Antonij Massae Gallesij iurisconsulti De origine, et rebus Faliscorum liber

41쪽

hu usum statis liber,ubi terra minus Iaeta

minus e semesi aptaiuppe quae super topho sita noadmodu alta esse poe,ibi Ppi' oppidu sui oles fer cissim et quas bonitate fruet' nec Tyburtinis nec Veria franis cedere autumo Longius sunt querceta desissima Prstelabuntur uisu et iucundissimi ri pero ennes,atq; est i iis piscib' referti coplures, quoru duo hinc at* illinc decurrentes paulosub ipsum oppi dum in unum confluunt. dicatet ubi' fontes,inter quos duo sunt animaduersione digni,alteret uiri Faliscae gentis conditoris nomen retinens, adhuc dici/tur Flateianus,exiens ex antiquo manu cauato cu niculo,Alter uero quem memoriae proditum est eXrOpho, per diuum Famianum huc uenientem uia rorio baculo,cum sitiret,percusso, scaturisse emanas Locus eth porro ita natura munitus, atq; aditu instructis aciebus difficilis, ut non sit nostratae paetatum memoria auditum in oppidum hoc hostes

irrupisse,quinimo nec tentasse, Nicolai Fortebracii conatu excepto,qua de re literae sunt in regestis breuium Eugenii Dat xiiii Augusti MCCCCXXXIIII. quibus Pontifex ille gratias agit Sutrinis S Gallesinis,quonia ex literis Micheletti Attenduli sui exerι citus Ducis intellexerat eos Fortebracio suo rebelli praecaeteris uicinis restitisse,illum uirili animo rete recisse. Nam Ladisiaus Rex,qui regionem hanc toto in ditionem suam redegit ac Baucham & Castellii agri nostri oppidula inter alia diruit,Gallesium nomo non lacessivit,sed et benigne sua sub tutela su scepit.habentur in se iniis publicis eius literae superi hac re datae in Caltris ppe Narnia die decimo Iulii MCCCCXΙΙΙΙ.Cum ueroBrittones si aRCmano

Populo apud Marinu Latii oppidit Vrbano VLse

42쪽

dente fusi a suis,qui in arce sutiam praesidiorem serant recepti,ibi us ad Martini quinti Pontifica

tum uiuentes,sepius erupentes regione omne uerauerunt vastaveruti, adeo ut ex uicinis colura, interi illa Balneolu,Allianu Pelchium,&: rticulanri agri Callesa,deserta penitus ab incolis destituta

remas erint, Gallesia in non solii no uexatu, veru et

conuentibus desertorii locorii plagis adauctu fuit. Nostra quot memoria in primis cognitu dignum est quod dia decimo sexto ab hinc ano, qui filii hu/manae redemptionis MD XXVII. capta direptam urbe primu Roma deinde Narnia,Colluvies illa ditorii latronii nullo diuino humano ue iure coercira circuquat populabuda debaccharetur, GallesiuDei benignitate malorum omniti fuit expers,& si, cui cecinit quida Poeta Multos lacera suscepit aia urbe fugatos, Queis fuit hic posito certa timore sa Ius.Sunt in agro praeterea Loians,& Caceani oppi doruuestigia,qus quaclo euersa fuerint scire mihi adhuc datu non est.Fuisse Olim adesivm pro ritu, Romanae ecclesiae sede ornatu Episcopali alias aliis argumentis assirmare consuevi, ut ex diui Famianii historia in antiquo niatoris aedis libroc quem dicut. Horarinna descripta,& multis quae sunt apud me iantiquis contractuum libellis ac tristrumentis, quae Gallesium habet ciuitatem,S ex Episcopio adhue, extante,sed tandem aliquando id certo comperi ui/sis primu subscriptionibus Cocilii Romς sub Mar

tino primo eius nois Pontifice anno a Natali Iesii

Christi D C C C L XIII.ι habiti, cui subscribit inter alios Dominicus Gallesii Epus deindη in Vaticana bibliotecha inter Aleκandri IIII regesta inuetis tris

43쪽

her quas ide Pont ecclesiana Gallisina . euius redit.

