Lucæ Antonii Portii medici Neapolitani ... Opera omnia, medica, philosophica, et mathematica, in unum collecta, atque ad meliorem, commodioremque formam redacta. Cura ac studio Francisci Portii ... Tomus 1. 2.

발행: 1736년

분량: 411페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

381쪽

animadvertera, cuinam homini id factum sit, quamam sit doloris lpecies.

cui parti intra hominem existenti, an omnibus incommodus, 2 inconveniens sit caseus ,&quaenam ab illo huic homini contingat mutatio Nam cum dicimus hoc incommodum, Vel commodum est ad nullius metuliatam naturam relatum tum non distinguimus hoc ab aliis, quae etiam commo

cla, vel incommoda dici possunt, tum facile decipi possumus , liquidem

quod uni incommodum est , alteri est commodum, Sc conveniens.. XXXVII. Ita sane vinum meracum multum potum aliquem homi nem debilem reddit, k omnes qui videtint hoc fatentur, k cognoicunt. auod haec eth vis vini, sed nonnunquam alteri homini aliter, atque aliteri ex vino . Caseus etiam non omnes homines Iaedit, ac sunt, qui ipso repleti ne tantillum quidem offenduntur : imb caseus quibusdam gracilibus mirabiliter conserre dicitur . Hominum namque naturae non partim disse rvint , est in hujus corpore , quod commixtum caseo Prosit, in alio corpore est, quod commixtum caseo noceat. In hujus corpore hanc suscipit caseus

mutationem , ex qua detrimentum sequatur , in alio Verb corpore alia sit mutatio, sive alteratio ex qua sequatur utilitas. Si toti humanae natura mais Ius esset caseus, omnes utique laederet, ut etiam vinum , & aliud quodcunque . Haec si quis novisset vitatis iis, quae detrimentum afferunt, non doleiscet, neque pateretur . Item in quocunque statu sive sanitatis , sive aegritudioxiis, sive cum corpora convalescunt, & restituuntur ex morbis Pra: cipue Longioribus multae praevaricationes, Sc conturbationes fiunt partim sponte ex i pia mutabilitate corporum , partim a quibuslibet minus congruis catuialiquo, vel temere admissis.

XXXVIII. Novi autem Medicos nonnullos veluti Idiotas, qui ubi h mines sine illorum consilio aliquid fecissent, ut si lavissent , vel deam h Iassent, aut aliquid comedione, & bibissent, M sortassis haec melius fulme' adhibuisse, qu m non; nihilominus causam sive aegritudinis, sive exaceris halionis alicui ex his tribuebant, veram quidem causam ignorantes, 2 foristassis id quod commodissimum fuerat damnantes. Sic autem facere non convenit, sed oportet scire, quid balneum intempestive adhibitum opereis tur . quid item fatigatio, & lassitudo, quid haec sive comestio, sive potatio. Nunqu menim eadem afflimo ab his,similibusque provenit,neque cuicunisque . Quisquis igitur haec non cognoscet, quomodo scilicet singula se haheant ad hominem comparata , is neque cognoscere, quae ab ipsis fiunt, potest, neque recte uti.

XXXIX. Oportet igitur cognoscere,quaenam affectiones homini ex s euitatibus, x potentiis fiant, scilicet quae sint rerum vires ad nos , quod, ε robur . Et haec quidem haud alio principio facilius cognoscuntur , qua in eo, quo primum Medicina ortum habuit, hoc est experiundo , quae sit in

his, atque his naturae necessitas . Quibus cognitis tandem aut Veras, aut

saltem minus absurdas de rerum natura hypotheses habere poterimus, quaestitieet res ipsas attingant sine relatione ad alias res . Quod sane difficili, mum est , A forte homini impossibile; Homo enim facile cognoscit ignem, quod oculos seriat, quod celefaciat, quod solvat aurum , ted hoc est c Enoscere ignem sibi, & auro comparatum, atque relatum . Uerum haud facile cognoscitui , quid ipsemet in se sit ignis nulli relatus. Enim verbZ a a motus

