장음표시 사용
41쪽
curam abb Galenus praea Id ficto loco scribit Celebrentino, Dubium de nouImJ. Nomen Vesuuium Ur An non antea per tot fae V- Jcul e minas,& cineres eructaverat alto praesertim impe - - se rante, ut ei tale nomen, iuxta Capacis senium, merito competeret' Puto, luia primum Romani, assertore etiam Clu odatio. uerio,iecere leuus. Hunc Lucretius lib. s. si tamen Lu iuulus di- creti est versus ille,&, pro Vesevum, poni non debet Mise-nu, de qua re in ira, Lambilro interprete, atq;Turnebo.) ualis apud Cumas locus es, montemq. Oeuum. Virg. Georg. 2. Talem diues arat Capua, ct icina Vesevo Ora iugo. Sic apud Flaccum, Silium, Statiuin, Auli,nium, de denique Suetonium in Tito Vesuuium nominatum inuenire licet; aedam in quit Suetonius iub eo ortuita ac trista accideriat,ut conflagratio Vesu motis in Campania quHimo Graeci quos inter Latinos Poeta in primi imitati ut . . , ξέσῖαν Vesbium seu Vesulum dixere; ideo Columella lib. io. Fontibus. Stabiae celebres, pesuia rura. Silius lib. II. Quamuit pasios per saecula e ius ignes. Verulus. Statius Sylv. lib. q. carm. q. Haec ego Chalcidicis , ad te sMarcelle sonabam Litoribus fracIas bi Vesbius egerit iras. Martiat. lib. q. Epigram. Hic es pampineis viridi modo Vestitus umbris. Sic etiam Lipsius notat ad lib. i. Histor Corn. ac hunc molem Plutarcho B i, dici A Procopio in de reb. Goth. appellatur Bebius sicut ab Anastasio Bibliothecario ebiu, . in Benedicio I Lita scribente. Vons Bebius, qui es in Campania,eructati it Lesbium quin etiam tradit nucupari Ambrosiius Nolanus , quod Veluti εr . ν,&λεσβιαξε ν, obscoeno Lesbius.
ore loqui significat, sic Lesbius obscoenis veluti faucibus
flammas evomit. Quamuis ad mores etiam ob sc caenos il- Iud reserant, ut a. βιαξι, sit, Lesbiorum obscoenos mores
42쪽
Pura mulier Petronio Arbitro quaenam sit. Inte res Plutarchi defen
Exhaustor Vibium dictus. podini pervicaciam qui
sectari.Vnde,ubi Petronius Arbiter puram mulierem nun cupat, Ianus Dusa notat, sic vocari mulierem liberam, immunemq. a foeditate morbi Campani, ac luxu illo capitali, quem Nolanis assignat Ausonius, Lesbij usurpatum anti,quitus. Quod si polluere etiam, coinquinare habet vetus Glossarium, Lesbium dicemus, quia cinere, faminis eam regionem foedauit, auctore Capacio Neap. Hist.lib. I. cap. 8. Vnde sorsitan non errat Plutarchi interpres , dum Lesbium vertit, non Vesulum, licet alij aliter sentiant. De cuius nomine, delicijs, duxu Martialis extat Epigramma. Hic es pampineis & caetera , quae sequuntur usque ad antithesin, ut in hodierno incendio. Cuncta iacent mmis , ct tris mer fauilla Cum quibus concordant illa Cassiodori verba de incendio Vesiuiiij,tempore Theodorici Regis,cuius erat a secretis. Stupeas subito calore Dinata, quae tissima fuerant viariditate depi Ia. Exhaustor VrbiumVesuuius dicitur a Sta tio lib. I. Sylv. Non adeo Vesuinus apex, sammea diri Montis Θem trepidas exhausit ciuibus Vrbes. Vere autem ne,an per hyperbolen,ut visus est credere Bo-dinus , tot horrendis euentibus fidem abrogans , decidat praesens calamitas Turris, quae dicitur,del Gmo,Octaviani, Maliorum oppidorum,ac villarum multarum, quarum bona pars, post montis concussionem , seu eiusdem tonitrua, fulgetras, cinereos globos longe late i. dictusos, post ignitorum lapidum artigeneris protelationem , necnon torrentes aquarum seruentium, nigrarum, tetri l. odoris Iulphuream, atque bituminosam mixtionem redolentiunt , ctim ab alijs nunc violenter factis in monte hiatibus, tum a cratere potissimum verticis eius in subiectos agros, in
