Historia naturalis & experimentalis de ventis, &c. By Fr. Bacon de Verulamio

221쪽

VARIIS SPECIEBUS.

Otus primus sit Votus Anti, quae inest in lingulis portionibus ejus aer quem plane an nihilari non vult. ita ut nullum incendium, nullum pondus, aut depressio , nulla violentia, nulla denique aetas aut diuturnitas temporis possit redigere aliquam vel minimam portionem Materiae in Nihilum; quin illi sit Aliquid in Loci aliquid occupet; se in qualicunque necessitate ponatur vel Formam mutando vel Locum, liberet; velis non detur copia ut est, subsistat; neque unquam res eo deveniat, ut aut Nihil sit,aut Nullibi. Quem Motum Scholi quae semper seres denominatis definit Res, potius per Effectus an commoda, quam per Causas Interiores vel denotat per illud Axioma, quod Duo corpora non possim tesse tu uno loco, vel vocat Motum, Nesat

222쪽

a v. penetratio dimensionum. seque hujus Morus exempla proponi consentaneum est: Inest enim onant Coipori. Sit Motus Secundus Motus quem appellamus Nexus aer quem Orpora non patiuntur se ulla ex parte sui dirimi a contactu alterius Corporis; ut quae mutuo nexum contactu gaudeant. item O- tum Sc liola vocat Motum me detur vacuum. Veluti cum Aqua attrahitur sursum exuctione , aut per istulasci Caro Ventosas in ut cum Aqua sistitur, nec

fuit in Hydriis per talis, nitiis Hydriae

ad immittendum Aerem aperiatur a'numera id genus. Si Motus Tertius Motus quem appellamus Libertatis per quem Orpo is liberare nituntur a Pressura aut Pensura praeternaturali, restituere se in Di men-

lum corpori suo conveniens Cujus Motus etiam innumera sunt exemplas , eluti

quatenus ad Liberationem a Pressura A quae in Natando , Aeris in volando Aquae in Remigando ineris in undulationibus Ventorum, Laminae in Horologiis Nec inelec anter se ostendit Motus Aeris compressus in clo petiis ludicris puerorum, cum Alnum aut simile quoddam excavant,

xin farciunt frusto alicujus Radicis succii

lentae,

223쪽

V. vel similium, ad utrosque fines deinde per Embolum trudunt raditem vel hujusmodi farcimentum in foramen alterum: Unde emittitur ejicitur Radix cum so-iritu ad foramen alterum, idque antequam

tangatur a Radice aut Farcimento citi mo, aut Embolo. Quatenus vero ad Lib. ratio aena a Tensura , ostendit se hic Motu et in Aere post exuctionem in vis vitreis remanente ; in Chordis in Corio, Panno resilientibus post Tensuras sua , nisi Tensurae illae per moram invaluerint, Sec. Atque hunc Motum Schola sub nomine Motus ex Forma Elementi innuit: satis Iu idem inscites, cum hic Motus non tan una ad Aerem, quam, aut Flammam ertineat , sed ad omnem diversitatem onustentiae ut igni Ferri, lumbi, Panni, Membranae , ic in quibus , singula Corpora sua habent Di mensionis modulum ' ab eo aegre ad spatium aliquod notabile abripiuntur. Verum quia motus iste Libertatis omnium est maxime obvius, S ad infinita specitans consultum uerit eum bene .perspicue distinguere. Quidam enim valde negligenter confundunt hunc Motum , cum rem in illo Motu Anti piavi Nexus: Liberationem scilicet a P Tura, cum Motu

224쪽

r M o T v. Anti pia a Tensura, cum Motu Nexus: ac si ideo cederent aut se dilatarent corpora compressa, ne sequeretur Penetratio dimensionum ideo resilirent contraherent se Corpora tensa, ne sequeretur Vacuum. Atqui si e compressus se vellet recipere in dentitatem Aquar, aut Lignuna in densitatem Lapidis nil opus foret penetratione dimensionum inihilominu

longe major posset eis Compressio illorum, quam illa ullo modo patiuntur. Eodem modo si Aqua se dilatare vellet in raritatem Aeris , aut Lapis in raritatem Ligni; non opus foret vacuo & tamen longe major posset fieri Extensio eorum, quam illa ullo modo patiuntur. Itaque

