Simplicium medicamentorum ex Nouo Orbe delatorum, quorum in medicina vsus ...

51쪽

scis

Facultates.

At si multisenserant idem lavamen, eamque ob am. sam Mn in elio sunt huiusmodi lapides, nec,pti initio, ram te a uiri possunt, quod soli earum pro inclaram Reguli is Domini eospossideant, necan erito, cim tam admiranda in istorum facultates. Lapis Tiburon Um. Tiburon pi IN mari Indico ferreu hamis rapiuntur pisces Tiburones dicti,maximi, sed ini,pi gnarismi, trucia' spectu, qui cum lupis marinua due praeuantur. IN eorum capite tera aut quaterni lapides, interdum plures inuemuntur , valde albi, magni, ponderosi ivtm-

ter saxa libras pendant o quifacile abradi possunt. Hi ivri lapidis puluis titissmus fertur Nephruicis, ct aduersu prina dissicultates, renumve sica, calculos, ut in Indis, Hi stanis, experientia comprobavit. mgust, tum in sipido esse gustu deprehendi, Iacustates nondum empertus s&m.

TI R. o meminerunt, quotquot occidentalis Indiae li1 Lari descripserunt sed inter eos Gomaram intoria Mexicana. miranda S vix credibilia de Tiburone refert, Mala duplicem derium ordinem v ibuit. I E idem in Historia generali indiam cap. 33. quem secutus est Theuetus lib. Singularium cap. I. iisccna quendam Manahi nomine, cuius descriptionem quod pleraque cum Tiburonia historia communia habeat ne dicam eundem piscem videri hi si

iunximus.

M A N A et piscis est nostro orbi incognitus Viri similis,duos tantum pedes rotundos quibos natat, ad humeros habens in in singulis quatuor ungu elephantinis similas, ab umbilico ad caudam usque gracilescurieterrimo est a pectu capite bubalino,sed niacilentiore ore, mento vero cratiiore, curis adniodum exiguit, pro corporis mole,cus interdum viginti pedum longitudine est,decem crassitie: corio de o, pil1 Qu:busdam cinere coloris obsito. Feminae pariunt Vaccarum modo. tuoque bera habent quibus catulos suos lactant. Eius caro quadrupedis potius quam piscis videtur:etenim recens vitulinamsapit,sale macerata Thynni carnem , sed sayidior est , diui usque ei uari po-cei Eius pinguedo optii Da,nec facile rance:cri: ea corium ipsius prae. parant ad calceos ibi faciendos inueniuntur inelua capite lapides quidam ad calculum tephritidem viiles

H ic piscis occiditur interea dum herbas in littore depastitur,sed '' M a captum iuniorcs Maatione pumini ieri ur cepisse

52쪽

ReguIus Caramatexi,quem 26 an is in lacia quodam dicto Guayna- bo educavit,adeoque domitum daaliud, 5 ferociam depos . e vet de manu cibum caperet, o inciam commosne Mato, quo magnificum senae lacum suum egressam fulsi in aedes perrapta Lechis vi mendi gratia, deinde ad iacum IerceasTe,interdaminia dona inest pueros ex una parte lacus in aliam transaexiise nccallos merssire, ain ve Indis summam vojuptatem adferret.

Lapis Caymanum. Ex Nomine De Carthagina Atax, continentis oris, adsinteredum adferuntur caeculiues: uvia ubiuqu inventrictilis pragrandrani Lacertorum; Caymanes Lacerti Cay

a esiam inuem ttir ferocisHristin,in enum hominem deglutire snt, multiplici dentium ordi

ne, adeo magni, ut triginta duorum pedum longitudine inueniantur. Visuti, magna exparte insuminum ripss,nonnumquam in mari, adsumorum omin pariunt otia in te ia, suos catulos istic excbsunt, testudinum morer a punt in hamis ferreis, quia earum cutis pratara, omnes ictus, etiam minorum tormentorum meorum, Isuit.

H ori lapides cocti unt Indiosi pani, atque adeo ibi Lapidis

seruant, ad quartanam tollendam Glerem aerum sw'etacales.

dem bini ex eis temporib:u utrimque affigati in quartanarum paroxumori rodere, aut earum calorem manifest. in ringere traduntur. Eis eum lapidem temporis-cuis dum paene qlia quartana laborat,a labui ct certesebris calarem nonnihil rem si se Mima erit, an vero ebremo nino tρsse, ignoro.G a A, Petru- ieςa,Augustinus Carare,qui integram Indiarum historiam aut ex accescripserunt, hiatus generis Lacertorum seu Crocodilorum meminerunt inter quos Peerus Cieςa sub finem capitis 2 eorum ua, atque etiam carnes Vrgente fame cum aliis se edisse aiserit circa Pauamam , cum eam Nionem primum occupassent.Gomara cap.497.ibidem occisum qui Oo pedes longitudinea: Ingens a. quaret,in cuius ventriculo multi calculi reperti sinta certi ma-

Lapis Sanguinalis gnit o.

