장음표시 사용
21쪽
AD VINCENTIUM CRUCIVM V.CLLaelius uiditionius.
Mons quo paene oritur parturiente Chaos
Per cinerem in tenebras visa es discordia rerum Gissere, n e tuta fiant elementa e . At Sophi itaιeum per Angula damua causis
Quaeque fuis tu iam qua tibi nota doces. Permesso e iridi non paruis gloria Laurus Maior ab ignivomis laurea parta tu eis. I uia cineres tangi iactatos Fama, censes t Serra viri in cineres nunquam abitura refer.
Sollicita res est Amor, inquietum malum . adeoq. verendum mihi, ne tibi molestus sim, obsequii causa. Miseram ad te pigra nam superius, nec in illo acquieram plura quippe moliebar, qui plurimum debeo . Sed in hoc officii genere cum primis deficio inuitus adsuetus a diffluere in desideria, retardor desuetudine scribendi: Nunc, ut fidem liberatam putarem, tibine eximio viro feceram satis Vt tibi fecissem: amori certe meo, Mobseruantia nequaquam feceram. Iterum ergo in rem meditanti, aliud quiddam excidit, quod Δ mitto . Excidit autem sponte integrum, nulla intercisum litura id quod de priore non dixerim, multum elaborato, at parum ita liciter. Vtinam ne de utroque liquere tu dixeris . Vale Vidimus Mein res glomerantem axa Vesuum Diam summa, ct tenebris, datque auimity diem Ardua rimantem nune te prarupta idemud, Pan enlemq. is abdita quaque Deis. Mons mugit, tua Fama sonat; iacit δε fauitas , Tu radios uabat is, flat decus usque Dum Marii igitur idani cmea tibis incendia lucem, Aιiberia euoluens lumina, quantu eris i
22쪽
Et ex sepulto meo cadauere insepultum trahe tibi, posterisq. documentum. Ego illa felix , an infelix felicis caenpante hilaritas Cinefactis hisce iugeribus contumulata Renouatum hallucinantis securitatis exemplum, Diu virentissimi capitis forentes diffudi comas, Nunc quidem infelicissima, Quippe virilitatis viriditatem protriuit, actorem
Qui malorum omnium memoriam, Musu, tenustate obliterabat, Nunc inexplebili siti boles:s inhians, qu tribuerat Molitus interitum, vulnere fauciauit lethali Inde vere Saeuu S. Quod ut in alios crudelius desquiret, Ambusta sua viscera in cinerum , faminarum i globos congesta,
Eructauit. euomuit, dissipauit. Semic sum aliquando veleticem in frusta dissecuit, Vt sparsis hinc inde fragminibus mortalium effringeret capita Sqpe inuidus ad latera increpuit, spisiime contremuit, Vt fragore, strepituq suos duceret ad terrorem, fremitumque. Florentissima, quq genuerat, oppida deuorauit Et cum non potuerit Salo iubi cere Solo equauit. In quo me multum amauit, odit plurimiam: Cuius opere dum utebar, vita ipsa sui redimendum: Vt nullum unquam sine iaculis beneficium contulerit, Nec munus, nisi grauioris teli inhibitum pondere, tribuerit I nunc hospes,
Et fluxet selicitati satis miser fide.
Auctor Felix de Ianuario S.T. D.
23쪽
AUCTORIS, LIBRI TITULI, intentio. forma. Xplicatio.