imam planitiem impetuose undantium, collapsa 4 diruta iacet uended Sanna garius, quasi de praesenti loquens inccndio eri. I.occasione cladibus acceptis, ita cecinit: Aut
43쪽
Libi Primus Aut cum terri ci nitus, ignemq. Vesui Et desolatas passim deseuerit Vrbes
Boetius i. Philosophicae coniblat prosa quarta vocat Vesuuium vagum montem, cum ait. Nec ruptis quoties vagus caminis Torque umi cos Vesevus ignes. Sed cur vagum appellat An quia late dispergit incendia,cinereas a fauilla, An quia non semper ex eisdem locis flammas erudiat, sed nunc ex his, nunc ex illis caminis Nescio vero tandem, unde permotus Seruius 'irgili interpres decantatus scribat,Vesevum diuersum es se a Vesuuio , atque illum quidem in Liguria, hunc in Campania situm esse Montat enim celeberrimorum scriptorum testimoniis, Liguilicum illum montem, superantissinium inter iuga Alpium,& Padum gremio suo scindentem Ubi obiter notandus error multorum grauillimorum Scriptorum , ut Aeschyli, qui, teste Plinio, Eridanum, siue Padum in Hispania nasci exarauit, Euripidis,cui Apollonius . Argon. consentit, qui fontem, aluumque communem cum Rhodano habere voluit a quibus in eundem apium ducti fuere Appianus lib. . de Bello Ciu de Pompei profectu ad Alpes penetradas verba faciens,& Raphac Volaterr. a. sua Geograph Quinimo t. Basilius M. qui .HOmil. Hexam minus aliis Eridani originem agnouille Uidetur, dum a montibus Ripheis manare asseuerat. Neque enim a tali nota liberare tantum virum possunt Polli doni verba apud Strabonem, quae innuere Videntur, quos antiqui Ripheos montes vocabant,nunc Alpes dici,quoniam ipsemet S. Basilius de quibusnam Riplicis loquatur, abunde significat, cum eos esse ait, qui stant vltra intimiorem Scythiam Vesulum, non Vesevum esse appellatum , de quo prosecto non sensit Virgilius, ut alis ante me recte annotarunt, qui non Liguriae, sed Campaniae populos, qui Turno aduersus Aeneam suppetias tulerant, enumerandos susceperat. Qiliten in ,
i aperitius a Poeta dici potuisset quain si Clanio Fluuio ,
Non vas cur Boetio di Seruis hallu-ciliatio.
Padus unde primu emereat. Vbi grauit imoni Au cloisi plus notatur, idest Aeschyli. Euripidis, Apol oni , Appiani, Rapta Volatia D. Basilii. Riphei mo. te interdum
44쪽
Acerris,Capuae reliquisq. Campaniae IocIs repente Ligu- Vesuuius noriae montem miscuis et Verum denique cur Vesuuius di-d dict*- - Respondet Capacius , qua Veseius a consagram tione,cum Vesuui aut siciatur.An vero huiusce denominationis vera ratio sit allata a Capaci , aliorsi iudicium esto. Quae satis, superq sint pro Vesuui nomenclatura , quam uberius traditam videre est apud Ortellium in Thec Geogr. Arnaldum Pontacum Comm. in Chron. Eusebij, ωMinoem Comm.in Epist.Plinij Iunioris.
Natura Vesuvij non solum ex Historicis, Geographis, sed ex Medicorum placitis, δ' mente in primis
Galeni, qui montis huius temperaturam perbelle describit cuius etiam exemplaribus notabilis macula eluitur . Vesuuiana mina diuersa a Falernis.
Massica θ Falerna eadem Pindarum sub T vhonis fabula causas rimari naturales Vesuuij inainde Graeca dicantur, tantum sertiantur lorem. Ubi 2 cur hodie mina Lacrymae dicta ebi litionem passe sint, si minat in terram proiecta multo celerius olito germinarint. Vesuui temperatura cur dissimilis . Dissidium Hippocr. ιθ Ariu in materia borigine,p qualitate Ventorum . qua uiro dicta delFormale ab Auctore cur celebrata Terra sccatum sit, cur non debuit esse humoris expers Vesuui nam-ra maria, comparatione humani corporis tam sani,
quam morbosii. Vbi de natu vario hepatis in quibusdam H dropicis disseritur; ν demum in quo discrepent Leander, ε Fatalus in Aetnae descriptione. CAP.
