장음표시 사용
211쪽
que morbus sit epide micUS,Vterque culaneus , Uterque contagiosus , uterque
pueris familiaris , uterque magnam febrem habeat adiunctam: maiorem quidem morbilli, utpote ex materia magis tenui ; maligniorem variolae, quippe ex materia magis veneni participe. Verum hoc non tollit morbillis minorem, quam variolis prati itatem subesse. Epide mice grassantur etiam morbi salubres , ut catarrhi , praecipue illi qui Anno 1'i. per uniuersam Europam fuerunt peruagati; fuerunt insuper contagiosi, nam morbi etiam
suapte natura carentes contagio , Ut
dysenteriae , & alij, si epide mici fiant, euadent contagiosi,tribuente illis Caeli dispositione contagij vim. Sunt morbilli morbus infantium , sed non ita
Communis ut variolae . Itaque decipi existimo Avicennam I. . tr. 6. cap. 8.qui dum inter haec duo conuenientiasqta aerit,morbillos facit parum inferiores dignitate, hoc est,malignitate,mOrbillis : signa bona in morbillis esse ait,c P. sequente , sicut signa salutis variolarum : nam ille qui est velocis processionis, ct apparitionis,st maturationis,ssaluus.
212쪽
Sic ille , qui frustra morbillis maturationem tribuit: quippe morbilli non maturanti r , sed resolutione evane - έςunt. Decipitur etiam, cum alti, morbillos minua accidere oculis , quam variolas, imm unum ex signis morbillorum,est oculorum rubedo. Maius damnum oculis inferunt variolae, quia in ulcera conuertuntur; nihilominusquamriis uterque affectus in . oculis pariter sese prodat, moxbilli magis. Fit in stuper morbilius ex materia magis biliosa: ideo ob tenuitatem pungit asperam arteriam, & tussim siccam
excitat,& nares mordicans mouet sternutamenta .' sit cinquamin ex magis biliosi,sed non putrida , qualis est febris Variolarum , quae plenitudinem simul, S cacochymiam habet comitem. Plenitudo ostenditur in dolo te lumborum,& capitis grauitate; cacochymia in vomitu bilioso,& porraceo, in aliisque prauis symptomatibus.
213쪽
A Dςo m ligna est , & pestilenti
proxima variolarum materia , ut
plena fide testari possim, me in quadam pestilenti constitutione animaduertille, initio pestis, cum adhuc malum non se omnino proderet, variolas fuisse peruagatas; postea, ingrauescente peste,cessasse, quae tamen in pestis declinatione redierunt, ita ut cum Venenum pestilens adhuc in principio vires non haberet,& in fine iam declinasset, locus esset huic malo , quod pestis quoddam rudimentum appellabo .Hoc Arabes fere omnes videmur intellexisse, siquidem, inter futurae pestis praesagia,variolas reponunt: Et iccirco Aui-Cenna postquam egit de febre pestilente, statim agit de variolis, & morbillis : de variolis,quia febri pestilenti sunt proximae ; de morbillis , propter Conuenientiam quam diximus habere cum Variolis.
214쪽
is 6 Auae ex auibus. CAP. XIX.
FEbris quaedam valde, maligna ς &
aliquantulum contagiosa , quam merito Fracastorius inter vere pestilentes collocat, secum multoties affert symptoma , vario modo sise prodens, quod ad qualitatem mutatam referunt aliqui ego vero in excretiS toto genere praeter naturam repono. Est autem symploma hoc, macularum prouentus per uniuersam cutem : quas ideo vario modo se prodere dixi, quia nunc in principio morbi , cum aegrotantis malo;nunc in statu,cum utilitate euentutis Interdum rubrae, interdum liuidae, Maliquando ad nigredinem accedentes apparent. Aliquando plurimae,aliquando pauciores. In lumborum regione, qua vena amplissima perreptat, maior est earum prouentus. Copiosae etiam visuntur in thorace , propter exuberantiam caloris;& in brachiis, propter venarum propagines , ut hinc liceat cognoscere earum materiam e venis
215쪽
transmitti. Harum materiam dicunt aliqui esse vaporem , dixi ssent melius vaporosam: nam humor quidem est, sed tenuissimus , qui si rubedinem praese ferat,non valde recedit a forma sanguitris, & subinde non magnam sapit malignitatem; sin liuorem, nigrorem-Ve,ut plurimum exitium secum assert. An morbus sit nouus, certant recentiores. Occasionem dubitandi praebent Graeci , qui omnes curis emore in scentias generali nomine exanthemata appellantes,nullum discernendi variolas a morbillis, & utrumque a puncti inculis de quibus agimus,locum reliquere. Scio nouas aegritudines aliquando emersisse, & alias posse nouiter emergere. Scio insuper hanc febrem anno
IJ28. per uniuersam Italiam fuisse peruagatam. Aliqui ad Hippocratis historias adeunt, & putant se in iis has
maculas reperire : Verumtamen Omnes efflorescentiar, quas antiquissimus Medicinae pater describit, aut asperitudines esse ait,aut saltem culicum mor fibus similes: ut hinc constet , eius fuisse conditionis, ut cutem elevarent; maculae vero istae cutim non eleuant,
216쪽
neque culicum , sed potius pulicum
moisibus assimilamur. /Papulae autem, quas HippocrateS I. id. Fct.2.ιexn 38. ait in quadam constitutione apparuisse paruas inua non .essent excernendis morbis , statim evane- Aenies, magis videntur fuisse varione.
