Josephi Mariani Parthenii Electricorum Libri 6

141쪽

ia 6 ELECTRICORUM

Derivata tibi quonam de sente , quibusque

Insita corporibus sit prima ab origine virtus.. κώ-o Nunc si naturam propius disquirere mirae Virtutis tanta placet in caligine rerum , Atque adeo densis lux affulgere tenebriss is uisis Siqua potest; globulis illam constare minutis Mis. Conjicies , quorum subitis incursibus ignis Ardeat, & rutila percellat lumina flamma . N.-jus tamen Qsse ignem specie ne captus inani ἀπ Inducas animum , ut credas ; quod te bene multam, Tentamenta docent. resinam a panda nigrantem Si patera excipiat , subiectis ignibus, aestu

Illam exsultare, di tumidis effervere bullis Liquentem aspicies ; ignis specimen tamen ullum Non dabit; occultae tantum vestigia quaedam

Pandentur virtutis, ubi deferbuit ardor. . Certius hoc alio poteris cognoscere pacto. Ferrea si candens accedat Iamna catenae,

Vix tenuem excutiet flammam ; tibi plurima flamma , Et multa exiliens prodibit luce coruscans, Lamina si rapido non ante incanduit igni. od certe indicio est, ignem non esse latentis vi

cc - eontroversi; cuius vocis rere maluit, atque, ut elm qisdem primis syllabas alii producunt , alii existimo, tectius; m Martinis in corripiunt ; certantibus Grammaticia eus, qui citatur, & -inioni comm di in contrarias sententias abeuntibus. ti in lailruari posset, cometus in . . auctor suo icta arbitrio ma proda

142쪽

Virtutis naturam; ut crebris illa favillis Ardeat, & multo cita lumine fulgura iactet.

Nam quod sit velox eadem tenuisque , penetret Cum dicto citius quaecunque obieceris illi Corpora,paene oculis promptum est cognoscere; quodque Sit minime simplex tacito se prodit odore , Indiciumque facit manifestum nidor; at ipsam Ulterius certis naturam exquirere signis Difficile est; atque in tantis incerta tenebris Coniectura haeret , neque tendere longius audet. Post hinc digressus palantes ordine nullo Colligit effectus. collecti classe locantur Quique sua; in prima censentur, corpora suerunt Qui levia attrahere, atque attracta repellere, doα Alternare vices; classis tenet altera flammis Ludere missilibus qui norunt, & cita gaudent Fulgura iactare ; illos demum extrema coercet, orum vis inimica fibris & noxia nervis . His ita descriptis; ne, quaese, hic quaere doceri Singula. quae si tantus amor cognoscere , ab ipse Τute auctore petes . properanti & summa metenti In praesens sat erit paucis exponere , certa Quanam vir Qllers usus ratione, quibusque Subsidiis fidens ignotum enaviget aequor ;

Non vim ipsi ad Daretasses

Primus inexperto quoniam se credidit alto. Quando igitur ponit globulis conitare minutis vir-

143쪽

Virtutis naturam ; explorat callidus, illis lam i potior tantos motus statuatur ad usus . . - Et vero e multis occurrit idoneus , a tot' Eventis par extricandis , corpora quo se Mutua collidunt, atque incursantia tundunt. . Insi. - Corporibus proprium nimirum est illud, ut unquam pr. Νοn elidantur, quin protinus excita tendant sui elisam plaga reparare figuram Praepollens facit hoc vis illa elastica, cuius Haud dabit obseurum specimen tibi martia cornus ;Cornus lunatos cum vi torquetur in arcus , Inter se coeunt capita G S diversa recedunt, Cum pennata fugit nervo stridente sagitta .c γ' praeterea ad pugnam se se quandoque Q lacessunt ,

' Corporaque adverus incurrunt frontibus , icius

Aequant; & gravior quantum vis unius uiget Oppositum corpus , validisque assultibus instat ;Alterius tantum nisus contenditur , & se , Impatiens vinci, collectis viribus hostem, Armat in adversum , parilique repercutit ictu.