53쪽

ba LAPIS SANGUINALIS.

Eivis cui E et his lapidibus Indi quasdam cordi formas,magnas

tinc Ium aeger dextra comprimit, subinde id acu. Sic eo Indi 1rosprivrantur. 'R habent Indi imo rini 'me credunt, si hoc lapide parisanguine manans contingatur, anguinem isti, idque ydrum e se experientia probatum est. Utilis est etiam suspensius aurassi sus eidem parti unde sanguis effluit, modo carnem contingat Vidimus nonnutis haemo rhoidum H xu Uictos, remedium se i se annulos ex hoc lapide confectos in digito continue glatando nec non menstrua axum resti.

pedum iuncturis a pituitas aprouenientes,curat verum id dumtaxat audirupercepti Armadillo. v ex continenti habemus osculum caudaeperegrinianimalis quod veluti testis quibusidam totus integi- Armadillo. turpedum tenuS,cuiusgratia Armadillo vocant Bilhani, qua cataphractum aut armatum dicas, Lusitatar Encu

DE bi b. porc ili magnitudine, cui rostrum smile habet, cauda oblonga, ct crasa,Lacerti modo Subterra vitiis, GTalpa,O terr est ustentare creditur,quo oris nihil ea re confriciam r. yaeuitate: O, II facultas consim in cauda ossculo, cuius in tenuismum puluerem redactipitaa,confecta magnitudine capitis cicula, atque auri indita, dolorem eiusfedare, tinnitum etiam, cum exiguasurditate coniunctum, curare traditur. Certector sedari multa experientia com-nobatum est.

54쪽

ARMA DILIO

55쪽

historia Facestate1.

v rura animalis meminit Theuet lib. singularium eap. 4.airsice incolis Tactou Vocari, quorum nonnulli porcellos magnivid, ne quant,ati minores sunt, eorum caro tenella est bonique succi, Et Bellonius l1b Singia,ari Um . cap. t s. M E ad I tem Dranciscus Gomara in Mexicanahi1toria in hunc modum Circa Lacunam qirae ex flumine Papaloapa oritux Imperio exieano, anima inuenitur te non maius, rostro porcelli, pedibus histricis auterinacei terrestris, cauda oblonga narura munitum duro cortice, aesta inuamata veluti loricaeum , intra quam se retrahit testudinis terrestris modo. Similis est haec tectura panopitae equorum sed S. cauda, ipsumque caput huiusmodi testis squamatis tecta sunt auriculis foris eminent:bus, eamqne ob causam Hispani armacia m actica aphractum appessant, Indi Azotochili, id est, cunia

calum cucurbitae. '

E ecialia descriptionem apud Cesperum videre licet in pendice ad Quadru pedum historiam.

San guis Draconis. A UT V LIT ante' ίos diis ex noui orbis continenti, Di copus Carthaginino frucium arboris ex qua manat

lachrymaidasEam Sangmnem Draconis Pocant. Ex autem Lisseti tu ad Tandis nam sublata quaint gitur pede, alico dracancula apparet uanto arti cloanaturafabri tus, ta pertrisiimo auquo an cre marmore sculpetus pigeatur, cosio oblongo , ore hiante, pina aculeis horrida casta oblonga, operibus con stimis A eostuctu denominationem proculdubiosumpsit a . bor, lacrma, quae ex ita per incisione lagitur,quam ex Carthagi*elemana selectiomam aduehunt unde veterum. Multorum recentinum insertia deprehenditis, qui, qui sese sanguis Draconis; aut cursis a dilaremr,

nino ignorarunt.

M AGN A e starbor, cortice satis tenui, quifacisse incidi pote si ea vulnerata quor illae it,que Sanguinem Draconis in lacis via, dicunt, ab ossi serens, quem Sanaguinem in pane vocant, odis panessem massasisiccum tu quemadmodum resina in C testa.

