장음표시 사용
41쪽
C A P. XIII. Digenesis in morbum toto genere
diuersum. OVoniam febris morbus est in intemperie , bubo morbus in compositione,& hi duo morbi toto genere inter se distant , quando ex bubone fit febris , prorogatur morbus in alium toto genere distantem. Prorogatur,inquam : nam ex bubone aucto fuligines putres , atque malignae cor petunt, &prauam excitant febrem. Quod si sit ephemera, suppurationi duntaxat deinbetur i, quia dum pus conficitur dolores,
ct febressiunt, febrisque tunc ex spiritibus excalfactis procedit. Itaque cum Hippocrates dicat s. apb.s s. ex bubone
febres omnes orta maia,prater ephemeras,
sunt quidem mala per epigenesin, propagatis scilicet putridis fuliginibus sunt autem ephemerae per diadochen, hoc est,per successionem partis ad partem,de qua postea plura dicturi sumus. Epilepsia & melancholia, si ad morbos spectes,toto genere distant: quippe
42쪽
pe epilepsia est morbus in via , seu innumero , aut compositione , videlicet obstructio; melancholia morbus in intemperie simul cum materia. Symptomata vero aliquo modo in genere conueniunt : quandoquidem utrobique
actio est lassa , in epilepsia motus, in melancholia sensus , nempe potentia interior. Atque hi duo morbi sese inuicem consequuntur , dicente Hippocrate 6. Nidsect.7. infine, text. J q.iuxta Foesium. Atrabsiar' etiam comitiali morbo corripi plerumque solent, ct vicissim comitiales feri Iolent atrabitari'. Hoc autem per epigenesin fieri patet : tum quia nunquam melancholicus fit epilepticus , neque epilepticus, melancholicus,nisi audio nimis malo; tum quia adueniente posteriore prior
non cessat. Caeterum quomodo sese inuicem consequantur, alibi considerabo. Vnum duntaxat nunc inculcare est operae pretium , quod Galenus adnotauit 3. loc. affect cap. 7. nempe hanc vicissitudinem non esse perpetuam, sed ita magna ex parte accidere , quippe non solum melancholicu/f cem, verum etiam pituitosem morbum comitialem committit.
43쪽
. Liber Primus. 2 sIgitur is, quem melancholicus siccub constituit,in melancholi m transit; qui vero astituitos ortin est, in aliam assectionem permutatur, melancholiam vero haudquaquam emit. Quamuis autem Uermuta tar J dicat, ne propterea metaptosinitare uige : quippe improprie est loquutus , quandoquidem permutatio in alium morbum , manente priore , impropria permutatio est. . .
Epigenesis inter symptomata eiusdem byeciei.
tato. Habes apud Hippocratem 7.aph. Is . a sanguinis s to puris stutum: neque enim cessat sputum sanguinis superueniente puris sputo, sed ex mero sanguine fit pus sanguini permixtum. Hunc autem aphorismum ad epigenesin refert Galenus inquien. , quod omnis hac ensmerinis sit eorum, quae proprie superuementia vocantur , manifestum est: Et huius rei adducit rationem , quia B epige
44쪽
epigenesis non sequitur, nisi ad graue sanguinis sputum. Aliud exemplum epigeneseos ex symptornate ad symptoma eiusdem speciei, nempe in laesa actione, sumitur ex eiusdem septimi libri aph. I 8. In vigilia conuulsio, ct is,npientia et Cum namque vigiliae crescunt, & durant, patitur cerebrum exsccitate: unde duo illa symptomata, alterum in laeso motu,videlicet coma ι- alterum in sese sensu interno , hoc est,desipientia eueniunt, nec propterea vigiliae cellant, sed valde horribiliores fiunt.
