Caroli ScribanI e Societate Iesu Antuerpia

11쪽

Inueniuntur tales, qui malint inter supplicia tabescere, & perire membratim, & toties per stilli-Cidia amittere animam, quam semel exhalaret Non veniunt haec vota, ni si ab ignaua iuuentute, inter deliciarum probra, inter otij segnitiem , a

prima aetate,habita. Ainsomnus, corporis cura. Ibus in illa aetate, ac in maturam adultamque adolescentiam, plurimum sine mensa; semiatis breuior longae vigiliae. ita non diem modo, sed & bonam noctis partem, c negotiatione labor sibi vendicat. corporis proinde cura postrema. Et vero honestum illi vile est, cui corpus nimis carum est. Adde, illud e superuacua cura mollescere, numquam indurari; difflucre, numquam firmari. Aliquid tamen indulgendum corpori, non nego: seruiendum illi nego. Quantis enim seruit , qui illi seruitΘ dc quo modo liber est, qui illi seruit , morose, duroque illius imperii ' quantis timoribus inquietatur , sellicitudinibus Oneratur, obiicitur contumeliis Z Qi amquam,si

12쪽

ANT VER PIA. -

propius rem spectemus, si ad.naturae legem illud reduxerimus, minimo dimittatur. Da illi quod famem explet, quod sitim sedat, quod frigus adicet: haec enim, si ambitionem tollis, ad manum fiant, paruo constant. Tam vili lacerna , quam byssi frigusexcluseris. Et non pane & aqua Ventrem expleuerisyaut quid interest,ab his an a vino&ostreis latrinae onerenturῖ nisi quod magis ab his puteant. Felix mensa, quae non irritat famem; quae nullos saturos ad edendum cogi quae maiorem poculis sitim non facit; sed naturali & gratuito remedio famem sitimq; sudat. Alioqui si ad cupiditatis dictamen vivendum est, quis modus crit rebusῖ immensa est. quanto plus dederis, plus

expetet . ac nisi frenum inieceriS,. ante ruperis,

quam cxpleueris . Doce illam nihil peteiae, nisi quod ex ratione est, nisi quod bonum est. Bonum autem in corpore,aut in palato quis statuetZquod qui secerit, plurima necessiim bona detrahat Deo. neque enim in illo, aut vestium splendor,

aut epularum lautitia, aut gemmarum auri lc-

nocinium : neque quidquam ex hominem inescantibus,& vili voluptate trahentibus. At quis credat expertem boni alicuius Deum Θ bonum proinde nullum erit, in quo ab homine Deus vii citur,aut quod huic deest citius ea Qta sinat bona, quae solida , quae sempiterna, quae nihil poeniten dum adferunt. cetera opinione bona sunt, & nim

13쪽

6 CAROLI.sCRIBANI dum nomen cum veris commune habent, rebus inania. Vcniamus ad Qmnum, cui dandum aliquid non nego: sed ita, ut succumbas illi, non vaces; ut oculos e vigilia labantes, cadentesque, in opere detineas: denique ut cum aliquando dormiste te scias, aliquando non nisi suspiceris. tantum namque vitae detrahis , quantum semno indulges. haec proinde dementia est, vitam cum im-no diuidere; & de tam angustare , tam rapida,

tam Volatica, tam nos cursim auferente, tantum

detrahereῖ deque hoc aeternitatis quodam stil lic dio,ac ne stillicidio quidem, tantum decerpereὸ Dandum tamen aliquid somno: sed ut seuero importunisque creditori, quantum potes, mini'mum. Nam quae haec quorumdam insania est, non noctem tantum totam, quamuis longissimam,sed ecdiei partem optimam semno dicareZ Non istos oculos tenebrarii, vitam mortis causia accepisse credes, Cum vitae partem maximam in noctem transferant 3 non auibus similes , quae mensis parantur, quae in obscuro continentur,

ut iners sagina silccrescat dominum beatura ξNeque minor fatuitas illorum , qui alium sibi diem,aliam a natura noctem faciunt:qui ad faces& cereos vivunt: qui tardas mortuis credas parentare selem sibi statuunt. Nimirum Qrdida res est, vulgari via vivere, facereque quod facit

14쪽

ANT VER PIA. 7 populus: quam publicus dies relinquendus, deligendus proprius, ordinue rerum mutandus; tamquam aut natura, aut naturae conditor Deus, a ratione aberrauerit. Exercitatio maria.