Vbi primi im orienditur similitudo remoris, C Dicendi terrae montis Vsuuj,ac Synai, dum in hoc Mysis legem populo dabat ' Et cur Deus interdum talia
si citet portenta Deinde quomodo I esiuius olim ardens Plinio Seniori, Ipsi Poetae exitio fuerit, nunc Herculani Gubernatori, iii ibi perequitans propius accedo e non timuit, nec non Aetna Empedocli ad uersiι Horatium, Hecti in Isbasia multis. Mox nominum impositio quam accurata, o ex rei natura esse debeat. Praeterea opinio de Terrae sic dum si totam, inditam sibi naturam stabilitate; Orbium mero Aestium 'tana ciιm antris mertigine, aut mobilitate contra quosdam Philosophos, Sacrarum Paginari m, 2 Peripateticorum auctoritate comendatur, quibus nec qi .edam seriae loca illo pacto obseant, aduersus Caestrium Rigoris adhaec calos, s generationis modus, Uriai acceptio apud Hippocrat m,si Galenum aptati febris natura
Aetnae montis naturae quam competat, is in eadem
Aristotelis, ac uicinnae dissidium . Altera insiler bra huius insiriptio. Vesuus chaos,-- probata ritis,
24쪽
Vesuui Argentis deinceps pratermissa, ac demum de Neapolitanorum pietate, se maria Chaos ignificatione agitur
adeo triste, miserandum, aerum, nabile nuntium Vesuuianae Cinmotionis,atque flagrantiar,cum tot horrificis iunestisq. euentibus, qui supra humanum captum , supraq- Omnem naturae potentiam multis contigisse videntur; utpote similes admodum ijs,quibus Dominus per Angelum ut inter caeteros ait Cornet a Lapide Not ad Exod. Moysi daturus Vesuvius 6. Legem in excelso Syna monte, populum in ossicio, atque
ardescenti rito nitrua ac micaretussura in nubes cens ima operirα montem, clamorq buccinae et eho mentitis perffrepebat, editimuit populus,qui erat in cam is totus acilem mons Inai
fumabat eo , qu)d descendissi Dominus Deus super eum iuigne in ascenderet fumus ex eo , quas de fornace eratq- omnis mons terribilis siue quod multa sint , physice lo-Namae mira quor quae licet naturali contingant ratione, quia tamencula quae di raro, donga temporis intercapedine ex improuiso acci- -' - dunt, portenta iudicantur; iuxta quem sensum Plinius ne pos in Epist ad Corn. Tacit inferius citanda , Vesiluisincendium, quo auunculus obijt,miraculiani vocat si uelit Cur Deus in rectius loquar quod re vera a Deo inmittantur, adscitis - ' plerumque tamen ad id causis naturalibus, tum ad vindi-' ctam, nostraq. punienda delicta, tum ad correctionem, Vel nos commonefaciendos , ut tandem resipiscendo vitia relinquamus, alioqui grauiora adhuc mala breui affutura , quae alis quoque temporibus, post huiusmodi prodromasigna
25쪽
signa δε damna, cum extrema pernicie diuinitiis immissassint Ex quo inquam habeapolitanis oris tristia haec ad
nos Xarata fuere, quibus congruunt omnino quae de Aetna canit Pindarus Pythior Od. i. ubi post alia subiungit; Prodigium quidem admirabile vi ,miranda vero res dictύ dis, qui audiunt ab illis, qui illac transeundo viderunte δε -- vari hic illic suborti sermones 4 diuersa suscitata iudicia quemadmodum ilina inter Ethnicos Romanos, vehementissime tunc quoque flagrante, sub Tito, Vesuuio,cuius Vesuui inee malum Romano etiam Caelo, solo communicatum suis Jitose, ex Dione Saliis, nemo est,qui ignoret praesertim quia ib.,
his temporibus caeteroqui infaustis,ct calamitatibus plenis noctio coareuenerunt, quibus eadem mei experimur infortunia, quae 'μφ'-- de sita aetate deplorat Tertullianus lib. de Anima cap. Iq. Re era lues, fames is bella, ct voragines Ciuitatum Tonsura ge- deputanda tanquam tonsura molescentis generis humani; Qui pariter in Apologetico haec Malia id genus a Deo vi-ua X empla data esse ait hominibus aeterni ignis; non solum inter plos, ac religiose viventes homines , qui talia diuinae irae in mortale genus quotidie excandescentis clarissima signa esse asseuerant ted etiam inter litterariae rei addictos, promiscuae doctrinae studiis operam nauante S, cum in is domesticis,priuatas l. colloquijs, tum similiter in nobilibus quibusdam Academiis, quo viri mentis acumine, is ultiplici disciplina perornati, subinde exercitis causa, iropriae virtutis, quae gloria, de honore alitur, augetur j., ostetandae gratia, consertim accedunt. Vnde non defuere viri occasio seri graues, terquam docti, qui me etiam ad meum sensum in re tanti momenti, ubi tot promoueri quaesita, iroblemmata conlueuerunt, apcriendum inuitarunt, uti adi laestram,ad quam natura, isse facile ducor, quamuis ali sdistentum curis, occupationibus praepeditum , ut onere
in primis non leui Medicinae praxim in hac vocata Sapientia publice docendi. Quibus ut aliqua ex parte pro virium mearum exilitate satisfaciam, praesentem studeo concin-x a nare
bendi de V luuio Arden te unde nata.