45쪽
TIM A essentialem Vesuuismon- naturam, ad differetiam nomenclaturae,
venaturus, non aliunde eam promptius, ci-
tilis q. me alle qui attingere posse reor, quam a varia partiumn locorum cius struditura compositioncm vocant necnon ab eorundem qualitate,seu temperatura, 'ti minerarum quoque, CXhalationum, quas mitis alitio uet,s,pe l. eructat, Ma quibus ignes illum incendere bliti, ac terrae motus eundem , velut aliatum vicina, tum longe semota loca, multiplicis consensus infra declarandi ratione, conquassantes , identidem erumpunt. Quae duplex cognitio, structurae scilicet partium ac temperamenti, Ut in medicina facienda magnopere coistri ad inueniendam tam a flectus ideam,quam male affecti loci situm, conditioncm q. c consequenti ad curationem per conuenientia auxilia rite moliendam , quod statu cognito secundum naturam iacile contrarius m praeternaturali dignoscatur, cum rectunet, assertore Philosopho a. de Anima, si index i, ct obliqui; sic in re praesenti,ad indagationem principiorum,& caularum tot mirabilium eventuum, qui in hac, in alijs olim misere visis,ac pellentitis conflagrationibus acciderunt, non minimum adiutoritasteret. Qilam obrem a montis temperatura inchoans, eam, perinde ac si hominis esset, a Galeno elicere constitui, quippe qui Vesu Veiii tu tem vij naturam,iuxta hunc sensum acceptam,per belle delincat lib. . cap. Iz. Methodi Sed ante ouam verba illius in aper '- 'tii in asteram, pro faciliori totius rei intelligentia, averrun-xandas error est, qui in vulgata eius e Xemplaria irrcpsit,ita Mendum ea. ut cum Medici, tum alis etiam insignis iteratura Viri, ta iligatum in te mendum delere nescierint. quod ipse decem de octo ' pi
a ninc circiter annis in meis libri de Orbis Capiti fre ctore oli in
quintioribus in Catarrho annotaui, non ita pridem iii , P . illim0Di
46쪽
Harmoptyst, fretiis auctoritate Strabonis, Statij, Symmachi 4 aliorum veterum Auctorum in qua sententia nunc eo magis confirmor, quo data mihi est a D. Gabriele au-daeo iuuene variarum literarum peritisSino, S: Em. ' Cardinalis de Balneo Principis omni virtutum genere cumu- Nunc Cluue latissimi Bibliothecario, commoditas legendi Antiquam Axis v ιψ j δ' Italiam Cluuerij, qui in vulgatis Galeni exemplaribus vo-
cabulum Σταβ io,corruptum ubiq.legi affrmat τως ταβίας,τας τα gi ις, ωταβια . Quod mendum incurioso librario attribuit,
ostendens etiam unde facile emergere potuerit,in addens in marginibus cuiusdam exemplaris, quod a Iosepho Scaligero ei legatum, Martinus Gregorius Turonensis Medis abii, si cus Venetios, Romae cum manuscriptis contulerat,vbiq.
iis .hi,' Galenum Vero Stabias voluisse,accuratissima eius topogra- phia indicat,in qua omnia Stabiarum loco exactissime conueniunt, de quibus ita Symmachus lib. 6.Epist. 7. Stabias
ire des derant,ut reliquias longae aegritudinis armentali la-Eiusdem de Ae depellant.Stabiae autem oppidum est plurali nomine discrip λψ si tum, ultra Vesuuium montem,&Sarnum amnem, situm, cuius locus hodie vocatur, Casela mar di Stabia, de quo inter alios Plinius lib. 3.cap. s. Eminet autem hic mons Mucollis,mediocri altitudine jummopere celebratus, quem Galenus tam accurate describiti licet nomen eius silentio inuoluerit,neque enim ad rem sua facere putauit qui Sta- Ad eundem biensis collis nuncupatur, quo antiquiores Medici, imo missio valet nos etiam hac tempestate mittere Roma solemus valetudi-4ηπιψ V narios , di , , maxime , qui ad Phthisin inclinant, aut iam Haemoptoicos,ac vere Phthisicos,ut ibi vel sanentur,quod multis sanguinem puetibus,& ferinis destillationibus man- vhὸ vEsu cipati seliciter contingit,vel saltem longiorem vitam cum uiani montis minori molestia traducant quod Phthisicis ex pulmonum' δ' dij ulcere insanabili non raro euenire experientia docet. Nec mu,'esse olli mirum sane,cum totu illum ad mare positum Vesuuismongitur, ut 'his tractum audiam esse placidissimum Ibi propterea om-
47쪽
2Snes anni tempestates scatent omnigena fructuum ubertate, fontes puris labuntur aquis, variis agri omnimodi floribus vernant non stigia illic, non aestus cit grauis, scd cmperatus aer finditus mitibus Solis radijs illustratus,necnon placidis exhalationibus cotinue ab internis meatibus expirantibus tepidior redditus. Ita ibidem, ad Turrim vocatam deIGreco, parum firmae valetudinis causa praere eritis diebus autumnabat est enim aer ille clinetis delicatioris habitudinis
recreandis accommodatissimus, ob siti teporem Emin.
