore sunt: quorum ne ν figura, necu color UlluSexis stit.Nam ex his interdum in 1 stantiam ipsiam adducimur.Actio autem intellectus)-1 laetio est..uae una qui clem est:quia omne ia,quod quacun ratione est: unum qu Uiae dici potest.At non iuxta diuisibilam distantiam dicitur unacum in ea Me totum eque pars quαlibet omnis simul sit.Verima licet paruum quia accipias hic,&hic aut Altu attaliud,sui ipsius pacliculas existentes illud habeat. Intellectio vero haud huiuimodi est. Sed atuita una,vi imparabilis:quemadmodum illa existit:quae intellectus ab anima seiuncti est. Hae ea Cmnia,quae sunt,una colligit,atque tollituquael pertransiri non potest. αquemadmodum nostra formalium terminorum cognitio non iuxta Omnia simul est 'secliuxta quamlibet fornaam.Quae post particularium proprietatum notitiam,m contemplationem totius absis ulla diuisione: quatenus ei pote est:se colligit. uaitam rationc ratio; natis cognitio propositionum alip syllogisimorum est: se exponat in particularem prora positionum terminos:&ssingillatim quod stabiicitur,&quod dicitur, cognostaure rurium componat:& tanquam unum,utrunm collectim invia Gai:α sic quae sequuntur:di postremo syllogisimum omnem in unum colligatanon iuxta corpoream,at . diuisibilem mutantionem pertransiens:ipia enim ne psecundum partem quacunq;mel securinum totum simul omne existit:itas nostra cognitio quae ratio1s particeps est, prope terminos semper progreditur:S propositionum partes considerat: atm totam propositionem simul comis prehenditatotum colligit syllogiimum:5 ροαterea,quod maius est,ita ex rationibus insormam adducitars pertransiit:ut non secundum magnitudinis aut conrenuitatis inter uallum ict fiat: sita potius quemadmodum qui numerant: ex unitate ad aliam perueniat unitatem. Ita ut impartibilis iuxta quacun actionem sita uaniloquide qaaelibet quom cogitatio imparetibilis est dum simul cognoscitur.vteXempli gratia animal,&rursum raorionis particepsin mortale rursum S quod ex omnibuSceu unum.Intellectus nanq; in quit,vn ,at continuus est..uoniam intellectus seiunctus ab anima unus tanquam impartibilis.Rationis autem particeps nostra substantia propter conuolutionem ita vUR, ut quae in continuitatem extenditur.Haud tamen huiusinodi qualis quae magnitudinis: sed ut quae amittit,quod puressicinarum indivisibile. v modum Scintellectio. Quo mam quemadmodum sese habet actio,im S substantio. Intellectio vero cogitata I eXI: stem: quae quia ordine se sequiuatariiungunturivi&numerus qui ex diuisis constata at 3 quaquam ut magnitu me ipsa cum dimensione esse poterit.Ne intellectuSita coisunu , t magnitudo,&interualla.Sed aut est impar tibilis: aut nori ceu magΠitudo, nisuri S Ouandoquidem intellectus, norma materia carens atm substanna rationi SocePSeXistit.Sed is quidem omnino impartibilis est. Anima vero quadam rationem distatia collocata est,tum propter conuolutionem,tum propter remiSsionem. Verum nequata quam ceu ea,quae magnitudinis continuitatem haeat: ut corpora ipsa habent. , t enim
44쪽
LIAE PRIMUS XUII eis cedit sosmis,quaesitae materia surat:sic supra eam dimensionen attollituriquetreta coris re est.Ex quibus substaritiam eam,quae media sit inter eam,qax indivisibiliS,at eam, quae circa corpora diuisa est,mdicat.Exiiscv verbis, an non tanquam magnitudo contioncius: ut sic ex eo,aut imPaletibilis:intellectinneu intelligit,qui sine materia sit: atm ipsam nimamquperet. QUOniam cuius anima particeps est medius est.Neque enim abis vita P portione eici S anima Particeps existereti
Q UA enim ratione ic intelliget,cum magnitudo sit, utrum uniuersaliter: aut in quacunq; particularum eius. Particularum autem aut jecundum magnitudinem,