26쪽
nare Exercitationem, e fontibus physicae , ac meteorologii ae docitrinae haustam, elicitamue, methodoq. Medicis vocatis Dogmaticis familiari conscriptam. Quae quidem Varia,nec iniucunda,medica vero in primis eruditione vehiti depicta, exornata, quorumcuique suibitura iudicium, Auctoris i atque censuram,in lucem exibit;cuius tamen radijs vereor ζ', .ibu quan maXime, ne quod visui accidit imbecilli magis lan- coluscatis, gueat δε obtenebretur, dum sensibilium excellentiae senisti: tu sun corrumpunt, maxime iam debilem, labefactatum,in tanto praesertim Vesuui candore, iuxta Plautinum illud in Men. O , Solem ides , Hatim liceaecatus e i, prae huius corporis candoribus. Sed de in tanta fumi,cinerumq.vel Solem ipsum obscurantium atra, ct caliginosa nube subinde emonte in altum efflata, a Romano solo ac Caelo, quo tamen etiam, Titi Vespasiani tempore, ambo peruenere non admodum longe distante Fateor enim me onus suscipere humeris meis impar,aggrediq. prouincia ardui,ac salebrosi accessus, itineris,ad quam intimius penetrandam ut testis esset oculatus, rem i. prout se habebat, posteria Vesimianum traderet intime nimis,4 incaute accedens Plinius Natu- .όα alis Historia Scriptor luculentissimus, cinere, fumantiq.tio fueritolim Vapore crasso,Obstructis pneumaticis organis quae rectius Plim senio animae meatum, quam stomachum appellat Plinius nepos Besso poetae Epist. I 6.lib. 6.)eXanimatus concidit. Quod genus exiiij eodem in monte Basso quoque Poetae,d Philosopho,Pers' ji Satyrici magistro,accidisse narratur hodie vero Gubesculani alii,q. natori Herculani, qui pro iuuandis accolis, maYime sibi eum comita subditis,vectore equo,propinquius accedes visus est a multitis in altum cum equo tolli,& mox in infima montis ad m, re praecipitari,ibi l cinerum globis,& vorticibus obrui, ac sepeliri, vel, ut alij reserunt, flammis deerrantis ignei torrentis abreptum atque consumptum,Velut de I 3 o. alijs aD firmant , qui idem infortunium ibidem simul cum eo ex-
Abialium . nimium tantorum effectuum indaSationi insistens , ideoq.
