Doctissimi viri Nicolai Sanderi, De origine ac progressu schismatis Anglicani, liber : continens historiam maximè ecclesiasticam, annorum circiter sexaginta, lectu dignissimam: nimirum, ab anno 21. regni Henrici 8, quo primum cogitare cæpit de repudi

331쪽

ANGLICANO LIB. asymulcta nimiru, ut qui in hanc legem V , prima vice commItteret,Vel ducentos sedient aureos dependeret, vel sex mensibus uri

ui 1ncul1s ageret secunda Vice, quar isdictis. ringentos aureos aut unius anni Vin-rula exolueret tertia demum Vice, perpetuis carceribus addiceretur,omnibusque bonis excideret. Quo se num est ut ad praescriptum diem cesarent sacra publice fieri per totum

Quia vero his impietatibus Epis optivi dictum est consentire nolue-

unt, nec iureiurando assii mare se intonscientia credere solum Reginamu Christo esse Anglicanae Ecclesiar uprema gubernatricem, praeter nil, amnes sunt paulo post de gradu Hi-ςnitate sua depositi, ac carceribus va- iisque custodiis commissi, unde om- aes hodie longo miseriarumet dio eX- incti sunt. Quorum gloriosissimo-

332쪽

l rum constarum nomina ad aeternar 'min rei memoriam apponam. In primi uis .is, Nicola iboracesi Archiepiscopummi i paulueante Angli ς Cacellarius: deind*' ' ' Edmundis Londinensis Episcopus M. cath. Cuthbertus Dunelmensis, Ioannes Vit Us tomerasas Thomas Lancolniensis, Thu: Leius Eliensis, Turbarullus Exoniens Burnus Bathoniensis, Polus Petrobulgensiis,Bunus Litch fildesis; uem Cestrensis, O lethorpus Carliolens Thoma aut Goulduellis Assaphen siue plenus pietate dierum, 26. Osteannos Romae vixit, 3 non ita priderseelicissime ac sanctissime in dominobiit quibus propter summam cor stantiam 3 vinculorum societaten Fec namum occidentalis Monaster Abbatem adiungere licet, qui hotantum anno praeclara confession

perfunctus, steliciter requieuit in D c

333쪽

o melior pars imitata est, plurimis in rere priminariis Ecclesia dignitatibus con- litutis, vel in custodiam datis, vel ex lora patriam fugatis, ii reticis ministris psorum loca honores inuadenti Ius: solum verterunt etiam religiosi Variorum ordinum plurimi ac conue- us etiam Vtriusque sexus integri tres: secuti sunt quoque nobiles laici triusque sexus permulti, etiam usque ad carceres honorum rapinam utrius que etiam uniuersitati s duas enim Anglia academias Oxonis em dc in

tabri Uem habet flos ipse in exteras regiones quasi turbine delatus Vis

ersus est. circiter autem trecenti Omnium ordinum ab initio commigra runt in varias Europae partes, sed maxime Belgicas uniuersitates, Vnde po

stea Anglicani agri deserti magna se-

334쪽

mgtis copiosissimaque messis extitfutura tandem uti speratur ad toti nationis salutem. bri a Horum aliqui, utilissimis tam si quam latina lingua postea scriptis bris, varias catholicae religionis parit fortiter contra haereticos defenderi& egregie illustrarunt. In his si praecipui,molaus Harpsfeldus, Pieti in carcere egregium opus cotra Masdeburgenses, nomine edituna multaque alia adornauit Thomas Hai Angus Potius Sa dems,d qui adhu Vivunt, Vulis usis lanus , Thom

Stapebonus, quorum opera innumeri animae sitorum deceptae, ad gremiur

Ecclesia indies per Christi grati

redire noscuntur.

Habet Anglia praeter duas illa

quas nominauimus academias antiquissimas, olimque maximarum artium, ac praesertim S. Theologi stu

335쪽

ANGLICANO LIB. IJ'dijs florentissimas, nunc Vt tempori ibus sectarum sit, nouorum Oratorum gramaticoru tantum nutrices quς

lam Londini gymnasia amplissima,n quibus principum, nobilium ac di- iorum fere hominum filii ius Bri annicum ac leges municipales addisi unt ex quibus fere prodeunt ij, quil opulo ius dicunt rempublicam dministrant genus hominum in il- a gente, si quod aliud, prudens,gra iee honoratum. Hi ita detestaban-ur istam religionis mutationem, qua fatui periculosissimam fore praesa -iebant, ut propterea plurimi, illius

ideiri antiquitatis amantiorCS,a call-

arum patrocinio , iure dicendo, ublicis muneribus fuerint tum, tonita multo post amoti ijs suffec- is non qui erant hipretici nam eius ,rdinis paucissimi semper fuerui sed tui nouerant cedere C sariri tempori