aut secundum punctum.Si oportet ec id particulam nominare. Siquiciem igitur
Purus rati naIis animae actus qualis quidem semper est: qai animae uniuersi existite aliquando autem Sc qui nostrae:cum neq; iensiu rictu imaginatione utitur: quia ne B ad corpuS necs ad corpoream aliqtaam formam tendit:fel ad eas, quae a corporibus sciliciaei meque tanquam instrumento utitur corpote:quod vel ulla ratione simul agat:Cum absis ulla dimensione iis se accommodet cognoscibilibus:quae non cum continuitate magnitudinis coniuncta sunt. Quapropter ne P etiam intellectio ista continua estis prope eterminos semper consistit.Mul l magis nec ipsum intelliges magnitudo erit .Lananiuquod intelligitur unum abscv vlla dimensione est. psum vero intelligens, si magnitudosiuaut secundum seis sum totum videbit, quod cognosci potest:aut iuxta H;quid eorum,
quae eiu Et si secundum totum, aut ipso quidem toto,omne:partibus vero ciui ipsi ,eM tremisve magis Particulares propis tes:aut tommvnumquem terminum comprehensilet eorum,quae cognosc1 debent.Siri autem iuxta aliquia eorum,quae sinapsius, aut iuxta puncta,aut iuxta minores magnitudines inrcv ita ut unaquael particularum, atq; extrUniorum totum cognoscat:aut unaquael quidem magis Particularem proprietatem: totuautem quatenas totum,omne cognoscat:atat S iuxta aliquid eoru, quae statipsius, iuxta totum omne. Quod&ceu conuenientius, primum ponit, micum magnitudo vimi notelligendi habeat:cognoscendi quo*vim habebit ocimus totius, re uni inciaiuli' corta, Quae eiUS,acti O,Nequaquam autem alia 'numquodq; eorum,quae eius:alia imum totum cognoscere poterit. Ouod hau ct dissimile esset,at si id onu vero illud sentirem Neca: ipsum totum id omne vigebit quod cognosci potest: Disi secadum seipuam Salluctonine: Sc ea ex quibus illud omne consta cognoscat. nuenienu Si tam LI , ut elui cleri totum: Seorum quae eius uri quodq;: aut extremorum si securictum Pu iam contemplationem faciauaut particularum fluxta magnitudinem alia alias cognosicat. At ca
eneratim particulas n5 solum magnitudines, sed si1gria quo appellaritataclidit: si oporistet si ria quom Punc clave particulas dicere. Deinde infert absurcta illa,quae posinone hane sequunturiquo ad eos Pertinet qui iuYta unumqaodis punitum idem intelligere velintrsed ita,ut alias aliud:quia non sine motu,intelligat.
HAE C autem infinita:dilucidum,quemadmodum nanquam pertransibit. Sin
autem secundum magnitudinem, e,aut infinities Cognoscet idem. Videtur m temessemel contingem.
Nem circulus itam erit:nem totiam ut totum cognoscetur unquam.lvcv si totum cocl os ur:&puncta omnia quae in ipso sunt:nota crurit EX quibus postea torius Platio colligitur impossibile autem est puncta illa Omma propter infinitatex imma
serturier a de absurctum: quod iis accidit:qui non secundum punctum: sed secundum Particulas diuidunt.Di mnq; necesseemquandoquadem dc magnam e&q mouetur possitum fuit nos intelligere. uictitam absurdi continget. Quod persaepe, at adeo infit sidem intelliget .Persaepe qui em si determinatae sint ma it mra n quinussio fiat anfinities autem si indeterminatae. Quia semper iecuda,aut tricia, verbi causa,
45쪽
positum est fieri debeat perta Pe,aut inlinutes AtquIa1nnunquam Pertranseat,impostabile eristitati autem per e, absiurdum quoque est.Viden1rcnim dc semel contingeis r Nam v bi aliquid cognoueramuS,recta ad aliud,percurrimus.
SIN autem setis est,tangere quacunq; ratione particulas: quid opus est circulo
moueri: ut*omnino magnitudinem habere.
. SIN autem necessarium est intelligere toto circulo tangetitem: quinam est par riculis rustias.
