Coelestini Guicciardini monachi Coelestini Mercurius Campanus praecipua Campaniae Felicis loca indicans, & perlustrans

41쪽

culum inter Capuam, & Neapolim exaedificari curauit . Hinc Neapol. Scriptores quasi . Aduersae inter utramq; Urbem,nomen

inditum fuisse conijciunt, Errat, qui eam e ruderibus antiqua: Atellae enatam agnoscunt, cit per duo milliaria ab ijsdem distet, ut mox dicam. Obstupescet viator, ubi pri--im illam in g re si is fuerit; Ciuitatem scilicet, nec super alterius Vrbis ruina, nec rudi saeculo exaedificatam , vias tamen adeo retortaS, ac implicatas habere ,

ut labyrinthi verius quam urbis praese ferat aspectum. Cathedralis, structura licet assiargat Gothica , ampla tamen, & magnifica est, a Northmannis prinCLpibus Deo, ac Diuo Paulo Apostolo dicata, & pinguissimis Sacerdotiis locupletata. Ad larua absydis , sacellum ad normam Laurciani a Carolo Carasa A- uerlano Episcopo excitatum Visitur.

42쪽

lassitur. Narrant ciues, quod cum Ludovicus Pannoniae Rex, Andreae fratris a Ioanna prima VXore laqueo enecti , mortem Vlturus aduenislat, ut a iureiurando, quo se adstrinxerat, Universam

1cilicet Ciuitatem Auersae siquidem Andreas iugulatus fuerat ) igne ferroq; Vastaturum sexolueret, ad mitiora couersus,

Auersanum populum in Cathedrali concludi iusserit, & igne

ianuis admoto,sicuti & quorundam ciuium laxatis ex composito venis, ita ut sanguine postes ianuarum tingerentur , illico ignem restingui , & venas alligari praeceperit; iactitans hoc in- Mento, & decori, & conscientiae fore consultum. In suburbijs, monasteria quamplurima.Celebre est, quod Diuo Laurentio sacrum incolui Casinenses.COe-Iestinorum pariter alterum, Vel ex eo inuisendum, quod e post,

43쪽

26nestra scaenobium namque And gauensium Regum fuit domicilium ) e qua infelix Andreas p pendit. Quin usq; ad nostra tempora extabat columella,in cuius basi legebatur.

Hine laqueo pendens clausit miserabilefata

Andreas diro coniugis arbitrio.

Non procul a Casinatibus Castrum distat Casalucis, Ioannae primae Neapolitanorum Reginae Gynaeceum, & in quo multi ex regijs amasiijs in profundissimas scrobes post exsatiatam libidinem deturbati sunt. Ab impudentissima Regina conspurcatum Castrum, pietas Raymu- di de Baucio nobilissimi Reguli, in castissimae,ac semper Virginis Dei Genitricis Mariae transtulit

venerationem . Asportatam, namque ex oriente eius a Diuo

Luca depictam imaginem , dc duas ex hydrijs conuersione aquae in vinum notissimis prςdi-

in Castro collocauit, illud.

44쪽

lconsentiente Ludovico Rego

Monachis Cς testinis cum mero, ac mixto imperio attribuit. Arx operis antiqui semidiruta viae imminet publicae ab Aragonem sibus Regibus excitata, in qua post extinctum in obsidion Neapolitana Lautreccum, Marchio Salutiarum, & Petrus NM uarrus ab Orangiano Princip. capti fuere. Illum moeror breui confecit, hunc tanquam Catholicae militiae, post cladem ad Rauennam defertorem diu in Castro Lucullano, seu Vt Vocant, oui assumatum, & mox capito

iussu Caroli V. plectendum castri Praefectus, ne sub carnifice praeclarissimus militiae ductor

ignominiose caderet, fama quadam pietate percitus, propinato veneno sustulit. Latissimi, qui ad meridiem excurrunt campi, ager Campanus, Linternus , &Phlegraeus, liue Leborinus fuere, quibus Ommissis altera ab re

B a giae

45쪽

Σηgiae viae parte Septentrio e ver-1us , Atellanum digrediamur in agrum, lasciuienti incolarum in theatris gesticulatione notississimum. Fossas, ac Vallum quadriforme no procul a Sancti Ar

pini pago adspicitur, quod absq;

dubio fuit Atellanae urbis pomoerium. Solo aliquanti1per supereminet quadratus ille tum lus ad duo milliaria per gyrum circumductus . Quod obserues nihil est ; adeo cuncta disiectatas , ac solo aequata sunt, Vt Vllum sibi perstitisse aedificium vix crederes , ni minutissimae testulae per arua dispersae , & sem1 rutae quaedam parietinae , quas Vulgus vocat lo Castellone fidem adstruerent. Templum quoddam misi. se contendunt multi; ego Vero . dum illas attetitis perlustrarem, CX cuniculis, vaporarijs, ac siit

lis, balneum fuisse deprehendi.