27쪽
montis voragini propitis accedens, ab igne,4 sumo stibito erumpentibus praefocatus cipiritum emauit. Q iam rem tamen Horatius inter Poetas magnus, sed in hac parte nimis mordax, liuidus , ad infamiam Empedoclis vertit, adeo verum est illud Figulus Figulo Poeta Poetae, Medicus Medico inuidet quasi ut immortalis a populo haberetur, multis intuentibus in voraginem Aetnae insilierit. Ait enim in Arte Poetica:
Dum cupit Empedocles, ardentem frigidus Aetnam
Ita etiam refert Surius Comment. Anno Dominicis 37. hi Hecla monte ignivomo in Isiandia pleros l. eorum , qui ad explorandam incendi eius naturam pro Xime nimis accedunt, vivos a voraginibus absorberi. Non itaque, ut eo, unde digressus ierino redeat, despiciendus, non criminandus hic meus labor, lualiscumque sit, quappe qui, ut nucis morigerer, publicae curiositati nescio an adijciam itilitati quoquo modo possum,consulendo respondeam, raptim a me compilatur nunc his ferialibus dic bus,qui qum rumcumque Geni dicati esse videntur. A quo qui deii , Lbeundo me non deterret obiectio, quod absens a loco, de tot eius effectibus admirandis scribere ausilii, etiam non me fugiat visa melius, quam audita narrari, unde apud
Pindarum Nemeor.Ode .ad finem nonae est, ἔλπετα δι
melius narraturum quae viderit, tuam quae audiuerit quoniam praeterquam quod hi noui mininu sunt unde alias saepe visi Mobseruati, siquidem per varias aetates, repetitas vices Di quotannis, Vitruvius aliquibus hoc calamitatis genus maius, aut minus, sertilissima alioqui, laetissima prouincia passa suit: terris desorata laborat hoc
uno malo, , ne perfecta beatitudinefruatur, huius timoris frequenter acerbitate concutitur, ut non minus clegam
ter quam vere asserit Calli .la Epist. O .lib. . de Vesuuii
dia inultis. Tacita obie- diluitur. Visa messiis, quam audi
28쪽
incendio sua aetate,ac Theodorici Regis facto; iuxta n Plauti didrii. rum Plautinum illud: Dulce, O amarum nimisces mihi. Vnde si quae antiquos inter. nuperrimos,imo etiam num praesentes euentus differentia notatur,4 inest, haec, ut innuebam,ad magis,quod aiunt, minus redigitur Quotidie insuper Romam litterae, relationes, tracitatusq integri typis excusi transmittuntur a Neapolitanis, Nolanis, caeterisq. Campaniae inquilinis, per quae omnia rei veritas facillime cunctis etiam absentibus innotescit.Quare infra diligentius, ieritis, quam fieri poterit, annotabuntur effectus omnes , quid in monte ipso, alijs circumsitis locis magna ex parte aut pessundatis, aut labefactatis contigisse
T. 4ό',' dicuntur , hoc nimirum ordine irimo qui impendentem '' ' terraemotus, incendi cladem praecedere solent, quae
ign)Px0dx Prodroma signa vocantur, & sub Prognosi comprehenduntur, mox qui ambos casus infelices, non seciis ac mor- λ h g00m bos nostri corporis, Pathognomonica dicta symptomata, perpetuo, ut umbra corpus, insequitiatur, sicut deinceps, qui post breue interuallum a flagrantiae terrae q. motionis Assidentia. AEXOrtu insurreXere; quorum pars ad Addentia dicta, quae modo adesse, modo abesse solent, pars ad Epiphoe nomena, ac Epigenomena morbi magnitudinem, malum ple-
Epiphoeno Tumque morem attestantia, perimere videtur Et denique
meo , ac pi praesagiendi fonte eliciti, qui post huius modi raros,
g η' ης' 'χ portentosos naturae motus, quaenam pari insertunio, hostilitate mortali hominu generi superuentura sunt prae- Prognostica docent, Prognostica vere appellata; tribus Deus omnipotens,atque misericors, peccatorum oblitus nostrorum,pro
quibus dele dis e summo Caelo egredin Crucis patibulum
subire voluit,finem tande imponere dignetur Interim vero ego,iuxta initum consilium, factam deliberationem, co-inabor,si non omnia, singula, saltem potiora rimari, ad
do , aut recta scribendi ratione utens, quae tam apud Philosophos,quam Medicos est usitatissima quippe apud ambos
29쪽
bos Analyticum iactatur axiomae Generalia particularibus Analyticum esse anteponenda; E quibus tanquam principiis illi conclu δ'' siones, hi curandi scopos, imo curationem ipsam elicere solent. Ideo sicut, ubi partes Medici ago , priusquam ad