EXPOSITIO. Rat:o haec eam omnem cognitione refelliti quae cX particulis,aut extremis sit. Si enim stio haec cognOlcendi vim habet,aut quod propositum est, ut cognoscaturi aut quacuris particulam:aut extremum: quid Opus est circulo moueri Sin autem totum confestam exta stu comprehendit: quid opus est,ut cognoscensipium magnitudinem habe π.Siquidem S unaquaeq; quoq; particula eam habeat vim vi tota cognoicere queat. Patet enim quemadmodum in 1mpirii hila,& iuria tempus indivisibile cuiuscun* cognitio fit. Ita ut neque cum motu fiat.Omnis nan q; motus in tempore,at. partibili fit.Neque enim masgas particulare proprietates aliaS alia particula, aut extremitate comprehendit: toto v ero
ipIo,omt1eS. In a Parthiliter qui cm enimxotrahi oportet,atq; in tempore impartibilli,quod cognosci debet Magnitudo autem omnis divisibilis est. At V licet alias alii proprietati eius duint cognosser debet,cognoscens ipsum sese accommore ei: uim en omne colIcctim, at Pimpartibiliter tolli lauriumq; & idem esse necesse est: quod omnes proprietates percurrit: Ec quod rursum oes in unum contrahit.Siquidem qui inbuit ipsum Omner illas quom magiS Partaculares ijduit: ex quibus S apium Omne cognoscit. Confutata ital profecto,dc
possitio quoq; ea est:quae q uidem tota magnitudine Nium omne particulis aute, aut e ratremis magis particulares Proprietates cognosci v ult.Reliqua vero est contemplatio:quae
toti ipsi concedit S ipsi ui omnis,& magis Particularium quom cognitionem. Q uae enim solis partibus utrunq; tributunc confutatione quidem digna est: q9 ippe quae perspicue impossibilis est:quae ne ipsium quidem intelligens intelligere ponit . Quandoquidem Scintelligeti AOqr particulas haud intelligendi vim obtinere impossibile est. Quis nan pest inquit particulis tactus,si ipsum quidem totum intelligat:eius aut e partes neqUaqua. Neq; enim ipsius intelligentis particulae:quatenus intelligentis sunt:calefaciendi vim haae hebunt: sed de ipsae quoq; intelligere poterunt.
PRAEΤEREA uero qua ratione intelliget diuisibile indivisibili:& indivisibile
diuiubili. Omnis cognitio,licet rei luisibilis quom siuillud tamen in indivisibile cotrahit. Quo
sim Itoriam,tanquam totam contemps et .Quae nanq: per partes pertransit:atque alὲβ aliam tangit illitus sicinper est:quam semper tangat.Et totius itaq; quo est:cum tanquarorum illud tractet. Non autem quia partibus agat,partium. Quoniam simile esset, ac sii id quidem UOMsud autem tu sentires.Seci ceu unius totius est: quod in uno,at. indauisibili Cognoscente cum toto haereat. Unde de sensus,licet extrema sit partibilimn cognitio: ari AE Drm Π aram iuxta λmram eius quod cognosci debet, nititur. Omnis autem formai PartibiliS' ' '' 'δ est:tanquam ea,quae illud impartibiliter complectitutiquod per ipsam perficitur. Ax Dri Punctu in quemari dum punctum lineae extremum j.Id quidem enim quia ab suo partibili CXCicit atm deteriori quodammodo impartibile est. Puncti itam noritia, eiuS loli usCRUOlitia:lineae autem nequaquam. Quia lineae quoddam extremum existit. Cognitio Uci O illa quae iuxta eius formam habeturado lineae; 5e extremorum est. Intellectus itaque si magnitudo sitilicet extrema habeat impartibilia: eorum sententia loquendo,qui ei sisH-mδgnitu uinem ascribunt:attamen nel diuisibilia, .h indivisibilia cognoicet.T otii
46쪽
LIBER PRIMVs XUIII quidem enim cognoscenS,ac iuxta id quod sui ipsins Omne, omne id quod eo osci pii est comprehenciet. At quod diuisibile est,nequaquam ab impartibili cognoici valeticam iuiipssitas punctum siri. λ mam Punctum non extenditur eodem modo,quo magnum do:ita ut illam quo tangat. Verum nem quod imparetibile eius quod cognoici debet,adiuisibili tui ipsius cognoscet tanquam ab eo,quod ei non quadret. Si enim ea magnitudine quae iuxta bimam corisiistit quaipiam quod cognosce i vim habet definiretriam hacranone ilicia sine corpore esse,fateretur.Formariani terminus est: verum non id quoa