non reducitur res ad Penetrationem dimensionum, macuum, nisi in ultimitatibus Condensationis, arefactionis cum tamen isti Motus longe citra eas sistanti versenturi neque aliud sint, quam Desideria Corporum conservandi se in Consistentiis suis , sives, si malint, in Formis suis nec ab iis recedendi subit, nisi per

modos suaves, ac per consensum alterentur. At longe magis necessarium est quia multa secum trahit ut intimetur hominibus LMotum Violentum quem nos Mechanicum Democritus, qui in Motibus suis

225쪽

D et v. I9ssiis tantis expediendis etiam insta Mediocres Philosophos ponendus est, Motum P gae vocavit nil aliud esse quana Motum Libertatis , scilicet a Compressione ad

Relaxnionem Etenim in omni, sive simplici Protrusion sive Volatu per Aerem, non sit summotio aut Latio Localis, antequam partes Corpora praeternaturaliter patiantur comprimantur ab Impellente. Tum vero artibus aliis alias per successionem trudentibus , fertur Totum

nec solum Progrediendo , sed etiam o

tando simul ut etiam hoc modo Partesie liberare, aut magis ex aequo tolerare possint. Atoue de hoc Motu hactenus. Sit Motus tiarius, Motu; cui nomen dedimus Motus Hyleis: Qui Motus Anti- strophus est quodammodo Motui, de quod aximus, Libertatis. Etenim in Motu Libertatis Corpora novum Di mensum , sive novam Sphaeram, sive novam Dilatationem aut Contractotonem haec enim Verborum varietas idem innuit exhorrent, resipuunt, fugiunt, resilire ac veterem Consistentiam recuperare totis viribus contendunt. At contra in hoc Motui s, Corpora novam Sphaeram sive Di mensum appetunt: atque ad illud libenter&propere,' quandoque valentiisimo nidiu

226쪽

Purio aspi

ut in Pulvere Pyrio aspirant. Instrumenta auten hujus Motus non sola certe, sed potentiisima, aut saltem frequentissima, iunt Calor Trigus . Exempli gratia: Aer, si per Tensuram velut per exuctionem in Ovis vitreis dilatetur, maono laborat desiderio seipsum restituendi. At admoto Calores, e contra appetit dilatari, concupiscit novam sphaeram, aransit 3 migrat in illam libenter, tanquam in novam formam ut loquuntur H Nec post dilatationem nonnullam de reditu curat, nisi per admotionem Frigidi d eam invitetur; vae non Reditus est , sed Transmutatio repetita. Eodem modo qua, si per compressionem arctetur , recalcitrat Jevult fieri qualis fuit, scilicet latior At si interveniat Frigus intensum continuatum , mutat se sponte sues libenter in

condensationem Glaciei atque si plane continuetur Frigus, nec a teporibus interrumpatur, ut fit in Speluncis Cavernis paulo prosundioribus vertitur in Crystallum, aut materiam similem, nec unquam restituitur. Si Motus Quintus Motus Continuationis Intelligimus autem non Continuationis simplicis iri mariae, cum corpore

aliquo altero; nam ille est Motus Nexu,

227쪽

D V. Continuationis stat in Corpore certo Certi stimum enim est, quod Corpora omnis solutionem Continuitatis ea horreanto alia magis , alia minus, sed omnia ab qtlatenus. Nam ut Corporibus Duris veluti Calybis, Vitrio eluctatio contra Discontinuationem est maxime obuia sta' valida Lita etiam in Liquoribus, ubi cessare aut languere saltem videtur Motus ejusmodi, tamen non prorsus reperitur Privatio su ; sed plane inest ipsis inpiadu tanquam infimo, prodit se in Experimentis plurimis; sicut in Bullis . in rotunditate Guttarum, in filis tenuioribus Stillicidiorum sequacitate Corporum Glutinosorum,&cjusmodi Sed maxime omnium se ostendit Appetitus iste, si Discontinuiuio tentetur usque ad si actiones minores. Nam in Mortariis, post contutionem ad certum gradum , non amplius operatur Pisidium Aqua non subintrat tam a minores. Quinis ipse Aer , non obstante subtilitate corporis aptius, Poros Vasorum paulo solidorum non pertransit subito, nec nisi per diuturnam insinuationem.

