장음표시 사용
131쪽
Et vero non se avide sitientia rivos , Si quos induxit vigilis pia cura coloni, - Prata bibunt; neque sic riguos violaria sontes, Cum gravis humorem siccis ardoribus alto Absumpsit Titan caelo , atque exsucca reliquit; Corpora uti ingenita virtute carentia gaudent Largius epoto se se perfundere fluctu,
Virtutemque una cum fluctu haurire potentem . Huis . Verum his non eadem sitis est , non omnibus idem coiporibus; potum magis illa frequentant, Haec minus; ut crebros magis , aut minus acris ad haustus , Pro vario quorunque habitu, sitis urget . ubi illam Haustibus explerunt certis , saturata quiescunt. --rae. Porro hanc mensuram natura , modumque bibendicta, Provida constituit. nec vero largius, illa am sinat, indulgent potu male sobria ; quanquam Materies plenis exundans fluvida rivis
Irritetque sitim , atque novos invitet ad haustus. Μa HI, Nunc age materiae ipsius , quo praedita fertur ,
proprieta- Uerlequar Ingenium , atque exponam carmine vires et
tur. Lutas bene perspectas exploratasque iuvabit Jam nunc , quo citius reliqua expediantur , habere . Mis hia TenVi ea in primis est , & subtilior ipso, nimirum minimo quae semine constat. . Hinc caecas ingressa vias arctosque meatus , Exsuperatque oditque moras , lubrica serpit .
132쪽
I 2I, LIBER ITNil tibi non eadem pervadet ; nil satis illi
Occurret clausum 9 vulgo omnia corpora , dense antumvis textu constent & dura repugnent,
Vincet agens se se , penitusque illapsa subibit. Ut semel excepta est, per & intima ct extima cursi Liberiore fluit ; ceu si putealia rubro i . Pocula miscueris Baccho; distracta per omnem Continuo lympham Bacchi vis spargitur 3 & jam
Tota interfuse rubet unda insecta lyaeo. . . . Sic illa extemplo, quae nacta est corpora , tota Insinuans obit, & late diffusa pererrat. Cuncta pererrantem , penitusque reposta petentem Ut non impediunt praeduro corpora textu, Sic non ulla citam spatia interiecta retardant. Non adeo velox nervo stridente sapitia Missa fugit, celeresque volans praevertitur euros ;Ut cursiu praeceps delabitur illa i vel ipsis Ventorum rapidis , & fulminis ocyor λlis . Jam vero anseactus vitat, longasque recurvo Circuitu ambages ; & non , nisi fortior illam Vis adigat, callem obliquat, compendia quaerens . Inde via incedit breviore a & tram ite recto
ab Superiori experimento al- electricini semper per viam breviolato Pag. 33. evincitur, tutem ρο- rem tendere ; nee vero, nisi a Br-neratim verim non esse , quod hoc tiori vi adigatur, iniquam ab eadem loco poeta assimat; nempe fluctum deflectere . In allato enim experiis
133쪽
Tendit iter pernix ; atque impete lapsa citato Impatiensque morae decurrit; & impete eodem ;obvia est' lilare incerta solent toto quae plurima caelo , Forte sibi in medio fiant siqua obvia cursu , Arripit asportans secum , verritque per auras. astringi quanquam ulla compede legum , Gaudeat S caelo spatiari libera aperto ;Haud tamen omnino imperium , nec iura recusat Indocilis. quin & sequitur , quamcunque vocaris In partem , tutaque assuescit tendere calle ;Exlegem certo si circumscribere iure Noveris, atque suis fugientem adstringere vinclis . G.tiab. autem humorum numero adcensere liquentum Ne dubita et usuue adeo naturam imitatur, & omnes
ret, Una resere mores liquidorum . proinde Vocata' Hine derivato & proprio est iam nomine fluctus . Nec fortasse aliud magis olli nomen adhaesit Conveniens, quodque ingenium magis exprimat. Ergo stu i ε--S refluit; nec non procurrit ab illa, Ut a superat, pane , & vicinum corpus inundat. Stagnaa Stagnat iners interdum ; & lentae more paludis,
Haud quoquam aequato decurrit pondere I contra Si paulum inclinet devexum pondus in unam
mento nul Ia vis Intervenit; fluctus it inredit, & eo usque , ubi comtamen ese tricus per longiorem aenei dicta signa amicus eripe ut , istic fili sub terra latitantis ac depressi , derivatione progreditur. nec 3wn in arcus formam curv
134쪽