terminatur. iacmadmodum autem ex motu distinguimus ipsium mouens ab initruis mento,quoa vivaciter mouetur. CP enim ceu corpus:sed ut vivens,aim animatum m uetur,quod Volat: Hut ambulatalpium vero mouens anima est:quae aliam habet vim mouendi retinentem actioncmmeq; eandem cum eo,quod mouetur. Quapropter Stanquamstrumenti actus anima statuitur: S tanquam ea,quae vivente corpore utatur:quaeicita
eta quot est,non solum a corpore sed rea vita etiam est,quae ipsi corpori inteparabiliter data est:ex qua vivaciter Persectum est,quod mouetur.Sic 5 quod cognouericli vam havibet: quod I pes corpuSagit dupliciter censemus intueri Altero quidem modo, iuxta vita eam quae corpori data est: quae v simul Cum corpore fit. uae fane ratio haud pure agenda vim habetised non sine corporis passiione,ab eo quod sentiri potest,aidis Matur,aut congregatur. Altero vero modo informam spectat,aim agit tantum:quatenus in ipsa anima utente,cognoi diviS adest. Hae quidem anima utens,nequaquam magnitu est: nulla nant forma magnitudo existitue dici quod forma absoluitur,ati perficitur. Atteo parabilis quo P ea,quacam ratione a magnitudine est:dum non patiendo,sed agendo, Cognoici talpium vero intelligens adhuc multo magis,quod separabale est,indicat. Siquide, quemadmodum demonstrahit, quaquam similis est, eius quod lentiendi, atque eius quod intelligendi vim habet impassibilitas. Cum mens neque tanquam instrumens
to corpore ipso utatur: tuncque in primis, cum separabiles formas cognostit. Ubi ne que corporea utitur cognitione,nem sensi1,aut imamnatione. Atm haec ea sunt quae nucde mente,intellectuve demonstrantur.Mentem ainem,ut dicebamus appellat, vitam animae,rationis participei quam etiam disti it ab ea quae sentiendi mi appetendi vim hahet..ua: ita nunc demonstrantur,non solum mentem incorpoream esse demonstrate verum etiam cs corpore apso,tariquam instrumento,suis in intellectionibus uti Quod nano impartibile:aut prope terminos incedens,qua ratione utetur ,quod non sine diuiuisibili continuitate proficiscitur nisi forma, quae cognoscitur in diuisibili collocata sit. Tunc enim aptum quom instrumentum auxilium fert propter ipsius diuisititiis comprehensionem. Quadoquidem ecforma quom qua: inco Me in cognoscitur. At cum seis parabiles forinas intellectus cognoscit: ne v tanquam instrumento ipso utetur corpore. Atin adeo huiusmOcti intellectum imaginatioc sequituranon tanquam ea, quae simul agIsed tanquam consecutio quaedam consequitur. Quemadmodum umbra quom si is lictum illud consequitur:quod inlumine existit.aut quemadmodum oculorum conuersio validam animae contemplationem comitatur.Quaecuno fine igitur collecta sunt misconuenientia: quia magnitudinem aliquam, uispiam intellectum esse dicat: eadem contingerit Sc illis:qui intellectum ponunt,corpore tanquam instrumeto uti, in separabilium λrmarum intellectione. Aristoteles Wero ubi eos,qui intellectum magnitudinem essedi icunt Confutauit:deinceps confirmat,eandem quocs,exeo,quod apparet,Timaei esse possis
NEC ES SARIUM autem intellectum esse circulum huc. Intellectius quidem enim motus,intellectio Circuli autem,circulatio.Si itaq; intellectio circulatio,ic in Lellectus esset circulus. ius huiusmodi circii Iauo intellectio
Ezriel tanquam actum eiusmeis tanquam instrumento utetem: ne adhuc magis,
Vt Omnino separabilem Ac siquidem ex illius sententia circuli circulatio est intellectio nocuiuscun*ued huius:quem diuisum,atis deflexum ci Muci, inquit. Qua stat ratione
47쪽
DE ANIMAeolligitur circulam hunc intellectum esse QuadoquidCm quorum actiones eadem: λὰ rundem & substantiae quoq; eisdem. Dicitur autem circuli circulatio intellectio. At Sinis tellectus quom actio intellecto existat: Vt omnium confeSssione constat. Quorum autem una est actio ipsia quot eadem stant Intellectus itaS,isu circulus eadem erunt. Qua velam ratione demonstrative haec ex mathematicis scripserit.Τimaeus, iam a nobis expliscatum fuit.