Moisi rem illa est postremo motus natura reperta s

la est qiund unque. hoe em tum poetam somnolentum aut osciadem sensu scripsit Horati , in Am tantem ferre aequo animo possunt a Poet. quandoque bonus domito m- Haec idcirco adnotanda putavi, quis merus, Irascor. nimirium quandocun- locus ille Horatii a multis male imque, ves quotiescunque Homerus dor- tellectus perperam citati solet . nutat, illi irasin; neque enim tam

144쪽

- LIBER IV. 339

Non ut continuo intereat; sed praepete cursit Fesstinans vigeat , seque in longinqua propaget. Iam vero propesos hinc emanantia in ususIneoncussa sibi tria vult & fixa manere ,

Quae tu nequaquam abnueris concedere ; rerum

Ducitur unde illi ratio omnis , sc omnia recto ,

Ille quidem ut censet, procedunt ordine . Primum si sorte incurrens impingat corpus in Gstans Adversum , extemplo collisa Donte resultat; Tum paribus secum eompressis , itemque resultus Lancibus aequantur; demum , si corpora phina Perpetuo iungas sibi succedentia tractu , In serie a summo motus decurtit ad imum .uaee sibi praesidia adiungens , & certus eundi Urget iter, celestatque viam fidentius auctor. Me vero magnis vadentem passibus , & per Ditficiles salebras gradientem , atque ardua saxa Non animi viresque sinunt aequare sequendo . Cerno equidem e media mihi depromenda Mathesi, Et quam multa serent hic expedienda severas Ad motus leges , quae culto exponere Versu Desperans me polla , onus inconsultus iniquum Non tollam, imbelles hume i quod ferre recusant. Exiguae nobis tanto pro pondere Vires. Ille haec, ille tibi, neque enim omnia possumus omnes, Expediet, si tantus amor, cenasque Mathesis

145쪽

Transiget ad leges, cui nil cyrrhaeus Apollo Non audere dedit; numerorum adstringere nullae mem pedicae potuere , minus quo liber in omni Exsultetque solo, & per iniqua atque ardua tendens Impiger , haud aliter pede certo incedat, aperti

Quam si animi causa decurreret aequore campi is, patrio quae vel sermone putasses mira -- inenquam apte effari vix possie , efferre canendo;

gressus Q doctrinae additis inclusa severae ,

Primus ad ingenuos Musarum educere cultus ox, dulce eloquium, tam daedala fandi Vis est, & tanta ubertas , ut mentem animumque , Ni semiae a vero distarent scita palaestiae , Suaviloqui credas in eum immigrasse Lucreti .

Ille igitur 0, facili exponet tibi carmine leges

Aeter

vessiculi duo in ipsosta me versibus expressam , Qque u es e Philolaphiae exortio desumpti, qui

satis materiae, quam versu omnem

dam utque adeo exomandam sta ssuscepit, difficultatem declarant D Magnificentissimum hoe de Benedicto Stam iudicium, non ami titiae cneque enim tanti viri poetanditer amicitiam unquam etauit sed peripectae doctissimi hominis ac sumis mi Poetae virtuti omnino tributum est. Ediderat Romae stama iam inde ab anno x s. Philolaphiam Caritesianam , elegantissimis iactetianis rat, quod quidem non nisi ab ho- mine ingeniosissimo fieri; sed aliquo tandem modo fieri videbatur posse . Amnitas quaedam , quae Philosea iam Cartesianam inter & Lucretimam intercedit, viam quodammo in do muniebat, qua poeset incedi; a que alie impressa praeeuntis Lucretii vestigia persequi non ita difficile ae laboriosum erat , ut de eonficiendo vel longissimo atque asperrimo itunere desperandum omnino Eret. --otonianam vero Plia pluam ominnino

146쪽

Aeternas motus leges, quibus omnia parent Corpora; seu recto procedant limite, sive Obliquent callem , seu tendant concita sursiim, Seu prolapsa ruant deorsum ς aut quo denique cunque . . Pro varia impulsius varii natione , ferantur Acta modo, atque adeo in gyrum contorta rotentur. Inde retrusa animo subiens , penitusque reposta