ob desolationem aliquot castrorum suae dioeceseos serant valde diminuti ecclesiae ciuitatis Castellanae coniungit.Quemadmodum postea simili de causa per Eugenium IIII.ciuitatis Castellanae atq; Orta Da ecclesiae copularae sunt. quamobrem Galle in si titulus quodammodo intermortuus est . haben otur Eugenii literae in regestis bullatarum,datae Ro/mae quarto idus Septembris MCCCCXXXuII. Per quem aut ea,quam sic ut dixi amisit,Episcopali disgnitate Gallesium ornatu fuerit,est mihi adhuc pe nitus incognitum atq; occultum,ueruntanae postq3 sic Episcopo caruit a Ioane XXIII.& AlexadT VI. Pontificibus titulo Comitatus est insignitum extat

lius literae Datae Kal. Maii anno primo sui pontificatus,qui fuit ΜCCCC X.huius uero Octauo Id Septembris MDII.Pontificatus eius anno XI. Ip sum oppidum de manu Tyranni ereptum Pontificiae sedi restituit Paulus Papa secundus, qui insupcommunitati Gallim dono dedit Peschii & Allia/ni quonda oppidorum agros, dimidium porto ε m i quod trans uehendi Tyberis nomine a uiatori hus exigi consueuit,atq; alia c5plura,quae itide c6ν firmauit Xystus quartus eius successor .extant Iiters iSixti datae hal. Februarii MCCCCLXXV. de Pauli quinto kal. Septembris ΜCCCCLXV. De dicta eteo ictione Tyranni scribit etiam Iacobus Cardinalis j

Papien.Commentariorum suorum libro quinto. Cum autem intestinis dissicordiis mirum in modum agitaremur,Iulius papa secundus, Nicolaum Ruν ueraeum suae sororis natum pro Romana ecclesia Uicarium nobis perpetuum praefecit, cuius ductu

sedatis di rdiis Dei benignitate ad li une ii dic quiess

44쪽

quiete ae tranquille uiuimus. extant & ipsius Iulii literae datae. XI. kal. Octobris. M. D. XI. Sub

ipsum oppidum iuxta fluentem' riuum est insignis aedes in Diui Famiani honorem extructa. fuit auteis Famianus uir sanctus patria Colonien. genere nobilis,nomine Quuardus, patre GoWhiscalaho,maεere Giumera natus,puer prima bonis literis instruinctus,ati optimis mori, imbutus,deinde adoles

Iarentum propinquorum illerebris, aemudi deiciis repudiatis,omnem uitae cursum ad Deusumin

mum bonum direxit, ad Urbem. primu, inde Coinpostellam, tisierosolymam,&quscunt sunt apud

Christicolas celebriora sanctitate Ioca peregrinat accessit. professus interim ad extremos uitae annos Cisteretensium religionem tunc maxime Bernar δέ aliquot ante annis uita defuncti, sanctitate Flo. nera,& protracta peregrinatione in annos ferme XLII,Demum iam corpore ingrauescens,quiet

rus Roma rei pressi h x xuo sedete a Diuis

Petro, de Paulo in somnis thoisitus ut Gallesinam peteret ciuitatem, cum huc diuertisset, ct ab Ascaro indigena uiro nobili exceptus hospitio, post dies paucos ex prςdicto morbo obiisset, innumerabiliae claruit miraculis. Quapropter ab Adriano quarto Pontifice anno a Natali Domini. M.C.LΙΙlLmu. lato sibi ob miraculorum famam nomine, latina nuncupatione Famianus dictus,in Diuoru nu. merum est relatus; & extra oppidum circa ipsius tumulti sacra illi aedes extructa est, quae postea Munaldi Episcopi largitione,comprobate id Nicolao quarto Pontifice,Deiparae Virginis, quae intra πρpidum est,et di connexa.Archipresbyteri, & Cano s

45쪽

n icorum Usus interioris aedis cura regitur,lagenti lcum miliave dicti Iulii Papae, qui ipiam Famiani aedem octauo mensis Augusti quo die festum in il/lius obitus memoriam celebratur. pie uisitantibus, delii 'orum ueniam . nec non Archipresbytero, dc