ma diuersarum secrerum. SI vexis quaeras epigenesin inter
symptomata diuertaru specierum, accipe unum in actione laesa, alterum in qualitate mutata. Hoc tibi se offere eodem .aph. 16. In forti dolore ventris,
de est actio laesa frigiditas partium e rremarum, & est qualitas mutata m tum. Neque poterat mn esse malum,
45쪽
Liber Prim- 27 id quod per epigenesin fit. ino modo
autem fiat istud malum , sic accipe. Contrahitur in forti dolore, pars dolens,& a vicinis partibus contractione sanguinem Lac iubinde calorem ad se conuocat. Vicinae etiam partes,doctrina quadam innata sanguinem, & spiri- ως in subsidium ad locum doloris transmittunt. At adhuc extremorum
frigiditas nulla est,quippe nisi in valde debilibus 9 calor tantus est, qui partim dolenti membro succurrat, partim membrum mandans non deserat. Cum vero eo increuerit dolor, ut propter illum cor anxietudinem patiatur, c patitur ex vehemente molestia,vehementem molestiam dolor insere.ὶ Tunc uiseus istud princeps , & fons caloris, ab extremis Microco simi regionibus ad centrum, hoc est, ad se quippe incentro residetὶ calorem attrahit, prompterea extrema prius,utpote distantio ra , frigent, & hoc dixit Hippocrates malum: Erit autem deterius, quo plura frigescent membra. Tandem deterrimum,& pessimum, cum omnia. Con tingit autem hoc praecipu),ut Gilenus aic , F. δε ιλ. assect. p. r. qui ι vitale B a robar
46쪽
robur infirmum est,animi vero as ctiones, ob imperitiam, fortes. His anima spiri
tuum J essentia facile dissolui potest. CAP. XVI. -
geantur, propagantur in morbos. Adsit v. g. diarrhoea , haec si increscat febrem habet comitem : constentaneum enim tantae agitationi febrile incendium est. Diarrhoeam in numero symptomatum , quae consistunt in excretis immodice , constitue , febrem morbum appellato. Nam etiam quando febris pro symptomate habetur, morbus est;dicitur tamen symptoma, quia ad affectum priorem , more sym promatum sequitur. Aliud exemplum,Αποῖοί et του ἡ ωμα-- Θ εργου id est,frustratu sanguificandi opus. Laesa nepe actio, & subinde symptomatica,tres multiplicat substantias naturet nostrς sua multitudine aduersas, serum,pituitam,flatus, hinc tres eme
47쪽
gunt hydropis species fatis notae. Est aurem hydrops morbus in compossitione, seu in figura. Tertium exemplum. Dolor est symptoma , laesa scilicet actio , propagatur autem in morbum , hoc est , in inflammationem, quod luculenter eX- ponit Galenus 3. th.cap. 3. in hunc modum. Mna es natura facultas, quam excretoriam dicimud : ea seuo munere fungitur , cum triste aliquid sentit. Roum vero quiddam ex iis,qua eam contristant, ipsa qua dolorem excitat causa,quacunque ea sit. Hanc igitur eiicere dum properat, phlegmonen interdum in particula excitat : cum enim primis suis conatibus nihil profecit , vehementsus aggressa, quod infestat expedere, sanguinem , ct aliquiae spiritus, ex seuperpositis partibus , in es Atam fmul exprimit. Atque his r , ut
ex dolore, particula , pro portione fluentis
humoris in tumorem tollatAr. Quartum eXemplum ex T. πώ. 23.
- deiectione fncera dissicultas intiatianorum , malum. Quippe deiectis sncera, symptoma est in excretis immodice rab hac fit. morbus in compositione , seu etiam in continui solutione, vide-
48쪽
licet ulcus in intestinis, hoc est , 6sen-ieria,seu docustas intestinorum.
patho nomonica , quae necessario cum morbo adueniunt, & Ω -ομενα ,.
epiphavomena,seu mox apparentia, quae eueniunt quidem simul cum morbo, non tamen necessario , nec semper: sunt alia ζ γεωπα, vigenomena , seu superuenientia, quae ad magnitudinem, morbi consequuntur. Haec quamuis tam multa sint,vi comprehendi omnia vix possint,non inanis erit labor, plu-xima pertractare, tum quae febrium calorem , & siccitatem consequuntur, vi sitis , quae licet sit pathognomoni- eum ardentium,potest, si augeatur, inter epigenomena recenseri. Sic Phili- Mus a. epiaesct. 3. agr. a . febre ardente
correptus,tertiatdie apparuit silibundus. Iactatio etiam in lecto , caloris implacabilitatem sequitur,vigilia siccitatem, delirium utrumque. Alia etiam sunt,
49쪽
qcior essentiae febris aduersantur, ut si in febre ardente calor non sit viade mordax, si aeger cum linguae ariditate non sitiat, si lingua non rubescat, si in lecto non agitetur. Haec licet non sint symptomata,sed Φmptomatum priuationes , n hilominus nonnisi malignis febribus superueniunt.
Contingit aliquando, ut tertianae motus, qui prius statutum serva' bat ordinem , postea reddatur μί γε, πεπλανημεν , id est, inordinatus, e raticus , & febris haec .λανωδα appellatur. Est autem ista paroxysmorurn incertitudo, significans vel varietatem humorum , cum scilicet febrile incendium unum tantum , saltem praecipue, mox vero plures , fero principaliter, apprehenderit. Vel praedominium me lancholici succi, qui in principio non ardebat,sed solus biliosus,postea ardere incipit, & pars eius mouetur putre- B facta,
50쪽
facta, pars alia sine putredine manet immota. Hoc epigenomenon est ex iis,quae materiam febris sequuntur.
ΕX iis vero quae locum materia febrilis referunt, est λογ'ξ , λυγΓι& λυγμοι I id est , singultus , quo affecti dicuntur λυγsοιο ες, id est , singultuosi. Non autem quilibet singultus febrem facit . quae 'λυγαδει, id est , singultuosa appellatur. Nam, ut singultuosa vocetur inquit Galenus A. acui. 69.) permanere amplius debet singultus , vel etiam per totum morbum simal cum fise exacerbari, Intellige tamen per totum' morbum , id est, ex quo singultiis coepit aegrum Corripere. Etenim potest aliquando simul cum febre adesse, & tunc est FHφαινομῆον,id est, mox apparens I aliquando euenire post primos dies, &est γεωφον, id est os erueniens. Atta vendebet perdurare, nam ex singultu qui facile evanescit, non dicitur febris