382쪽

substantiis prohibeatur aditus : alias nihil ex carnibus in cucurbitam mcavitatem propelletur . Sunt etiam instrumenta non pauca sive ex ter ro, sive ex alia materia parata, quorum peculiaris figura eli, vel ut cognosca tur vitia, quae in utero, vel intestinis,vel alia in parte latent, vel ut illa o uis rentur Sic multa fiunt intrinsecus ab ipsa natura , quae necessario ex pa r-tium figuris pendent. Si vetica cavitatum non haberet, vasa quae in ipsa in inseruntur non essent fistulosa , nulla unquam fieret in Vesica urinae colle Sio . Beneficio figurae partium , quae in renibus sunt, urina tantum seceris

nitur ab humoribus, qui ad renes appellunt. Descensus bilis ad intestina necessario dependet ex figura partium hepatis, cistis fellea , Ω vasorum qui hu illa separatur, δe deducitur . Sic etiam alia infinita necessario fiunt motu rerum, aptaque rerum figura , quae vitiosa si fuerit, necessum quoque erit mala multa fieri.

XL. Pulmones spongi formes sunt, Sc molles , & in ipsis innumerabiles

canaliculi innumerabiles cellul. e reperiuntur . Qua qui dein constructione,& figura apti sunt pulmonus magna copia humores sulcipere , aliisque vasis affinistere aerem, aliis sanguinein , coeterasque substantias, Si textura illa. m inutissima vasorum , concursuque variarum substantiatum multa fiunt iuptalmonibus ad vitae sunEuones utilia , quae non fiunt in aliis partibus . Facillime ampliantur, Se turgent aere, quo dimitta facillime concidunt. Figurae mutatio in partibus pulmonis, vasis disruptio . angustia, contramio fibrarum .& earumdem rigiditas, multos morbos facere possunt insulmonibus , qui quidem morbi non fiunt musculis ob diversam mvisculorum , Se pulmonum figuram , Se constructionem . Humorum nimia rarefactione alia patitur natisculus, alia Pulmones . Ab aere mu-ὲto sane facilius laeduntur pulmones . quam aliae partes , quoniam figura , Sc motu pulmones magna in admittunt aeris quantitatem , quod non accidit aliis partibus . Figura , Ic motu pulmonum , M par. tium, quae ad asperam arteriam pertinent, figura , Ω motu celophagi , MPartium, quae ad iptu in pertinent, Rer descendit quidem in pulmones,

non autem in ventriculum, cibus in ventriculam dilabitur , non autem in pulmones, M licet uno eodemque ore aer,& cibus sumantur, licet proximae sint viae ad pulmones , V ad Ventriculum , alter tamen alterius vias non ingreditur. An forte novit aer vias suas , Sc cibus suas cognoscit Similiter in liene, Se in in ammis multa accidunt propter figuram , M structuram , quam obtinent. In ventriculo , Sc intestinis multa fiunt, I statibus eX: gr: , quae non contingunt aliis partibus, quarum alius est necessitate naturae, live propriae construetionis usus.

XLI. Et in his quidem, quae a flatibus fiunt, considerare oportet subis stantiam ex qua elevantur , quae aliquando aquosa est , Ω Dcile flatus in aquam revertitur, aliquando at Ia est, Se saepὸ non redit flatus facile in hu morem . Alii flatus acres sunt, Se mordaces, Sc partem aliquam , aut velis licant , aut etiam exulcerant, alii sunt mitiores , Sc aquosiores . Examina. re etiam expedit partium, in quibus flatus continentur structura , aliae se cile cedunt, & ampliantur , .sive distenduntur, aliae verb minime , Maequum non est opinari fieri eadem in his , quae eadem non sunt. Rursus pro situ vario, in quo reperiuntur status , haec , Vel alia correris pars , ut

383쪽

, fg In Dpp. Lib. de Veteri Medietna

nervus, aut musculus, aut tendo , aut fistula aliqua , aut quid allud rem primitur , Si absque alia causa hac sola compressione morbi, A leves , χῖ 'λ hiPm iis eorporibus insunt infinitis modis alterari, 2 mutari

lodi, aut rotundi, costarum latitudines, re anguitias , 2 aIIa infinita. quae sensibus cognosci possunt, Verum etiam ad limilitudine n eorum, qua sensibus dignoscuntur, Conjicere oporteis quaenam sint minutiorum coruorum fio urse, quae combinationes, qui motus, ad hoc' ut singularum aD sectionum causae probὶ cognitae sint, Vel saltem majori cum verisimilitu

dine concipiantur . - .