Canonicis amplissimam quaecunt delicta condona di facultatem contaiur,exemplo Pauli,qu i inter alia . quae ut diri nostrςComunitati dono dedit,toto triduo festi iusdem nundinas ab omnibus uectigali/bus immunes indulserat,quas εἰ Iulius ipse ad octo dies ampliauit. Gratiliani quom martyris, de quo supius est Rcta metion que alibi nusqua nominari ne dii coli audiui,extat pud nos utpote coterranei vio memoria miraculis clara Sextra oppiduceles

bre sacellu . dc id genis uiri; nonte i ipsius Diui honorem frequens impositum .e1.4 SUQ saepe a non . nullis qua ii ess*Mqii eri cur apud historicos; ipraesertim am quiores, antiquas illas Id η est sumitus duriti uini inopis habitas rara sit non modo Galli sit sed totius huiusfalisco,iru egionis, &hontinum mentio . Duplicem hiet, ego rationem affero poste autumo. Regionis sit uin, exercitibba,&bellici ii bus stiendis male commo μduna,quin re, qui admodum ex supradictis liquere potest peri illosum.et Vrbis Romae uicinitarem, quam non m din rebis sm subiit biisdsed ibdiolano coiisuetas sonam ubi inquit. Nec iun, cta premit ilicinia I qmata etenim eκ conterminifre, gionibus,& hqc.pori sumum posteaq3 in Roma/noriim potestatem: ne mi r Fr dx Pr erant uel in telςb and iret,

46쪽

gens uel manibus promptiores,vel opstras fores, in Romanam ciuitatem, α militiam migrabanta Hinc apud Fab.Pictorem,&

meis tribuisti moenia rnuicis: Dide hodie Thuscus nomina Vicus nabet. Hinc Vicus log , Vicus

Arniensis Vicus Stellatinus, Lartentanus,Falistus, cognomina quae a Thulcis sunt comigrantibus in Ciuitatem Romanam. Quod nobis invidit in itinerario suo Rutilius Numalianus inquiens .Felices et qui proxima munera primis Sortiti latias obtinues

re domus,& subdens . Relligiosa pater Curia laudi, Nec Putat suos, ordinis Imperio collegarum P fruuntur , Et

partem Genii quem uenerantur habent.Hoc etiam ibi uolunt Virgilii,Lucani,& Silii exercituum enumerationes,& aliae in binae sensu innumerae pene testimoniis sententiae. Sed quid opus tot aliquorutestimoniis cum & nostra, oc Patrum memoria,Ro

ma etiam Vrbe ab antiqua illa longissimo pene* in comparabili interuallo declinata, idem tame in dies euenisse audiamus,& uide mi Accedit quod, quatum ad nostros attinet,no solum ipsi ad Vrb ,sed& Vrbs ad ipsos deuenit.Siquidem a ponte Tybeiiris nostri agri, cuius adhuc apparent tundamenta. adeo hinc atthinc uiam Flaminiam cotinebant tu diuersoria, tum ingentia alia aedificia,&illustriuuiroru monumenta, quoru et plurima retatuesti gia ut no uicus unus,ne plures Villae uideret elle,

sed ipsam Vrbe huc usi plendipter ut e apud Blodu Ammianus Costacia Caesaris

47쪽

Aduentum a Constantinopoli Romam desciubes,

dicit. Hormisdam genere Persam architecturae peritissimum in Caesaris comitatu ductum, & omniucolloquio destitutu,primaria quae dignioram Vrbis aedificia diligenter inspecta ordine sibi ostende ire iussum ab Ocriculo Roma prius ingressum fuis/loco Vrbs inchoaret discernere, de intelligere posset. Quibus conueniunt etiam uer ba Dionysii libro quarto,ita dicentis.Sed sunt om/nia circa urbem habitata loca, multa ea, & magna. facillima aduenientibus hostibus fieri obnoxia. sit aliquis adlisc spectans,uelit Romae magnitudio Nem eXquirere, is & errare cogetur, nec habebit si in 'gnum ullum certii quo dignoscatur,quovis sit Ii urbs progressa,aut unde esse non amplius urbs incis Piat ira urbi contexta est regio, praebet spectantiabus opinionem extenta n infinitum urbis,itet Aristidis, qui ait. Desceri dit haec urbs uis ad mare. ubi comune Emporium, comunis p Omnium quae terra eueniunt dispensatio. quacunt in parte eius