Ad rudera balnei Atellani Vrbs hac innumeris quondam famosa theatri

46쪽

Extitit obscena haec adeo, ut quoq: tergere μν- Nunc egeatrmerit o balnea sola te; et . des

Ex Atellano agro Capua versus retrogrediare neceste est , ut radices Tifatae montis legendo Casertam, ex ruderibus antiquς Calatiae exortam,observes. Ca- serta alia, quam Veterem appellitant, colli infirdet,squalentibus Vndequaque aedificijs, ad cuius radices,in varios pagos distributa, noua haec efformatur . Viridarium,quod vocant lo boschetto ab 'Aquauiuis Casertae Regulis instructum, qua amoenitate,qua laxitate, ac elegantia cum T.

sculanis contendit. Nobile in de sequitur Madaloni oppidum a Cara farum familia cum alijs adiacentibus titulo Ducali posisessum.Tramite primum recto, deinde recurvo excurrebat hinc Appia, postquam , Capua per vallem Caudinam,Beneuentum

47쪽

3σno Brundusium usq; constrata . Post Madaloni altissimo sub iugo eo in loco ubi aram Cynthiae extitisse volunt nonnulli, elegans conspicitur Arentii oppidumo . Iam in limine faucium, vulgo leforebe Caudine clade Romanam legionum toto orbe notissim rum aderis . Arpadium versus perpetuis , iisdemque altissimis iugis obsepta in modum pyr midis excurrit vallis: cuius b,

sim Castrum iam dictum Are iij , cuspidem Arpadium ipsum efformant ; adeo siquidem hie coangustatur vallis, ut vix ad i ctum lapidis pateat. Hac in ta ce ni potius arctissima angustia

consepultum,non aedificatum dices Arpadium nostrae Campaniae limes,& Samnitum limen. Prope Arpadium, horrendum sub oculos veniet barathrum a Samnitibris quodam haud dubie , quo facilias Romanis aciviorum regionem depopulanda

48쪽

prohiberetur ingrcssus, ni verius quo ultra in Vallem Caudinam conclusis,difficilior ex hac parte foret in Campaniam regrcssus, effossum.

Verum, quam oculis tetrum

exhibet spectaculum iam dictu

harathrum, tam pedibus, & c, pili , aut iam decusis, aut ab alta rupe casum minantia saxa periculum simul, ac timorem Viatoribus incutiunt. Dignam lΟ- eo hic animaduersionem faci mus, lamentabilem scilicet has inter angustias Romanoru cladem reuocado ad mentem. Furculae hae sunt Caudinae , seque Samnitum astu, ac Romanoruignominia nobilitatae. Etenim cum Lucerinis a Samnitibus o sessis in vallem ulteriorem,extra insidiarum metum , opem allaturi irrupissent Romani, illico per iuga montium cohortes aPParuere Samnitum, faucibusque ultro obseratis, angustissimo ve-

49쪽

Iut in carcere , frustra per triduuexitum pertentatibus,Romanorum legiones interceptae fuere. Qualis tunc illis facies,quodue cor, cogita . Sed fato. cedere , demum coactae, ignominiosissimo iugo submisere ceruicem is Vix lacrymas continere valeba, ctim illac non semel iter facere , non tam superbia offensus Samnitum, quam sorti Romanorum compatiens . In oculos veniebant conuiciantes ab alto Samnites , & iteratus nuntius de aut gratiose dimittendis , aut de co- fertim trucidandis Romanis.Lamentabiles Voces , vlulatus, suspiria, gemitusque Romanorum Concaua per illa quodammodo reboare sentiebam . Conuicia quae milites nunc in Consulum imprudentiam c nunc in hostium calliditatem effundebant, ac si

Praesens, exaudiebam . Hoc arctissimo in loco, nullo hostium Periculo,uel dispendio, spes,sor

50쪽

33tunaeque populi ad orbis impe

rium nati concludebantur. Sic,

ob unius ducis astum, Vigor militaris Romanorum elaguit. Sic Vnius vallis angustiae fastum illudepressere, cui vastissima totius orbis plaga in virtutis praemium destinabatur . Ab angustijs tamen post triduum emersi Romani , instar flammae, ignisque retenti , validiores nedum in Samnites,sed in totum quod It liae erat reliquum,felici postmodum , perpetuoque victoriarum cursu erupere 3 ut dici potuerit , ignominiosum illud iugum Vere ludentis fortunae opus extitisse,

si quos tam pudibunde nuper

presserat,rota e repente circumducta, ad orbem catenandum eueXit.

Ad furtulas Caudinas Angusta ha fauces, barathru φrώruptaq saxa Caudini quondam causafuere doli Alripetes Aquila h e cecidit, quin clausa rema Tani in omitus fraude iuuateserit sit, ζῶ raptas olim imbelles,tener quo Sabin ,