Si Motus Sextus, Motus quem nominamus Motum ad Lacrum, sive Motum Indigentia. Is est, per quem Corpora,

228쪽

108 v. quando versantur inter plane Heterogenea quasi inlinica si forte nanciscant tir copiam aut commoditatem evitandi illa Heterogene , te applicandi ad magis o - nata licet illa ipsa Cognata talia suerint, quae non habeant a totum consensum cum ipsis tamen statim ea amplectuntur, de tanquam potiora malunt de Lucri loco unde vocabulum sumpsimus hoc ponere videntur , tanquam talium Corporum indiga Exempli gratia Aurum, aut aliud Metallum foliatum non delcctatur Aere circumsuso. Itaque si corpus at quod Tangibile de Crassum nanciscatur , ut igi-ium , Papyrum , quidvis ab ud adhaeret statim, nec facile divellitur. Etiam Papyrus, aut annus, hujusmodi, non bene se habent cum Aere qui inserituris commistus est in ipsorum Poris. Itaque quam aut Liquorem libenter imbibunt, Sinerem exterminant. Et iam Saccharum , aut

Spongia instilla in quam aut Vinum , licet pars ipso tum emineat longe attollantur supra Vinum aut quam, tamen Aquam aut Vinum paulatim de per gradus attrahunt in sursum. Unde optimus Canon sumitur perturae Solutionum Corporum. Missis enim Corrosii visis quis sortibus, qua

viam

229쪽

D E M T v. 99 viam sibi aperiunt i possit inveniri Corpus proportionatum e magis consentiens amicum Corpori alicui solido, quam illud cum quo tanquam per necessitatem commiscetur statini se aperitin relaxat Corpus illud alterum intro recipit,

priore excluso aut summoto. Neque operatur, aut potest, is e Motis ad Lucram,

solummodo ad actum. Nam Electrica Cperatio de qua Gilberim, de alii post eum

tantas xcitarunt fabulas non alia est quam Corporis per fricationem levem excitati Appetitus, qui Aerem non bene to

terat; sed aliud tangibile mavult, si reseriatur in propinquo. Si Motus Septimus Motus quem appellamus' Congregationis Majorisu per quem Corpora feruntur ad Massas Con-

naturalium suorum Gravia , ad Globum Terrae 'evia, ad Ambitum Coeli. Hunc cholla nomine Motus Naturalis inito nivit levi contemplatione. Quia scilicet nil spectabile erat ab extra, quod cum Motum cieret: itaque Rebusi ptis innatum atque inlitum putavit. Aut sorte quia non cestat Nec mirum : Semper enim praesto sunt Coelum, Terra; cum contra causael origines plurimorum ea reliquis Motibus interdum absint, inter-

230쪽

roo vinterdulia adlint. Itaque tunc, tria non intermittit, sed caeteris intermittentibus statim occurrit, Perpetuum aroprium reliquos scit itio posuit. Est autem iste Motus rc vera fatis infirmus de hebes, tanquam is qui nil sit Moles Corporis major caeteris Motibus, quandiu operantur, cedata succumbat. Atque cum hic Motus hominum cogitationes ita impleverit ut sere reliquos Motus occultaverit; tamen parum est quod homines de eo sciunt, sed in multis circa illum erroribus

versantur.

Si Motus Octavus Motus Congregationis Minorii per quem Partes HomO- geneae in Corpore aliquo separant se ab Heterogeneis, coeunt inter es, per quem etiam Corpora integra ex similitudine substantiae se amplectuntur Eovent, quandoque ad distantiam aliquam congregantur , attrahuntur .conveniunt:

Veluti cum in Lacte Flos lactis post moram aliquam supernatat in in Faeces Tartarum subsidunt. Neque enim haec sunt per Motum Gravitatis Se Levitatis

tantum , ut albae partes summitatem petant , aliae ad imum vergant sed multo magis per Desiderium Homogeneor una

inter se coeundi, Te uniendi Dister t

autem