SEM DER autem sene aliquid intelliget. Opus nan est,siquidem perpetua cir
culatio. Agentium nant intellectionum sunt eκtrema. Omnes enim alteriuS gra tia. Contemplantes autem rationi S eodem modo determinantur Ratio aute om
nis,aut definitio, aut demonstratio.Demonstrationes autem a principio:& habet quadam ratione finem syllogismum,aut conclusionem. Sin autem non perficiun tur:at neq; sectum rursum ad principium. Assiimentes autem semper medium, ecCκ tremum,recte progreditatur.Circulatio autem rursum m principum sectit. Definitiones uero omnes finitae. Oportet enim quandoquidem perpetua est circulatio: perpetuam quot intellectione
esse:cum eadem cum circulationesiit.Et ita quom perpetuam esse conuenit: vici circulaσtio etit.Qua non prope torminum unum stans perpetua est:sed quia inmutatione collox cat At non ita ea mutationc quae prope terminos sed in ea quae iam corinuitate fi . Quae
ne v in statu,neq: in fine unquana est.Huiuimodi itaq; si intellectio fuerit: siemper alicunius vim erit. Quomam intransitu illi,qui ab alio Haliud fit statu necesse est excipi:qui qaidem status in eo positus est:quod antea intellectum fuerat. Caeculatio vero statu non excipitur Erit igitur cicerit dem semper intellectio:&non in statu: sed semper in iplo fieri.
Quippe qaa: idem 1emper pertranseanct nunquam ad finem accedat interrogabati assi, quid semper intelliget Quod nanq; semper,breuiter inmemoriam rouocauit: qma circ latio perpetua sit. Nem enim in actione collocatum est .quod intelligitur, nemin contem; platione.Quandoquiae mutra Jam scilicet,quae agitetsi quae contemplatur,cognitio, fimnita est. Altera quidem a fine eorum quae agi ait tractari debent,exordium sumens: atlibi desinens unde actionis postea capitau principium.Altera vero determinando quidem confestim agitiati prope unum permanet terminum in illa totius comprehenssione. At cum demonstrative a propositioni us incipiat: Scin conclusionem desinat: propter hanc quom causam finem sibi syllogisimum atq; conclussionem statuit. Coclusionem quidem tanquam in ipsam desineris:syllogismum vero,ceu Vnaciam conclusione, propositiones quom colligens.Demonstratum nan x fuit in demonstrata uis libris,quemadmodunem ad extrema versus nem ad principia infinitus est progressus.&quemadmodum cum existrema determinata sint:&media quo finita existunt.Nunc vero expossitione quo uconis cedens finita non esse:attamen huiusmodi infinitatem ab ea diuersam ostendit, quae iurata circulationem fiat. quidem haec flectendo: illa recta progrestendo consistit. Eode printerea modo tum contemplatio quae diuidendi, tum quae resbluendi potestatem recine determinata ac finita demonstrabitur.
PRAETEREA si eadem circula I erispe, opus erit peris intelligere Ide. Praeterea uero S intellectio similis est quieti cuidam,& statui potius, si motu/- -- dem autem modo ec syllogismus.
Semper quidem idem praestantior illa nostrames mouit: verum haud peri*pe idem.