XLII. Ex his enim potentiae rerum oriuntur , 2 his cognitis quiἀunum in aliud possit perspicuum fit, quasve habeant res inter se cognatio. nes . Videndum insuper an aliquid ex se se in aliam speciem mutetur , an vero mutetur ex permixtione aliarum substantiarum , 2 cumam , eum mutatum fuerit conveniat, Vel noceat: nam saepe Venenum non assum iatue ; sed ex eo . quod assumptum est s Venenum fit, saepe non sumitur re mediumised ex eo quod sumitur, remedium fit. Sit autem noxius humor ext v is ε qui aciditatis sensum prebet, D propter hoc noceat, igitu e. quidpiam quod potenter id auferat commDdissimum erit 3 quod quaerendum est, di optimum ex iis, quae id Praestare possunt , eligendum est.

optimum autem est, quod longissime diluat ab incommodo , quodque supirat. 2 in melius mutat id , quod noxium ess . Demum qu m maxime rfert ea, quae nota sunt saepissime in Catalogum referre, 3t ex illis alia minus cognita quagere, ὀc invenire.

384쪽

FONS IOVIS

FONS SOLIS,

PADI FONS,

. Aliique similes .

Uorum meminit Plinius libro secundo naturalis histori capite Ioa. his verbis: idem scilicet Fons iovis in Dodone meridissemper deficit, qua de causa Anapavome

non vocant: mox increscens ad medium noctis exuberat,

ab eo rursussensim de scit Et paucis interjectis : Iovis Hammonis Fons interditi frigidus , noctibus fervet. In Troglodytis fons solis appallatur , dulcis , re circa me ridiem maximὸ frigidus, mox paulatιm tepescens , ad noctis media fer re, O amaritudine infisatur . Padi Fons mediis diebus sitas, vetat inter quiescens semper aret. In Tenedo insula Fons semper arertia noctis hora in sextam ab aestivo sol itio exundat. Quae quidem cum quamplurimis admiranda nimis visa suerint, non abs te te iudicavi si rationem traderem, qua similes fontes parari possint. Quod si assequar, credendum quoque erit iisdem rationibus natura tum solis fontem , tum Hammonis, tum alios quotcu nque his similes, vel con-nuisse . vel nupc etiam constare squod nunc non qt-o vel saltem constare posse, ea etenim, quae nos arte dis onere valemus, natura in montium viscetibus dispolita esse possunt. Sed vereor ne id contingat his, quae asseram , quod plerisque aliis re Re inuentis contigisse animadversum est, quorum, priusquam publici juris iacta essent , maxima fuit omnium admiratio , sed post evulgatam inventionem, quoniam manifestum fuit facili, & simplicissima via illa fieri posse , non tutum quam plurimi hominum non sunt amplius admirati naturae, aut artis Opera , sed ignaviores ex ipsis eorum rationes spreverunt, M vili habuerunt, quae Prius propter rerum ignorationem summe demirabantur , aut forte impossibilia asserebantur. Qis non rard etiam injurii. x contumeliosi fuerunt in eos, qui aliquid invenerunt, M in eos, qui nova rite inventa ab aliis primi amplexati sunt. ut. accidit iis, qui statim audito invento motus sanguinis ab arteriis in venas, rationum , Rexperimentorum momentis perceptis . illud probavere , Ω in explicanda Plerorumque morborum natura eo usi sunt, ut etiam in Medicina inve- uiganda. Adversus quos in omnibus sere Europae urbibus ferum insurrexit eorum vulgus , qui postremi, licet pluries admoniti , sanguinis circulatio nem cognoverunti Et utinam his etiam temporibus non cisent, qui huic invento restarentur , Ω aliis non essent molesti semper, Ω insensi nimis . Aliquem tamen propterea credere nolim me contendere non poturo alios