Partem qua parte incubuit, delabitiir illae. Sin autem incertum nutet , certo quoque stare Illa loco nescit; titubatque , & fluctuat anceps . Nec requies . iterum dum iusto examine , & aequis Ponderibus librata haud patre exuberet ulla. iid λ quod & interdum vires capit auctior, & se Exonerat tanto violentior impete , quanto Exsuperans magis alterutra de parte redundat. Ceu, modo qui placidis decurrens leniter undis , Et sibi descriptis contentus finibus amnis Stringebat ripas , & pinguia culta secabat; Vere novo , si forte gelu nivibusque tautis, Undarum crescat subitis accessibus auctus; Nec mora, transcendit ripas , subjectaque victor , Aggeribus frustra prohibentibus, exit in arva fSpumeus, & tumido late premit omnia sinctu . Non secus illa, novo si crescat ab ubere , vires Majores capit; &, quae corpora Brte propinqua Nacta sit, aut certo delectu obiecta, redundans Obruit, & multo exsuperans interluit aestu . Hoc mirae ingenium virtuti 3 hae denique multo Compertae studio vires. hinc illa per omnem diatunam rerum , stagna & per maxima Nerei , Aetheris & liquidas late dissilia per oras; Hinc vivos animantum artus , atque intima terrae viscera sublabens, neque nusquam lubrica serpens
135쪽
Mille parit visenda novis spectacula semis. praemissis, studio & se et e notatis,
modo cur demum catisa laetero reperta Exsultans animis . non hic labor irritus, hic non Susceptae incassum summo molimine ςurae Abdita tantarum ratio certissim* rerum . Conspicuis manifesta notis, Sc nube remota Se se aperit iam sponte sua ; iam claustra patescunt Intima naturae reseratis postibus,4iam Assusa late clarestunt omnia luce . inare agς ,-accedens qua machina tollitqr , dc qua η In gyrum facilis torquet rota siubdita vitrum , Intentia oculis vigil excuba, dc omnia lustra , Jam nunc delibans verae praeludia causae . praescripta commixtis corpora lege , Si certo sumpta e genere , observabis ab uno Corpore materiem declivi tramite pronam Defluere , inque aliud taςitis excurrere rivis; od iam consuetis poteris cognoscere signis .
Nempe hoc indicio est, rigui quod copia fluctus
Sempςr tendat eo exundans ubi desit; ςodem Rursus non unquam fluo in contraria tendat Gurgite procurrens, ubi jam suscepta redundat. Observabis item , interdum tibi corpora pullum
mnianda. Edere , quae secum institeris committere , signum,
Unde etiam indicium capias licet, illa peraeque .
136쪽
Quae serie imprudens signis optaris habendis Assecta, de riguo aut siςeis arentia fibris Destitui, aut contra bene pota tumescere fluctu, mi cum deficiat, Vel utrinque exuberet, haud est , quam ponderibus non inclinantibus, idem Cur hanς in partem potius , quam tendat in illam . Nec minus haec inter voto expectabis inani Signa tibi flammis consueta senantibus edi , Si lecta a prima sint utraque corpora classe , Tum quia sunt proprio per se satis uvida fluctu ;Tum quia, quem semel bauserunt ab origine , nunquam Ingenitum amittunt, semperque tenasi servant. Haec fluctus momenta, di inaequites mensuras, Defectum , excessumque vocant. deprendere porro Alterutrum toties dabitur, concurrere secum Corpora tu quoties quae demum cunque iubebis. Quanquam defectum vel in uno corpore, nec non Excessum , prima delecto e classe , notabis. Nimirum attritu subducti, tempore eodem Si quantum ingeniti fluctus erumpat ab una Parte , superficies suffecti haud alter fluctus Tantundem accipiat. quod non conabere frustra , De medio speciem si quae sunt nacta secundam Corpora sustuleris, qu e nectant inter utranque Corporis eiusdem commercia mutua partem . Si quando hoc autem praeter contingere morem
137쪽
, Cemas , id te non angat; mirabile nanquei Censendum magis eli; intentam quam aut sibi curam: vindicet in praesens, aut noster postulet usus.
Quod caput est, moneo , reflui alternantia fluctus Momenta , & repetens iterumque iterumque monebo, Sedulus observa ; & quanam tibi parte redundet, Vel qua deficiat fluctus , prius exige tecum , . Et crebro reputa, multumque diuque voluta, Quam quidquam temere, & male cautus praecoce cura Constituas; atque his tum denique rite notatis , Haud equidem dubito , quin unius omnia fluctus Defectu excessuque regi , certoque petenda Vera hinc tantarum fateare exordia rerum .
Iamque rate his veluti e scopulis utcunque revulsa , Prona mihi quando superatis aequora saxis Dant se se , pelagoque iuvat decurrere aperto ;Posceret hic rerum series , ut protinus ipsa Eventa adnectens detectae singula causae , onam quaeque modo sint expedienda , docerem . Verum , quod rerum series , de postulat ordo, , Perficiam non ante I Viri sa) quam clara reperta' Commemorem , medio qui me intercepit euntem. In cursu , & plenis properantem ad littora velis.