RAros reperies in adolescentia in Uno genere stetisse. multa discem,multa scire ac in omnem partem Corpus animumque parare, haec patrum cura. Hinc fit, Vt omnium prope rerum cognitionem singuli assequantur: paratosque ad omnes omnium negotiationes reperias; Vt addubites, cui potissimum sese addixerint. Quid non consequitur pertinax cura intentus in omnem rem animus p Eadem reperies, ne decedam a semel suscepta similitudine , in arboribus: reuocabis in rectum, explicabisque quantumuis flexas; finge tie aliter natas,in quam prope figuram voles. quanto facilius animum, omni arbore obsequentiorem Θ Male proinde de natura,de Deo querimur, quasi negata ad Virtutem nobis via, negata semina: singuli singula circumferimus congenita, diuite Dei dono. Altius tamen , fateor, quaedam in his defossa: ac non nisi assidua cura & labore, ut vel in herbam cXeant, educenda. in aliis arbitreris terrae sua innatare,

ita de facili respondent, nec long m temptu, ω ingens

Exiit

15쪽

3 CARO LI sCRIBANI Exiit ad Mum ramo felicibus arbos.

In omnibus tamen semina,& magnarum semina rerum,quae excrescant in ingentes caelo vertices: sic rius haec licet,eitius illa,cxcrescunt tamen,si accedat labor; nec raro in parem altitudinem. dis crimen plurimum non ex imparilitate seminis, sed materiae cui immissum. Idem namque hic cogita quod in aedificiis, per omnia paribus; sed quorum unum dura accepit area, alterum mollis& miida humustillic protinus opus creuit, in hoc multum laboris exhaustum dum peruenitur ad

Qtidum. Ita in hominibus ingenia,&ingenita virtutum semina, in quibusda facilia & expedita: in aliis diu m' tumque si idandum. Illa feliciora dixerim, quae parum negotij secum habent, &8 nusiua pia se togunt in luminis oras

himc magis de se merita , quae malignitatem in teriae suae vicerunt pertinaci conatu; quibus in rito inclames, Validis terram prosiliae iuuencis. Illa aduersarium nullum sertita: haec Procurvam exstectant falcem, rastro I tenaces; lper perpetua namque obstantia erexerunt se ad magna. Illa

nugis hominum cogentasus, ips 8 D sita mentum. de his credas illud dictuma

Teri quattri solum sicin tendum si bas mersis

Euri

16쪽

ita per ardua, via illis facienda; ac non raro opectiam aliena. nihil facturi sine duce & ductrice manu: quae ubi accesserit,assiduo labore, , - cultui sequenti In mores arte haud tardas ruentur. Quin & imperio quaedam genda in rectum, ac multa mercede domania. arbitreris cuneis viam faciendam, immittenda l: feracia alibi nata semina: vi ctiam quicumque duro hoc imperio, enatam domi suae videat bolem, obstupeat Mireturi nouas stondes, no iapoma. Omnes hi tamen laudem promeriti: quamquam maior illi videatur concedenda qui in dissiciliori nateria, paria reliquis excitauit. de quo olim, in non impari re, cecinisse puta Vatem; - si quantum citaretice adamas

Ethereas, tantum radice in tartara tendit: - non hiemes Hum non ira,neque imbres Conuetant, manta immotin, multos e per annos Multa mirum e luens durando secula mincit.

Cali mutatio inguarum cognitio.

NEC Uno caelo, ut nec sermone uno contenti, orbem plerique inambulant; omniumque prope gentium ore loquuntur.ea ingeniri naturqbenignitas est, ut in uno ore multos audias. ACB licet

17쪽

IO CARO O sCRIBANI licet congressus sapientum, non montes aut maria prudentiam doceant: in varia tamen gente semper reperies, quod admireris, quod imiteris; maximeque in hoc negotiose vitae genere,in quo cum omnium prope regnorum ciuibus, crebra commercia Unde fit, ut nisi mores,ingenium,&qua singuli in rebus fide, qua perfidia; qua cura, vigili, an ignaua; qua dexteritate,aut stupore Ve sentur cognoueris, discrimen plerumque incumras fortunarum omnium . Nosse vero gentis cuiusque instituta,leges,mores, historia indice, aut alieno ore, frigidum & inane est. plus enim hauries unius mensis contubernio, quam annua lectione,auditione. Scio non deesse qui inclament, Quid interest, Apenninum noueris, Graiumve montem, Pyrenaeos saltus, Alpium iuga, Canda uia deserta, Syrtes, Scyllas, Charybdes; an ignorest quid utraque Iberia,Gallia, Latium,Germania peragrata dabunt, si non ut e singulis vitia sua reseras, reportes pessima λ Cur non virtutes &optima quaeque Θ Multu in hac re institutio valet, & praemonita patrum ; quibus non tamquam cera, leue hoc, sed tamquam firmissimo spissa

mento,obturentur ad has morum Sirenas aures:

multum etiam negotiis obrui, ac quasi integi, ut tempus adeoq; terra dest maligno semini: quin

& multum si ij ; quibus ford optimis quibus

que,& ad lenocinia obduratis, liberos parentes

18쪽

ANT VER PIA. IIcommittunt, ad quos mores suos exigant, quos

vereantur.