Cardinalis Franciscus Boncompagnου Neapolis Archiepiscopus, Pastor vigilantistimu , morum candore, 'itaeq. integritate nihilo minus , quam natalibus Vbici locorun L .conspicuus,dum 'esuuiana cladis impendcbat periculum, a quo Deus illum mirabiliter praeseruauit. Iam enim audiebantur, ac cernebantur signa futuram mox tempestatem prae indicantia , mugitus in sonitus varix, sub pedibus tremores. incolarum ad maris oras, Neapolim versus, relictis omnibus, confugientium ploratus, vlulatus, dum ipse , terrestri itinere iam coepto, tanquam magis ancipiti, ct periculoso,interna is o,cum paucis e familiaribus in nauiculam insiluit,qua tutus,& cito Neapolim peruenit. Mons aute ille,cuius nomini Gal. parcit, a Cassio d. lib. II. Ep. Io.
Lactarius nuncupatur. Cum rerum Domini, inquit,clememtia, defamuli uitaui alute cogitaret, remedia Lactardi montis ea iussit expetere,vi cui medela humana nilprofuit, vulgati sic beneflcium subueniret.Et exiguo post. Huic igitu ferocissimae pessioni benescium montis illius diuina tribuerunt,ubi aeris saltibritas cum pinguis ruinoecunditate consentiens herbas produci dulcissima qualitate conditas quarum pasu accaru turba sagiuata ac tanta alubritate conficit, ut quibus Medicorum tot con lia nesciunt prodeffe inlus ideatur potus illa praeniare. c. Oppidum hodie Episcopale sustinet huiusmodi collis, vulgari nomine, Let-teri, vocatum, ab antiqua illa denominatione tracto. Huic Galenus ait Vesuuium coniungi, cum tamen Sarnus amnis inter-
48쪽
intercedat , cum valle duo millia passuum lata, nec ulli alii monti connectatur Vesuuius ieiundique discretus, dc planitie cinctus appareat, Unde Boccatius de Mont loquens ubi Galetia ri Vesuuio est: Nulli montium co=uunestis. At Galentus bre-e fusandusia uena illam distantiam parulfecit,qui cum nec Hiltorici, nec Geographised Medici potius muneri incumberet,propte rea excusandus est. Nota aliqua fortasse magis dignus est Procopius Procopius , qui quamuis Laetari montis memineri lib. q. μ' - μβ Goth rerum, tamen lib. r. in Vesuuium montem Medicos misisse tabe detentos a firmat. Quibus hunc In modun L enarratis , adeamus iterum Galenum , cuius verba de Stabiensi colle, monte Vesuuio dubio procul ex praenotatis
a Gai ad peruenit, Ou .es lacte,quodo miri amplane im ha- t-bi , , nec ne causa praedicatur , de cuius su aliquid dicere oblatum nunc tempus videtur,nec de eo tantiιm, quod apud Stabias habetur , verum etiam de omni alio Igitur ad lac Stabianum commendandum multa concurrunt,ct locus ipse satis editus, Erae illi circundatus Rcus, ascuum pecoribus lubris Altitudo collis mediocris, via a mari ad
ipsi trigintasadia e quatuor milliapassuum amphusq. aliquiae,sed no multῖ. Oppidulum autem ipsum Stabiae apuae
mare in intimo maximὸ sinu es, qui inter Surrentum Neapolim conspicitur, magis tamen in latere, quod ad Surrentum pertinet. Caeterum totum hoc latus es collis satis magnus, longus,Tyrrhenum et que mareproten si insectitur autem leuiter in occasum versus Coniungitur illi in imo sinu alter collis non paruus , quem o veteres Romani in historys, qui nunc accuratiῖs loqui volunt,Vesuuium
vocant At celebre nunc, notium nomen es Vesuuiaswm-
IH i mortalibus notum propter ignem , qui ex terra in δε- est, mortali rasime emittitur , quod ipsum mihi videtur haud parumhus ad circumfusaeris ccitatem conferre, alioqui praeter lamiis puritati,&IV Uncm nec teturam propinquum, nec palus, necfluuiusficcitaucon alicuius momomenti v quam in nudabetur.Omnibus ζ-
49쪽
Libo P, imi s. 27ro ventis, qui ab Arcto ad aestuum occasum pers. pes