Arcana indagans motus , momentaque certa ,

Et paria imparibus numeris , lapsusque fugasque

Expediet revocans sua quaeque ad iura ι reflexos Et distinguet item motus , tardusque, citatosque ,

Aequis

nino novam , in poene insuperabu ro quae e sim hae in digressione d libus diffisultatibus obseptam , tot libat auctor de legibus motus , de eurissimis Algebrae penitiorisque motuum ipsorum multiplici varie. Mathematicae mysteriis involutam , late , de sectionibus conicis, de vi abditam adeo atque a communi sen- lipsi, hyperbola,& de parabola quamia remotam non tentare modo ; ςircumscribiti neque enim quantit sed exponere , explicare, eleganter, tis & metri ratio pare Mam caris metice, &, quantum rerum obscu- mine includi patiebantur aliaque vitas patitur, perspicue effferre, id est huiusmodi, habes suse a Stayo i huiusmodi, ut omnem paene hvm tractata in Philosophia sua Novi ni ingenii facultatem superet . Iure niana, quam Romae edidit an. 176 igitur ac merito poeta noster suum Quod hutem hiς poeta Stayum ad interponens de tanto opere iudicium, hortatur , ut opus absolvat, scito , 'cui quidem ego quoque libens & jam diu opus esis ab ipso e talam, idem plane sentiens subscribo, meru & solum Bostovichii enarrationis ex .m, inquam , totum hunc ornatissu spectari ; cui quidem optandum es-miam locum concludit his versibus , set ut aliquid otii ad eas exarandas Tais opus aggress , mi paν nu suppeteret, ne diutius absoluta atque

prisca vetustas, Vidit, nee simile perfecta tanti operis editio dissi re

147쪽

ELECTRICORUM

Aequis temporibus, vel iniquis; ipsa locorum Componet spatia inter se, & dimensa notabit . missio. Nec satis 3 ima magis, magis & secreta penetrans , . I, ra, Aetemisque parans, Rogere , intexere chartis Μν ' monument tui, ac mirand pQrtδ νωρ,οι. Rursus inextensi totius corporis ipfb A motu , puncti motum secemet , eundemque Exiget ad spatium puncti cuiusque peractum . - .is o S conspirante .quod eodem in corpore vires Essiciet I medium Q quae assectant, quaeque recedunt A medio, de tendant quanquam in contraria , tollet Dissidium tamen omne , & conciliabit amice , Ex aequo spatium & nisum partitus utrisque . DAE AL O quoties summa rerum asperitate Camoenae Suspensae haeserunt, indignantesque labori ' Abnuerunt conferre manust non segnior ille Pergit, & Aonias nequidquam pensa Sorores

Dura recusantes cogit parere, morasque Increpitans tardas , Omnes contendere nervos ,

Et magnis adigit secum una insistere coeptis. Ergo arcus ebordasque, & describentia curvos μωρε-- Pendula υη persequitur tractus; ipsum quoque conum

Aggressim contemplatur, perque omnia vςrsat;

nisae. ' In H Nomine media centrum intes. sed adiectivo modo his usurpatur. lige; hoc enim vocabulo centrum a Supple igitur eorpora . Qui quidem Lucretio appellatur. loquendi mos latinis scriptoribus MO Vox pendula non substinum, praesertim Poetis non est inusitat . Di iliaco by Go le

148쪽

In partesque suas ditactum ingentibus aptat Usibus. Hinc illae graio de nomine dictae '