morborum curationem moliendam me accingam, eorundem deam cum suis different ijs, causis, signis bilicite, quantum possum, venari, J assequi studeo ita nunc non ante me conferam ad speciales Vesuuiscuentus dilucidandos, S ad particularia quaesita enodanda, quam de natura
terrae motuum, ac nitarum exhalationum e terrae latebris 4 caminis ignivomis emissarum omni possibili breuitate disseruero. Quantum vero spectat ad Titulum, ne in ipse operis vestibulo Lectoris mens dubia, lanceps haereat, Vt q. statim cuique pateat, quantum nominum vis, proprietas, rebus, de quibus agitur, conuenire debeat, imo quantum ad earundem notitiam intimiorem assequendam conducari Ex quo Socrates apud Plat in Craty. Critia Socratis di- tradit, non cuiusuis hominis esse, nomina rebus imponere. μ' dςΠ0
sed viri,qui rerum ellentiam, proprietates Opimc noue sitione. rit,ante omnia EXercitationem hanc voco Iedico-P si Exercitatio
eam, quoniam licet e naturalibus, ac meteorologicis prin- di'. syc ijs, fundamentis eruta potissim iam sic attamen ad fa sca. ciliorem intelligentiam, saepe ac sepius Medicorum placitis utor, S exemplis eorum,quae sunt, quae i. fiunt intra angustum humani corporis orbem , quod item antiquissimi Philosephi,non modo Aristoteles, fecisse videntur,ut infra saepe numero luce clari is apparebit,cum eorum opinio reseretur, ac ventilabitur. Vnde in fronte Libri meam illico aperire volens intentionem addo: Ad νῆν - per quae Quidnam per duo graeca vocabula insimul connexa, ac num tantum odo formantia, tam motum, quam incendium intelligo beatino tum quidem , idest concussionem, quia terra, cuius eminens pars mons est, non mouetur, sed concutitur tan tum Quippe cum Irium elementorum natura in perpetuo reni sunt mo sit motu, bla terra in illorum medio di mundi centro im ' ii0'ὸ
30쪽
mobilis permanet,quemadmodum abunde insta in Aetiologia terrae motuum contra Anaxagoram ostendetur; cui terrae ob id a Platone, ac Medicis non inepte comparatur melancholicus humor,qui prae caeteris quasi stare videtur, cum sit sua frigiditate, Iccitate ad motum pigerdinus. Cleathes cir Quamobrem merito Cleanthes Samius, reserente Plutar-
b.h: limi Cona de Facie in orbe Lunae,violatae Religionis fuit titu postulatus , aut saltem dignus iudicatus, qui postularetur, eo quod posuisset Caelum quiescere, terram per obliquum
euolui circulum, circa suum versari interim axem. Quae opinio vete opinio de terrae motione antiquitus habita a Nycce Syra-
Thalete, Philolao, Democrito, alijsq. . ab Arist.
rae motione confutata a.de Caelo, nostris saeculis a Copernico renouati a,tute merito a Sancta Romana,&Catholica Ecclesia cor patinarum te recta, emendata est: Nam Sacrae paginae contrarium pe-ἶ. ζζjiβς nitu docet. Vnde de ius immobilitate ita legitur Psal. 4. Copb iis di V rmaui columnas eius. Et Psal 92.Firmauit orbem correcta. terrae,qui non commouebitur.Et Ecclesiast.cap. I Terra autem in aeternumsat Tametsi primo intuitu videatur obstare his ratiar nos de Caeli mobilitates sphaerica figura
di opusculo asserimus, Esaias cum ait mi Caelum in-
nee lobo uia cameraefatuit. Item mi Caelum it Quorum versum elie, ne borum auctoritate C sarius Frater D.Gregori Nagianze-
finen prina Dialogi autumat astrui dogma de Caelivi interpre quiete ac immobilitate, eiusdem a figura minime globosa; τὰ Vbi decipitur,nec Esaiae sensum assequitur. Quippe Esaias vult Caelum praes erre formam laquearis, magnitie fornicis,consideratione tantum habita illius partis, qua semper ad nostrum apparet Hemisphaerium; demq. Caelum idcirco ait immobile esse, ac fixum stare, quoniam secundum se totum nunquam locum mutat. Unde censeo cum meliori schola, solidiori a doctrina Caelum esse globo consimile,&in orbem agitari,inq.medio sui terram cotinere,sicut punctum circulus Quem praeterea operuicum miror etiam cum Scaligero Exerc.in Card. 99. prodere ventu non esse Solis