Rerum Anglicarum Henrico 8. Eduuardo 6. et Maria regnantibus, annales F.H

31쪽

dio RERUM ANGL. ANNA L. Lib. D

F I Octobris magna cum pompa celebratae sum .Erat Rex ille artate iam ingrauescenti,sponsa tenera virguncula, I 6. sorte aut I 8. annos nata, sorma egregia. Par tam impar coniunxit, cupiditas,in illo liberorum, praeter causas supra memoratas masculam enim prolem nullam habebat) in ipsa emolumenti publici spes, authoritas hoc volentis fratris, & c quod in muliebri pectore praecipuum θ. honorum splendor, Regiuae nomen. Maluisse tamen eam Brandonum maritum, quam quemlibet . Regem,si in sua id tu i sset potestate, plurimi non sine caula persuasum habebant. Neq ; vero multum temporis eminit, quin prioris voti compos redderetur et Rex enim quod senibus plemnque solit accidere,qui iuuencusarum utuntur contubernio Jhaud totos tres men tes haS nuptias supervivenStr.Cal. Ianuari moritur. Reginae tum licuit ex pacto in patriam suam si vellet reuerit: & cum hoc magnopere emagitaret, missus est ad eam deducendam Brando si qui ad priorem ambitum reuersus, haud difficulter obtinuit, ut nuptiis clandestinis, Milia quam potuit occulte Parisiis illi iungeretur. Issae postea Rege Cardiralis. nostro annuente) Grenouici magna cum celebritate repetitae sun videlicet Maii i 3. sequentis anni. oluetiam repentina dc nostro aeuo non credenda incrementa memoranda sint. Hic enim s ut antea narrauimus in Tomacensis ecclasiae adminstrationem nactus, ins a istius anni curricussum, duos alios Episcopatus consequutus est.Obierat nuper Gul. Snuthus Lincolniae Praesul venerabilis, qui praeter multa alia pietatis suae m numenta, collegium studiosorum in Academia Oxoniensi insti- tuere aggressus ab Oeneo naso nome id habet immatura morte sublatus est, antequam ultimam manum tam praeelato operi

posset imponere.In eius demonui locum suffectus est Kessaeus, iam in grassia Regis flagrantissimus. Parentibus hic ornis est ignobilibus, Ipsulcis oppidum id estin comitatu Suffolcten si, dioeeesi vero Nornicenti ubi magnificat structurae fungamemta postea locauit, tollegium nescio quod molitus ibidem. Educatus est Oxoniae in Collegio Magdalenensi, & scholae,

quae ad id collegium pertinet, factus est moderator. Inter alios Oiscipulos suae fidei commilias, filii memorantur quidam Marchionis Dorsetia. Operae in illorum institutione nauatae praemium tulit, sacerdotium qu dam non eXile agri Some se tensis,

32쪽

setensis, Limingtonensis videlicet ecclesiae rectoriam. Uixdum ibi pedem posuerat,quando ab equite quodam aurato Amicio Poesetto magna assicitur contumelia. Cippo ligneo pedes Wolsasi incladit, senus quoddam poenae quod non nisi mendicis sere & vilissimae plebi apud nos suet irrogari. Quid igitur in eaasa fuerit cur tantopere finierit eques in hominem iam non infimae notae, me certe latet. Hoc Vero apud omnes

constat, Wolneum postea Cardinalem factum & Angliae Canccestarium,eam iniuriam satis grauiter puniisse,adeo ut necessum habuerit aliquot annos Londini moram sacres Politet-tus, & ibidem omni genere ossiciorum gratiam eius facti emercari. Testaeur idipsum in hodiernum usque diem aedificium quoddam situm Londini, supra portam eius loci quod

Medium Templum nominatur,a POuletis eo tempore constructum, quan to Cardinalem habebat insensum, de insignibus Cardinaliiijs usquequaque pampatice adornatum, ut eoialtem modo hominem demereretur. Uerum haec postea.