385쪽

368 D Hipp. Lib. de Veteri Medicina

alios haec tum cognoscere, tum ostendere , & demoni ira res Neque id prose-dio prae me sero . Quin potius tanti haec eadem mihi non sunt visa , ut 1 quocunque in studiis mediocriter versato non potuerint facile inveniri , ab iis namque, quae iam satis superque comperta sunt, manifesto deduci posse videntur . Sed cum illis mihi nunc res agitur , qui fabulas esse omnia, quaed Plinio in hoc capite narrantur , affirmarunt . 2 impol ibiles este similes sontes crediderunt, quorum aliquam veli in inire gratiam, si forte hoc possibile est. Sed videamus nunc quaeso quanto facili negotio sontes isti, limilesque, 9 natura constare , & arte etiam parari possint. Sit ΛΒ DC cno. I. γ tubus retortus patulus, M pervius in extreismis Λ δε C. Uerum extremum C proximiusdit centro telluris,qunn alterum extremum Λ, I crus Λ B , vel ipsius pars aliqua quantacumque , vase, sive concha aliqua detineatur, ut vase EFDG: hac tamen lege , ue vasis suprema pars 1ltior sit summitate B crurum , Se undique illud persecte integrum sit, 2 clausum etiam in D , ut nullus humor diffluere pollit inter v iis, & tubi commissuras in D , nec aliunde, vel si foramen aliquod adiit, equo aqua, vel alius liquor effluere pollit , parvum illud sit, A minus, qu mquod opus de quo deinceps , turbare, aut impedire valeat. His lic dispositis lint aquae confluentes in vas, sive concham E F D G, ut est aqua H I. Manifestum est , quod principio hujus influxus nihil e fluet ab extremo C , etiam si utraque extrema Α , Ω C pateant, & Λ sitini nersum aquis. Sed postquam collectae aquae in vale EF DG superaverint altitudinem cruris A B, ipso pondere , & aquarum majori altitudine in vase, quam in crure Α B propellentur aquae in crus BC, Ω continuo effluent ab extremo C. . . Ac si nunquam deficiant aquae in horizontali A X , quae ducitur ab

extremo A , nunquam profecto cessabit aquarum quaeus ab altero extremo C. Quod continget cum quantum aquae effluit ab extremitate crurbBC, Perpetuo tantundem saltem influat per H I in vas EF DG. Quod si minus aquarum influet in concham , qu m effluat ab extremo C retorti tubi ABC, tandem , etiam si perpetuo influant aquae in vas, illis tamen deficientibus in horigontali Α Κ cessabit fluxus aquarum ab existic mo C retorti tubi Λ BC, qui tunc erit prorsus inanis, 2 sine aquis. Verum cum aliae, atque aliae aquae iterum colligantur in vas ex perpetuo influxu per Η I, crescent iterum illae in vase, M post certum aliquod tempus iterum superabunt altitudinem cruris Λ B, ac proinde ex sese proinpellentur denub in crus B C , Ω renovabitur fluxus aquarum ab extremo C, duraturus similiter usque quo non deficient aquae inhori Zontali A.Κ . Et sic similiter in perpetuum certis horis fluent aquae , certis arescet extremum C.

Fontem igitur habebimus , 'uem Anapostmenon vocari dixit Plinius: hoc est veluti recedens , & requiescens , & cujus aquae per intervalla fluere

desinant.

Neque inverisimile est similes in montibus reperiri cavitates, & similes reperiri conchas , quae aequivaleant tubo retorto Λ B. C , Ω vasi

EFDG. Neque in verisimile est nonnunquam rivulos dari, qui minus aquarum

386쪽

De ali tilpias Fontibus natura thur. 3 69

advehant in concham E F D G , quam ab ore es fluere possit. Et illud quoque in his notandum est, quod principio velocior erit aquarum fluxus ab extremo C., atque Heli majori etiam copia , quana in fine, V cum desinunt: quoniam paulatilia, atque paulatim deficientibus aquis in vase,minor, atque minor seinper frit earundem altitudo supra horizontalem Λ Κ , 2 minori. vi impellentur aquae in crus Λ Ε, Ω inde iaetus B C. NΛliae tamEn sunt rationes haud sane difficiliores, quibus primum cocpiosiores aquae effundantur ab ore aliquo , postea minori copia, 2 quae tandem omninb cessent. Ut si plures adsint tubi retorti similes tubo ΛΒ

quorum alterum crus similiter mergatur aquis Contentis in concha, si vaconchis, aut vasis aliquibus, sed non ad eandem aquarum Profunditatem; summitates tamen in quibus inflectuntiar crura in eodem sint horizontati plano. Hi tubi ubi aqua valis eorundem summitates superaverit eodem tempore incipient effundere aquas, sed non cessabunt eodem tempore. Ac proinde aliis prius desinentibus , aliis postarius, quae ab ipsis ad fontem aliis quem concurrunt aquae principib erunt copiosiores , postmodum in minotI, atque minori copia. At si tubulorum summitates non suerint in eodem horizontali plano, Uura vero mersa sint aquis ad eandem prolauditatem , fontes construi poterunt, qui in principio effluxus parciores habeant aquas , de circa illud tempus, in quo requiescere, Se omnino cessare debent, aquas effundant

copiosiores.