336쪽

DE CHISMAT Eri, ac secundas partes dare Deo. Quoi in omnibus ordinibus fecerut multi

unde maior semper quam ab ipsi h reticis, reipublicae pernicies. .a Diuisa enim omni Anglia in re

dia A partes CX tribus, una non erat tum lis

i retica, nec cupiebat aut probabat mi

dei addi tationem religionis, nedum poste G cum se et perniciem esset expertrNam prςter plurimos ex Optimaribus de quibus diximus, pars maiCinferioris nobilitatis erat plane c.

tholica, plebei quoque, qui agricu

turam per totum regnum CXercer

honestum opulentu in illa insu genus hominu nouitatem istam ii primis detestabantur , nec regni illii prouincipali , quam quisunt profLondinum lautam , nec ciuitat, fere,nisi maritim , atque in istis p c teris otio delitijs assilientes, adi lescentes, bonorum decoctoreS,m

337쪽

ANGLICANO LIB. 16 Ocres Onust Peccatis c terique simi a farin socij, vltro a resim ample-ὶbantur. Hoc enim nobis pueris ob at 't

Magistris magis immorigerus , pa' uatibus ac superioribus inobediens bminis infidelis, aut de aliquo alioraui peccato notatus. Praeter istos go licet caeteri fere essent corde ca-1olici, tamen putabant aliquousque exteriori vita,& obedicndum legi as, legi voluntati cedendum: cquid in ea re peccetur, tribuendum j, non sibi qui iudicabant se vicinii hac necessitate excusari. Venerunt quoque in istam senten- iam ex inferiori clero prcst yteri duarochi, ecclesiarumque cathedra um vel collegiatarum anonici no vici qui ex animo sectam damn bant

338쪽

bant, Maliquandiu etiam a faciendistis nouis ossiciis propter conscienti νμθη abstinebant adeo quidem ut O

ses in in s cra cessare, falsa ista inchoare,opo uit, multa essent per totum regnur ad aliquot menses clausa templa, Cur prest yteri veteres schismatica facinon lubenter facerent, iovorurministroru non es et adhuc satis, fit tot locis inseruirent.

risi Sed cum P egina paulo post, pr cleri per sita scilicet omnium ecclesiarum solii 'S citudine, visitationem cleri fecit, in curatos qui ritus partamentarios parochiis suis ad die a lege praescriptum non obibant, inquisiuit, et amissionis bonorum beneficior inulti faciunt ac aliquibus non assertientibus, alios sussiciunt ex nouauercatione ministros, qui illo funganti munere, plebem etiam compellun

339쪽

ANGLICANO LIB. I UI

in singula capita,si festis diebus abes

lent secundum comitiorum edictu, M ima. quodecim assum indicta mulcta, ut Ecclesias suas sicut prios,frequentent. tque ita vel vi vel arte factum est, ut maxima catholicorum pars usque o hostibus paulatim cederent, ut Ehismaticorum ecclesias,conciones, Ommunionem ac conventicula albquana publice adire non recusa- ent. Ita tamen Vt interim Missas oreto domi per oldem irpe prelby γυῖbi eros, Qui adulterina sacra in teptis pu lice peragebant, aliquando per alios χωie. ion ita schismate contaminatos, Cele rusAEn m rari curarent, sepeque de mensae do -... iiiiii , ac calicis daemoniorum no Aeperinse , sacrosancti Eucharistiae, & caenae μίην ε aluinicae,uno eodemque die illo lu- tuos tempore participes fierent. mo quod magis mirum ac miserum rat,sacerdos nonnunquam prius rem

340쪽

Facinus κο imi

sacram domi faciens, deferebat prcatholicis, quos ipse id desiderare cci gnouerat, hostias secundum formaryma 11 ab Ecclesia Vsitatam consecratas, quatandum eodem tempore ijsdem dispensabat quo panes haereticorum ritu confici Os,caeteris Catholicae fidei mini studiosis distribuebat. Atque hae mando literis, ut caeterae nationes nostro ex eplo edoctae, khaereseos principia ac progressus videant, tempt

stiue sibi ab huiusinodi pestibus ca.

Interim Reginain sui ab initii prςclare secu agi existimarunt, quo cum tot ostentantiquae fidei in regi Cultores, plerosque tamen scirent ritus a se pr scriptos publice vel amplexari, vel praesentia sua utcunquiexterius approbare, licet inte tu aliam fidem de qua ipsi non adeo curabant, aut certe ad tempus dissimu