Wolsatus, siue ignominiae illatae pertaesus, siue altiores spiritus gerens quam ut tantulo sacerdotio immoraretur: eo relicto, in famulitium se dedit Nalanti cuiusdam, militis, per quem in Episcopi Wintoniensis Foxi notitiam peruenit. Hic inseniorum iudex sagacissimus, postquam in iuuene isto animi solertiam magnam, eruditionem non contemnendam, & admirabilem in rebus gerendis dexteritatem deprehendit et Regi Henrico

septimo qui in Foxi fide & prudentia unice aequiescebat

hominem tam impense commendauit, ut magni momenti negotiis tractandis, eum protinus admouendum duxerit. Qula plura' placuit:apud Regem breui temporis spatio magnus euasit: Et ab eo Decanatu primum Lincolniensi, mox Eleemosynarii Re j munere honeliatus est. Postquam vero rerum potitus est Henricus octavus, adolescentis animum blanditijs & morum commoditate penitus occupauit. Siquide cum alij amici omnes Omnes rogarent, ut conssiliationibus eorum qui, ipsi eranta secretis, assiduus interesset, atque silexperientia magistra &rerum usu, prudentiam colligeret, rebusque gerendis sese assu faceret: solus Nollisus vitam iucundiorem sectaretur iubet,consultationum taedia adolescenti dictitans non serenda et aetatem hominia temporibus discretam, & unicuique sua studia Q r conuenire:

33쪽

αα . RERUM ANGL. ANNA L. Lib. i

isi . conuenire t Non recte facere qui senilem seueritatem tanquam personam nescio quam, intempestiue obtrudant, & iuueni inubtaconentur Minerva inducere. Fuiurum olim si Deo placuerit, ut quae huie aetati molesta videntur, provectiori non ingratasnt, aut etiam fortassis oblectamento. Donec ea veniret, prae . senti frueretur: neque alijs inutiliter obsecundando, eius laesicitatis quam imperij sui magnitudo facile largiretur, cursum, ullatenus retardaret. Iret igitur, venatum 3 aucupia, aliasque honestas voluptates sortiter consectaretur et si quando fuerit ut senex derepente fieri aveat senilibus curi iis immiscendo ; non

deesse inquiens inter suos seipsum volebat subintelligi qui

uno aut altero verbo, sub vesperam narrare possint, quae multarum horarum altercatio, ne dicam totius dei consultatio ex presserit. oratio haec Regis cupiditatibus mirifice congruens, tantum Nolsaeo peperit potentiae, ut cum antea, gratia inter alios plurimum pollere nosceretur, nunc posthac plane secunisdus a Rege haberetur,ila solus apud eum omnia potuerit. Nam ille statim delectus est,qui tanquam Mercurius aliquis inter Iouem hunc & minorum deorum senatum discurreret, atque h

rum scita ad illum, illiusque placita ad ipsos deserret. In numerum igitur eorum qui principi erant a sanctioribus consiliis, primo quoque tempore asciscitur et & praeter Tornacensis seiadis nuper sibi demandatam administrationem, mortuo ut retulimus Smissio, Lincolniensi quoque ecclesiae Fpiscopus praeficitur. In cuius regimine, M totos menses nondum trans erat, quando Romae defuncto Bambrigio Cardinali, ad Eboracensem Archiepiscopatum quem is tenuerat γ a Lincolnia transfertur. Brevi deinde postea sut omnia in unum congera musin a Rege Cancellarius Angliaec ei ante Warramo Cantuariens P & a Papa legatus a latere pronunciatur. Sed neque hic listitur. asi Cardinali alendo Archiepiscopatus Eboracensis& Angliae Cancellariatus non sussicerent ἐν multa sacer dotia, Sancti Albanι Abbatiam & Episcopatum insuper Bathoniensem a Rege emendicat. Neque vero his tandem contentus, Dunelmensem ecclesiam vacantem, Eboracensi non veretur adiungere, repudiata Bathoniensi & deinde Dunelmensi relicta, intoniensem c totius Angliae tunc temporis opulentissimum Episcopatum occupare. Videtis iam Wollamia, Opibus ase. - fluentem Disit sc by GOrale

34쪽

fluentem, gratia principis pollentem & ab infima sorte ad am- isi .plissimamfortunam euectum. Quid eo deinceps factum fuerit, in sequentibus porro narrabitur. ANNO CHRISTI Isis. REGN. 7. SAncitum nuper eum Ludovico Gallo foedus ratum utique habuit Franciscus succellar eius,quod publico edicto Londini proclamatum est Apr.die 9.

