De dosibus seu de justa quantitate et proportione medicamentorum opuscula illustrium medicorum ...

251쪽

Alchindi ira

partis unius erunt quales. Cusi; aut proportio naueris eas secundum amodum resolutionis,

que habet ad praecedentes, erunt proportiona' les dupli Jportion hoc est,quod frigiditas caliditatis exiij gradus addit supra fiigiditate caliditatis quarti gradus, quantu est quarti gradus frigiditas. Similiter quoq; gradus secundus suptertium, primus super secundit, aequale supprimit, hoc est quod frigiditas caliditatis quarti gradus tanta est,quanta medietas octauipartis caloris eiusdem, S in tertio gradu octaua, in secundo quarta,& in primo media, iniquali militer. alor quoq; qui attenditur sim dominium frigiditatis in tertio gradu,eodem. do calorem frigiditatis quarti gradus operat cum quantitate caloris quarti gradus Gradus etiam residui imiliter se habet: In siccitate quo Que de humiditate idem inuenitur Iam ergo ex hoc quod pr misimus materiam est. Omnibus proportionibus quae proportione augmeti attenduntur proportionem dupli mestorem existerrim qua uale reperitur,hoc est quod ipsa in aequale resoluitur, sicut demonstrauimus Musicae quoque tractator docuit hanc proportionem omnibus alijs proportionibus meliore

extitere,& naturis coni: ensentiorem esse s dupli proportionem. Ex hoc quoque declaratum est quoida no nomina sic gradu tamia,fecudu,rcitium.&qu 3rtu, nisi olaimo sicundum 3O-

252쪽

Libellus

dum quo numeri ordinatio notatur, non alit ter hoc eit eorum sermo in notando gradu

Pr Hau i,fm, critia. quartum non intelligitur abi a Qualibet duaru intentionum quaru Vna est corii, luet eos in ordine numeri, eorum copulationem nominauer ut quae est uuis primum, sim tertium,quattum. Alia aut eoru quae hoc secundum modum virtutum dixerunt, s.ciua quartum nominauer ut gradum eo q, eius

vi tus primi quadrupla existit Sisi igitur hos

gradus, i. primum secundum, teritu,&quartu,

sic nominari dixerunt secundum ordinem' meri. non secundum virtutum ordinatione, ito erit eorum dictio conueniens: sin primum modum nomiinationis,cu ipsi in gradibus virtutes hi rat. Q si si ierint aliqui 'dicat in gradibus quai tu dici ii eius virtus sit quadrupla primi, triplit ca sue virtutis qui est tripla pri mi erit iste ordo 'radiati absq; Eportione. Nos vero ii ostendimus in cedetibus ipsos porportionales existere. Gal.quoq; in lib.decem tracta tuum, luem de compone lis medicinis edidit: in parte videlicet octaua,cu de quintam ectione medicinaru Andromachi tractaret, ad curaldum stomachum corii destruxit sente tia. Et qua auarti gradus virtutem primi quadrupla, dc ter litici in triplam ali ebant. Confectio aute illa laris aprrte pol in libro illo intelligi ii lutat intcnte ipsum considerare voliterit 6. si ierit

253쪽

boni intellectu . in proportione, Dropor

Nonalitate instruditis, intelliget sententiain orum,qui dicunt quartum gradu quadrupli priinia nullatum elle. Alij autem praeterea iter ut

qui graduum virtutes scdm tunc ordines lia'

bere dixerunt, assirmate virtute caloris primi gradu laal ere in se quinq; octauas virtutis caloras quarti gradus. Ideoq; eius tres octauae remanent fragid ς. Dixerunt cita, ludi virtus caliditatis secundi gradus liabet in se tres quartas virtutis caliditatis quarti gradus reman hi eius quarta frigies. Et quod virtus caliditatis terii gradus continet septem octava virtutis caliditatis quarti gradus, remanebit

et is octinia frigida . Quod autem eos in a ancinduxit sentetiam fuit quidam Qui dixit, quodlii nos misceremus medicinam in quarto orada calidam cum medicina frigida in codem ra du d i quaretur medicina, Mellent in ea cuia tuo partes calida tu quatuor frigide. Sed si ad Heremus quintam parte calidam, est i calida in primo, estentque ipsius quinque partes calide, re tres frigidi ' Similiter si adderemus sextam Wrtem calidam esse ii ccundo gradu aliaria, Me sessent tres quarte partes calide,

alia quarta frigida, septimam quoque pariem calidam si adderemus esset miniicina calidan tertio gradu, cssentque ipsius . oc taua caiidae, dc reliqua octaua frigida. u rii octa-