Formae consurgunt, βllipsis, 'perbola , nec non EMM . ae medium sortita locum tenet inter utranque . . . ', Sed quid agop aut ubi sum quae mentem insania vertitλ ove feror i mene haec conari attingere versu λTene sequi ut possim t& vel commemorare canoris ae tu elata modis Musarum insisnibus ornas i Parce ah l parce ausiis si sum tentare, quod unus . Et potes , & facis , & soli concessit Apollo; Tale opus aggressius , cui par nec prisca vetustas Vidit , neς simile inveniens minabitur aetas . Quare age ; & auspiciis Sc tanto numinu Phoebi, Viribus atque tuis fretus da vela patenti . Da pelago , & totos sidens immitte rudentes ;Nulla procellosi facies maris aspera quando , Nullae te syrtes terrent, non caeca retardant Saxa , nec infesti per turbida caerula venti. Perge alaςer , donec pr eter maria Omnia vectus Optato tandem possis considere portu , Atque triumphali puppim redimirς corona , Mi in erit brevibusque vadis, de littor propter Cymbam agere, dc tuto vicina4 radere terras. Sed jam, quae restant dictu minus ardua, pauci Expediam ; properans festino accedere cursu imirum I quo me paullum de tramite dulcis Ille

Iudisium auctoris da

Reditus ad proposisti . Diuiligeo by Cooste

149쪽

ELECTRICORUM

Illectum abduxit sonus & iucunda voluptas. iterum tibi naturam propone minutis me V, er Constantem globulis mirae virtutis , & illos , Ollidunt eum se se adversa , repulsu Hinc facile expedies, cur tenvia multa videri Possint , & correpta trahi, & procul acta repelli. maiam, Iam quocunque modo succendi aspexeris ignes, Et cita cum multa iactari fulgura luce , Seu globus in gyrum volet actus , sive catenae obtuleris digitum, aut palmam subieceris; ictus Incursusque tibi varios propone globorum δEt subito exortos minime miraberis ignes . o. iis, inod si raucisonum murmur, crepitusque sequatur Ne longe arcessas tibi quam violentia causam Ipsa dabit a teretes quae scilicet impete magno Eiaculata globos, clausum ciet aera ; de una

Accensam explodit resenanti murmure flammam , ae radiis oculos , feriat stridoribus aures . Sin tibi membrorum molles convellier artus' Senseris, & tremulo iactari brachia motu ;Fac tecum reputes , quanto se se impete virtus Insinuet; teneros , quae dum subit improba, nervos Concutit & textas exili stamine fibras. I inc tremor, hinc sensiis, motu quassante, doloris. Fuisitur Postremo, cum se vis in longinqua propagat

--bet'igmm pl g mque ferens , causam exhibet ultro

150쪽

Ipsa tibi series non interrupta globorum. Illi perpetuo tractuque, atque ordine longo Stant secum haerentes. horum si impellitur unus , Non tibi continuo vis disperit indita motus ;

Sed, qui pone subit, propellit fronte prioris Terga globus ; tum, qui sequitur, protrudit & urget Vicini latus , & sic deinceps alter ab ictu

Truditur alterius . nec vero tendere motus ,

obstent ni spatio longa intervalla relicto , Festinans cessat ; donec, qua dat via sese, Directo totum decurrat limite callem . Atque haec sussiciat cursim libasse; probanturmae si forte minus , contra nil pugno; licebit, Quod tibi collibitum fuerit, statuas ; modo praestans Ingenium laudes , magnis non invidus ausis.

Laudanu Labonssus novaeri no I gr. , legentibus Meurrit, ham cymbali genus, quod et Dicum adi habet, quae nos hic ex tot iore epupellat, & re vera est, invenit, atque stola excerpta , & ex gallico idionia adeo perficit, tanto artificio elabo- te in itiai cum fideliter eonversa, sul ratum , ut prosecto inter ins niora iicimus; aetatis mutiae opificia recenseri meis Una vero di se IMMῶ M His rito debeat . Sed praestat admirandi eo doni di sera sossima de' es,a- eris auctorem de suo ipsum opere nesti di differenti toni . seni dualaquentem audire . Epistola enim ab unisioni formans tin tono . Uno di eodem ad PP. Trevoltianos data I s. oesi δ sospes dassa verga per um Iunii an. 17s9, 3e quae, prima post FI di metallo, Palem per un eo praelationem libri hac de re Parisiis , doneino di feta ; sta loro vi cade u