VTERQUE Equor intro assa tu , profluuium

sistis,sic

56쪽

μit,sic etiam venim i , aurci, ibis indi-.Sanguinem undequaque manantem reprimit Capitis de xiones,minpartes inferiores delabansar prohibet. ptiz- ωρcis verticii 'ersus vulnera recentu glasinat gingiria arumfactione liberat, ct detessiabilit hi item color ficto ribus maxime expeti . T E M PAE R A WV s est, pauci caloris particeps.M E M ante paucos annos nobis a Franc sco demollebecque Regis Hispan:arum Horrulano diligeritissinio in si , mille quosdam Ductus Dragonalis nomine, ex quibus terrae commissi, nonnulli pro Dragonsidierunt Bruxellae apud C. V. Dn Ioannem de Boiso virum doctUimum S: rei herbariae peritissimum . Erant fere foliis Iridis oblongis, viridibus, per oras rubris Quasi in grandi arbor ante nouem annos olysipon conspexi ted subsequens hiems abstulit Fru Rus is erae Cerasi) magnitudine aut Oxymirsines,rocudas,tenui pet,e conrecius; qua sublata, 11eus nuclaus conspiciebatur, qualis esit in fructu Rusciriadis nullam animalis nectum dracunciali tanto artificio fabrefacti figuram referebat, verum rotudus erat Sc laeuis, &, ut dixi, totus o Aseus Arboris qua Olysipone obseruaui,5 in cuius cortice sumi sanguinei coloris concrerum inueni, iconem , in Scirpium a me per Hishanias obseruatarum descriptione eahibeo.

Gummi ad podagram.

borem non poterat describere ex eodem continenti delatum,

quo epodagrici isticpurgant, iM hunc modum.

I Leti V s gummi fragmentum nucis pontica magnitu Facultates. dine stillaticio aqua liquora noctem integram macerant, postridie mane percolant, ct exprimunt , eam aquam ad duas uncias sumunt, neque quidquam cibi seuperingerunt ante meridiem eo medicamento purgatur humor, qui podagram creat e molestia. IN si PtDv Moisinorio m. Caiaam videtur in sinisgradu.Fructus dysentericus.

7 His PANvs quidam adolescens mihi ignotus atm Finctiis e2

57쪽

sue RuCTVL DYSEN TERI CV s. parte lama erant, O luteo colore;altera vero, a sterio a modum rubra , seu ex rubro nigrisantia toniicereticebat, magna quadam arbore nasus 182bam . Dum isse meca deiuris rebus ageret, venit ad me Vicinus, medicam ni Em

curaturas uiae, quam venteria misere a flictari dicebat. Ilico adolescens, eam, inquit,curabo ita vicinum noscisci rur fragmentorum tirmn terrasime tritorum puluerenum alicio caldu rosaram liquore, eoaepueri haurien

dum dedit Pe stere, tantundem postridie mane alimi sti

ca i Exus, ita ut breui pue2asanitati restitutast Eum adolescentem, tames diligenter requi uerim, numquam postea videre mihi contigit itaque neque quis esset hi u -c , aut qua arbore nasceretur scire potui. Cortex ad alui profluuia.

Correx M PRO ERT nouus orbis pragrandem arborem foliis

P η-μ- b dis qfigie nust uetu. Eius cortexdigiti cra situ in aut ampum ouidus,durvi, esponderosii tenui canducantepe Icula integitur: mlis est admodum cortici Gusa an, Vti Gentiana amarus , adstri tonis gratistu aromatici ca-iusdam odorisparticeps.ε hib*nii , tam est apud Indos altimatione, tot eo Vtantur aduersus omnWgemrta inipyos Ma , elim puluerem Baphmae pondere, aut paκo amplius urane propinam ex aqua conueniente, aut crasso vino rubro Ter aut quater id

remediImrepetitur, observatur1 in reliquis ict ratio, quae huiusmodi mo bonecessaria est Eres conis agmento donatus um ante paucos istes cuius periculum iam bissectis alui profluuiis inueteratis magnosuccessu. .

58쪽

E X RII nostrarum Indiamum prouinciis, multa purgatia medicamenta deferun

tur , quorum magnas locustates de quibis his mentionemfaciam, ut simi veluti Praefatio quaedam in Historiam radicis Mechoacan.

Cassia solutiva.