254쪽

Libellus

uam partem adderemus calidam esset medicina calida in quarto gradu: esset autem tota calida nihil habens in se frigiditatis. Huius autem intentio selsa existit, secundum modum e

perimenti, in secundum eunx, qui contra eum argumentatur, ponens principium suum secundum dicta illius hoc est, quod si pr dictus masceret medicinam calida in tertio gradu, cu medicina frigida in eod gradu, ualetur medicina,essentque in ea res partes calid . tres fri eide. Ouod si pars una caliditatis adderetur,eetolidi i Pptinio gradu, ellent uius quatuor partes calid ,& du frigid . Essent igitur secunlium hoc primi gr. idus iri terti calid , Vna frigida. Ex pr missis vero quinque eius octauqsuerunt calia , tres frigid , hoc auten inpossibile est. Similiter quoque si pars secunda cum prima calida fieret, effut medicina in secudo gradu essentque eius partes quinque caliciς,, c pars reliqua frigida,erso secundum hunc modum: .se te secundi gradus existerent calida. unafristida Sed in praecedentibus eius trς quartς suerunt calidae, una stigida, Oomnino cotrariu est de impossibile.Ita et si pars tertia cu iecudari prima calida fiat, erit medicina tota cali da nihil in se retines frigiditatis. Sed in prςcc letibus stan sum fuit, quod cu pars tertia cum partibus,quae ipsas praecedunt in quarto gradu calida, fit eius: ociauet existunt calidae, reu-

255쪽

Alchindi.

qua octaua frigida Ideoque intentio ς maniati ste falsa existit.Non enim oportet ut huius mretitionis inuento aliquid in gradu quarto atterda quod non quale in gradu terno secundo obseruari possit. Postquam igitur huius intertionis alutas manifeste apparuiti eius est etiassententia manifestu destructa quod virtutem quarti gradiis primi quadruplam, tertii tripla primi asserebant, ex eo quod Gai in receptione inedicans sui libri comprobauit, ex eo quod nos declarauimus. Et postquam ostensum est, quod gradus dupli proportione proportionales existunt, s. quod proportio virtutis radiis primi ad secundum in effectu est, sicut proportio virtutas gradus secundi ad tertiuin, Sironomia virtutis gradus tertii ad quartum, lectarabo nunc quomodo cogit itio compotiendi Dedicinas secundum hanc proportionem,quae omni laus ab his an proportione auginentorum mi lior existit comprehendi queat. De compositi eme inurum. cap. I x.

Di m xgo,quod composito medicinaru

lacet infinitas recipiat sectiones, in sex t mei restrangitur, cum sub repulis rati Wisino mcdacita callii , cum alia medicina cilia' inedicana fragida: tertiacopo medicinae

256쪽

Libellus

sitio temperat tum inedicina tem parata quinta etiam compositio medicinae I perat cum mediuina catula.Et sexta cona postulo medicint

emperaticum medicina stigida Composit quo , medicin calid cum alia calida tribus

fit modis. Vnus est, ut ipsa misceatur med in aedile calidae ut ipsa est.Secundus ut coniur

gii dicinae in toris caliditatis Tertius ut

medicin minoris caliditatis coniugantur.

Lopo medicin quὸ caliditatis fiat no eruca a ris augmetu, neq; minuet ex alied Etsi compositio medicine fiat ex medicina calida: a quae sit minoris caliditatis,erit medicina omposita minus calida.Sed si compositio me dininae fiat ex calida, alia quae sit maioris calid inis .erit medicina composita magis sida: ti miti uetur ex ea aliquid: dc crusta caliditas inter augmentum,de diminutione,i. Inter

iam hedieitia habentis caliditatem ca

augmento: c alterius habentis ipsum calorem cuni diminutione. Nos tau huius quod dix1-

xvii plum ponamus de hoc est vi cu nos seuerinlus duas aquas, tuaru unaquaq; t buliε in summo neq; in nostra pomi uoi Tora interuenerit, no minuetur ex eo aliqui iis diuanebunt scruentes vir q; Si aut alia mus cruente ci alia quae magis ferueat comiscuerI- augmentabitur caliditas aque minus fer

257쪽

Oliditas aquae multum feruentis, Zaquam minus feruentem. Non est tam conueniens ut extimemus medicinam calidam caliditate calidioris medicin , cui admiscetur minueret moduqualitatis minoris caliditatis, sedi Sprietate eius, quod est cu eius minore caliditate, ex qualitate frigiditatis. Eodeq; modo frigiditas in dicina frigidioris minuetur ex eo,qd est minus frigida ex qualitate caliditatis: Pp hoc etiam in praecedentibus declarauimus frigiditate chi caliditate primi gradus quari medietati caliditatis ipsius est sic in reliquis gradibus est intelligendum; ut ex hoc cognoscas illud ,quod nomefrigiditatis comprehendit ex nomine caliditatis. Aut nomen caliditatis ex note frigiditatis: Aut nomen humiditatis ex nomine siccitatis: Aut nomen siccitatis ex nomine humiditatis

quemadmodum in sequentibus propalabo. Co 'ositio vero medicinae,quae fit ex frigida medicina cum alia frigida medicina tribus etiam fit modis. Vno ut medicina frigida in compositione iungatur alii medicina eiusde qualitatis vel frigiditatis. No ergo' si si et copo augmentabit frigiditas, neq; minue ex ea aliqd: Scdo vero ut in copone medicina frigi L cu alia maioris frigiditatis misceatur: Tertio vero, ut in compone

medicina frigida aliae minoris frigiditatis adiugatur, augmetate frigiditatis ex diminute frigiditate minuetur: eritq; medicina copolita in