Exurgent hic forte aliqui, qui paruo contenti, oderint laboriosas has diuitias, quae plus sudoris quam opum circumferant ; aliquid etiam fors sanguinis & valetudinis detrahant bonae : obiiciantque illud Flori; Nolumus vestro more Ambi larum Britannos, Sythicas pati ruinas. quibus ego, omnium nomine, repono illud Q gitis: Nec nos volumus Ambulare per taberna Latitare per popina . Quanto enim tutius prudentiusque, animum corpusque fatigare, quam pingui otio saginareΘut siquid euenerit grauius, non expallescaS,Cum Omnium paene gentium moribus ac consuetudine,iam meditationeautletaone nuda, didiceris,

nihil in hac vita spei posse aeternu, nihil aequabile ; non magis qitim perpetuam, inter flatus fluctusque,maris malaciam. Vsitus, m ru rauitas, corporis compositio. IN omni corporis habitudine digna clucet viaro grauitas: hinc nihil in voce, alloquio, oculorum aut lateris iactatione quod leuitatem sa piat. Testudinemcogita, fidium concentu nobialem : ita ad artem omnes, & ad regulam compinB a siti.

19쪽

12 CARO LI sCRIBANI siti. Certant cum viris nupta ac prope maiestate vincunt; rtat virgines. Magna ubique maiestas Oculorum, incessus, oris, vestium: in quibus nihil,quod libidinis negotium curet. nulla hic purpura multo saturata conchylio,intcXta auro, Cinioribus distincta; aut sane no nisi perquam rara. Plurimum pulla veste gaudent: &respondet innatae morum grauitati & modestia: : vestitus cnim pudoris praenuntius est: nam mores fere ii 'bitus praenuntiati grauitatem ergo hic, & quamdam maturitatem sapit. nihil lcite, nihil quod matronalem, nihil quod virginalem pudicitiam

dedeceat.

Video in Regnis Prouinciisque variis, quaLdam tot capillaturae structrices adhibere , quot viri insederint animis: quasdam perpetuis gem miS auroque non tam vestiri , quam intcgi: frontes de dracone, aures de concha , brachia de luminibus lapilloruis circtare : video filius & ingentia praedia de aenera pendere ceruice ; ac singulos prope digitos Kalendatium cxpendere. Hinc illa virorum naufragia. ncque enim de intcora conscientia venit hoc studium

placendi per decorem, quem naturaliter inuitatorium libidinis esse scimus. Ab artifice diabolo

veniunt haec irritamenta,quae de prOXimo curantlii Uriae mercimonia, &. obstrepunt pudicitiae

disciplinis. Quid enim haec faciunt aliud, quam

20쪽

ut cultus secietate formam prostituant ι ac dolonginquo etiam trahant in noxias flammas, ira conis exemplo, qui de longinquo spiritu abser- bet alitesZSed ecquasdam,in quibusdam Prouinciis, non dicam vestiri, sed vix sexum tegere; ita nullum illis a veste auxilium, vix pudori est: alias etiam nulla iam veste pectus ostentare nudum, quo &stuporem quemdam inaedificet viris, & inacccndant frigus, scandalaque usque ad caelum lacu lentur . Olim matres cum pectoralem fasdiam

soluerent proli,secretum captabant: nunc etiam

Virgines totu prope pudorem in oculis omnium circumferunt; luid nisi ut prostituant omnibusZHaec alibi: aliud hic video. Omnium habitus sciveritatem redolet,& pudicitiam testatur,ut reliqua taceam. ubd sit quae structius procedant,vel natalium, vel dignitatum, vel diuitiarum caussa; ita temperant, ut praetextu necessitatis, nihil lasciuiam sapiat, ne virorum quemquam petulan tia sua vulnerent. magisque quo propius intueberis, videbis tales, scrico probitatis , pudicitiae byssi, quam voluptatis indutas. Vultus vero inplerisque onanibus tranquillus &placidus; frons pura, nulla aut moeroris superuacui, aut effusi ris motus rugositate contractior: oculi in laetum aeque ac scueritatem remissi : os modestia tranquillitate signatum: verba aperta & recta,&

: B 3 quar