io Ludovicus de la Borde Gallus bordii nova Electricitatis Theoria , . Soc. Ie. novum cymbali genus re. totum ac plans singulare artificiiMnperit miro artificio persem , cuius a poein nostro iustii destriintM. quidem cymbali, expolita prius Diuitigod by oste
138쪽
Et res digna quidem , quae commemoretur ,
Intendat curam ; neque vero devia tantum
Proposito a nostro , possim ut tibi iure videri Recta deflexisse via , munusque receptum Uigere impatiens , omnino aliena sequutus . t mare age ; qualiscunque morae dispendia tanti Nequa tibi fuerint, ut circumflectere cymbam Nunc paullum , & laetam mecum divertere ad oram Te pigeat . divinam hominis miraberis artem , Qui nova sellerti fabricatus cymbala dextra,
Non prius auditis concentibus aera mulsit, Attonitasque novo modulamine perculit aures. Ac vero , egregii quo a me repetatur origo
Altius inventi G, non is tibi more recepto
dicatus novum quoddam System quo phaenomena electrica certius explic ri posse arbitratur, excogitavitς aDque hoc quidem suum Systemarisiis edidit an. I x. Verum , quo milius , quae a poeta nostro ve bus exponuntur , intellis mur , n vae huius Theoriae specimen in exhibemus. Contendit primum tabo dius , Philosophos in desceiptione corporum hactenus fuisse hallucinatos squod electrica origine censuerint ea corpora , quae re ipsa non origine ,
panis auolae victrica sua a Avice verti, quis participatume sunt electris, ea esse origine existimarint, Quare invertit corporum ordinem iam receptum , ct novum quendam censum, ut poeta eleganter ait, imstituit. Me autem ne temere a seis'mi quisquam criminetur , mae tis ille allatis experimentis nititat conficinare . Hine ad indagandam electricae virtutis naturam Mapsus , eam minus quidem igne elementari subtilem, igne tamen communi sub tiliorem esse vult; issamque premterea mimitissimis constare globulis conjicit, qui e mutua collisistis a
139쪽
In iam descriptas partitur corpora classes . Longe alium instituit censum ; iubet, omnia seorsum Corpora mutatis discedere sedibus; & , quae Constiterunt prima nobis stitione locata , Inde movet; tum, quae sese tenuere secunda , Haec quoque deturbat. verse sic ordine sedem Alterum in alterius succedere praecipit; atque his Isto descΗptis pacto, quae electrica nobis Sunt natura , illi sunt munere ; quaeque receptant , Illis ingenitam virtutem donat habere .
eendantur. Tum denique materiam ipsiun electricam iis I ibus, quae deviasticis corporibus iam latae sunt,
ct a Physicis rereptae, obnoxiameit, ita, ut ad earundent Iegum praescripta motus omnes dirigantur . His ita constitutis . phaenomena omnia distribuit in classct tres . Prima ea phaenomena compleretur, quae a
a facti is oe repulsionis vocat; at ista, quae infammationis; tertia ,
quae eommotionis ae tremoris : his enim nominibus ea phaenomena iiDdicat, quae a poeta nostro, Poeta rum lingua loquuto, poetice atque eleganter more suo Heriintur. Iam vero primae classis Daenomena ad eam elasticorum corporiura legem reis vocat, quae est de reflexione; nimurum, si eorptis euineum an alioens obicem ostendat, αβιεμυη; secumiae classis ad illam alteram, quae
eonceptis verbis hoe modo a Phygo eis effertur, videlicet; Compressis estist refluuiis , restitutis aiatem ut eompresso . Tertiae demum classis
Phaenomena ea pariter elasticorum corporum lege contendit exponere,
quae est huiusinodi; nempe ; si μιμ
me est, sub uno vesaei intuitu positum , Labordii Sssema . Atque
haec quidem praenotare maxime odiportunum hoc loco visum est , quo iacilius , quae a poeta nostro poetio exponuntur a laetore intelligantur. Caeterum ita fere poema hoc totum perspicuum est, ut adnotationum lamine non indigeat, ac pminde mihi ab his ipsis adnotandia mpe sinpersedendam ruerit.
140쪽
Jamque aliis alia , prisca statione relicta ,
Corpora succedunt versa vice . iam novus ordo Exoritur rerum; illa, una cum munere , mutant Non invita locum, atque novo cognomine gaudent . Non aliter, campo quam cum stetit agmen aperto
Dimensaeque acies , spatiisque aequalibus alae Levatis fulgent armis atque aere corusco ;Nec dum eommissis ineunt certamina signis; unius interdum nutu ducis, haud mora, totos Perverti cuneos, atque in contraria serti Diductas cernes mutata sede phalangas ;Et modo, directo metati limite eampi, ae dextrum obtinuit legio latus , illa sinistrum obtinet ; at contra , quae laevum sorte tenebat, Tendit in adversum, & dextro stat in agmine cornu. Nec vero tu mota loco, vel ab ordine eredas, Non ullo more, & sine certo corpora Iure. Nimirum haud fallax hoc experientia adegit Moliri. Nam tute manu si sulphura tantum , antum dextra valet connixa instare fricando , Atterere aggressus consueta extundere signa
Coneris, nihil e scies; at signa dabuntur, si digitum admoris . simili natione cylindris Ε eera rubris rigidi si lamina serri Accedat propius, quae frictio signa negarit, Lamina sussiciet. licet unde inferre , redundet