Nel enim rursum at* rursium:ne omnino cum extensionemem nunc,m uertaratac Sed Prope unum nunc Rans quod omnem temporis infinitatem imparobiliter com Oh nait ita ut haud persaepe idem intelligatisiensemel iuxta illud perpetuum temel.Nostra Vero intellectio quae pertranseuncti Vim habetinon ab eodem in idem pertransit: sed ab al. O ad alterum: atl per media rursum ad idem. Quoasi intellectio sit circulatio,&peris
48쪽
pe 5 nequaquam perpetua erit intellactio:de a seipsa in seipsam haud halia meaia peris
transibit:. cnihil forcaniequetur absurdi Se idem ipsiuirinimc vere, cic nunc illud quintin temporis extensione Potitum est. voa terminatum quidem est in iis quae Ortui subietacta sunt:infinitum autem in ipsis Coelestibus. Quandoquidem naturalium rerum esse haud perpetuum est:ita ut in Uno nunc permaneant. Propter quam itaque causam Ndi In hi hora uinarum animarum intellectio ita una est: vi lemper quidem omnium sit, atque pertrari timssiri non possiit:S nota tanquam Perpetua: quae in uno nunc Permaneat. Quoniam ipsum Responsum serpetuum praestantiu S existit si quon secundum animam consideratur. At ipsa quidem nunc atque nunc non si1nc infinita quaciam continuitate permanenatque ea ratione intelα lectui illi cessit:qui supra animam cli. Quemadmodum Scin conianimone quoque ea, quae cum intelligibilibus existit. Altera quidem enim cum coniunctione quadam indiuirasibili consistit:altera vero quasi cum quadam tactione. α ita vi in illa multitudine intellexetionum secundum speciem tantum distinctio fiat Nanque propter impartibilem quan dam contractionena,ta unaqua: id vere est, quod aliae fiunt: S propteria cuius curaque
generis. In Suinas aut animis,&mutua earum cognitionum contractione: si ea quae, eorum,quae cognoscuntur,habetur cognitio haud pure imparetibilis sitialiter sese res hab heticum iam ea quoque ad diuisionem tendat.Si igitur nunc,atque nunCCactem est: Pro Utibitatio.
pter quam causam absurdum persaepe idem intelligere Quoniam, dicam, riori solum Responsum fabiicitur idem:sed dum mutatur.Siquidem intellectio sit circulatio.Non est itaque simia tarsect qualis quae apud nos:dum haud adhuc totum cognoscimus: attamen praecidi mus quod ad ipsum tendit. uia antea substantiam noscimus:deinde animarum: Sc deinde quod sentiendi vim habet:atque hac ratione animal totam. Absurdum autem illud tari bum,atque rursum Ognitiorianque quae semel perfecta est,nihil eo incliget. Et ita clixi: Oniam infiniues quoque indigebit. Quandoquidem in diuinis quidem animis, ne semel quidem eget. Intellectio nanque in illis manifiestius cuidam quieti atque statui, sivi milis est,il motui.Siquidem sciri nobis,qui ex aliis alia colligimust id quoa syllogisimus facit:attamen quod stat potius apparet,si motuS,Propter ingressiam scilicet eum, qui Pro peterminos fit.Neq; enim in transitu: seam statu Prope unumquem l terminum,semper intellec o collocata est. Q U ADR AGES 1 MA NONA , ARTIC VLA.
AT VI neq; beatum,quod non facile,sed uiolentum.
Perspicua utraque ex propositionibus est.Naraque in ,quod secundum naturam missum facile positum est:iri eo aurem,quod facile,beatitas.Quapropter Sin eo quod securidum naturam:&Don in viciento,incorruptio,atque beatitas collocata est. Ipsum autem non COOUmpa,vel corruptibilibus quoque adest:donec sese secandum naturam habeat.
Semper ita cadum naturam eXistit,quod incorruptibile. Antea vero id sumptum fuit propter id,quod confestim infertur. SIN autem in motus eius non substantia,praeter naturam moueretur.
Violentum nanque quod praeter naturam: quod autem violentii non beatum. Quod autem haud secandum naturam coeli animae infit motus: antea quidem iuXta commutariem quandam rationem in omni anima demonstrauita deinde vero Eciri ipsa quoque id singillatim agit.Si nempe mouetur,inquiens, praeter naturam mourturili quidem igitur dilucidum. At propter quam causam.si non substantia ei S sit moruS, dixit, Pr ter natura Dubi haeso. ram moueretur Ne enim coeli substanua motus est:nequc tamen Praeter naturam Ino Merur.Nunquid,quoniam ut in tertio dicturus est:intellectus sua ex substantia est actior Responsumne v tantum ille qui animis ipsis praestantior est:sed nostra anima quoque Cum omnem eam eminentiam quae extra renctit contrahat:&m ParabilitCr,at simpartibiliteriquat eis Π S ei fas est vivat:&tropter hanc quot causam adtionem,suam in substantiam reduis
ζ,Multo itaque maiori quodammodo:& haud aliquando, sed semper, diuina uniuersi Simpli .de Anima. D
49쪽
DE ANIMA anima sua ex substantia, erit actio. Et si eius motus actio est: substantia quoque ei erit motus.Sin igitur haud id ita sese habet: aumon mouebitur: aut Praeter naturamino
LABORIOSUM autem dc id mi Rium esse corporiata, ut non possit dissolui.