unus collis objcitur,multusq. cinis ab eo ad mare visique e uenit, reliquiae idelicet materiae, tum quae in eo combusta eis um quae nunc etiam ritur. Omnia haec aerem es iciunt siccum. Hactentis Galenus e cultis verbis non difficulter Eiusdem temcognoscitur, non tem esse calidae siiccae q. naturae, saltei 'secundum maiorem sui partem, eam l. intrinsecam , sed extrinsecam , praesertim in apice, seu cacumine, unde fumi, &χXhalationes, ac calidi cineres, exusti lapides aliquoties, extra etiam tempus magni, horrendi j incendii, eruditantur Ex cuius ob id amplo hiatu, c quo in intimis licet ignem videres, feruentes qui e Xiliunt spiritus ambietem dc circumfusum aerem puriorem, sacciorem l reddunt Virod enim de eius vertice dico,passim a multis traditur potissimum vero a Strabone lib. s. Suprta haec loca Ex Strabone situs es Vesuuius mons agris circumrustus optimis excepto vertice, qui magna uiparte planus quidem, at totusserilis, a pectu cinereus . iphilinus Dionis Epitomator de eodem loquens ait Extrema eius arbores habent, ct ut Dione tam vitim, ambitus vero igni expositus es, e interditi fumum, noctu ammam emittit Marcellinus in Chronicis: Vesuuius mons Capaniae torridus intestinis ignibus suas, Marcellino. exuri aevomit viscera. Et clarius adlauc Procopius lib. a. rer Goth. In iis vertice altissimum es in medio antrum, Procopio. itd t erisit mile, ad ima monsis penetrare atq ignem hic videre licet, qui prolato capite introspicere audeat Idem lib. q. uoties autem pulueris erus alio contingit, etiam saxa praecidens amma ab imis montis partibus in sublime effert, atque propellit, nonnulla quidem parua, quadam vero ad nodism ingentia, atque inde emissa, in diuersas partes dispergit. Fluit etiam inde riuus ignis e summitate montispertingens ad radices vrique,c vltra,quemadmodum in Aetna eri olet. Quae cunetam singula quanta cum veritate scribat Procopius, hodiernum incendium demostrat,in quo praedicta omnia de alia quoque plura a cun-
50쪽
ctis obseruantur, ut patet ex literis, relationibus i. mu his Neapoli missis δε ibide impressis,veluti ex iconibus montis ardescetis affabre depictis Quam pr. cterea fidem astruunt liter Vicari j Nolana Vrbis ad Illustrissimum Episcopum Ioannem Baptistam Lancelotium Romae nunc morantem cuius dominio montis pars,quae ad Nolam spectat, subdita est.Quae sane Bodini pervicaciam sensui obluctantem abunde conuincunt, ina etiam Vesuuistemperaturam,quam Ex aquisTher Venamur,non Obscure indicant sicut Thermales tot aquae naribus intus sulphureae , ac bituminosar, quae ibi stagnant, 'uae hodie
recum tetroiissimo cratere quoquoversum exundarunt, ut iure scrisu Phux 0d pserit Zonaras, costi os ignisfontes hunc montem in medio
Ex ouara continere; quod congruit cum doctrina Ariuo telis, qui lio. Arist Mundo, ait continere terram multos in se ut aqua , ita latus, ct ignisfontes. Verum quod addit Zonaras, exteriora carere igne, intelligendum est de tempore intermedio Au extra paroxysmum, tempusq.incedij magni. Quam rem hausit a Dione, qui ante eum scripserat, cum ignis externas montis partes non exurat, inde fieri,ut ea,quae sunt
in medio, absumanturn in cineres redigantur Cuius Historici sermo nec ipse est accipiendus de actu saeuiente ii Vesuui su cendio, quale praesertim fuit quod ibi describies quippe in Ib: tam , in praesente,illi consimili,certior factus sum,ad duo circi- ealida. ter milliaria, superiores motis partes,versus mas,tactu calidas persentiri, nisi aliud sit calidum esse,aliud incendi, exuri. Sed talorificam vim effatu dignam quae tamen non urens, non desolans sit, utpote longius a suo principio Cauma febri distans, similitudine caloris febrilis, cuius cauma in thora' h i. i. I ce incensi sordia tabernaculo valde magis moleste perci- percipitur. pitur,quam in alia corporis regione superficiei terr mo supra dicta tis ab interaneis exhalationibus4 ignibus ac sulphureis,
peratura at bituminosis l. mineri impertiri argui inde potest, quod ruitur etiam illici tam antiquioris , quam nostii etiam saeculi foveas ibi di ercs auare consueuerunt, inci eas descendere , ad molestos