aut morbilli, quam puncticulae: siqui dem ut ille adnangit) pueros ablatitatos
arripiebant. Silenus autem secundus aegrotus primi librisabuit papulvi cum sudore rubentes, sed papulae istae erant varissimiles : vari autem sunt tubercula , quae pubescentibus in facie oriun- tur,vulgo dicuntur cosi; hi autem cum puncticulis nihil commune habent. Item 3.epidsect. 3.text. 1 I. sic scriptum reliquit : Carbunculi aestate multi,ctat aqua putredo vocantur,papuia item magna, herpetes multis magni. Utar etiam papulae differunt a puncticulis : nam puncticulae valde exiguae sent; papulas autem illas magnas fatiIe narrat. Inept quidam magnas exponit, hoc est , uniuersum corpus occupantes, quas inter magnas,& multas,nulla se differentia. Praeterea Galenus ait papulas illas vo
217쪽
Liber Drtius. I99& constare ex humoribus,qui si tenues sint,exulcerationem efficiunt; si crassi, in tumorem pellem attollunt:quorum neutrum puncticulis inest. Tandem asperitudines miliares pruriginosae, L. epi ect. .non sunt puncticulae: si quidem hae neque cutem reddunt asperam,neque pruritum eXcitant. Itaque natura, foras humorem a quo
molestatur, transmittere satagit,& impetu expulsionis materia ob tenuitatem suam in minimas partes diuiditur, ut cutis hoc tenui humore quasi aspergi videatur:recte aspergi,dixi, ut significarem hunc humorem tenuem, velut aquam, facile posse in minimas particulas diuidit sis aliquando ex vaporibus concretis, miliares sudores videre contingit. Atque haec est una ex ratio tribus , ad demonstrandum . . materiam , puncticularum non fine merum vapOrem ; uam si esset: in sudorem concresceret, neque humoris a quo eleuatur, tincturam retineret. Quaeres,an liceat apparentibus puta-cticulis sanguinem mittere Z quamuis autem hoc quaesitum ad therapetitiacen spectet, ac proinde sit praeter hu-
218쪽
2oo ex quibus. ius libri institutum ; nihilominus non
tacebo rudem, & nulla ratione fundatum timorem eorum , qui tunc ab hoc remedio abstinent, cum tantum absit, ut impediatur venae sectione puncti cularum exitus, quin potius adiuuetur, dummodo grauatae naturae signa adsint: quippe hoc auxilio a sarcina qua
premebatur exonerata, suis commodis potest longe melius incumbere. Sed hoc obiter. Quod vero ad praesentem rem facit, est scire, febrem quae a recentioribus purpura appellatur, in qua maculae, de quibus agimus , apparent, non esse eam , quam Galenus 6. Vid. sect. 1. com. I9. pemphigodem appellar, Nam in illa Galenus tubercula admittit ,& Thucydidis auctoritate utitur;
qui in pestilentia suo aevo grassante, fui sse narrat corpus subrubrum, liuidum, thberculis exiguis ct ulceribvi aDrsens. Itaque in hodiernis papulis , nulla da
tui intumescentia. Si autem , ad vocis
buli etymon attendas , pemphiAEdicitur bulla , & febris pemphigodes, bullosa. Erat igitur,ut ait Thucydides, in illa peste , corpus ulceribvi essore-fensicui consonant Lucretij carmina.
219쪽
Liber Tertius, 2 IEt simul ulceribus quasi inustis omne ru
Corpuι,ut est per membra sacer cum diditur ignis.
Falluntur igitur Fabius Paulinus mannotationibuου ad Thue didem,& Horat. Augenius 2. tom.suarum epist. lib. . de alij,qui ex antiquorum scriptis elicere volunt, has maculas priscis fuisse cognitas , quod certe non constat, nec constare potest, iuxta vocabulum uniuersale quo usi sunt, appellantes Omnes efflorescentias exanthemata. . C A P. X X.,
. , Abscessus uniuersalis per mo-
SEd iam ad uniuersalem abscessum,
qui cotinuitate est unus, me conis ro,& statim aurigipossis sese ofsersicultransmissiobilion humoris ad univer sam cutim Mausam praebeto Nee, vero omnes eius causas pertractabo , sed soldm assumam eam auriginem, quae se brie tantibus accidit, hanc vere Vn uersalem; abscessum 3possis, appellare.
220쪽
a OO tua ex quibW. ius libri institutum ; nihilominus non
tacebo rudem, & nulla ratione fundatum timorem eorum , qui tunc ab hoc remedio abstinent, cum tantum absit, ut impediatur venae sectione puncticularum exitus, quin potius adiuuetur, dummodo grauatae naturae signa ad-
suat : quippe hoc auxilio a sarcina qua
premebatur exonerata, suis commodis potest longe melius incumbere. Sed hoc obiter. Quod vero ad praesentem rem. facit, est icire, febrem quae a recentioribus purpura appellatur, in qua maculae, de quibus agimus , apparent, non esIe eam , quam Galenus 6. epid. hct. i. com. i 9. pemphigodem appellat, Nam in illa Galenus tubercula admittit , & Thucydidis auctoritate utitur; qui in pestilentia suo aevo grassante, fuisse narrat corpm subrubrum, liuidum, thberculis exiguis ct ulceribaia esstarescens. Itaque in hodiernis papulis , nulla da
tui intumescentia. Si autem , ad vocambuli etymon attendas, pemphiAEdicitur bulla , & febris pemphigodes, bullosa. Erat igitur,ut ait Thucydides, in illa peste, corpus ulceribus σου-scensicui consonant Lucretij carmina.: S . Et