Iis V LAE suorum Dominici is Io inis de Portu Cassia sol d te, tantaqliantitate nobstran mittunt Casitam se, F - am,ut non modo Hupamu ederiam toti Europae, atque adeo niuerso orbi asciat naui ct in Orientem,νn d ferrisolabat, plures nauta ea onusta petantur fAam Cantabriferrum mittAnt. QVAE Venetiis ad nos ex India Orientali Mittisol bat, cum immatura coilecta fiet, temporis diaturaritatectitureris longinquitate ad nos ita corruptapertieniebat,pt

Drum utilitatis praestaret. Nostraver ex in Elavaed 'ctis victus matura est,crassa lena onderos,meduilos, ct adeo recens,ut interdum exagesimopostquam coderita est die cperferatur: ct qaia recens,grati aporis,non tetra,Pt quae ex oriente deserebatur,facilius vir suas exerit. K Ni G, g purgato me PD aluiperturbatione,bi Facultates. lamp ertim em epituitam, posteaqua in meas vointestinis infarctasunt, euacuat Temperatos istos essest, qui ea utuntar sangvinem Argat. Vtilis in nrniim oram genere sed maxime renum, styra , duabus horis ante coenamsumpta. Defluxionibus prodest, duabus alatii coena horis auotidianus eius su est adpectoriso laterum vitia,ectriniatis modo Conueni ebrium ardoribus, 'truextinguit Uduus ilias asante prandium aut coenam, calautiagenerationem prohibet.

pesmonam ct renum dolores mitigat o

59쪽

Di sua pulpae eius e st decem drachmam,a e quisn- cum v ques non exempta eis, quatuor Icrarum LGnit, resoluiit, anguinem depurat, ct eius bilist calorem im stinumidas in primogradu, ad calorem sed mitem

Is inis in musis primis,ncosi coepit os uam in nostram

potectatem venerunt.

- desiinc qui huius Auctoris iudicium improbent siquidem Orientalis cassia, caeteri paribus longe praeferenda est.

Fructus ad bilem. Ex maritimis Nisar Mobata quae sunt in noui orbis con enti unaehitti in Hispaniam Mericam rigonus parCans bilem praeferrini. Fructua 'bi F, v ca v s est arboris cuiusdam vastae, castaneis=k-' ς β milis, escat cestiui non,pt illarum,echmaro eo calycestu civi continetur castandis non multum ab inlisisse ine comtice, fere quadratus,qui in duas partes diuisius est, intercursor edium , totum deinde ambientepedicula. TMultates Eis v chiorum viridis, aut contusus vino exceptus Myccus, eis puluis ex vino aut Pilinae ioculo sumitur; datur etiam tonus,ut minin purget quocumque tau dem modosumptus, immolestia purgat, obseruaris iis quaapurgaris obseruarisolent, praeparatisprim vide et humoribus Istud vero minime praetereundam est, pessi lumitam exteriorem internam abiiciendam es e,abisquigri uia1 mptomata excitaturam, veluti ingentes vomitub, a nimii deliquii, ct periculosa alui pro auia. Calidus estis primogradu. 'Avellanae purgatrices.

AuEIani o, o orbe primum inuento , insula diui Dominici P S-ςς-- quoddam genus Aesenna misit, qua se Indi familiariter purgabant. Postea Hi stant nec itate compus, istis etiam

ps lares carpem, Um rita discrisine.Colore ofomma nostru

60쪽

m nostris auessa similes siunt, putamine tenui, colaris A Wς st, celariangulares, mcdAda seriore alba uultas ut ita. multi, dElcedine i Icti, decepti int. M E DI v vulgus eas Ben magnum vocat Ben magna. nam Ben 6 duorum generum Paruum aut2m ciceris d*parua. Qiutuitne e in ex eo Itali odoratam iduseseani, quod de Ben nuncupant,consciunt, quota caesariem barbam inunguntdeliciarumgratia . VALIDIssi MEpituitum sebriems ernectis Facultates.sem purgant. Nonnulli tamen earum vehementiam 19 ne in ringebant Coli doloribus prae siens sunt remedium,

tu discutiunt, ct clysteribus iniectae, mediocriter eua

cuant.

Di fari est adimidia drachma ad drachmam amet stillandae siunt Calidisunt temperamenti initio tertjgra dus, O sicci insecun

Avellana hae eum pleri'ue aliis fructibus peregrinas commoueata mihi fuit ab illustri moanne de Braticion, rei herbariae studiosissimo necullisparce'si mr ptibus ut uiam hortum omni peregrinarum plantarum genem mestissimum reddat.. Caeterum Avellanam hanc cuius leonem hic exhibeo lentus mollis contegit cortex partim ex cinereo candicans,partim nigricans:

ac sequitiursuisme minus sesidum quam in valgaribus Avellanis, id nucleum