Quae cum mu Itieliciter variari possint, & multiplichter possint nipdexari, tum ex varia tubulorum dispolitione, tum ex vario influxu aquarum in concham , sive Conchas, quibus tubuli aeplicantur , tu in ex varia cais. pacitate concharum , 2 aquarum in ipsis altitudine , tum etiam ex varia

crurum amplitudine , 3t crurum inter se habitudine , alii, atque alii uri. xabiles prodibant sontes. Et ex his quidem facile deducitur ratio, qua construi possit fons, cuius meminit Plinius secundus iunior Epistola ad Licinium . Attuli inquit rihi ex patria mea pro munusculo qtusionem , altissima isa eruditione dianissimam . Fons oritur in m te , per fixa decurrit , excipitur cavatiuncula manu ficta ibi Dululum retentus in larium lacum decidit. Hujus mira natu

ra ter in die satis auctibus, ae diminutionibus crescit, decrescitque. Cernitur id palatur , er cum summa voluptate depresenditur. Iuxta recumbis, ae vesceris , atque etiam ex ipso fonte, nam es frigidissimus , potas: interim illo certar dimensisque momentis . vel subtrahitur , vel assurgit. Annulum , θἀquid aliud ponis insicco , alluitur sensim , ac πουAsine operitur , deletiιurru.su , paulatimque isseritur . Si diutius olferves, utrumque iterum , aerariis videas. Si inquam aquis quibusdam eerennibus ter in die certis di- mensisque momentis aliae aquae addantur e tubi alicujus retorti orificio fluentes, & ter in die , qua supra expositum est ratione, subtrahantur, huic similem sontem habebimus. Sed priusquam reliqua , quae a Plinio seniori memorantur, explicem, placet rationes adducero eorum , quae in fluxu aquarum e tubis retortis o

387쪽

'ατο De aliquibas Fontibus nataratibus.

Pro quibus simponendum est omne spatium in rerum universitate esse Ulenum. vel ut aliis placet, nullum sentibus notabile spati vin prorsus ina. ne teneriri posse, nili laetum)vi majori , ea quam habui mercurrus altus in a quo tubo ad longitudinem cubiti unius cum quadrante , vel ea quam habent aquae, quarum altitudo sis ad hanc mercurii altitudinem, ut est reis Ciproce pondus mercurii ad pondus aquam. hoc est ut I. ad I . sive ut cub1--tus de un quarto ad cubitos 18. circiter . Verum libet potius supponere

ἡuctionem novae substalitiae inter particulas corpori, Iὶrziacti, con lenta. . tiones verb Per expressionem alicujUS sobitantiae . . His suppositis in tubo retorto ABC aquis pleno, si aquas res in mtur, cuius tamen crura minorem habean altodinem cubitorum i 8.i haec Crura fuerint aeque alta qui eicent a lux, M e:c neutra parte decident, nili

p 'sedi, mihi : M oti fieta A, ge C suerint ampla nimis, ut pol sit ex alia

vatae orificii utriusque, vel alterius aqua deli l Iare, ex alIa aetem , vel ali. Quid alii)d inti omitti, quo desertum ab aquis in ilum replea cur . N im Cum crurum altitudo minor iit ea , qua opus eii ad aetherem exprimendum ἱ cuiusui aete, vel aliorum leti tentia, minor sit ea, qua Opu, est ad . faciendum vacuum in luminita, te tubi retorti , ac cum crura sint aeque alista , prolepsus aquarum fieri nequit. Sed nequaquam idcirco non co0abunatu semper a ut utriusque cruἰis ad humiliorem locum descendere sconaiatu, e fi quale, ex una , & ex altera parte, aquae Πι cruIlbus