ANNO CHRISTI rsis. REGN. 8a CVm vero Gallus Regem Scotiat adolescentulum in suam Simul a

fidem recepitIet, &in Scotiam misitIet Ioannem Stuar- inter Regem tum Albaniae Ducem, ut Regis iesius & regni moderator O Gatrum. existeret: Ille nihil prius habuit, quam aut interficere, aut in exilium pellere,quotquot Anglorum Regi stud4Te compererat.

Regis Mater in primis squae iam Archibaldo Duglassio Angusiae Comiti nupserat θ mga sibi conssilere coacta, fratrem recta petiit Angliae Regem, apud quem integrum annum Londini

mansit,marito Duglassio post unum aut alterum mensem, ne petito quidem commeatu, in Scotiam abeunte. Has Galli rationes Henricus moleste serens, Maximiliano Caesari. quocum Gallus de Mediolanensis Ciuitatis imperio tunc temporis contendebat, magnam pecuniam subministrat, unde Helvetiorum copias compararet ad Gallos ex Italia deturbandos. Caeterum ille, exercitu quamuis instructus satis firmo,re insecta domum reuert1tur. Consilio princeps melior,quam dexteritate agendi, quippe, in deliberando habitus non imprudens, in rebus gerendis tamen inem x plerumque fuit: siue sortuna successus denegante, siue natura segnior esset ad bene cogitata exequendum.Non multum temporis intercesserat, cum placet iterum fortunam tentare. Oratorem mittit ad Regem nostrum, Matthaeum Cardinalem Helvetium,per quem, aliam adhuc pecuniam ab illo impetrat. Haec data est Genuensibus quibus dam mercatoribus,qui Imperatori eam in Italia tempore constituto pendendam receperunt. At ij. sime ab hoste corrupti, siue non adeo opulenti ut versuram sacere polIent, fidem certe - sesellerunt

35쪽

, a RERUM ANGL. ANNA L. Lib. r

isis. fefellerunt,& hos quoque conatus Caesaris irritos reddide. - runt. Regis culpam hanc fuisse non puto e quamvis suspicari liceat, ingentibus illis thesauris iuveni a patre relictis iam fere consumptis, dc Gallo solidae pacis conditiones clanculum

Offerente,amicitiam apud Caesarem contractam, quae tanto illi constiterat,iam coepit se flaccessere.Certe ut de foedere Francico quod mox sequutum est taceamus, aerarium hoc tempore ita vacuum repertum est, ut nouas rationes pecuniae colligendae Regem excogitare oportuerit. Huic negotio c ut caeteris sere

omn1bus) Cardinalis praeficitur Nolsaeus: qui omnes regis fi lci rationes excutiens, multos re perit grauiter obaeratos,& ministrorum fiscalium siue incuria siue perfidia, nunquam ante a ad rationes reuocatoS. Inter alios, Dux Suffolciae magna pecuniam Regi debere inuenitur. IS praeter proprias opes, Oo. aureorum millia uxoris dotem 2 nostrae pecuniae, I 8o oo. librarum, a Gallorum Rege annuatim percipiebat. Nunc tamen habuit necet Ium ab aula regia secedere,& ruri degere, ut parsimoniana colendo, haberet tandem unde debitum huius. modi exolueret.Facinoroisti post hos Cardinalis aggredi mr, cuiust unque demum egent conditioniS,periuros,raptores, tenuiorum oppressoreS,seditionum authoresti huiusmodi conti miles: quos Omnes nulla dignitatis cuiusquam habita ratione aut affecit poena aliqua publica,aut magno se redimere coegit. Illa sectendo, & aerarium an Iea vacuum repleuit, & apud plebem magnam sibi iustitiae laudem non immerito comparauit. Haec igitur cum pro voto sibi succedere videret i ad alia adhuc animum adiecit in hoc genere Novum quoddam tribu- CAE' nal instituit,cuius iudices essent Consiliani regii& alii aliquot me steἀμφα magnates: huic datur cognitio criminum praedictorum, quae illit tm tunc temporis magnopere inualuerant,& Curia Camerae isellatae hodie appellatur,propter stellas c ut opinor in laqueari curia item illius conclauis, ubi ius dicitur, depictas. Enimvero praeter Aristomm istud, alia porro constituit iudicia, ubi pauperum querimoniae