258쪽

Libellus

ter frigiditate frigidioris frigiditatem

nus frigide. Hoc quod manifestu est ut appares ei qui propositum exemplum, memoriς commendauit.Rursus in compositione quifit ex coiunctione, quae est medicinet calidicum frigida, unaqueque qualitatum a sua minuitur contraria. Et rursus in sipositione, tua fit ex commixtione medicinae qualis, cu alias aequali erit

medicina composita ex his qualis an copositione quoque,quae fit ex coniunxi ione medicin calid ,cu qualicrit medicina ex eis coposita non ςqualis quia cu quale in quali admixtu fuerit, non erit medicina ex his coposita aequalis Hoc .n uerti est ex pie notis quς probatione ii 5 idigent, necesse;est ut caliditas medicina calidae

minuatur ex eo ci declaraumaus. Et hoc est, id illud,quod est minus calidum ex caliditate frigiditatis reprimit caliditatein eius quod est magis calidum. Huius auteni sermonis summa est, quod cum compositio sit ex commixtione qualium, cum qualibus, calidaruna cum calidis, frigidarum cum frigidis eiusdem, i tanta frigiditatis non augmentabitur eorum Virtus, neque minueturix o,quod est in ea aliquid. Erit ergo temperata,aut calida,aut frigida Sed cum compositio sat ex commixtione medicinarum

diuersarum ex augmento diminutione,aut ex contrarietate, minus ab augmento augebitur,& maius adiminuto minuetur.

259쪽

Alchindi.

Expositio compositionis medicinae, O renuncialib. compositionis medicins alias cum alia medicona calida.

pregabis itaq; ponden medicinaria fidarum Qui in gradibus

se a 4 etiam in eis ex vir civi.

bus frigidis reperitur, coniunges, S 'uς sit earum denominatio ex numero alidarum scies Nos autem Pepe in his,qua praecesserunt dixi mus,quod cu virtutes frigidς fuerint quantum medietas, lidarum virtutum, exit medicina ex eis composita in primo gradu calida. Et cum virtutes frigida fuerint quantum quarta pars calidarum virtutum erit medicitia in secundo gradu calida. Et cum fuerint virtutes frigid. v quantum octava pars virtutum calidarum erit medicina calid in tertio gradu. Et cuiverin Virtutes frigid quantum is virtutu calidaractat medicina calida in quarto gradu Similiter quoque inuenitur regula medicinarum, in qui bus frigiduas dominatur, do vni quatuor graduum comparatur Qu'd sit virtus medicinii nte duos ex quatuor gr dibus fuerit proportio, nem eius, ex disserentia tu est inter illos duos gradus inuenitur scias. Eius it que, quod diximus,exemplum ponamus.Et hoc est,quod cum miscuerimus pondus drac. i. masticis id in seoido gna tu calidii existit cu pondere drac, ij

260쪽

Libellus

cardamomi,quod est is imo gradu calidii, multiplicabimus virtute caliditatis p imi gradus, quae est una in a.dra. cardamomi prouenieti inde partes dii: deinde multiplicabis virtute etiam gradus secundi,quae est duo,secudia prima regula in drac. i. masticis: proueniet inde partes dia . Adiungens itaq; duas partes caliditatis cardamomi duabus partibus caliditatis masticis,&fiet quatuor partes calid ,quas seruabisqueadmodii indicaui tibi. Tu aut a scinisti ex missis, a partes xii caliditate primi gradus existiit, sui qua tu medietas parti scalidarii.

Est ergo in illa ex frigiditate r media chi ad

partes calidas coparata fuerit. Multiplicabis ergo hac media in poderibus duaru drac card momi,& erit pars tegra frigida. Similiter quoque tu ia sciuisti,', partes alii caliditate a gradus duplus uni primi: q, earu quarta est frigida, ψ quarta duoru est medietas Multiplicabis itaq; medietate in pondere unius drac. masticis, erit medietas frigida. Ea igitur diu gentes parti frigidae ueniet ex eis pars, medietas partis frigiditatis. Scias itaq; qu sit denominatio parcis, meduae partis frigidie quatuor partibus calidis quas sciuisti.Ipsi aut eruttres octauae. Oste sum est igitur,q, huius medicinae copossitς tres octauar quisunt chi eius Partibus calidis, frigidae sunt. Ia aut sciuisti,' frigiditas quae est cu caliditate primi gradus, est qua