.litudinem habeat cubitorum i 8 , conatus asti non erunt a:quales, masor enim i per erit vis aquarum in crure malorem altitudinem hahente, ut in cnim B C figurae primae . Atque i det, cum omne lpatium plenum ut, maimi i detur a tus aer ex hac parte B C impellci aquas contentEs ita crurn. Α Η - Dum cum resistere nequeant aquis BC ascendent, & effundentur ex

orificio C , ascendent, ab aere scilicet propulis , & ab aere quidem, qui Drovellitur , Ω e suo loco exturbatur ab aqui. v h ' 'Coeteium si crus A B aliqua ui parte demersa in suerit aquis Iase alι-uuo contentis , ut in eadem pii in a figura , hic aeris impetus fiet in aqua. rum vasis superficie in , 2 sentient valis E F D G aquae excessum sive pravitatis aquarum BC : atque ideo propellent ar ut crus A B, Se essu dentur ab orificio C . Idque fiet quo usque aquae valis non deficient in horizontali A K qui nimb donec non deficient in Λ , ubi si tubus suerit aquis madidus, ut fere semper est, aquae vasis altiores sunt, Sc veluti conum faciunt verticem hahentem in Α : ut alibi diximus. Croris autem Λ B pars demersa aquis principio nullum usu in habet verum postea effluentibus aquis cum illae, quae supersunt humiliores lint in valeslto disiui sterentur ab extremo A,nisi prius cruris Α Β pars saltem alluua demersa fuissat .aquis in vase contentis. Uerum de his Lais , reliqua autem versequar , quae 1 Plinio narrantur. bi divellorum generum aqua. habeamus a quarum aliae dicantur: a

388쪽

. De an uibas potestibus noturalibui . . 37 I

liche, aliae stigidae, aliae laliae , aut amarae, aut aliae, quales saepe e montium scatebris erumpunt, sontes habere poterimus, qui certi x horis has laudandi aquas, certis alias diversi generis emittant, & conitrui poterit fons Jovia de quo Plinius interdiu frigidus, noRibus fervens, Sc e contra: vel co strui poterit fons Solis ei uidem Plinii dulcis . ar circa meridiem maxim/ . frigidus , mox paulatim tepescens, ad noctis media fervore , G amaritudine in satus, R e converto qui circa meridiem amaras, k calidas habeae qaquas, noctibus dulces , & frigidas, alii qua his limites. Emanent ex: gr: e fonte P . sp Io. a.)aquae dulces, Sc frigidae , didu&e .

ab iis quae effluunt e tubo retorto A is C. suffectura: Pro certo tempore ra. tione . qua die tum ell, quo elapso cessent, ac niti aliunde aquar ahi vehantur liccus propterea fututus lit fons P . Sed quo tempore finiunt aquae tubi reia , torti ABC, aut circa illarum finem .stuem incipiant aquae alterius generis e tuba retorto M N O: nempe calidae, amarae , aut aliae , quae sufficiant insonte P donec ea, qua expolitum eis ratione fluant iterum aquae ab extrema

C tubi Λ BC , R his cessantibus fluant aliae e tubo M N O , Sc lic perpetuo

fons Ρ perennis erit; verum certo tempore fundet aquas unius generis, alio tempore alterius generis aquae ab ipsis scaturient.

Cessantibus autem aquis tubi Λ B C , R fluentibus illis tubi M N Ο,

quae elli calidae dici mereantur, tamen cum primum manabunt e fonte P, idebuntur tepidae, vel quia transeunt per frigidam concham a P, vel quia forte , ut fieri potest , permit centur fragidis aquis reliduis in concha ex iis, quae diductae fuerant ex alia vena C. Pol f modum aquae fluent calidiores,

atque calidiores , aut etiam amarae. Et his cessantibus licet frigidae aquas advehantor ψ vena C in fontem P, ea dum tamen ratione , quae ferventes fluebant, erunt minus calidae , postea minus, atque minus, ac demum reserugerata satis concha O P, vel omnέbus jam effluxis calidis reliduis aquis a , eadem concha έ frigida. landetur e fonte P . Observamus autem in eodem monte alicubi scaturigines esse aquarum dulcium , k frigidarum, alicubi vel calidas, vel amaras, et saltas, vel aliis vocibus nuncupatas prosilire , ut omnino possibile sit, ii cavitates adia sint, quae aequivaleant tubis retortis ABC, M N Ο, fontes, quos diximus dari. Neque sane dissicilius explicatur iisdem principiis , ut fontes quidam certis horis exundent, si quidem diet una est varia applicatione , 2 dispositione in conchis plurimorum tuborum retortorum sopiosiores, aut parci xes aquas certis temporibus praebere fontes. 'Sed sorte in Tenedo insula fons , cuius aquasemper a tertia noctis hora' insextam ab aestivo sol illa exundae: cum aquas perennes habeat e scatebris locorum , alias fortasse habebit circa solstitium aestivum e concretis vapoaxibus , quae alicubi colleetat tubi alicujus retorti beneficio a tertia noctis hora ad Iextam addantur aquis perennibus. Ac proinde fons illo tempore exundet , polin deficientibus his auctariis aquis fluat sons consuetis , quae perennes sunt: donec iterum e vaporibus collectae aquae tubi retorti benescio his addantur . Et profecto loci plerique sunt testate humidiores , ae magis uliginoli , 2 ruidiores, quam h eme et ac scimus aestate potius, quam hyeme , Ω in cosi constitutione potius australi, quam boreali extrinsecus Λ a a a Parie-