suppli m. exaudirentur. Multaque ordinauit in rebus ciuilibus,populari. bus grata ac nobis in hunc usque diem usurpata,quibus virii se ostendit sapientissimum, nec non reip. amantem.Certe,quiillis temporibus vixerunt, allarere non dubitarunt, cum hoc regno nunquam foeticius actum, quam Nol o florente, cuius conis

siliis

36쪽

HENRICUS OCTAVUS. as

silijsfacem opulentam & securam,qua fruebantur, atque iustitiam aequo iure ciuibuslomnibus administratam,tribuebant. ANNO CHRISTI Is II. REG,9. - . ,

VEre iam appetente, magni motus in ciuitate Londinensi Siaitis L suspicio oborta est. Eius initia dc succellas accuratius dissi. paulo persequi placet, quod huiusmodi seditiones in nostra

gente saluberrimis legibus coercitae, adeo rarae sint, ut me puero, meminerim seniores aetatem suam ex 'hic tempore numerare

solitos, idque infausti Maij appellatione designatis. Longae pa- ucis affuentia, tam bonarum quam malarum artium mater dej altrix,peritissimos omnium gentium artifices alliciebat, ad ei- uitatis Londinensis nobilissimum emporium frequentandum. Imperita vero plebs, non videns quantum boni gens nostra consequeretur ex hac artium & scientiae communicatione, st machabatur ab hominibus peregrinis ciuitatem suam incoli, ac opifices praesertim quiritabantur, mercedem suam tenuiorem in dies accrescere, quippe partem eius haud exiguam ad exteros& aliengenas alendos necessario quotidie decidi. Hae de re in omnibus circulis multus sermo,donec Institor quidam Ioannes Linconius seditiosorum antesignanus, concionatori Unii aut M. teri persuadere nititutari ista popularium gravamina proceribus regni pro concione aperiant. Habentur quotannis ad xenod chium Sanctis Mariae in sestis paschalibus Gonciones totius anni celeberrimae Harum unam habiturus erat Henricus Standishius

Alsaphensis postea Episcopus vir grauis &doctus: Is hac

de re a Linconio tentatus, omnem talis negotia mentionem

aversatus est. At Theologus quidam nomine Bellus qui illi in eo munere postridie succellurus erat haud veritus se seditios rum conatibus adiungere, scriptum quoddam ab ias oblatum publice pro concione recitata deinde pro themate assumens illud Prophetae Psalm.II 3. Coelum coeli Domino, terram autem dedit filiis hominum i ex eo satis stulte argumentatus est, terram Anglicam solis Anglisldatam, neque permittendum ut eius aliqua parte exteri potiantur. Multa ab eo in hanc sententiam dicta sunt, cum magno vulgi plausu & approbatione, qui Odio exterorum prius accensi, nunc nihil aliud quam sediti

37쪽

,6 RERUM ANGL. ANNA L. Lib. i.

- nem spirabant.His accedebat, quod eorum nonnulli ce erorum dico ) multa per eos dies perpetrasse contra ius fasque haud perperam ferebantur. Seditione igitur indies gliscente, in multis locis exteri male habiti, & in compitis nulla quenquam iniuria lacesIentes, pulsari coepti sunt.Harum iniuriarum authores,cum Praetor in vincula coniecisset: rumor subito incerto authore per ciuitatem increbuit, futurum ut primo die Maii, exteri omnes ubicunque reperiri potIent, interficerentur. Hic etiamsit a seditiosis hauddubie emanauit, ut rei aggrediendae quasi signum & tessara esset homini hus suae factionis effecit tamen, ut ante id tempus exteri sibi fuga considerent &magistratus cauerent diligenter ne quis tumultus tunc temporis in ciuitate oboriretur. Pridie igitur cius diei qui Philippo de Iacobo sacer est & multa iuniorum laetitia celebrari solitus 2 edicto publico sub vesperam imperatur, ut omnes ubique eiu es ianuas habeant clausas, & famulos domi contineant viaque in horam sequentis diei nonam. Vix dum ad Omnes huius edicti notitia peruenerat, cum magistratuum quidam per vicos ciuitatis obambulans, turmam videt iuuenum simul& adolescentium animi gratia tamentium & sese bacillis exercentium, ex illo hominum genere quos Apprenticios appel- Iamus. clisere inhuc impuberes, a parentibus vel tutoribus in famulitium traduntur mercatoribus aut opificibus, data etiam nonnunquam premia, ut artem ediscant ab illo eui manc pantur, quam post tempus condictum,annos puta γ.vel 9 Iib ri iam lacti profiteantur & exerceant. Hos igitur,magistratus,