Vrbis constiterit quis, nihil prohibet quom snus sit

pariter in mediis,quicquid nunc Italiae restar cominpletura esse mihi uidetur, unal futura urbs peris petua, in Ionium mare protensa et Constat autem pontem proxime dictum, beri impositum esse ab Augusto: quia auctore Suetonio quo facilius Vrbs adiretur desumpta sibi Flaminia uia Arimino tenomunienda,reliquas a triumphalibus uiris ex manubiali pecunia sternendas curauit.Super adiecerat &In opposita agri nostri rupe in praesidium Pontis Castellum,quod Ladisai regis tempore destitutum

fisisse diximus . Ex his ital fit ,ut queadmodum de

48쪽

nostratibus antei Romano imperio subiiceremurobantiquitatem & scriptorum inopiam ita post

modum quia inRomania nome transibant rara ad in hinc puto, uel ex no

minibus decep tos audiores aliquor, qui Martinum secundum,& Romanum Pontifices Gallesio re ue ra oriundos,hunc Roma, illum e Gallia oriundum tradi erunt.Sicut S primum Paschaleri Blondo teliselera natum,itidem Roma ortum esse dicunt. Qim Romanum Gallesio patria natum reserat idem lodus in Italia illustrata, Martinum uero similiter liber alius incerti a ris de Potificum Vitis inscri Ptus. & de utrol testetur antiquissimus lota gobardis literis exaratus codex ex monasterio .S. Vt hcentii supraVulturnu ad me delatus.quem pro

DiS urris pluribus ostendi,et cuicunm uidere libuerit Dum ostensurus..uorundam tamen celebrium ui rorum recens est memoria,ex quibus praecipue restarendi sunt Nicolaus Abbas monasterii a uictoria comitatus Albensi'quem egregium fuisse Theologum indicant eius comentaria , quae in Capranicein bibliotheca perlegi, & Antonius Angeli facundus orator,cuiusdunt apud me orationes,et epistolae aliquot luculentissiliae.De Fratre Petro,quem sedente Vrbano sexto uirum doctum, & praeceptorem Xω nodochii sancti Spiritus in Saxia fuisse constat c5 habeo.Fuit etiam licet infelici existuli ir bello strenuus Iacobus, tandem ob res nouas ubente Eugenio quarto Romae capite mulctatus. areor us item Saccardinus apud Venetos milituprae tus clarissimus,qui ob ingetia merita non so/ium Uiuitate,sed patritia etiam dignitate donatus

49쪽

fuit.Hine Sabellicus, quisbius ex recentsoribus scri ptoribus Faliscorum situm,ut pote illis uicinus, res te intellexit, in caede Sontiaca de Georgio ipso loquens ait.Nec non Gallesia tellus quem genuit,teratus capis uicina Faliscis, Consilii hunc olim magni fecere Tyrani Participem, de reliqua, de quo meminit etia idem Sabel L Libro sexto de antiquitate Aetleiae Alii plures armis literis,moribus,et caeteris boνnis artibus florentes, uel uiuunt,uel nostra memoria in uiuis fuerunt.Sed quia pene stulta, uel ambitio sior uideri posset obuersantium oculis enarratio, iratos posteris celebrandos relinquam.

. Errata notatu digna In solio C I a. linea ultima lege. Amersae l.C i i i l .a tergo linea x x v i .lege Corn iFol.D.linea penultim lege.ab Urbe condita l. D ii .linea xxvii .lege, ccclviii .anno. Captis Veiis insequenti anno Eodem solio.a tergo linea κ .lege.secutus Ibidem linea.κ v .lege. quae propiora