N praeterea iugiendum. Siquidem melius est menti,haud cum corpore esse: quem admodum lolet dici:ac multiS quoq; uidetur.
Ex iis quae antea dicta sunt:cum ne B corpus,nem magnitudinem omnino, quod timtelligibile anima est:hoc est,uitam eam omnem,quae rationis particeps sit: demonstrarit: conueniunt enim cic animae nostrae,lecundo loco tamen,quae de uniuersit anima, antea aemonstrata fuere: nunc quod separabiliS a corporibus tua ex natura, omnis rationis particeps anima sit, nobis in memoriam re Ocat.Verum de ipsa uniuersi anima praecipue 1ernionem habens:ubi Somnia quoque absurda maiorem habent vim Quodam itaque modo quo inseparabile ipsius ammae rationis participi saquam mentem appellat:dem strat.Quoniam melius est ei nequaquam cum corpore esse .Quod non mocto Plato cinis fessus est:iea ira quoque permullis esse videtvriSiquidem praestantior ea philoidphia existit,quae contemplandi vim habet,q quae agendi ..in ea quae contemplandi vim habet: quμ in iis versatur,quae a materia separabiliasum quae nequaquam corPOre utitur. ea omnino nobilior,quae in seipsa complectitur si quae extra tenur. Cmerum ei, quae a corporibus inseparabilis existit, quaquam id melius est.Proprium nant bonum Uni cuique bonum est.Ei itaque vitae,quae inseparabilis est a corporibus,ut non sine corpore sit elius est. Ac nisi ipsum cum corpore esse elius emet: separabilis a corporibus emet. Vita igitur, quae cum corpore est:quam mixtionem appellat:t aquam ea, quα haud cipue anima: secundum naturam separabili adsit istoriosa est.Neque enim Ct,tanquam separabili inest:sed potius ceu et,quae quadam ratione alta a recedit. At Iasiane laboredit cessio a proprio,atque conuenienti sit. Quapropter nequaquam praecapue cligenda. Sed in nostris quidem tolerari possetiquia dimotui queunt. Ad aliquod nanque tempus usque commixtim durat.In ipsa vero uniuersi anima,ea fugiencta omninoem quia nuntiquam dissolui potest.Intensum ergo illud laboriosum est in uniuersi anima: quia perpestuum est. Ex quibus videtur Aristoteles Platonicis verbis instare,mixtioni sicilicet,atque complexioni.Videri nanque posset, tum atque impetum in corpuS, & usum qu que, tanquam instrumenti ei assignare.Hacque ratione semper quod melias, atque bonum existit in seiunctione positum in Neque igitur ita Platonis verba intelligenda sunt: noque ita sese res habere arbitrandum:ut stilicet nut aut impetu in corpus:aut eo tanquam utentem mixtam accipiamus Sed quia maneat in seipsa ad seipsam conuersia: corpusque Lut1psius faciat:eximendo lipsum mouea atque ceu id superans,quo appeti debetata, ut nostiae animae,quae separabilis existat,quae aliquando,atquesecudo loco, exemplum habeamus,ipsum semper,atquC primo. IN N AGE SIMA PARTIO VL A.
IMMANIFESTA praeterea,ec ipsius circulariter ferti coelum causa. Neq; enim animae substantia causa, propter quam circulariter feratur. Sed secundum accidens
Qinata huiusimodi positione:quod stilicet quia circulariter anima moueatur: caussa sit circulareonis ipsius coeli:1mmanifesta redditur huius rei causa. Neque enim animae substanua causa est,ut circulariter feratur. uemadmodum qui motum substantiam est se arbitrantur:&sua ex substantia circulariter ferri voluntiati hac ratione mouere. Ne enim coerculariterrato adeone moueri quidem animam dictum est. Quia igitur moueatur, nulla erit causa. Neque enim secundum seipsam, sed secundum accidenS mouetur.