tanquam edicto regio non gerentes morem, acriter increpat, grauiter simul interminatus ni se quam celerrime domum recipiant: cumque segnitis obtemperarent, corripi iubet unum aut alterum & in carcerem compingi. Reliqui vero sociis serentes opem, resistunt & simul sublato clamore, ut omnes iusdem ordinis per totam eam ciuitatis regionem accurrerent, effecerunt. Cumque eius motus fama dicto citius uniuersam ciuitatem ellit peruagata, mirum quam subito ingens hominum concursus factus est, nautarum, nobilibus simulantium, egenorum & urbanae plebis: sed numerus Ionge maximus illo rum erat, quOS Apprenticios nuncupare solent. Hi iam in seditionem concitati, carceres effungunt & eos quos diximus

38쪽

HENRICUS OCTAVUS. 27

ibi eonelusos, quod exteros 'uosdam pulsassent, eripiunt. Tum per omnes vicos ciuitatis turmatim volitantes,exter tum domos ubicunque diripiunt, & ipsos ad necem quaeritant. Illi vero id ipsum metuentes, iam antea cui retulimus) aus, gerant. Ita totam eam noctem debacchati, copias regias eo ita se aduentare audientes: sub auroram ad sua singuli dila. buntur, praeter paucos ad numerum fortἡ 3oo. inter quos. II. sceminae qui a magistratibus excepti & ergastulis conclusi sunt.Iudicio sisti omnes place ad mortis vero poenam r3.tantum designati sunt quorum s. in patibulis per diuersas eiu tatis regiones ad terrorem erectis supensi sunt. Lineonius, Shet inus quidam, & Bettijduo germani fratres, qui concitandae seditionis principes extiterunt,ad vicum totius ciuitatis cel bertimum Chepside nuncupatum deducti sunt, ubi Linconi. us prout bene meritus erat luspendio mortem obi jto abus laqueo stabat ad ceruice aptato iam iam deiJciendus,cum adviari quidam clementiae regiae nuncium apportans, sontibus laetum, caeterisque omnibus sui siunt mentes hominu ad misericordiam propensae 2 plane gratissimum. Tres Reginae, Angliae nimirum,de1nde etiam Franciae & Scottae nam& illae Regis sorores tune temporis sorte aderant θ assiduis precibus Regem fatigabant in genua provolutae, nec destiterunt, . donec annuente wessaeos a cuius solius arbitrio is pendebat θ venia miseris concessa est. Hunc finem is tumultus habuit, qualem permultos annos experta non est ea ciuitas, optimis scilicet temper ta legibus, quibus sub graui poena vetitum est, ne ullae eintiones aut coetus usquam congregentur, hominum praesertim Sudor armatorum, sine publica authcritate. Mensibus Augusto & glie, . Septembri, pellifero sudore, morbo prioribus seculiaincognsero laboratum est. Inter plebeios innumeros, procerum nonnulli, Barones videlicet Clintonius, di Greyus de Wiltona, hac lue sublati perierunt. Symplomata & remedium petas ex Polydoro Virgilio in anno 1M LI. qui, tum primum mortales eam vexare coepisse. fidenter, &, ut opino vere pronunciat. Hoc malo vanescente, pestilentia per totam hyemem in plurimis regni partibus lausit, adeo ut contagionis perlam tum Rex veritus,modo huc,modis illuc cum paucis simulorumstcedere cogeretur Huius ann binitium,Februar.videlicet a r.

39쪽

,3 RERUM ANGL. ANNA L. Lib. r

nata est Maria Angliae postmodum Regina.