389쪽

j a De OBquibus Fontibus naturalibus.

parietibus scyphi vitrei aquae guttulas congregari si scyphu nives, aut hi

gidas aquas contineat.

Porro li vera sunt, quae feruntur contingere in AEgypto: homines ne mispe innii mense facillime gravi , ac veluti petii lenti morbo Corripi, & illos, qui ante Nili exundationem non perierunt, ad primam fluminis intum scentiam sanari A non erit invertii mile aliquid independens a fututa ex unis datione circa ea tempora reperiri in aere AEgypti , quo hominum corpora facile aegrotent, tellus fermentetur , M sales concipiat. Qui quidem Lilesii quati praeter aethiopiae pluvias aliquid contribuunt ad Nili intumel cen-.eiam, & nitro quidem dicitur Nilus tunc temporis abundare . Tellus insuper illius Regionis, ut ex Geo igio Sandio refert expertiisimus Robertus BGyle lib. de determinata natura effluviorum cap. 4. quae in loco licco seria Nata nullam ostendit toto anno in pondere mutationem exundationis verbeempore fit mani festo ponderotior . Ab aere quidem humidiore hanc pa stitur ponderis alterationem, sed forte id evidentius coatingit propter sale iri, quem tellus illa permixtum habet: scilicet terra , cui sal eli permixtus f cillime ab aere tantum humidiore humorem imb bit, iecus quae salis ea expers . Et ut uno verbo dicam non solum ab AEthyopiae pluviis, sed ab eo etiam quod ex terra AEgypti solvitur,& aquis permiscet Nilus excresce-xe potet . Quod si quid irinile fundatur, te tot vatur in Deo insula, Se aquis permilceatur . Inopus fons eodem , quo Nilus modi, ac pariter cura eo decrescet , augebiturque , ut refert Plinius . In aegypti magna parte non pluit, idque non ob siderum , 2 planetarum aspectuin nain multae aliae regiones in globo terraqueo omninosos dem habent astrorum aspectus,cum tamen in sola AEgypto minime pluat, tellus igitur ., 2 aer AEgypti aliquid habeant, propter quod pluviae non decidant in sila regione , Ne forte ab hoc ipso multa alia accidunt in AEgypto,

quae non fiuiit in aliis regionibus. -

Uerum enim verli illud , quod addit idem Plinius: contra Timatium amnem infula parva isi mari est fontibus calidis , qui pariter cum asu inm' a ii , erescunt, minuunturque ι PIG. q. contingere posse videtur si in monia ais, sive clivi i,nu aliquo aquae adlint in sussicienti copia descendentes per canalem D E qnarum aliae in mare decurrant per foramen F semper deis Merium mari etiam in humiliori aequoris statu , ut cum ejus superficies in maximo refluxu non est supra horizontalem Λ Is . Foramen vero F minus amplum esse debet , quam aquarum copia exigat , ut proinde aliae aquae emuere possint e Fonte G. In fluxu Verb crescente maris altitudine ex B Dique ad C ex . gr: minori profecto velocitate , atque hi eb in minori copia descendent per F in mare , sed majori tum velocitate , tum copia exilient aquae e fonte G . Aliquid etiam huic oper I.Contribuere videtur major gravitas aquarum maris propto admixtum si is Iem , quam sit specifica aquarum dulcium, & calidarum gra itas, ut ex iis colligitur . , quae monuit Reverendissimus D. Urbanus Davisius in Epistola de fuminum origine ad eruditissimum virum . D. Goninianum Manta narium.

Nd aliae etiam excogitari pigunt sationes, quibus hoc idem eve-

SEARCH

MENU NAVIGATION