50쪽
Corpori scilicet. Illud vero potius additiun fuit equoratam licet natura motus Princia pium sit:attamen potiuSanima existit.Magis nan proprium moueris ipsum est,si Primopium 1lluc iuxta quod mouetur Natura vero huiusmodi principium , vita securiclum quo' mota tiarinon autem ceu ict,a quo ipsius motus origo ducatur. Nunquid autemo illi ,quod iamblico videt Aemonstratur: celeste linticet corpus ex seipso viveremora autem aciuentriue,quemadmodum nostra vivunt corpora. Quippe quod1ua in substam tia in statam habeat vitam: atque vitam eam, quae mouendi vim habeat. Ita, ut&asei Ps
quoque admotum exciretur:led magis Pro&cto proprie ab ipsa anima. Quapropter molius anima corpori causa motus est:qiptium si1biipsi. Adielmo autem illius particulae, μ ius Mam quoque vim habere potest,ut aemonstret: quod licet re alite adhuc magis pro
priae sint motus uste:attamen anima potius causia erit,il corpus sibiipsiuatque adhuc amilca intellectus ille cuiuS anima particeps est: atque adhuc antea is, quem nulla participati Hmc quidem igitur recte sese habentalli uero quonam pacto vere dicitur: immaniΚαὶ tam L cilicet eme vel ex Platonis sententia cautam propter quam coelum circulariter fera our. Quoniam demonstratum fuit,quod neque circulariter,neque ulla omnino ratione, anima mouetur. NoreiaS nanque,atque naturalis in ea motus conficitatus fit: quem ne Plato quidem ad animam referendam vult. Quare si ex Platonis sententia animati mos ins propositum interpretemuricum vita sit,quae a mente,atque intellectu clam,atque Pasrumper receditiatque illum indivisibilis terminum relinquit:haud tamen adhuc diuigiis tur aut a serosa recedit: sed in seipsam secundo loco conuersa est:quod sane ille per circuo lationem mathematice significavit: perspicua est causa circulationis ipsius coeli Proxima nanque cautaeinciam continuus,atque diuisibilis sit coelestis motus:verum semper in fi ne:α ab eodem in idem:atque ipse quoque idem semper fiat. Vita itaque,quae antea adducta suit propter subingressum ex indivisibili diuisionem facit: verum haud patitur: proismer illam vero conuersionem fecundo loco in seipsa continaa semper est:& ab eodem in idem,atque eundem semper perficit motum At,quod per equoque diximus,ex vulgi atque multitudinis consuctudine vocabula Aristoteles interpretatur: at hac ratione reis fellit: de immanifestam esse causam inquit.
ATQ o neq; quia melius dicitiarita certe oportebat Deum propter id circulari ter facere ferri animam:quoniam meliuSim moueri,s manere. Moueri autem ita,
aut aliter. Cum eo omni,quod praecipue atque secundum se est: &bonum quoque existit. P uatio nanqtae cum malum sitit anquam id,quod non sit,praecipue est: atque ita ne. num existit.Et quemadmodum rursum est,ita Sc bonum quoque est: quia vestigiis quia busdam consequitur bonum. Recte itaque noster Aristoteles censet: quod qui res ipsas
contempletur:5 bonum,quod quibuscunque conueniat: considerare debeat. Ita .rahe, rius quoqueprobatio ex altero inducatur.Si itaque motus inuriar non conuenit: neque honum quod motui conueniensemctam anima quadrabit. Et qui bonum animae aptu. idit ipsia quom ab huiusmodi motu seiunistam nouit. Belle autem iudicat& Deum inprimis boni causam sustineret& in id aciem inam dirigere: quod inter omnia praestantis, simum sit bonum.Pulchre illud testimonio non sine Platone confirmat: qui haud diis citiquod melius ipsius motus in anima: quam ipse interpretatur. ius nancs Plato&sormam determinat:&perfectionem: ubstantiam ei quom assignatiquae media existit inter uadiuisibilem substatiam,ati eam quae circa corpora diuissem: quaere tota quaeram est. Vnde etiam patet quod simplicita quidam est:quae huiusmodi substantiae complectena C,ati seruandae vim habet. In qua ipsia quod bonum,at v melius est,continetur. Simph de Anima. D i 1