ANNO CHRISTI rsi 8. REG. Io. m GED CU sp EN svM diuturna deliberatione pacis cum Gallo

Pax. L negotium, nunc tandem Septembri mense transactum est, idque s ut habet Bellatus P his conditionibus: Mariam nonia m dum bimulam, quam unicam Rex noster habebat, uti Franciscus Galliae Delphinus duceret uxorem, imprimis cautum est: Tornacensis deinde ciuitas nupera nostris capta, Gallo ut restitueretur, qui Anglo Mo. aureorum millia numeraturus erat,ducenta videlicet millia ad rependendos sumptus arcis illic aedificatae.machinarum, pulueris, & reliqui bellici apparatus, quae omnia illic relinqui oportereti reliqua ducenta cederent tum in sumptus belli eius quo ciuitas capta est, tum in reliquationem pensionis debitae supplendam. Et quoniam praesens pecunia non numerabatur, dantur obsides 8.nobiles,dum tota summa suppeditaretur. Haec ille.. Nostri vero duplo maio- rem peguniae summam a Gallo concelsam traduat: scio. vid licet millia pro ciuitate, & o. pro arce: praeter a 3, millia librarum Teroanensium Regi a Teroanensibus debita,&anninam Pensionem 1 ooo. marcarum habent eae aureos Gallicosa Ioo. Nolsaeo Cardinali, ut Tornacensis Episcopatus administrationi renuntiaret assignatam. Ad haec pacta confirmanda, paulo post Carolus Wigorn. Comes cum Episcopo Eliensi Nesto,&nonnullis ali; sin Galliam nauigant, & tum a Rege, tum regni principibus prolixe magniticeque accipiuntur.

-ximi. ERΜANI A Caesarem suum Maximilianum Ianuar. tr. ΔΗ- G- Iamisit, anno aetatis sitae σ3 cum,intempestiue pharmacumor morisin. incertae,essicaciae contra morbum quem sibi imminere putabat, hausiisset. Demortui locum & honorem omnibus modis ambi-uit Franciscus Gallorum Rex.Sed Carolus,quanquam Hispaniarum Rex, tamen quod & patria Gandavi natus &ortu paterno Germanus erat,antelatus est, & omnium electorum sus fragijs Imperator declaratur, annos natus undeviginti. Ea

-- -- e praecipue

40쪽

praecipue res causam dedisse creditur exitiali illi bello,ocod inter eos breui postea exarsit: etsi non sum nescius alia praetendi qu2per se leuiora sunt,quam ut tantum bellum excitare dehuerint. Gallus igitur cum vIndictam repulsae animo decoqueret, ne conatibus eiuS a nobis impedimentum aliquod exorire. tur, in id totus incubuit ut amicitiam cum Henrico nostrci nuper initam omnibus modis firmaret. Ita uue Der Roni

vetum Amirallium cum WoIiso agit, ut ipsi conueniant, & omnia rata habeant coram, duci, i sies, di transacta sunt. Dies igitur constituitur quo Rex Gulaea, Gai aEi j ὰ ς-m V Hlyς alis usquς in medio itinere ad colloq ium ρο- . ANNO CHRISTI rsro. RE G. I

OT E FOR v ΑΜ a Grenvico a I. Maij Gallo occursurus Rex proficiscitui, & deinde modicis itineribus Cantuariam a s. eiuldem mensSpervenit. Pentecostes dies festos ibi loci ta antigere decreuerat. Accidit vero interea die nimirum sequenti ut Carolus V. Imperator tum nuper creatus t in U

ditu ex Hispania Doveriam sorte sortuna agesteret' olidum'sid est maritimum, cum arce totius regni firmissima. 2 d23.

cimum a Cantuaria Iapidem. Rex igitur, eo nuncio accento

agna laetitia persunditur,& quamvis intempesta tum no . s. ' ι ' - ' μ', ςquum protinuSconscendit, alteraque poli Σ3 Rhora, multis sensibus praelucentibus in arcem Doverensem c ubi Caesar tunc erat) deductus est. Imperator ex initere ius, somnum in Iectulo capiebat: At de appulsu Regis ouam- resumpte vestibus in occursiam eius festina ct, summos gradus obuiam factus est. Post comis IN hymici xδΠ0 ς diu colloquuti sunt, &pro 1

totum aedificiorum pulchritudinest sacrarum aedium magnifi-